®Öê×´Ö“ÖÓ¤ ×ÃÖ¬¤Ö®ŸÖ“ÖÛξÖסÖÔÛéúŸÖ
סֻÖÖêÛúÃÖÖ¸ µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ 1018 ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÝÖÖ£ÖÖ †ÖÆêŸÖ. µÖÖ´Ö¬µÖê •Ö¸ß
†¬µÖÖµÖ¹ý¯Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖÞÖß Ûê»Öê»Öß ®ÖÖÆß ŸÖ¸ß ×¾ÖÂÖµÖ ¾ÖÞÖÔ®ÖÖ“µÖÖ ¯ÖÎÖ¸Ó³Öß
Ûú¹ý®Ö ŸµÖÖ“Ö¯ÖδÖÖÞÖê ¯ÖÎן֯ÖÖ¤®Ö Ûê»Öê»Öê †ÃÖ»µÖÖ®Öê µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öê »ÖÖêÛúÃÖÖ´ÖÖ®µÖ,
³Ö¾Ö®Ö, ¾µÖÓŸÖ¸, •µÖÖêןÖÂÖ, ¾Öî´ÖÖ×®ÖÛú ¾Ö ®Ö¸ ןֵÖÔÛú »ÖÖêÛú †ÃÖê ÃÖÆÖ †×¬ÖÛúÖ¸
ïÖ™ פÃÖŸÖÖŸÖ. ×¾ÖÂÖµÖ¾ÖÞÖÔ®Ö ×¡Ö»ÖÖêÛú¯ÖΖ֯ŸÖ߯ÖδÖÖÞÖê“Ö ¯ÖÞÖ ÃÖÓõÖê¯ÖÖ®Öê
Ûê»Öê †ÖÆê.µÖÖ“ÖÖ ¸“Ö®ÖÖÛúÖ»Ö ‡. ÃÖ. 11 ¾Öê ¿ÖŸÖÛú ÆÖêµÖ.
¯Ö©®ÖÓ¤ß ´Öã×®ÖÛéúŸÖ
•ÖÓ²Öã«ß¾Ö¯ÖÞÞÖ×¢Ö´Ö¬µÖê 2389 ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÝÖÖ£ÖÖ †ÃÖã®Ö ÝÖÎÓ£Ö¸“Ö®ÖÖ ×ŸÖ»ÖÖêµÖ¯ÖÞÞÖ¢Öß“µÖÖ
†Ö¬ÖÖ¸Ö¾Ö¸ Û껵ÖÖ“Öê ïÖ™ פÃÖŸÖê. µÖÖ´Ö¬µÖê ˆ¯ÖÖê¤Ë‘ÖÖŸÖ, ³Ö¸ŸÖ‹ê¸Ö¾ÖŸÖ ¾ÖÂÖÔ,
¿Öî»Ö-®ÖÓ¤ß-³ÖÖêÝÖ³Öã´Öß, ÃÖ㤿ÖÔ®Ö´Öê¹ý, ´ÖÓ¤¸×•Ö®Ö³Ö¾Ö®Ö, ¤ê¾ÖÖê¢Ö¸Ûãú¹ý,
ÛúõÖÖ×¾Ö•ÖµÖ, ¯Öæ¾ÖÎÔ×¾Ö¤êÆ, †¯Ö¸×¾Ö¤êÆ, »Ö¾ÖÞÖÃÖ´Öã¦, «ß¯ÖÃÖÖÝÖ¸-†¬Ö:-ˆã¬¾ÖÔ-×ÃÖ¬¤-»ÖÖêÛú,
•µÖÖêןֻÖÖêÔêÛú ¾Ö ¯ÖδÖÖÞÖ¯Ö׸“”ê¤ †ÃÖê 13 ˆ§ê¿Ö †ÖÆêŸÖ. ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ¿Öê¾Ö™ß
ÛúŸµÖÖÔ®Öê ÃÖÖ×ÝÖÓŸÖ»Öê †ÖÆê Ûúß, ŠúÂÖß ×¾Ö•ÖµÖÝÖãºþþ µÖÖÓ“µÖÖ•Ö¾Öô ו֮ÖÖÝÖ´ÖÖ“ÖÖ
†³µÖÖÃÖ Ûú¹ý®Ö ŸµÖÖÓÓ“µÖÖ“Ö ¯ÖÎÃÖÖ¤Ö®Öê ´ÖÖ‘Ö®ÖÓ¤ß µÖÖÓ“Öê ¯ÖÎ׿Ö嵅 ¾Ö
ÃÖÛú»Ö“ÖÓ¦Ö“Öê ׿Ö嵅 ÁÖß®ÖÓפÝÖãºþÓþ“µÖÖÃÖÖšß µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ Ûê»Öß †ÖÆê.
ŸµÖÖÓÓ®Öß Ã¾ÖŸÖ:»ÖÖ ¾Ö߸®ÖӤߓÖê ׿Ö嵅 ´Æ™»Öê †ÖÆê. µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ ¯Ö׸µÖµÖ¡Ö
¤ê¿ÖÖŸÖᯙ ¾ÖÖ¸Ö®ÖÝÖ¸ µÖê£Öê —ÖÖ»Öß ŸÖê£Öᯙ ¸Ö•ÖÖ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ ÃÖÓ×ŸÖ ×ÛÓ¾ÖÖ ÃÖ×¢Ö
†ÃÖÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
À¾ÖêŸÖÖÓ²Ö¸ ¯Ö¸Ó¯Ö¸ê´Ö¬µÖê µÖÖ
×¾ÖÂÖµÖÖ¾Ö¸ß»Ö ÃÖãµÖÔ-“ÖÓ¦-•ÖÓ²Öæ«ß¯Ö-¯ÖΖÖׯŸÖ †¿ÖÖ ŸÖß®Ö †ÖÝÖ´Ö ÝÖÎÓ£ÖÖ׿־ÖÖµÖ
וֳ֦֮ÝÖ×ÞÖÛéúŸÖ õÖê¡ÖÃÖ´ÖÖÃÖ ¾Ö ÃÖÓÝÖÎÆÞÖß Æê ¤Öê®Ö ÝÖÎÓÓ£Ö ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ †ÖÆêŸÖ.µÖÖ
¤Öê®Æß ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ×¾ÖßÖÖ¸Ö´Ö¬µÖê ÆôãÆôã ¯ÖãÂÛúô“Ö ¾ÖÖœ —ÖÖ»Öß †ÖÆê. †Ö×ÞÖ
ŸµÖÖÓ“Öß »Ö‘Öã ¾Ö ²ÖéÆŸÖõÖê¡ÖÃÖ´ÖÖÃÖ (¡Öî»ÖÖꌵ֤߯ÖßÛúÖ) µÖÖ“µÖÖ ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ¯ÖΟÖß´Ö¬µÖê
656 ÝÖÖ£ÖÖ †ÖÆêŸÖ. •ÖÓ²Öæ«ß¯Ö, »Ö¾ÖÞÖÖê¤×¬Ö, ¬ÖÖŸÖÛúßÜÖÓ›, ÛúÖ»ÖÖêê¤×¬Ö ¾Ö ¯ÖãÂÖÛú¸Ö¬ÖÔ
†ÃÖê ¯ÖÖ“Ö †×¬ÖÛúÖ¸ †ÖÆêŸÖ. µÖÖ´Ö¬µÖê ±úŒŸÖ ´Ö®ÖãµֻÖÖêÛúÖ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê.
ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ²ÖéÆŸÖ-ÃÖÓÝÖÎÆÞÖß“Öê ÃÖÓÛú»Ö®ÖÛúÖ¸ ´Ö»Ö¬ÖÖ¸ß Æê´Ö“ÖÓ¦ÃÖæ¸ß“Öê ׿ÖµÖ
“ÖÓ¦ÃÖã¸ß (12 ¾Öê ¿ÖŸÖÛú) ÆÖêêŸÖ. µÖÖŸÖᯙ 349 ÝÖÖ£ÖÖ, ¤ê¾Ö, ®Ö¸Ûú, ´Ö®Öã嵅 ¾Ö
ןֵÖÔ“Ö †¿ÖÖ “ÖÖ¸ ÝÖן֮ÖÖ´ÖÛú †×¬ÖÛúÖ¸Ö´Ö¬µÖê †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÓ“Öê ®ÖÖ®ÖÖ×¾ÖÛú»¯Ö, †ÖµÖµÖ,
¿Ö¸ß¸´ÖÖ®Ö ‡ŸµÖÖ¤ß ×¾ÖÂÖµÖÛú ´ÖÖ×ÆŸÖß ¤êÞÖÖ-µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö «Ö¸ÖÓ´Ö¬µÖê
×¾Ö³ÖÖÝÖ»µÖÖ †ÖÆêŸÖ. µÖÖ´Ö¬µÖê »ÖÖÖêêÛú¸“Ö®Öê¯ÖêõÖÖ ŸÖê£Öê ¸ÖÆÞÖÖ-µÖÖ
•Öß¾ÖÖÓ“Öêê ¾ÖÞÖÔ®Ö †×¬ÖÛú ×¾ÖßÖÖ¸Ö®Öê Ûê»Öê †ÖÆê. ¸Ÿ®Ö¿ÖêÜÖ¸-ÃÖæ׸ÛéúŸÖ (14
¾Öê ¿ÖÓ) »Ö‘ÖãõÖê¡ÖÃÖ´ÖÖÃÖ ®ÖÖ¾ÖÖ“ÖÖ 262 ÝÖÖ£ÖÖÓ“ÖÖ ¾Ö ןֻÖÛúÃÖæ׸ÛéúŸÖ (14 ¾Öê
¿Ö.) 489 ÝÖÖ£ÖÖ“ÖÖ ²ÖéÆŸÖõÖê¡ÖÃÖ´ÖÖÃÖ †ÃÖê ¤Öê®Ö ÝÖÎÓ£Ö †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖ´Ö¬µÖêÆß
†›ß“Ö «ß¯Ö¯ÖδÖÖÞÖ ´Ö®ÖãµֻÖÖÛúÖ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. ¤ê¾ÖÃÖã׸׿ÖÔ嵅 ¯ÖΧ宴ÖÃÖæ¸ß
(13 ¾Öê ¿Ö.) µÖÖ®Öê ×¾Ö“ÖÖ¸ÃÖÖ¸-¯ÖÎÛú¸ÞÖ ÆÖ 900 ÝÖÖ£ÖÖÓ“ÖÖ ÝÖÎÓ£Ö ×»ÖÆß»ÖÖ. µÖÖ´Ö¬µÖê
Ûú´ÖÔ³Öã´Öß, ³ÖÖêÝÖ³Öã´Öß, †ÖµÖÔ-†®ÖÖµÖÔ ¤ê¿Ö, ¸Ö•Ö¬ÖÖ®µÖÖ, ŸÖߣÖÕÛú¸ÖÓ“Öê
¯Öæ¾ÖÔ³Ö¾Ö, ´ÖÖŸÖÖׯ֟ÖÖ, þ֯®Ö, •Ö®´Ö, ÃÖ´Ö¾ÖÃÖ¸ÞÖ, ÝÖÞÖ¬Ö¸, †Â™´ÖÆÖ¯ÖÎÖןÖÆÖµÖÔ,
Ûú»Ûúß, ¿ÖÛú ¾Ö ×¾ÖÛ뫅 ¯Ö¨ŸÖß“Öß ÛúÖ»ÖÝÖÞÖ®ÖÖ , ¤ÆÖ ×®Ö®Æ¾Ö, 84 »ÖÖÜÖ µÖÖê®Öß,
†Ö×ÞÖ ×ÃÖ¨ †¿ÖÖ ®ÖÖ®ÖÖ¯ÖÎÛúÖ¸Ö“µÖÖ ×¾ÖÂÖ“ÖÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. µÖÖ¾Ö¸ ´ÖÖ×ÞÖŒµÖÃÖÖÝÖ¸ÛéúŸÖ
ÃÖÓÃÛéúŸÖ ”ÖµÖÖ ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †ÖÆê. (¯ÖÎ. †Ö. ÃÖ. ³ÖÖ¾Ö®ÖÝÖ¸, 1983).
•µÖÖêןÖÂÖÛú¸Ó›Ûú ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö ¾Ö¸ß»Ö ÃÖ¾ÖÔ ÝÖÎÓ£ÖÖ¯ÖêõÖÖ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö †ÃÖÖ¾ÖÖ. ´ÖãצŸÖ
¯ÖΟÖß´Ö¬µÖê ŸµÖÖ»ÖÖ ¯Öæ¾ÖÔ³Öé«Ö»Ö³µÖ¯ÖÎÖ“Öָ߮֟֓ÖÖµÖÔÛéúŸÖ †ÃÖê ´Æ™»Öê †ÖÆê.
(¯ÖÎ ¸ŸÖ»ÖÖ´Ö, 1928). µÖÖ¾Ö¸ ¯Ö֤׻֯ŸÖÃÖã¸ß“Öß ™ßÛúÖ †ÃÖ»µÖÖ“ÖÖÆß ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê.
ˆ¯Ö»Ö²¬Ö •µÖÖêןÖÂÖÛú¸Ó›Ûú-¯ÖÎÛúßÞÖÔÛú µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ 376 ÝÖÖ£ÖÖ †ÃÖã®Ö ŸµÖÖŸÖß»Ö
³ÖÖÂÖÖ ¾Ö ¿Öîê»Öß •Öî®Ö´ÖÆÖ¸Ö™Òß ¯ÖÎÖÛéúŸÖ µÖÖ ³ÖÖÂÖê´Ö¬Öᯙ ÝÖÎÓ£ÖÖÃÖÖ¸ÜÖß †ÖÆê.
†Ö¸Ó³Öß ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê Ûúß, ÃÖæµÖÔ¯ÖΖ֯ŸÖß´Ö¬µÖê •ÖÖê ×¾ÖÂÖµÖ ÃÖ×¾Ößָ
ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»ÖÖ †Æê ŸÖÖê“Ö µÖê£Öê ÃÖÓõÖê¯Öºþþ¯Ö ˆ¨éŸÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ´Ö¬µÖê
ÛúÖ»Ö¯ÖδÖÖÞÖ, ´ÖÖ®Ö, †×¬ÖÛú´ÖÖÃÖ×®Ö¯Ö×¢Ö, ן֣Öß×®Ö¯Ö×¢Ö †Öê´Ö¸¢Ö (Æָ߮֡Öß),
®ÖõÖ¡Ö-¯Ö׸´ÖÖÞÖ, ®ÖõÖ¡Ö-“ÖÓ¦-ÃÖãµÖÔ-ÝÖןÖ, ®ÖõÖ¡ÖµÖÖêÝÖ, ´ÖÓ›»Ö×¾Ö³ÖÖÝÖ, †µÖ®Ö,
†¾Öé×¢Ö, ´ÖãÆæŸÖÔÝÖןÖ,ŠúŸÖã, ×¾ÖÂÖã¾ÖŸÖ (†ÆÖê¸ÖסÖÃÖ´ÖŸ¾Ö), ¾µÖן֯ÖÖŸÖ, ŸÖÖ¯Ö,
פ¾ÖÃÖ¾ÖéפˬÖ, †´ÖÖ¾ÖÃÖ-¯ÖÖîêÞÖÔ´ÖÖÃÖß, ¯ÖÎÞÖ™¯Ö¾ÖÔ, †ÖÖÞÖß ¯ÖÖîêºþþÂÖß †ÃÖê
‹Ûú¾ÖßÃÖ ¯ÖÖÆæ› †ÖÆêŸÖ.
ÃÖÓÓÃÛéúŸÖ ¾Ö †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö ¯Öãæ¸ÖÞÖÓÖ´Ö¬µÖê Æ׸¾ÖÓ¿Ö¯Öã¸ÖÞÖ, ´ÖÆÖ¯Öã¸ÖÞÖ, סֿÖ×™¿Ö»ÖÖÛúÖ-¯Öã¹ýÂÖ“Ö׸¡Ö,
ןÖÃÖÃÖ×÷´ÖÆÖ¯Öã׸ÃÖÝÖãÞÖÖ»ÖÓÛúÖºþþ †¿ÖÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¾Ö †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö ¯Öã¸ÖÞÖÖ´Ö¬µÖêÆß
סֻÖÖêÛúÖ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. ¯ÖÎÖ“Ö߮֟ÖÖ ¾Ö ×¾ÖÂÖµÖ×¾ÖßÖÖ¸Ö“µÖÖ ¤é×™®Öê ו֮ÖÃÖê®ÖÛéúŸÖ
ÃÖÓÃÛãúŸÖ Æ׸¾ÖÓ¿Ö¯Öã¸ÖÞÖ (8 ¾Öê ¿ÖŸÖÛú) ×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ †ÖÆê. ŸµÖÖŸÖᯙ 4
ŸÖê 7 ÃÖÝÖÖÔ¯ÖµÖÕŸÖ ÛδÖÖ®Öê †¬ÖÖê»ÖÖêÛú, ןֵÖÔÝ»ÖÖêÛú, ‰ú¬¾ÖÔ»ÖÖêÛú ¾Ö ÛúÖ»Ö
µÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ×¾ÖßÖéŸÖ ¾ÖÞÖÔ®Ö ²ÖÆãŸÖêÛú ןֻÖÖêµÖ¯ÖÞÞÖ¢Öß´Ö¬Öß»Ö
×¾Ö¬ÖÖ®ÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê“Ö †ÖÆê.
“Ö¸ÞÖÖ®ÖãµÖÖêÝÖ ÃÖÖ×ÆŸµÖ-
•µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ´Ö¬µÖê †Ö“ÖÖ¸¬Ö´ÖÔ ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»ÖÖ †ÖÆê ŸµÖÖÓ“ÖÖ †ÓŸÖ³ÖÖÔ¾Ö •Öî®Ö
ÃÖÖ×ÆŸµÖÖ“µÖÖ “Ö¸ÞÖÖ®ÖãµÖÖêÝÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ´Ö¬µÖê ÆÖêŸÖÖê. «Ö¤¿ÖÖÓÝÖ †ÖÝÖ´ÖÖ¯ÖîÛúß †Ö“ÖÖ¸ÖÓÝÖ
µÖÖ ¯ÖÎ£Ö´Ö ÁÖãŸÖÖÓÝÖÖ´Ö¬µÖê ´Öã×®Ö¬Ö´ÖÔ †Ö×ÞÖ ˆ¯ÖÖÃÖÛúÖ¬µÖµÖ®Ö µÖÖ ÃÖÖŸÖ¾µÖÖ †ÓÝÖÖ´Ö¬µÖê
ÝÖéÆãÖÖÓ“ÖÖ †Ö“ÖÖ¸ ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»ÖÖ †ÖÆê. †ÖÝÖ´ÖÖê¢Ö¸ÛúÖ»Öß®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖÖ´Ö¬µÖê µÖÖ ¤Öê®Æß
¯ÖÎÛúÖ¸Ö“µÖÖ †Ö“ÖÖ¸¬Ö´ÖÖÔ“Öê ×¾Ö¾Ö¸ÞÖ Ûú¸ÞÖÖ¸ê †®ÖêÛú ÝÖÎÓ£Ö ×®Ö´ÖÖÔÞÖ —ÖÖ»Öê.
´Öã×®Ö-†Ö“ÖÖ¸ ( ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÝÖÎÓ£Ö )
ÃÖ¾ÖÔ¯ÖÎ£Ö´Ö ÛãÓú ¤ÛãÓú¤ †Ö“ÖÖµÖÖÔ“µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ´Ö¬µÖê †Ö¯ÖÞÖÖÃÖ ´Öã®Öß ¾Ö
ÁÖÖ¾ÖÛúÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß †Ö“ÖÖ¸¬Ö´ÖÖÔ“Öê ׳֮®Ö ׳֮®Ö ¯Öκþþ¯ÖÞÖ †ÖœôŸÖê. ŸµÖÖÓ“µÖÖ
¯Öξ֮֓ÖÃÖÖ¸ÖŸÖß»Ö ×ŸÖÃÖ¸Ö ÁÖãŸÖÃÛÓ¬Ö ´ÆÞÖ•Öê ¾ÖÖßÖ×¾ÖÛú ´Öã׮ָˆ֓Öָ־ָ߻Ö
þÖÓŸÖ¡Ö ¸“Ö®ÖÖ ÆÖêµÖ. ŸÖÖê ³ÖÖÝÖ ×ÃÖ¨, ן֣ÖÕêÛú¸ ¾Ö ÁÖ´ÖÞÖÖÓ®ÖÖ ¾ÖÓ¤®Ö Ûúºþþ®Ö
ÁÖÖ´ÖÞµÖÖ“Öê ¯Öκþþ¯ÖÞÖ Ûú¸ŸÖÖê. µÖÖ´Ö¬Öᯙ 75 ÝÖÖ£Öê´Ö¬µÖê ÁÖ´ÖÞÖÖ“Öê »ÖõÖÞÖ,
¯Öξ֕µÖÖ, –ÖÖ®Ö-ÃÖÖ¬Ö®ÖÖ, ¿Öæ³ÖÖê¯ÖµÖÖêÝÖ, ÃÖÓµÖ´Ö×¾Ö¸Ö¬Öß ¯ÖξÖé¢Öß“ÖÖ ×®ÖÂÖê¬Ö,
ÁÖÖ´ÖÞµÖ¯ÖæןÖÔºþþ¯Ö ´ÖÖêõÖŸÖŸ¾ÖÖ“Öß ÃÖÖ¬Ö®ÖÖ ‡. ÃÖÓ²ÖÓÓ¬Öß ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö Ûê»Öê †ÖÆê.
•ÖÖê ÛúÖêÞÖß ÃÖÃÖÝÖÖ¸ ×ÛÓ¾ÖÖ †®ÖÝÖÖ¸ †Ö“ÖÖ¸ÖÃÖ×ÆŸÖ µÖÖ ¿ÖÖÃÖ®ÖÖ“ÖÖ †³µÖÖÃÖ Ûú¸»Ö
ŸµÖÖ»ÖÖ »Ö¾ÖÛú¸“Ö ¯Öξ֮֓ÖÖ“ÖÖ ÃÖÖ¸ ˆ´Ö•Öê»Ö †ÃÖê ¿Öê¾Ö™“µÖÖ ÝÖÖ£ÖêŸÖ ´Æ™»Öê †ÖÆê.
×®ÖµÖ´ÖÃÖÖ¸ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ 187 ÝÖÖ£ÖÖ †ÖÆêŸÖ. »ÖêÜÖÛúÖ®Öê †Ö¸×³ÖÓ“Ö Ã¯Ö™ Ûê»Öê †ÖÆê
Ûúß, ×®ÖµÖ´Ö¯Öæ¾ÖÔÛú •Öê Ûê»Öê •ÖÖŸÖê ŸµÖÖ»ÖÖ“Ö ×®ÖµÖ´Ö ´ÆÞÖŸÖÖŸÖ. ŸÖÖê ×®ÖµÖ´Ö
–ÖÖ®Ö-¤¿ÖÔ®Ö·“ÖÖ׸¡Öºþþ¯Ö †ÖÆê. µÖÖ ×®ÖµÖ´ÖÖ“ÖÖ ×¾Öºþþ¨ ÝÖÖê×™ӓÖÖ ¯Ö׸ÆÖ¸
Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ÃÖÖ¸ ¿Ö²¤Ö“Öß µÖÖê•Ö®ÖÖ Ûê»Öß †ÖÆê. µÖÖ®ÖÓŸÖ¸ ¾Ö¸ß»Ö ¡ÖµÖßÓ“Öêê
×¾Ö¾Ö¸ÞÖ µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ Ûê»Öê †ÖÆê . 77 ŸÖê 157 µÖÖ 81 ÝÖÖÓ£ÖÖ´Ö¬µÖê †Ö¾Ö¿µÖÛú ×ÛεÖÖÓ“Öê
þֹý¯Ö ×¾ÖßÖÖ¸Ö®Öê ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê. ŸµÖÖ»ÖÖ µÖê£Öê ´Öã®ÖßÓ“Öê ×®ÖÀ¾ÖµÖÖŸ´ÖÛú
“ÖÖ׸¡Ö ´Æ™»Öê †ÖÆê. µÖÖ ×šÛúÖÞÖß ÂÖ›Ö¾Ö¿µÖÛúÖÓ“ÖÖ Û뫅 ¾Ö ŸµÖÖÓ“Öß ®ÖÖ¾Öê ¤ŸÖ¸
ךÛúÖÞÖ¯ÖêõÖÖ ÛúÖÆß¿Öß ¾ÖêÝÖôß †ÖÆêŸÖ. µÖê×£Ö»Ö ×¾Ö¬ÖÖ®ÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ¯ÖÎןÖÛδÖÞÖ,
¯ÖΟµÖÖܵÖÖ®Ö, †Ö»ÖÖê“Ö®ÖÖ, ÛúÖµÖÖêêŸÃÖÝÖÔ, ÃÖÖ´Ö×µÖÛú ¾Ö ®Ö¸´Ö³Ö׌ŸÖ ƵÖÖ ÃÖÆ
†Ö¾Ö¿µÖÛú ×ÛεÖÖ ÆÖêŸÖ. ¯ÖÎןÖÛδÖÞÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß †ÃÖê ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê Ûúß,
ו֮־ָ-×®ÖפÔ™ ÃÖæ¡ÖÖ´Ö¬µÖê •Öê ¯ÖÎן֯ÖÖ¤®Ö Ûê»Öê †ÖÆêŸÖê“Ö ¯ÖÎןÖÛδÖÞÖ
ÆÖêµÖ. ( ÝÖÖ£ÖÖ 89 ) †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ“Öê þֺþþ¯ÖÆß ŸÖÃÖê ¯ÖÎןÖÛδÖÞÖ ®ÖÖ¾ÖÖ“µÖÖ
ÃÖã¡ÖÖ´Ö¬µÖê ×¾Ö¿Ö¤ Ûê»Öê †ÖÆê ŸÖÃÖê“Ö †ÖÆê ( ÝÖÖ£ÖÖ 94 ). µÖê£Öê †Ö¾Ö¿µÖÛú ×®ÖµÖãÔŒŸÖß“Öê
þֹý¯ÖÆß Ã¯Ö™ Ûê»Öê †ÖÆê. •Öê †Ö¯Ö»µÖÖ ¾Ö¿Ö ( þÖê“”Ö ) ®ÖÖÆß ŸÖê †¾Ö¿Ö ÆÖêµÖ.
†Ö×ÞÖ †¾Ö¿Ö¬Ö´ÖÖÔŸ´ÖÛú •Öê ÛúÖµÖÔ, ŸÖê †Ö¾Ö¿µÖÛú ÆÖêµÖ. µÖã׌ŸÖ ´ÆÞÖ•Öê ˆ¯ÖÖµÖ.
×®Ö¸¾ÖµÖ¾Ö¹ý¯Ö ( ÃÖ´Ö×™¹ý¯Ö ) µÖã׌ŸÖ ´ÆÞÖ•Öê ×®ÖµÖãÔŒŸÖß. µÖÖ¾Ö¹ý®Ö »ÖêÜÖÛúÖÃÖ´ÖÖê¸
†Ö¾Ö¿µÖÛú ×®ÖµÖãÔ׌ŸÖ ®ÖÖ¾ÖÖ“ÖÖ ‹Ûú ÝÖÎÓ£Ö ÆÖêŸÖÖ ¾Ö ŸµÖÖ»ÖÖ ŸÖê ¯ÖδÖÖÞÖ ´ÖÖ®ÖߟÖ
ÆÖêŸÖê ( ÝÖÖ£ÖÖ 142 ) Æß ÝÖÖê™ ˆ‘Ö› †ÖÆê. †Ö¾Ö¿µÖÛúÖÓ´Öãôê“Ö ÁÖÖ´ÖÞµÖÝÖãÞÖÖ“Öß
¯ÖæŸÖßÔ ÆÖêŸÖê. ´ÆÞÖæ®Ö •ÖÖê ÁÖ´ÖÞÖ †Ö¾Ö¿µÖÛú ×ÛεÖÖÆß®Ö †ÖÆê ŸÖÖê “ÖÖ׸¡Ö³ÖΙ
ÆÖêŸÖÖê ( 147-148 ). †Ö¾Ö¿µÖÛú †Ö“Ö¹ý®Ö“Ö ¯Öæ¾ÖÔÛúÖ»Öß®Ö ¯Öã¹ýÂÖ Ûê¾Ö»Öß —ÖÖ»Öê
†ÖÆêŸÖ ( ÝÖÖ£ÖÖ 157 ). †¿ÖָߟÖß®Öê ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ²ÖÆã³ÖÖÝÖÖ´Ö¬µÖê †Ö¾Ö¿µÖÛúÖÓ“Öê
´ÖÆ¢¾Ö ¾Ö þֹý®Ö µÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß“Ö ×®Ö¾Öê¤®Ö †ÖÆê. ¯Öãœß»Ö 10-12 ÝÖÖ£Öê´Ö¬µÖê
Ûê¾Ö»Öß“Öê –ÖÖ®Ö¤¿ÖÔ®Ö, ŸµÖÖÓ“ÖÖ ¯Ö¸-¯ÖÎÛúÖ¿ÖÛú¢¾Ö ¾Ö þÖ-¯ÖÛúÖ¿ÖÛú¢¾Ö ¬Ö´ÖÔ
µÖÖ¾Ö¸ †“ÖÖµÖÖÕ®Öß ¯Ö׸ֿÖ߻֮ÖÖŸ´ÖÛú ×¾Ö“ÖÖ¸ ¯ÖÎÛú™ Ûê»Öê †ÖÆêŸÖ. ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖß»Ö
µÖÖ ³ÖÖÝÖÖ“Öß ¬Ö¾Ö»ÖÖ´Ö¬Öᯙ –ÖÖ®Ö-¤¿ÖÔ®Ö ¯ÖÎÛú¸ÞÖÖÓ¿Öß ŸÖã»Ö®ÖÖ Ûú¸ŸÖÖ µÖê‡Ô»Ö.
¿Öê¾Ö™ß ´ÖÖêõÖ Ã¾Ö¹ý¯ÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ×®Ö¾Öê¤®Ö Ûú¹ý®Ö †Ö×ÞÖ ×®ÖµÖ´ÖÃÖÖ¸Ö“Öß ¸“Ö®ÖÖ
þ֟Ö:“µÖÖ Ã£ÖîµÖÖÔÃÖÖšß Ûê»Öß †ÃÖê ÃÖÖÓÝÖæ®Ö ÝÖÎÓ£Ö ÃÖÓ¯Ö×¾Ö»ÖÖ †ÖÆê.µÖÖŸÖß»Ö
17 ¾µÖÖ ÝÖÖ£ÖŸÖ ´Ö®ÖãµÖ, ®ÖÖ¸Ûúß, ןֵÖÔ“Ö ¾Ö ¤ê¾Ö µÖÖÓ“ÖÖ ³Öê¤-×¾ÖßÖÖ¸ »ÖÖêÛú
ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ»µÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê“Ö ÃÖ´Ö•ÖÖ¾ÖÖ †ÃÖê ÃÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê. µÖÖ ˆ»»ÖêÜÖÖ“µÖÖ
†£ÖÖÔÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ“Öê ´ÖŸÖ³Öê¤ †ÖÆêŸÖ. ÛúÖ¸ÞÖ »ÖÖêÛú×¾Ö³ÖÖÝÖ µÖÖ“ÖÖ †£ÖÔ
‹Ûú ÝÖÎÓ£Ö×¾Ö¿ÖêÂÖ †ÃÖÖ ×ÛÓ¾ÖÖ »ÖêÖÛú×¾Ö³ÖÖÝÖ µÖÖ ¿ÖÖÜÖêŸÖᯙ ÛúÖêÞÖŸÖÖÆß ÝÖÎÓ£Ö
†ÃÖ ‘µÖÖ¾ÖµÖÖ“ÖÖ Æê †×®Ö׿“ÖŸÖ †Æ. µÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öê ™ßÛúÖÛúÖ¸ ´Ö»Ö¬ÖÖ׸¤ê¾Ö µÖÖÓ®Öß
¾Ö¸ß»Ö ¯ÖÎÛúÖ¸Ö“µÖÖ •Öß¾ÖÖ“µÓÖÖ ³Öê¤ »ÖÖêÛú×¾Ö³ÖÖÝÖ ®ÖÖ¾ÖÖ“µÖÖ ¯Ö¸´ÖÖÝÖ´ÖÖ´Ö¬µÖê
¯ÖƾÖÖ †ÃÖ Ã¯Ö™ ÃÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê. (»ÖÖêÛú×¾Ö³ÖÖÝÖ׳֬ÖÖ®Ö-¯Ö¸´ÖÖÝÖ´ÖÓ ¦Â™¾µÖ:
). »ÖÖêÛú×¾Ö³ÖÖÝÖ ®ÖÖ¾ÖÖ“ÖÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖ ÝÖÎÓ£Ö ×´ÖôŸÖÖê. ÝÖÎÓ£ÖÛúÖ¸ ×ÃÖÓÆÃÖã¸ß®Öê´Ö¬µÖê
ÃÖ¾ÖÔ®ÖÓפÛéúŸÖ ( ¿ÖÛú ÃÖÓ. 380-‡.ÃÖ˜Ö 458 )¯ÖÎÖÛéúŸÖ »ÖÖêÛú×¾Ö³ÖÖÝÖÖ “ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ
Ûê»ÖÖ †ÖÆê. ×®ÖµÖ´ÖÃÖ¸ÛúŸµÖÖÔÃÖ´ÖÖê¸ ÆÖ“Ö »ÖÖÛú×¾Ö³ÖÖÝÖ ÝÖÎÓ£Ö †ÃÖ»µÖÖÃÖ †Ö¿“ÖµÖÔ
®Ö¾Æê. ÛúÆß ×¾Ö¸Öê¬Öß ¯ÖδÖÖÞÖ ×´ÖôŸÖ ®ÖÖÆß ŸÖÖê¯Ö¾ÖµÖÕŸÖ ÛãÓú¤ÛãÓú¤Ûú»ÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß
Æß“Ö ¯Öæ¾ÖÖÔ¾Ö¬Öß ´ÖÖ®ÖÞÖê †µÖãŒŸÖ ¾ÖÖ™ŸÖ ®ÖÖÆß.
¯Ö©¯ÖÎ³Ö ´Ö»Ö¬ÖÖÛú¸¤êê¾Ö µÖÖÓ“Öß ×®ÖµÖ´ÖÃÖÖ¸Ö¾Ö¸ß»Ö ŸÖÖŸ¯ÖµÖÔ¾Öé×¢Ö ®ÖÖ¾ÖÖ“Öß
ÃÖÓÃÛéúŸÖ ™ßÛúÖ †ÖœôŸÖê. µÖÖ ™ßÛꓵÖÖ ÃÖ㸾ÖÖŸÖß»ÖÖ †Ö×ÞÖ ¯ÖÖ“Ö¾µÖÖ
ÁÖãŸÖÃÛÓ¬ÖÖ“µÖÖ ¿Öê¾Ö™ß »ÖêÜÖÛúÖ®Öê ¾Ö߸®ÖÓפ´Öã®Öß®ÖÖ ®Ö´ÖÃÛúÖ¸ Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
“ÖÖ»ÖãŒµÖ ¸Ö•ÖÖ ×¡Ö³Öã¾Ö®Ö´Ö»»Ö ÃÖÖê´ÖêÀ¾Ö¸¤ê¾ÖÛúÖ»Öß®Ö ¿ÖÛê 1107 “µÖÖ ˆÛú ׿ֻÖÖ»Öê“Ö¸¸´ÖÞÃÖê
( ‹¯Öß. ‡×®›. 1916-17 ) ¯Ö¤Ë´Ö¯ÖÎ³Ö ´Ö»Ö¬Öָߤê¾ÖµÖÖ ™ßÛê“Öêê ¸“Ö®ÖÖÛúÖ¸
†ÃÖÖ¾ÖêŸÖ.
×®ÖµÖ´ÖÃÖÖ¸Ö´Ö¬Öß 134 ŸÖê 140 ÝÖÖ£Öê´Ö¬µÖê ¯Ö¸´Ö³Ö׌ŸÖ¹ý¯Ö †Ö¾Ö¿µÖÛú-×ÛεÖê“Öê
×®Ö¹ý¯ÖÞÖ †ÖÆê. ŸµÖÖŸÖ ÃÖ´µÖŒŸ¾Ö-–ÖÖ®Ö-“Ö¸ÞÖ-³Ö׌ŸÖ, ×®Ö¾ÖÖÔÞÖ³Ö׌ŸÖ,
×ÃÖ¨³Ö׌ŸÖ, ¾Ö µÖÖêÝÖ³Ö׌ŸÖ µÖÖÓ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê. †Ö×ÞÖ ¿Öê¾Ö™ß ¾ÖéÂÖ³ÖÖפ ו֮Öꮦ
µÖÖêÝÖ³ÖŒŸÖ߯Öæ¾ÖÔÛú“Ö ´ÖãŒŸÖ —ÖÖ»Öê †ÃÖê ´Æ™»Öê †ÖÆê ( ÝÖÖ. 140) . µÖÖ ¯ÖÎÃÖÓÝÖÖ®ÖãÃÖÖ¸
ÛãÓú¤ÛãÓú¤ÖÓ®Öß Ã¾ÖŸÖ: ×»ÖÆß»Ö껵ֵÖÖ ¾ÖêÝÖ¾ÖêÝÖóµÖÖ ³Ö׌ŸÖ ÃÖÖ£ÖÔÛú ¾ÖÖ™ŸÖÖŸÖ.
ŸÖߣÖÕÛú¸³Ö׌ŸÖ,( ÝÖÖ.8 ), ×Ã֤ˬ³Ö׌ŸÖ, (ÝÖÖ. 11 ) , ÁÖãŸÖ³Ö׌ŸÖ ( ÝÖÖ . 11) ,
“ÖÖ׸¡Ö³Ö׌ŸÖ ( ÝÖÖ .12 ) , †®ÖÝÖÖ¸³Ö׌ŸÖ ( ÝÖÖ .23 ) , †Ö“ÖÖµÖÔ³Ö׌ŸÖ ( ÝÖÖ. 10
), ×®Ö¾ÖÖÔÞÖß³Ö׌ŸÖ ( ÝÖÖ . 27 ), ¯ÖÓ“Ö¯Ö¸´Öêך³Ö׌ŸÖ ( ÝÖÖ .7 ), ®ÖÓ¤ßÀ¾Ö¸³Ö׌ŸÖ
¾Ö ¿ÖÖ×®ŸÖ³Ö׌ŸÖ †¿ÖÖ ÛãÓú¤ÛãÓú¤ÛéúŸÖ ¤¿Ö³Ö׌ŸÖ ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †ÖÆêŸÖ. ÊÖ ÃÖ¾ÖÔ ³ÖŒŸÖß
®ÖÖ¾ÖÖ®Öã¹ý®Öé¯Ö ¾ÖÓ¤®ÖÖŸ´ÖÛú ¾Ö ³ÖÖ¾Ö®ÖÖŸ´ÖÛú †ÖÆêŸÖ. ×ÃÖ¤¬Ö³Ö׌ŸÖ“Öß ÝÖÖ£ÖÖÃÖÓܵÖÖ
£ÖÖê›ß¿Öß †×®Ö׿“ÖŸÖ †ÖÆê. ®ÖÓ¤ßÀ¾Ö¸³Ö׌ŸÖ ¾Ö ¿ÖÖ×®ŸÖ³Ö׌ŸÖ µÖÖÓ“µÖÖ ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ¯ÖΟÖß´Ö¬µÖê
¿Öê¾Ö™ß ¿Öê¾Ö™ß ÛúÖÆß ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ¾ÖÖŒµÖê †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖÓ“ÖÖ ¯ÖæÞÖÔ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ¯ÖÖš
¤ã»ÖÔ³Ö †ÖÆê.ŸµÖÖÓ“ÖÖ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ¯ÖΟÖß ‹Ûú¡Ö Ûú¹ý®Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖ“Öß
†Ö¾Ö¿µÖÛúŸÖÖ †ÖÆê. µÖÖ ³ÖŒŸÖß ¯ÖγÖÖ“ÖÓ¦ÛéúŸÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖ™ÛúÖÃÖÆßŸÖ ×ÛεÖÖÛú»ÖÖ¯Ö
®ÖÖ¾ÖÖ®Öê ¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ †ÖÆêŸÖ.( ¯ÖÎ. ÃÖÖê»ÖÖ¯Öæ¸, 1921).
¬Ö´ÖÖÔ“Ö¸ÞÖÖ“ÖÖ ´ÖãÜµÖ ˆ§ê¿Ö ´ÖÖêõÖ¯ÖÎÖ¯ŸÖß ÆÖêµÖ. †Ö×ÞÖ ´ÖÖêõÖ´ÖÖÝÖÔ ÃÖ´µÖ¤¿ÖÔ®Ö-–ÖÖ®Ö-“ÖÖ׸¡Ö¹ý¯Ö
†ÖÆê. µÖÖ“Ö ×ŸÖÆßÓ“Öê ¯ÖÎן֯ÖÖ¤®Ö ÛãÓú¤ÛãÓú¤Ö®Öß †Ö¯Ö»µÖÖ ¤¿ÖÔ®Ö, ÃÖã¡Ö ¾Ö
“ÖÖ׸¡Ö µÖÖ ŸÖß®Ö ¯ÖÖÆã›ÖÓ´Ö¬µÖê ÛδÖÖ®Öê Ûê»Öê †ÖÆê.¤¿ÖÔ®Ö ¯ÖÖÆã›Ö“µÖÖ 15 ¾µÖÖ
ÝÖÖ£Öê´Ö¬µÖê ¤¿ÖÔ®ÖÖ®Öê –ÖÖ®Ö ¾Ö –ÖÖ®ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ÃÖ¾ÖÔ ³ÖÖ¾ÖÖÓ“Öß ¯ÖÎÖ¯ŸÖß ÆÖê‰ú®Ö
¿Öê¾Ö™ß ´ÖÖêõÖ ×´ÖôŸÖÖê †ÃÖê ŸµÖÖÓ®Öß ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê. µÖê£Öê 6 ¦¾µÖê, 9 ¯Ö¤Ö£ÖÔ,
5 †×ßÖÛúÖµÖ, ¾Ö 7 ŸÖ¢¾Öê µÖÖÓ“µÖÖ Ã¾Ö¹ý¯ÖÖÓ¾Ö¸ ÁÖ¨Ö®Ö Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖ»ÖÖ
¾µÖ¾ÖÆÖ¸®ÖµÖ®Öê ÃÖ´µÖݤé媧 ´Æ™»Öê †ÖÆê. ( ÝÖÖ. 19,20).
ÃÖã¡Ö¯ÖÖÆã›Ö´Ö‘µÖê ÃÖÖ×ÝÖÓŸÖ»ÖÓ †ÖÆê Ûúß, •µÖÖ“µÖÖ †£ÖÔ¹ý¯Ö ˆ¯Ö¤ê¿Ö †ÆÕŸÖÖÛú›å®Ö
ÆÖê‰ú®Ö ÝÖÎÓ£Ö¸“Ö®ÖÖ ÝÖÞÖ¬Ö¸ÖÛú›å®Ö —ÖÖ»Öß †ÖÆê ŸÖê“Ö ÃÖã¡Ö ÆÖêµÖ. †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ»ÖÖ
†®ÖãÃÖ¹ý®Ö“Ö ÁÖ´ÖÞÖ ¯Ö¸´ÖÖ£ÖÔ ÃÖÖ¬ÖŸÖÖŸÖ ( ÝÖÖ. 1) ÃÖæ¡Ö ®Ö ÃÖÖꛟÖÖ •ÖÖÞÖ¸Ö
¯Öã¹ýÂÖ“Ö ´ÖÖÝÖÔ³ÖΙ ®Ö ÆÖêŸÖÖ ÃÖÓÃÖÖ¸ ¯ÖÖ¸ Ûú¹ý ¿ÖÛúŸÖÖê. •ÖÃÖê ÃÖæ¡ÖÃÖ×ÆŸÖ ˆŸ¯Ö¢Öß
(¤Öê¸Ö) ÃÖã‡Ô ÃÖã¸×õÖŸÖ ¸ÖÆŸÖê ŸÖ¸ ÃÖæ¡Ö¸×ÆŸÖ Æ¸¾ÖŸÖê ( ÝÖÖ. 3-4 ). ¯Öãœê ÃÖ´µÖ¤¿ÖÔ®ÖÖ“Öß
ˆŸ¯Ö¢Öß ×•Ö¯Ö¯ÖÎ×ÞÖŸÖ ÃÖæ¡Ö–ÖÖ®ÖÖ®Öê“Ö ÆÖêŸÖê †ÃÖê ×¾Ö¬ÖÖ®Ö Ûú¹ý®Ö ŸµÖÖ µÖ£ÖÖ£ÖÔ
¤¿ÖÔ®ÖÖ»ÖÖ“Ö ¾µÖ¾ÖÆÖ¸ ¯Ö¸´ÖÖ£ÖÔ ´Æ™»Öê †ÖÆê. ÃÖæ¡ÖÖ“µÖÖ †£ÖÔ¯Ö¤Ö¯ÖÖÃÖã®Ö ³ÖΙ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ
ÃÖÖ¬ÖÛúÖ»ÖÖ ×´Ö£µÖÖ¤é媧 ´Æ™»Öê †ÖÆê.( ÝÖÖ. 5-7 ). ÃÖæ¡ÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß µÖÖ
×¾Ö¾Öê“Ö®ÖÖ¾Öºþþ®Ö ÛãÓú¤ÛãÓú¤ÖÓ“µÖÖÃÖ´ÖÖê¸ ×•Ö®ÖÖÝÖ´ÖÃÖæ¡Ö ÆÖêŸÖê †ÃÖê ×Ã֤ˬÖ
ÆÖêŸÖê. ÁÖ´ÖÞÖÖÃÖÖšß †¿ÖÖ ÃÖæ¡ÖÖÓ“ÖÖ †³µÖÖÃÖ ¾Ö ŸÖ¤®ÖãÃÖÖ¸ ¾ÖŸÖÔ®Ö †Ö¾Ö¿µÖÛú
ÃÖ´Ö•ÖŸÖÖŸÖ. ¯Öãœß»Ö ÝÖÖ£ÖÖÓ´Ö¬µÖê ´Öã®ÖßÓ“Öê ®Öݮ֟¾Ö ¾Ö ןֻÖ-ŸÖãÂÖ´ÖÖ¡Ö ¯Ö׸ÝÖÎÆÖ“ÖÖ
ŸµÖÖÝÖ ÃÖÃÖÓÝÖæ®Ö ×áֵÖÖÓ“µÖÖ ¯ÖξÖΕµÖê“ÖÖ ŸµÖÖÓ®Öß ×®ÖÂÖê¬Ö Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
“ÖÖ׸¡Ö¯ÖÖÆã›Ö“µÖÖ †Ö¸Ó³Öß ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê Ûúß, •Öê •ÖÖÞÖ»Öê •ÖÖŸÖê ŸÖê –ÖÖ®Ö,
•Öê ¯ÖÖ×Æ»Öê •ÖÖŸÖê ŸÖê ˆÁÖÔ®Ö †Ö×ÞÖ µÖÖ ¤Öê׮ƓµÖÖ ÃÖÓµÖÖêÝÖÖ¯ÖÖ¾Öæ®Ö ˆŸ¯Ö®®Ö
ÆÖêÞÖ¸Ö ³ÖÖ¾Ö ´ÆÞÖ•Öê“Ö “ÖÖ׸¡Ö. †Ö×ÞÖ ¤¿ÖÔ®ÖµÖãŒŸÖ ×ÛεÖÖ ÃÖ´µÖŒ“ÖÖ׸¡Ö ÆÖêµÖ.
•Öß¾ÖÖ“Öê Æê“Ö ŸÖß®Ö ³ÖÖ¾Ö †õÖµÖ ¾Ö †®ÖÓ•Ö †ÖÆêŸÖ. †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÓ“µÖÖ“Ö ¿Öã¨ßÃÖÖšß
ו֮ÖꮦÖÓ®Öß ¤¿ÖÔ®Ö –ÖÖ®ÖÖŸ´ÖÛú ÃÖ´µÖŒ´Ÿ¾ÖµÖÖ׸¡Ö ¾Ö ÃÖÓµÖ´Ö“ÖÖ׸¡Ö †ÃÖêê ¤Öê®Ö
¯ÖÎÛúÖ¸“Öê “ÖÖ׸¡Ö ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê ( ÝÖÖ. 3-5) . ¯Öãœê ÃÖ´µÖŒ¢¾ÖÖ“Öê ×®Ö:¿ÖÓÛúÖפÛú
†Öš †ÓÝÖ ( ÝÖÖ. 7 ) ÃÖÓµÖ´Ö“ÖÖ׸¡ÖÖ“Öê ÃÖÖÝÖÖ¸ ¾Ö †®ÖÝÖÖ¸®Ö †ÃÖê ¤Öêê®Ö ³Öê¤ (
ÝÖÖ. 21 ) ¤¿ÖÔ®Ö, ¾ÖÎŸÖ ‡ŸµÖÖ¤ß ¤ê¿Ö¾ÖΟÖß“µÖÖ 11 ¯ÖÎןִÖÖ ( ÝÖÖ .22 )
†ÞÖã¾ÖΟÖ-ÝÖãÞÖ¾ÖΟÖ-׿ÖõÖÖ¾ÖΟֹý¯Ö 12 ¯ÖÎÛúÖ¸Ö“ÖÖ ÃÖÖÝÖÖ¸¬Ö´ÖÔ ( ÝÖÖ. 23-27)
¯ÖÓ“Öêê×®¦µÖÃÖÓ¾Ö¸, ¯ÖÓ“Ö¾ÖßÃÖ ×ÛεÖÖÓÃÖÆ ¾ÖΟÖê, ¯ÖÓ“ÖÃÖ×´ÖŸÖß-סÖÝÖãׯŸÖ¹ý¯Ö
†®ÖÝÖÖ¸ ÃÖÓµÖ´Ö ÝÖÖ 28 µÖÖÓ“Öê ¯Öιý¯ÖÞÖ †ÖÆê. ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ“µÖÖ 12 ¾ÖΟÖÖÓ“µÖÖ ÃÖÓ¤³ÖÖÔŸÖ
µÖê£Öê פ¿ÖÖ-×¾Öפ¿¿ÖÖ¯ÖδÖÖÞÖ, †®Ö£ÖÔ¤ÓˆŸµÖÖÝÖ ¾Ö ³ÖÖêÝÖÖê¯Ö³ÖÖêÝÖ¯ÖδִÖÞ Æß
ŸÖß®Ö ÝÖãÞÖ¾ÖΟÖê †×ÞÖ ÃÖÖ´ÖÖ×µÖÛú, ¯ÖÎÖêÂÖ¬Ö, †×ŸÖ×£Ö¯Öæ•ÖÖ †Ö×Þ ÃÖ»»ÖêÜÖ®ÖÖ †¿Öß
“ÖÖ¸ ׿ÖõÖÖ¾ÖΟÖê ÃÖÓ×ÝÖŸÖ»Öß †ÖÆêŸÖ. Æê ×¾Ö¬Ö®Ö ŸÖŸ¾ÖÖ£ÖÔÃÖæ¡Öê 7-21 ´Ö¬Öß»Ö
¾ÖΟÖ×¾Ö¬ÖÖ®ÖÖ¯ÖêõÖÖ ŸÖß®Ö ¯ÖÎÛúÖ¸ê ׳֮®Ö †Æê:- 1)³ÖÖêÝÖÖê¯Ö³ÖÖêÝÖ ¯Ö׸ÞÖÖ´Ö µÖÖ“ÖÖ
ˆ»»ÖêÜÖ ÝÖãÞÖ¾ÖΟÖÖÓ´Ö¬µÖê Ûê»ÖÖ †ÖÆê. 2) µÖÖ ×šÛúÖÞÖß ¤ê¿Ö¾ÖΟÖÖ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ“Ö ®ÖÖÆß,
3) †Ö×ÞÖ ×¿ÖõÖÖ¾ÖΟÖÖŸÖᯙ ÃÖ»»ÖêÜÖ®Öê“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ ÃÖ¾ÖÔ£ÖÖî¾Ö ®Ö¾ÖÖ †ÖÆê.ŸÖŸ¾ÖÖ£ÖÔÃÖæ¡Ö
7-21 פݤê¿Ö ‡. 7 ¾ÖΟÖÖÓ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ ‹Ûú¡Ö Ûê»ÖÖ †ÖÆê. ŸµÖÖŸÖ ÝÖãÞÖ¾ÖΟÖê ¾Ö
׿ÖõÖÖ¾ÖΟÖê †ÃÖÖ ³Öê¤ ®ÖÖÆß. †¿ÖÖ¯ÖÎÛúÖ¸Ö“Öê ×¾Ö¬ÖÖ®Ö ÛãÓú¤ÛãÓú¤Ö“µÖÖ µÖÖ ¯ÖÖÆã›Ö´Ö¬µÖê
¯Ö×Æ»µÖÖ¯ÖÎ£Ö´Ö“Ö ¯ÖÆÖ¾ÖµÖÃÖ ×´ÖôŸÖ †ÖÆê. Æ׸³Ö¦ÛéúŸÖ
ÁÖÖ¾ÖÛú¯ÖΖÖׯŸÖ´Ö¬µÖêÝÖãÞÖ¾ÖΟÖÖÓ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ ÛãÓú¤ÖÛãÓú¤Ö¯ÖδÖÖÞÖê †ÖÆê. ¯Ö¸ÓŸÖã
׿ÖõÖÖ¾ÖΟÖÖ´Ö¬µÖê ÃÖ»»ÖêÜÖ®Öê‹ê¾Ö•Öß ¤ê¿ÖÖ¾ÖÛúÖ×ÃÖÛúÖ“ÖÖ“Ö ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê.µÖê£Öê
†®ÖÝÖÖ¸ÃÖÓµÖ´ÖÖ´Ö¬µÖê 25 ×ÛεÖÖ ¾Ö 3 ÝÖ㯟ÖßÓ“ÖÖ Ûê»Öê»ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö ®Ö¾ÖÖ †ÖÆê.
ŸÖÃÖê“Ö »ÖÖê“Ö ‡. 7 ×¾Ö¿ÖêÂÖ ÝÖãÞÖÖÓ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †ÖœôŸÖ ®ÖÖÆß Æê ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ
ÆÖêµÖ. ´ÖÖ¡Ö¯Öξ֮֓ÖÖÃÖÖ¸Ö´Ö¬µÖê (ÝÖÖ. 3-8) ŸµÖÖ ÃÖÖŸÖ ÝÖãÞÖÖÓÓ“ÖÖ ×®Ö¤êÔ¿Ö
Ûê»ÖÖ †ÖÆê. ŸÖ¸ß ¯ÖÞÖ ŸÖß®Ö ÝÖ㯟ÖßÓ“ÖÖ Ûê»ÖÖ ®ÖÖÆß.
¯ÖÎ¤ß¯Ö ¸ÖÝÖ«êÂÖºþþ¯Öß ¾ÖÖ·µÖÖ“ÖÖ —ÖÖêŸÖ ®Ö™ —ÖÖ»µÖÖ¾Ö¸ ×ãָ¯ÖÞÖê ˆ•ÖôŸÖÖê (ÝÖÖ.
123). ¾Öß•Ö ÝÖ¨ —ÖÖ»µÖÖ¾Ö¸ ŸµÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö †ÓÛãú¸ ˆ¯Ö•ÖŸÖ ®ÖÖÆß ŸµÖÖ“Ö¯ÖδÖÖÞÖê
³ÖÖ¾ÖÁÖ´ÖÞÖÖ“Öê Ûú´ÖÔ²Öß•Ö ¤Ý¬Ö —ÖÖ»µÖÖ¾Ö¸ ³ÖÖ¾ÖÓÛãú¸ ×®Ö¯Ö•ÖŸÖ ®ÖÖÆß. µÖÖ
¯ÖÖÆã›Ö¾Ö¸ ¤é×™õÖê¯Ö Ûê»ÖÖ ŸÖ¸ †ÃÖê פÃÖŸÖê Ûúß, ŸµÖÖÛúÖôß ÃÖÖ¬Öã ²ÖÖʾÖêÂÖ ¾Ö
•Ö¯Ö, ŸÖ¯Ö, ¾ÖΟÖ, ‡ŸµÖÖפ ²ÖÖÊ †Ö“ÖÖ¸ÖÓ´Ö¬µÖê †×¬ÖÛú ¸ŸÖ †ÃÖŸÖ ¾Ö †ÖÓŸÖ׸Ûú
³ÖÖ¾Ö¿Ö㬤ßÛú›ê ¯Öã¸êÃÖê »ÖõÖ ¤êŸÖ ®ÖÃÖÖ¾ÖêŸÖ. ÃÖÖ¬ÖæÓ“Öê »ÖõÖ †¿ÖÖ ²ÖÖÊ
†¾Ö›Ó²Ö¸Ö¾Öºþþ®Ö ³ÖÖ¾Ö¿Ö㬤ßÛú›ê ¾Ö×ô¾ÖÞµÖÖÃÖÖšß ÆÖ ¯ÖÖÆã› ×»Ö×Æ»ÖÖ †ÃÖÖ¾ÖÖ. ¯Öãœß»Ö
×»ÖÓÝÖ¯ÖÖÆã›Ö“ÖÖ †×³Ö¯ÖÎÖµÖÆß †ÃÖÖ“Ö †ÖÆê.
×»ÖÓÝÖ¯ÖÖÆã› : µÖÖŸÖᯙ 22 ÝÖÖ£Öê´Ö¬µÖê •µÖÖ ¯ÖξÖé¢Öß´Öãôê ÁÖ´ÖÞÖ¢¾Ö ÃÖÖ¬µÖ ®Ö
ÆÖêŸÖÖ ¤æ×ÂÖŸÖ ÆÖêŸÖê ŸµÖÖÓ“Öß ×®ÖÓ¤Ö Ûê»Öß †ÖÆê. •Öê ÁÖ´ÖÞÖ ®ÖÖ“ÖŸÖÖŸÖ,
ÝÖÖŸÖÖŸÖ ¾Ö ¾ÖÖª ¾ÖÖ•Ö×¾ÖŸÖÖŸÖ ( ÝÖÖ. 4 )( •Öê ÃÖÓÝÖÎÆ Ûú¸ŸÖÖŸÖ, ŸµÖÖ“Öê ¸õÖÞÖ
Ûú¸ŸÖÖŸÖ ¾Ö †ÖŸÖÔ‘µÖÖ®ÖÖÃÖ ²Öôß ¯Ö›ŸÖÖŸÖ (ÝÖÖ. 5 )( •Öê ¾ÖÖ¤ ¾Ö ªæŸÖÖ´Ö¬µÖê ¤ÓÝÖ
†ÃÖŸÖÖŸÖ (ÝÖÖ.6)( •Öê ×¾Ö¾ÖÖÆ •Öãô×¾ÖŸÖÖŸÖ, Ûéú×ÂÖÛú´ÖÔ ¾Ö ¾ÖÖ×ÞÖ•µÖ«Ö¸ê
•Öß¾Ö‘ÖÖŸÖ Ûú¸ŸÖÖŸÖ (ÝÖÖ.9)( •Öê “ÖÖê¸ ¾Ö »ÖÓ¯Ö™ÖÓ“µÖÖ ×¾Ö¾ÖÖ¤ÖŸÖ ¯Ö›ŸÖÖŸÖ ¾Ö
ÃÖÖêÓÝÖ™¶Ö (ÃÖָ߯ÖÖ™) ÜÖêôŸÖÖŸÖ (ÝÖÖ. 10) ( •Öê ³ÖÖê•Ö®ÖÖŸÖ ¸ÃÖ»ÖÖê»Öã¯Ö †ÃÖŸÖÖŸÖ
¾Ö ÛúÖ´Ö-ÛÎß›êÃÖ ¯ÖξÖé¢Ö ÆÖêŸÖÖŸÖ (ÝÖÖ. 12)( •Öê ®Ö ×¤»Ö껵ÖÖ ¾ÖßÖæ ‘ÖêŸÖÖŸÖ
(ÝÖÖ.14)( •Öê ‡ÔµÖÖÔ¯Ö£Ö ÃÖ×´ÖŸÖß ³ÖÓÝÖ Ûúºþþ®Ö ˆ›ß ´ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ, ¯Ö›ŸÖÖŸÖ, ¯ÖôŸÖÖŸÖ
(ÝÖÖ.15)( •Öê ¯ÖßÛú ÛúÖ¯ÖŸÖÖŸÖ, ¾ÖéõÖ ŸÖÖꛟÖÖŸÖ, ×ÛÓ¾ÖÖ •Ö´Öß®Ö ÜÖÖꤟÖÖŸÖ (ÝÖÖ.
16)( •Öê áÖß¾ÖÝÖÖÔ»ÖÖ ×¸—Ö×¾ÖŸÖÖŸÖ, •Öê ¤ßõÖÖÆß®Ö ÃÖÖÝÖÖ¸ ×ÛÓ¾ÖÖ ×¿ÖµÖÖÓ¾Ö¸ †×ŸÖ
îÖêÆ ¤ÖÜÖ×¾ÖŸÖÖŸÖ (ÝÖÖ. 18) ŸÖê ÁÖ´ÖÞÖ ´ÖÖêšê –ÖÖ®Öß †ÃÖ»Öê ŸÖ¸ß ³ÖÖ¾Ö¿Öã¨ß ®ÖÃÖ»µÖÖ®Öê
ÜÖ¸ê ÁÖ´ÖÞÖ ®Ö¾ÆêŸÖ. ŸÖê ´Ö껵ÖÖ¾Ö¸ þÖÝÖÖÔ»ÖÖ ®Ö •ÖÖŸÖÖ ®Ö¸Ûú ¾Ö ןֵÖÕ“Ö µÖÖê®Öß´Ö¬µÖê
ÝÖ㸱ú™ŸÖÖŸÖ. †¿ÖÖ ¿Ö㨠³ÖÖ¾Ö¸×ÆŸÖ ÁÖ´ÖÞÖÖ»ÖÖ ¯ÖÖ¿ÖãÖÖ-(¯ÖÖÃÖŸ£Ö) ¯ÖêõÖÖÆß ×®ÖÛéú™
´Æ™»Öê †ÖÆê. (ÝÖÖ.20). ¿Öê¾Ö™ß ³ÖÖ¾Ö¯ÖÖÆã›Ö¯ÖδÖÖÞÖê“Ö µÖÖ ×»ÖÓÝÖ¯ÖÖÆã›Ö»ÖÖ
ÃÖ¾ÖÔ–Ö¯ÖÎÞÖßŸÖ ´Æ™»Öê †ÖÆê. ŸµÖÖÛúÖôß ÃÖÖ¬Öã¾ÖÝÖÖÔ´Ö¬µÖê ¾Ö¸ß»Ö ¤ÖêÂÖ ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ
†ÖœôŸÖ †ÃÖÖ¾ÖêŸÖ †ÃÖê ¾ÖÖ™ŸÖê. ŸµÖÖ´Öãôê ´Öã®ÖßÓ®ÖÖ ŸµÖÖ²Ö§»Ö •ÖÖÞÖß¾Ö ¤êÞµÖÖ“Öß
†Ö¾Ö¿µÖÛúŸÖÖ ¾ÖÖ™»Öß †ÃÖÖ¾Öß.
¿Ö߻֯ÖÖÆã›: ÆÖ 44 ÝÖÖ£ÖÖÓ“ÖÖ ¯ÖÖÆã› ³ÖÖ¾Ö ×»ÖÓÝÖ¯ÖÖÆã›ÖÓ´Ö¬Öß»Ö ×¾ÖÂÖµÖÖÓ“ÖÖ“Ö
¯Öæ¸Ûú †ÖÆê. µÖÖ´Ö¬µÖê ¬Ö´ÖÔÃÖÖ¬Ö®Öê´Ö¬Öᯙ ¿Öß»ÖÖ¾Ö¸ ±úÖ¸ •ÖÖê¸ ×¤»ÖÖ †ÖÆê.
¿Öß»ÖÖ׿־ÖÖ ×¾Ö¿ÖÖ»Ö –ÖÖ®ÖÆß ×®Ö±úô ÆÖêµÖ. µÖê£Öê (ÃÖ““Ö‡Ô ¯Öã¢Ö)
ÃÖÖŸµÖÛú߯Öã¡ÖÖ“ÖÖ ¤ã™ÖÓŸÖ ×¤»ÖÖ †ÖÆê.ê ŸÖÖê ¤¿Ö¯Öæ¾ÖÖÕ“ÖÖ †×¬ÖÛúÖ¸ß †ÃÖæ®ÖÃÖã¨
×¾ÖÂÖµÖ»ÖÖê»Öã¯ÖŸÖê´Öãôê ®Ö¸ÛúÖ»ÖÖ ÝÖê»ÖÖ (ÝÖÖ. 30-31). ¿Öᯙ †ÃÖê ŸÖ ¸“Ö
¾µÖÖÛú¸ÞÖ, ”Ó¤, ¾Öî¿Öê×ÂÖÛú, ¾µÖ¾ÖÆÖ¸ ¾Ö ®µÖÖµÖ¿ÖÖáÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß –ÖÖ®Ö ÃÖÖ£ÖÔÛú
ÆÖê‡Ô»Ö (ÝÖÖ.16). ¿Öß»ÖÖ“Öß ¯ÖæŸÖßÔ ÃÖ´µÖÝÖˤ¿ÖÔ®ÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö –ÖÖ®Ö, ¬µÖÖ®Ö, µÖÖêÝÖ,
×¾ÖÂÖµÖ×¾Ö¸ŒŸÖß ¾Ö ŸÖ¯Ö µÖÖÓ“µÖÖ ÃÖÖ¬Ö®ÖÖÓ´Öãôê“Ö ÆÖêŸÖê. µÖÖ ¿Ö߻ֺþþ¯Öß •Ö»ÖÖ®Öê
îÖÖ®Ö Ûú¸ÞÖÖ¸ê ¿Ö㨠•Öß¾Ö ×ÃÖ¨ ÆÖêŸÖÖŸÖ. (ÝÖÖ. 37-38)
ÛãÓú¤ÛãÓú¤Ö“µÖÖ ¾Ö¸ß»Ö ÝÖÎÓ£ÖÖÓ¯ÖîÛúß
²ÖÖ¸Æ-†ÞÖã¾ÖêŒÜÖÖ, ×»ÖÓÝÖ¯ÖÖÆã› ¾Ö ¿Ö߻֯ÖÖÆã› µÖÖÓ“µÖÖ׿־ÖÖµÖ ²ÖÖÛúß“µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ¾Ö¸“µÖÖ
™ßÛúÖ ×´ÖôŸÖÖŸÖ. ¤¿ÖÔ®ÖÖפÛú ÃÖÆÖ ¯ÖÖÆã›ÖÓ¾Ö¸ ÁÖãŸÖÃÖÖÝÖ¸Ö“Öß ÃÖÓÃÛéúŸÖ ™ßÛú
ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †ÖÆê. ŸµÖÖÓ“µÖÖ ¯ÖΟÖß ‹Ûú¡Ö ×´ÖôÖ»µÖÖ®Öê ŸµÖÖÓ“Öê ÃÖÖ´Öã×ÆÛú ®ÖÖ¾Ö Â֙˯ÖÎÖ³ÖéŸÖ
(”¯¯ÖÖÆã›) †ÃÖê ¯ÖÎ×ÃÖ¨ †ÖÆê. ÁÖãŸÖÃÖÖÝÖ¸ ¤ê¾ÖꮦÛúߟÖßÔ“Öê ¯ÖÎ׿Ö嵅 ¾Ö
×¾ÖªÖ®ÖӤߓÖê ׿Ö嵅 ÆÖêŸÖê. ŸµÖÖÓ“ÖÖ ÛúÖ»Ö ‡.ÃÖ. 15-16 ¾Öê ¿ÖŸÖÛú ÆÖêµÖ.
¸µÖÞÖÃÖÖ¸ : µÖÖŸÖᯙ 162 ÝÖÖ£Öê´Ö¬µÖê ÁÖÖ¾ÖÛú ¾Ö ´Öã®ÖßÓ“µÖÖ †Ö“ÖÖ¸Ö“Öê ¾Ö4ÞÖ®Ö
Ûê»Öê ÖÆê. ÃÖ㸾ÖÖŸÖß»ÖÖ ÃÖ´µÖݤ¿ÖÔ®ÖÖ“Öß †Ö¾Ö¿µÖÛúŸÖÖ ¤ÖÜÖ¾Öæ®Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ 70
ÝÖãÞÖÖÓ“ÖÖ ¾Ö 44 ¤ÖêÂÖÖÓ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. (ÝÖÖ. 7-8). ÝÖéãÖÖÃÖÖšß ¤Ö®Ö ¾Ö
¯Öæ•ÖÖ †Ö×ÞÖ ´Öã®ÖßÃÖÖšß ¬µÖÖ®Ö ¾Ö þÖÖ¬µÖÖµÖ †Ö¾ÖõÖÛú ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê.
(ÝÖÖ.11‡.) ×ÃÖ¾ÖÖµÖ ÃÖã¯ÖÖ¡Ö ¤Ö®ÖÖ“Öß ´Ö×Æ´ÖÖ ÝÖÖ×µÖ»Öß †ÖÆê. (ÝÖÖ.17-31). ¯Öãœê
ÃÖã³Ö ¾Ö †¿Öã³Ö ³ÖÖ¾Ö®ÖÖÓ“Öê ×¾Ö¾Ö¸ÞÖ †ÖÆê. ÝÖã¹ý³ÖŒŸÖß¾Ö¸ •ÖÖê¸ ×¤»ÖÖ †ÖÆê. †ÖŸ´ÖŸÖ¢¾ÖÖ“µÖÖ
¯ÖÎÖ¯ŸÖßÃÖÖšß ÁÖãŸÖÖ³µÖÖÃÖÖ“ÖÖ †Ö¤ê¿Ö פ»ÖÖ †ÖÆê. ŸµÖÖ®ÖÓŸÖ¸ þÖê“”Ö“ÖÖ¸ß ´Öã®ÖßÓ“Öß
×®ÖÓ¤Ö Ûúºþþ®Ö ²Ö×Ƹ֟´Ö ®Ö ²Ö®ÖÞµÖÖ“ÖÖ ˆ¯Ö¤ê¿Ö Ûê»ÖÖ †ÖÆê. ¿Öê¾Ö™ß ÝÖÞÖÝÖ“”Ö»ÖÖ
¸Ÿ®Ö¡ÖµÖºþþ¯Ö, ÃÖÓ‘ÖÖ»ÖÖ ®ÖÖ®ÖÖÝÖãÞÖºþþ¯Ö ÃÖÓ²ÖÖê¬Öæ®Ö ¿Öã¨ÖŸ´µÖÖ»ÖÖ“Ö ÃÖ´ÖµÖ
´Æ™»Öê †ÖÆê. µÖÖ ¯ÖÖÆã›Ö“Öê †•Öæ®Ö¯ÖµÖÕŸÖ ÛúÖô•Ö߯Öæ¾ÖÔÛú ÃÖÓ¯ÖÖ¤®Ö —ÖÖ»Öê ®ÖÖÆß.
ŸµÖÖ´Ö¬µÖê ‹Ûú ¤ÖêÆÖ †Ö×ÞÖ †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö ³ÖÖÂÖêŸÖᯙ 6 ”Ó¤ †ÖÆêŸÖ. ‹Ûú ŸÖ¸ ÊÖ †Öêôß
¯ÖÎ×õÖ¯ŸÖ †ÃÖÖ¾µÖÖŸÖ ®ÖÖÆß ŸÖ¸ ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö ÛãÓú¤ÛãÓú¤Ö“ÖÖ ®ÖÃÖæ®Ö ˆ¢Ö¸ÛúÖ»Öß®Ö
‹ÜÖÖªÖ »ÖêÜÖÛúÖ“ÖÖ †ÃÖÖ¾ÖÖ. ÝÖÞÖÝÖ“”Öפ ˆ»»ÖêÜÖÖÓ¾Öºþþ®ÖÆß ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö †¯ÖêõÖê¯ÖêõÖÖ
®ÖÓŸÖ¸“µÖÖ ÛúÖôÖŸÖᯙ š¸ŸÖÖê.
פÝÖÓ²Ö¸ ÃÖÓ¯ÖΤֵÖÖ´Ö¬µÖê ´Öã×®Ö¬Ö´ÖÖÔÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ÃÖ¾ÖÔ ÝÖÎÓ£ÖÖÓ´Ö¬µÖê
¾Ö¼Ûê¸Ã¾ÖÖ´ÖßÛéúŸÖ (´Öã»ÖÖ-“ÖÖ¸( •ÖÖÃŸÖ ¯ÖδÖÖÞÖ³ÖæŸÖ ´ÖÖ®Ö»ÖÖ •ÖÖŸÖÖê. ÛúÖÆß ×šÛúÖÞÖß
ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö ÛãÓú¤ÛãÓú¤Ö“ÖÖµÖÔÛéúŸÖ †ÖÆê †ÃÖê ´Æ™»Öê †ÖÆê. Æê ×¾Ö¬ÖÖ®Ö •Ö¸ß ×ÃÖ¨
ÆÖêŸÖ ®ÖÖÆß ŸÖ¸ß ŸµÖÖ¾Öºþþ®Ö µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“ÖÖ ´ÖÆÖ®Ö †Ö¤¸³ÖÖ¾Ö
ïÖ™ ¾µÖŒŸÖ ÆÖêŸÖÖê. ¬Ö¾Ö»ÖÖÛúÖ¸ ¾Ö߸ÃÖê®ÖÖ®Öê ŸµÖÖ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †Ö“ÖÖ¸ÖÓÝÖ
®ÖÖ¾ÖÖ®Öê Ûê»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖ´Ö¬µÖê ‹ÛæúÞÖ 1243 ÝÖÖ£ÖÖ †ÖÆêŸÖ. ´Öæ»ÖÝÖãÞÖ, ²ÖéÆŸÖË ¯ÖΟµÖÖܵÖÖ®Ö,
ÃÖÓõÖê¯Ö ¯ÖΟµÖÖܵÖÖ®Ö, ÃÖÖ´ÖÖ“ÖÖ¸, ¯ÖÓ“ÖÖ“ÖÖ¸, ׯÖÓ›¿Öãר, ÂÖ›Ö¾Ö¿µÖÛú, «Ö¤¿ÖÖ®Öã¯ÖÎêõÖÖ,
†®ÖÝÖÖ¸³ÖÖ¾Ö®ÖÖ, ÃÖ´ÖµÖÃÖÖ¸, ¿Öß»ÖÝÖãÞÖ¯ÖÎßÖÖ¸ ¾Ö ¯ÖµÖÖÔׯŸÖ †ÃÖê ŸµÖÖ´Ö¬µÖê 12
†×¬ÖÛúÖ¸ †ÖÆêŸÖ. ¾ÖßÖãŸÖ: ¯Ö×Æ»µÖÖ †×¬ÖÛúÖ¸Ö´Ö¬µÖê ÃÖÓõÖê¯Öºþþ¯ÖÖ®Öê
ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Ö껵ÖÖ ´Öã®ÖßÓ“µÖÖ 28 ´Öæ»ÖÝÖãÞÖÖÓ“ÖÖ“Ö ÆÖ ÃÖ¾ÖÔ ×¾ÖßÖÖ¸ †ÖÆê.
ÂÖ›Ö¾Ö¿µÖÛú †×¬ÖÛúÖ¸ÖŸÖᯙ 80 ÝÖÖ£ÖÖ †Ö¾Ö¿µÖÛú ×®ÖµÖãÔ׌ŸÖ ¾Ö ŸµÖÖ¾Ö¸ß»Ö ³ÖÖµÖ
µÖÖÓ´Ö¬Öæ®Ö •Ö¿ÖÖ“µÖÖ ŸÖ¿ÖÖ ÝÖêŸÖ»µÖÖ †ÖÆêŸÖ. µÖÖ¾Ö¸ ¾ÖÃÖã®ÖÓפÛéúŸÖ ™ßÛúÖ †ÖÆê.
•µÖÖÓ®Öß ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ˆ¯ÖÖÃÖÛúÖ¬µÖµÖ®Ö (ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“ÖÖ¸) µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ Ûê»Öß
ŸÖê ¾ÖÃÖã®ÖÓ¤ß µÖÖ“Öê ™ßÛúÖÛúÖ¸ †ÃÖÖ¾ÖêŸÖ.
´Öã×®Ö†Ö“ÖÖ¸ÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ‹Ûú ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÝÖÎÓ£Ö (³ÖÝÖ¾ÖŸÖß †Ö¸Ö¬Ö®ÖÖ( ÆÖêµÖ. µÖÖ“Öê
»ÖêÜÖÛú ׿־ÖÖµÖÔ ÆÖêŸÖ. ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ¿Öê¾Ö™ß ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê Ûúß, ŸµÖÖÓ®Öß †ÖµÖÔ
ו֮֮ÖÓפÝÖ×ÞÖ, ÃÖ¾ÖÔÝÖ㯟ÖÝÖ×ÞÖ ¾Ö ×´Ö¡Ö®ÖÓ¤ß µÖÖÓ“µÖÖ “Ö¸ÞÖÖÓ•Ö¾Öô ÃÖæ¡Ö ¾Ö
ŸµÖÖÓ“ÖÖ †£ÖÔ µÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ¯ÖæÞÖÔ–ÖÖ®Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ Ûúºþþ®Ö ¯Öæ¾ÖÖÔ“ÖÖµÖÕ®Öß ¸“Ö»Ö껵ÖÖ
ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖÖ †Ö¬ÖÖ¸ê †Ö¯Ö»µÖÖ ¿ÖŒŸÖ߯ÖδÖÖÞÖê ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö ¸“Ö»ÖÖ. µÖÖ¾Öºþþ®Ö
ŸµÖÖÓ“µÖÖÃÖ´ÖÖê¸ µÖÖ“Ö ×¾ÖÂÖµÖÖ¾Ö¸ß»Ö ‹ÜÖÖ¤Ö ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÝÖÎÓ£Ö ÆÖêŸÖÖ Æê ˆ‘Ö› †ÖÆê.
Ûú»¯ÖÃÖæ¡ÖßµÖ Ã£Ö×¾Ö¸Ö¾Ö»Öß´Ö¬µÖê ‹ÛúÖ ×¿Ö¾Ö³Öæ×ŸÖ †Ö“ÖÖµÖÖÕ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê.
ŸµÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê †Ö¾Ö¿µÖÛú ´Öæ»Ö³ÖÖµÖÖ´Ö¬µÖê ׿־ֳÖæŸÖß“Öê ¾Ö߸ ×®Ö¾ÖÖÔÞÖÖ®ÖÓŸÖ¸
609 ¾ÖÂÖÖÕ®Öß ²ÖÖê×›Ûú (פÝÖÓ²Ö¸) ÃÖÓ‘ÖÖ“Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ Ûê»Öß †ÃÖê ´Æ™»Öê †ÖÆê.
ÛãÓú¤ÛãÓú¤ †Ö“ÖÖµÖÖÕ®Öß ³ÖÖ¾Ö¯ÖÖÆã›Ö´Ö¬µÖê ׿־ֳÖæŸÖß»ÖÖ ³ÖÖ¾Ö¿Öã¨ß´Öã»Öê
Ûê¾Ö»Ö–ÖÖ®Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê †ÃÖê ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê. ו֮ÖÃÖê®ÖÖÓ®Öß †Ö¯Ö»µÖÖ
Æ׸¾ÖÓ¿Ö ¯Öã¸ÖÖ´Ö¬µÖê »ÖÖêÆÖµÖÖÔ®ÖÓŸÖ¸“µÖÖ †Ö“ÖÖµÖÔ ®ÖÖ´ÖÖ¾Ö»Öß´Ö¬µÖê •µÖÖÓ®Öß †Ö¯Ö»µÖÖ
ÝÖãÞÖÖ®Öãºþþ¯Ö †ÆԤ˲ֻÖß †¿Öß ¯Ö¤¾Öß ¬ÖÖ¸ÞÖ Ûê»Öß ÆÖêŸÖß †¿ÖÖ ×¿Ö¾ÖÝÖã¯ŸÖ ´Öã®ÖßÓ“ÖÖ
ˆ»»ÖêÜÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. †Öפ¯Öã¸ÖÞÖÖ´Ö¬µÖê ×ÃÖ¾ÖÛúÖê×™´Öã®ÖßÓ“ÖÖ ¾Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ ´ÖÖêõÖ
´ÖÖÝÖÖÔ“Öß “ÖÖ¸ ¯ÖÎÛúÖ¸ê †Ö¸Ö¬Ö®ÖÖ Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖ ×ÆŸÖÛúÖ¸ ¾ÖÖÞÖß“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê.
¯ÖγÖÖ“ÖÓ¦Ö“µÖÖ †Ö¸Ö¬Ö®ÖÖ Ûú£ÖÖÛúÖêÂÖÖ´Ö¬µÖê ¾Ö ¤ê¾Ö“ÖÓ¦Ö“µÖÖ (¸Ö•ÖÖ¾Ö»Öß Ûú£Öê´Ö¬µÖê
׿־ÖÛúÖê×™´Öã®ÖßÓ®ÖÖ Ã¾ÖÖ´Öß ÃÖ´ÖÓŸÖ³Ö¦Ö“Öê ׿Ö嵅 ´Æ™»Öê †ÖÆê. µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ ˆ»»ÖêÜÖÖÓ“µÖÖ
†×³Ö¯ÖÎÖµÖÖ¾Öºþþ®Ö ŸÖê ³ÖÝÖ¾ÖŸÖß †Ö¸Ö¬Ö®ÖÖÛúÖ¸“Ö †ÃÖÖ¾ÖêŸÖ µÖÖŸÖ †Ö¿“ÖµÖÔ ®ÖÖÆß.
ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö ‡. ÃÖ®ÖÖ“µÖÖ †Ö¸Ó³ÖÛúÖ»Öß®Ö †ÃÖÞÖê ¿ÖŒµÖ †ÖÆê. ¤ãÃÖ·µÖÖ ‹ÛúÖ ´ÖŸÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê
ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö µÖÖ¯Ö®ÖßµÖ ÃÖÓ¯ÖΤֵÖÖ“ÖÖ †ÖÆê. µÖÖ ÃÖÓ¯ÖΤֵÖÖ»ÖÖ ×¤ÝÖӲָߵÖ
†“Öê»ÖÛúŸ¾Ö ¾Ö À¾ÖêŸÖÖÓ²Ö¸ßµÖ Ã¡Öß´Ö㌟Öß ´ÖÖ®µÖ ÆÖêŸÖß. µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ´Öªê 2166
ÝÖÖ£ÖÖ †ÃÖæ®Ö ¤¿ÖÔ®Ö, –ÖÖ®Ö, “ÖÖ׸¡Ö ¾Ö ŸÖ¯Ö µÖÖ “ÖÖ¸ †Ö¸Ö¬Ö®ÖÖÓ“Öê ÃÖ×¾Ößָ
¾Ö´ÖÔ®Ö Ûê»Öê †ÖÆê. ÛãÓú¤ÛãÓú¤ †Ö“ÖÖµÖÖÕ“µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ´Ö¬µÖê µÖÖÓ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ
¾ÖÖ¸Ó¾ÖÖ¸ †Ö»ÖÖ †ÖÆê. •Öî®Ö¬Ö´ÖÖÔÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ÃÖ¾ÖÔ ÝÖÖê™ßÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö µÖÖ´Ö¬µÖê ¯ÖÎÃÖÓÝÖÖ®Öãºþþ¯Ö
ÃÖÓõÖê¯ÖÖ®Öê ×ÛÓ¾ÖÖ ×¾ÖßÖÖ¸Ö®Öê †Ö»Öê †ÖÆê. ´Öã®ÖßÓ“µÖÖ †¿ÖÖ ÛúÖÆß ÃÖÖ¬Ö®ÖÖ ¾Ö
¾Öé¢Öß ¾Ö×ÞÖÔ»µÖÖ †ÖÆêŸÖ Ûúß, פÝÖÓ²Ö¸ßµÖ †®µÖ ÝÖÎÓ£ÖÖÓ´Ö¬µÖê ÛúÖêšêÆß ŸµÖÖÓ“ÖÖ
ˆ»»ÖêÜÖ ®ÖÖÆß. 1621 ŸÖê 1891 ¯ÖµÖÕŸÖ“µÖÖ 271 ÝÖÖ£ÖÖÓ´Ö¬µÖê †ÖŸÖÔ, ¸Öî¦, ¬Ö´ÖÔ ¾Ö
¿ÖãŒ»Ö µÖÖ “ÖÖ¸ ¬ÖÖ®Ö¯ÖÎÛúÖ¸ÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö ×¾ÖßÖÖ¸Ö®Öê Ûê»Öê †ÖÆê. †Ö¾Ö¿µÖÛú ×®ÖµÖãÔ׌ŸÖ,
²ÖéÆŸÛú»¯Ö³ÖÖ嵅 ¾Ö ×®Ö¿Ö᜙ ‡ŸµÖÖפ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÝÖÎÓ£ÖÖÓÃÖß µÖÖŸÖᯙ †®ÖêÛú ÝÖÖ£ÖÖ
¾Ö ¾Öé¢ÖÖÓŸÖ •Ö´ÖŸÖÖŸÖ. µÖÖ¾Ö¸ ¤Öê®Ö ×¾ÖßÖéŸÖ ™ßÛúÖ ¯ÖÎ×ÃÖ¨ †ÖÆê. (1) †¯Ö¸Öו֟Ö
ÃÖæ׸ÛéúŸÖ ×¾Ö•ÖµÖÖꤵÖÖ ¾Ö (2) ¯ÖÓ×›ŸÖ †Ö¿ÖÖ¬Ö¸ÛéúŸÖ ´Öæ»ÖÖ¸Ö¬Ö®ÖÖ¤¯ÖÔÞÖ. †¯Ö¸Öו֟Ö
ÃÖæ¸ßÓ“ÖÖ ÛúÖ»Ö ÃÖã´ÖÖ¸ê ‡.ÃÖ. 7-8 ¾Öê ¿ÖŸÖÛú †ÃÖÖ¾ÖÖ. †Ö×ÞÖ †Ö¿ÖÖ¬Ö¸ÖÓ“ÖÖ ÛúÖ»Ö
13 ¾Öê ¿ÖŸÖÛú ÆÖêµÖ. µÖÖ¾Ö¸ ¯ÖÓוÖÛúÖ ¾Ö ³ÖÖ¾ÖÖ£ÖÔ¤ßׯÖÛúÖ ®ÖÖ¾ÖÖ“µÖÖ ¤êÜÖᯙ ¤Öê®Ö
™ßÛúÖ †ÖÆêŸÖ.
´Öã×®Ö-†Ö“ÖÖ¸Ö¾Ö¸ß»Ö Æ׸³Ö¦ ÃÖã¸ßÓ“ÖÖ (8 ¾Öê ¿ÖŸÖÛú) ¯ÖÓ“Ö¾ÖŸ£ÖãÝÖ
(¯ÖÓ“Ö¾ÖßÖãÛú) ®ÖÖ¾ÖÖ“ÖÖ À¾ÖêŸÖÖÓ²Ö¸ßµÖ ÝÖÎÓ£Ö ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †ÖÆê. µÖÖŸÖ 1714 ÝÖÖ£ÖÖ
†ÃÖæ®Ö (1) ´Öã×®Ö-¤ßõÖÖ, (2) µÖןÖ-פ®ÖÛéúŸµÖ, (3) ÝÖ“”Ö“ÖÖ¸, (4) †®Öã–ÖÖ ¾Ö (5)
ÃÖ»»ÖêÜÖ®ÖÖ †ÃÖê ×¾ÖÂÖµÖÖ®Öãºþþ¯Ö ¯ÖÖ“Ö †×¬ÖÛúÖ¸ †ÖÆêŸÖ. ׿־ÖÖµÖ ´Öã×®Ö¬Ö´ÖÔ-ÃÖÖ¬Ö®ÖÖÓ“ÖÖ
¾ÖÞÖÔ®Ö ˆÆÖ¯ÖÖêƯÖæ®ÖÔ¾ÖÛú ×¾ÖÂÖ¤ Ûê»Öê †ÖÆê. (¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö 1927( ÝÖã•Ö¸ÖŸÖß
†®Öã¾ÖÖ¤, ¸ŸÖ»ÖÖ´Ö, 1937). µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ¾Ö¸ þÖÖê¯Ö–Ö ™ßÛúÖÆß †ÖÆê. Æ׸³Ö¦Ö“µÖÖ
(ÃÖ´µÖŒŸ¾Ö-ÃÖ¯ŸÖןÖ( ´Ö¬Öᯙ 12 †×¬ÖÛúÖ¸ÖŸÖ ÃÖ´µÖŒŸ¾ÖÖ“Öê þֺþþ¯Ö ÃÖÖÓÝÖæ®Ö
ÃÖ´µÖÛúŸ¾ÖÖ“Öß ¯ÖγÖÖ¾Ö®ÖÖ ¾Ö֜׾ÖÞÖÖ·µÖÖ ¾Ö•ÖÎ-þÖÖ´Öß, ´Ö»»Ö¾ÖÖ¤ß, ³Ö¦²ÖÖÆæ, ¯Ö֤׻֯ŸÖ,
×ÃÖ¬¤ÃÖê®Ö ‡ŸÖŒµÖÖ¤ßÓ“Öß “Ö׸¡Öê פ»Öß ÖÆêŸÖ.
•Öß¾Ö®Öã¿ÖÖÃÖ®ÖÖŸÖᯙ 323 ÝÖÖ£Öê´Ö¬µÖê ´Öã×®ÖÃÖÓ‘Ö, ´ÖÖÃÖÛú»¯Ö, ¾ÖÓ¤®ÖÖ ‡ŸµÖÖפ
´Öã×®Ö“ÖÖ׸¡ÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ×¾ÖÂÖµÖÖÓ¾Ö¸ “Ö“ÖÖÔ Ûê»Öß †ÖÆê. ¯ÖÎÃÖÓÝÖß
ײÖÓ²Ö-¯ÖÎןÖšê“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †Ö»Öê †ÖÆê. µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ
¾Ö߸“ÖÓ¦ÃÖæ׸׿Ö嵅 ¤ê¾ÖÃÖæ¸ß®Öê ×¾Ö. ÃÖÓ. 1162 (‡. 1105) ´Ö¬µÖê Ûê»Öß.
13 ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ´Ö¬µÖê ®Öê×´Ö“ÖÓ¦ÃÖæ¸ß®Öê ¯Öξ֮֓Ö-ÃÖÖ¸Öꬤָ ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö ×»Ö×Æ»ÖÖ.
ŸµÖÖŸÖ 1600 ÝÖÖ£ÖÖ †ÃÖæ®Ö 176 «Ö¸ºþþ¯Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ †ÖÆêŸÖ. µÖê£Öê ¾ÖÓ¤®Ö, ¯ÖÎןÖÛδÖÞÖ,
¯ÖΟµÖÖܵÖÖ®Ö , ÛúÖµÖÖêŸÃÖÝÖÔ, ´ÖÆÖ¾ÖΟÖ, ¯Ö׸ÂÖÆ ‡. ´Öã×®Ö¬Ö´ÖÖÔ¿Öß ÃÖÓ²ÖÓ׬֟Ö
†¿ÖÖ †®ÖêÛú ×¾ÖÂÖµÖÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. ¯Öæ•ÖÖ-†“ÖÖÔ µÖÖ ÃÖÓ¤³ÖÖÔŸÖ ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“Öß
»ÖÖÓ”®Öê, µÖõÖ-µÖ×õÖÞÖß, †×ŸÖ¿ÖµÖ, ו֮ÖÛú»¯Ö ¾Ö ãÖ×¾Ö¸Ûú»¯Ö ‡ŸµÖÖ¤ßÓ“Öê
¾ÖÞÖÔ®Ö ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ †ÖÆê. •Öî®Ö ×ÛεÖÖÛúÖÞ› ÃÖ´Ö•ÖÞµÖÖÃÖÖšß ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö
×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖß †ÖÆê. µÖÖ¾Ö¸ ¤ê¾Ö³Ö¦×¿Ö嵅 ×ÃÖ¬¤ÃÖê®ÖÃÖæ¸ß®Öê ( 13 ¾Öê ¿Ö.)
ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö-×¾ÖÛúÖ×ÃÖ®Öß ®ÖÖ¾ÖÖ“Öß ÃÖÓÃÛéúŸÖ ™ßÛú ×»Ö×Æ»Öß †ÖÆê.
ו֮־ֻ»Ö³ÖÃÖæ׸ÛéúŸÖ (11-12 ¾Öê ¿ÖŸÖÛú) «Ö¤¿ÖÛãú»ÖÛú ´Ö¬µÖê ÃÖ´µÖŒŸ¾Ö ¾Ö ×´Ö£µÖÖ¢¾Ö
µÖÖŸÖᯙ ³Öê¤ ÃÖÖÓÝÖæ®Ö ÛúÂÖÖµÖŸµÖÖÝÖÖ“ÖÖ ˆ¯Ö¤ê¿Ö Ûê»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖ¾Ö¸ ×¾Ö. ÃÖÓ.
1293 ´Ö¬µÖê ¯ÖæÞÖÔ —ÖÖ»Öê»Öß ×•Ö®Ö¯ÖÖ»ÖÛéúŸÖ ¾Öé¢Öß †ÖÆê. (¯ÖÎ. ´ÖãÓ²Ö‡Ô, 1936).
´Öã×®Ö - †Ö“ÖÖ¸ ( ÃÖÓÃÛéúŸÖ ÃÖÖ×ÆŸµÖ ) -
¯ÖοִָןÖ-¯ÖÎÛú¸ÞÖ ÆÖ 313 ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¯ÖªÖŸ´ÖÛú ÝÖÎÓ£Ö ˆ´ÖÖþÖÖŸÖß®Öê ×»Ö×Æ»ÖÖ †ÖÆê.
µÖÖ´Ö¬µÖê •Öî®Ö ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö, Ûú´ÖÔ×ÃÖ¬¤ÖÓ®ŸÖ, ÃÖÖ¬ÖæÓ“ÖÖ ÝÖéÆãÖÖÓ“ÖÖ †Ö“ÖÖ¸,
²ÖÖ¸Ö ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ, ˆ¢Ö´Ö õÖ´ÖÖפÛú ¤ÆÖ ¬Ö´ÖÔ, ¬Ö´ÖÔ¬µÖÖ®Ö, Ûê¾Ö»Ö–ÖÖ®Ö, †µÖÖêÝÖß ¾Ö
×ÃÖ¬¤ µÖÖÓ“µÖÖ Ã¾Öºþþ¯ÖÖפÛúÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö ÃÖ¸ô ¾Ö ÃÖãÓ¤¸ †ÖÆê. ™ßÛúÖÛúÖ¸ Æ׸³Ö¦
ÃÖæ¸ß®Öê ×¾ÖÂÖµÖÖ®Öãºþþ¯Ö µÖÖÝÖθËÓ£ÖÖ“Öê 22 ×¾Ö³ÖÖÝÖ Ûê»Öê †ÖÆêŸÖ. (ÃÖ™ßÛú ×ÆÓ¤æ
†®Öã¾ÖÖ¤ ÃÖ×ÆŸÖ ¯ÖÎ. ´ÖãÓ²Ö‡Ô, 1950).
´Öã×®Ö-†Ö“ÖÖ¸ÃÖÓ²ÖÓ¬Öß “ÖÖ׸¡Ö-ÃÖÖ¸ ®ÖÖ¾ÖÖ“ÖÖ ‹Ûú ÃÖÓÃÛéúŸÖ ÝÖÎÓ£Ö †ÖÆê. µÖÖ
ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ¯ÖãׯÖÛê´Ö¬µÖê †×•ÖŸÖÃÖê®Ö ³Ö¼Ö¸ÛúÖ“µÖÖ “Ö¸ÞÖ¯ÖÎÃÖÖ¤Ö®Öê “ÖÖ¸ †®ÖãµÖÖêÝÖ-ÃÖ´Öã¦-¯ÖÖ¸ÝÖÖ´Öß
¬Ö´ÖÔ×¾Ö•ÖµÖ “ÖÖ´ÖãÞ›¸ÖµÖ µÖÖ®Öê ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö ×»Ö×Æ»ÖÖ †ÃÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê.
¯ÖãׯÖÛúÖ-¯Öæ¾ÖßÔ“µÖÖ ¿»ÖÖêÛúÖ´Ö¬µÖê ´Æ™»Öê †ÖÆê Ûúß, †®ÖãµÖÖêÝÖ¾Öê¤ß ¸ÞÖ¸ÓÝÖ×ÃÖÆÓ
µÖÖ®Öê ŸÖ¢¾ÖÖ£ÖÔ-×ÃÖ¬¤Ö®ŸÖ (²ÖÆãŸÖêÛú ŸÖ¢Ö¾ÖÖ£ÖÔ ¸Ö•Ö¾ÖÖןÖÔÛú), ´ÖÆÖ¯Öã¸ÖÞÖ ¾Ö
†Ö“ÖÖ¸ ¿ÖÖáÖõÖÖ´Ö¬µÖê ×¾ÖßÖÖ¸¯Öæ¾ÖÔÛú ×®Öºþþ¯ÖÞÖ Ûê»Ö껵ÖÖ “ÖÖ׸¡ÖÖ“ÖÖ ÃÖÖ¸ µÖê£Öê
ÃÖÓÁÖõÖê¯ÖÖ®Öê פ»ÖÖ †ÖÆê. µÖê£Öê †Ö»Ö껵ÖÖ »ÖêÜÖÛúÖ“µÖÖ ¯Ö׸“ÖµÖÖ¾Öºþþ®Ö ïÖ™¯ÖÞÖê
ÃÖ•Ö´ÖŸÖê Ûúß, ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖê»Ö´Ö¬µÖê ÝÖÖê´Ö™êÀ¾Ö¸ ´ÖæŸÖßÔ“Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ
Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖ†Ö×ÞÖ •µÖÖ“µÖÖÃÖÖšß ®Öê×´Ö“ÖÓ¦®Öê ÝÖÖê´´Ö™ÃÖÖ¸Ö“Öß ¸“Ö®ÖÖ Ûê»Öß ŸµÖÖ“Ö
“ÖÖ´ÖãÞ›¸ÖµÖÖ®Öê×ÛÓ¾ÖÖ ¤ãÃÖ׸˵ÖÖ ÛúÖêÞÖßŸÖ¸ß ŸµÖÖ“ÖÖµÖ ¾Ö®ÖÖ¾ÖÖ®Öê µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß
¸“Ö®ÖÖ ÃÖÓÝÖÎƺþþ¯ÖÖ®Öê Ûê»Öß †ÖÆê. ŸµÖÖ¾Öºþþ®Ö µÖÖÝÖÎÓ´Ö£ÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ 11 ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖ
—ÖÖ»Öß Æê ×®Ö׿“ÖŸÖ. ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖᯙ ¯ÖãׯÖÛꓵÖÖ ¿Ö¾Ö™ß ´Æ™»Öê ÖÆê Ûúß,
(³ÖÖ¾Ö®ÖÖÃÖÖ¸ÓÝÖÎÆê “ÖÖ׸¡ÖÃÖÖ¸ê †®ÖÝÖÖ¸¬Ö´ÖÔ: ÃÖ´ÖÖ¯ŸÖ: …(. µÖÖ¾Öºþþ®Ö ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öê
¤ãÃÖ¸ê ®ÖÖ¾Ö ³ÖÖ¾Ö®ÖÖÃÖÖ¸ÃÖÓÝÖÎÆ †ÃÖêÆß †ÃÖÖ¾Öê †ÃÖê ¾ÖÖ™ŸÖê.
†Ö“Öָ׾ÖÂÖµÖÛú ÝÖÎÓ£ÖÖ´Ö¬ÖµÖꆴÖéŸÖ“ÖÓ¦ÃÖæ׸ÛéúŸÖ ¯Öã¹ýÂÖÖ£ÖÔ×ÃÖ¬ªã¯ÖÖµÖ ×ÛÓ¾ÖÖ
¤ãÃÖ¸ê ®ÖÖ¾Ö ×•Ö®Ö-¯Öξ֮֓Ö-¸ÆõÖ-ÛúÖêÂÖ †®ÖêÛú ¤éÂÖËß®Öê ¾Öî×ÃÖ™¶¯ÖæÞÖÔ †ÖÆê.
µÖÖŸÖᯙ 226 ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¿»ÖÖêÛúÖÓ´Ö¬µÖê ¸Ÿ®Ö¡ÖµÖÖ“Öê ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö †ÖÆê. µÖÖ´Ö¬µÖê
ÛδÖÖ®Öê “ÖÖ׸¡Ö×¾ÖÂÖµÖÛú †×ÆÓÃÖÖפÛú ¯ÖÖ“Ö ¾ÖΟÖê, ÃÖÖŸÖ ¿Öß»Ö, ÃÖ»»ÖêÜÖ®ÖÖ †Ö×ÞÖ
ÃÖ´µÖŒŸ¾Ö( ŸµÖÖ“Ö¯ÖδÖÖÞÖê ÃÖ´µÖŒŸ¾Ö( ŸµÖÖ“Ö¯ÖδÖÖÞÖê ÃÖ´µÖŒŸÖ¾Ö-ÃÖ»»ÖêÜÖ®ÖêÃÖÆ
14 ¾ÖΟÖ-¿Öß»ÖÖפÛúÖ“Öê 70 †×ŸÖ“ÖÖ¸ ¾Ö ŸµÖÖÓ“Öê þֺþþ¯Ö ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê.
ŸÖÃÖê“Ö 12 ŸÖ¯Ö, 6 †Ö¾Ö¿µÖÛê, 3 ¤Þ›, 5 ÃÖ×´ÖŸÖß, 10 ¬Ö´ÖÔ, 12 ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ¾Ö 22 ¯Ö׸ÂÖÆ
µÖÖ ÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ×¾Öê¾Öê“Ö®Ö †ÖÆê. ׿־ÖÖµÖ ×ÆÓÃÖÖ ¾Ö †×ÆÓÃÖÖ µÖÖÓ“µÖÖ Ã¾Öæ¸Ö¯ÖÖ¾Ö¸
ÃÖæõ´Ö ¾Ö ×¾ÖßÖéŸÖ ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö Ûê»Öê ÖÆê. †ÃÖê ¾ÖÞÖÔ®Ö ¤ãÃÖ¸ßÛú›ê ®ÖÖÆß. ÃÖ¾ÖÔ
¾ÖΟÖê ¾Ö ¿Öᯙ µÖÖ´Ö¬µÖêÆß †×ÆÓÃÖ4 µÖÖ ´Öæô ³ÖÖ¾Ö®Öê“Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ Ûê»Öß †ÖÆê.
¯ÖθӳÖß“Ö †ÖŸ´µÖÖ»ÖÖ ¯Öã¸ÂÖ ÃÖÓ²ÖÖê¬Öæ®Ö †Ö×ÞÖ ŸÖÖê ¯Ö׸ÞÖÖß-×®ÖŸµÖ †ÃÖ»µÖÖ“Öê
×ÃÖ§ Û껵ÖÖ¾Ö¸ †ÖŸ´µÖÖ®Öê ¤ã:ÜÖ®ÖÖ¿Ö¯Öæ¾ÖÔÛú þ֓ÖîŸÖ®µÖÖ“Öß ¯ÖæÞÖÔ ¯ÖÎÖ¯ŸÖß
Ûúºþþ®Ö ‘ÖêÞÖê ´ÆÞÖ•Öê“Ö †£ÖÔ×ÃÖ¬¤ß ÆÖêµÖ †ÃÖê ×¾Ö¬ÖÖ®Ö Ûê»Öê †ÖÆê. Æß µÖÖ ÝÖÎÓ£“µÖÖ
®ÖÖ¾ÖÖ“Öß ÃÖÖ£ÖÔÛúŸÖÖ. ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ¿Öê¾Ö™ß ‹ÛúÖ ¿»ÖÖêÛúÖ´Ö¬µÖê †®ÖêÛúÖ®ŸÖ ¯Ö¤¬¤ŸÖß»ÖÖ
ÝÖÖê¯Öß“Öß ˆ¯Ö´ÖÖ ¤ê‰ú®Ö ÃÖãÓ¤¸ ÞÖÔ®Ö Ûê»Öê †ÖÆê. ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß ¿Öî»Öß
ÃÖ㸾ÖÖŸÖ߯ÖÖÃÖæ®Ö ¿Öê¾Ö™¯ÖµÖÕŸÖ ×¾Ö¿Ö¤ ¾Ö ×¾Ö¾Öê“Ö®ÖÖŸ´ÖÛú †ÖÆê. µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖß»Ö
ÃÖã´ÖÖ¸ê 60-70 ¿»ÖÖêÛú •ÖµÖÃÖê®ÖÖ“µÖÖ ¬Ö´ÖÔ¸Ÿ®ÖÖÛú¸Ö´Ö¬µÖê ˆ¤Ë¬ÖéŸÖ Ûê»Öê †ÖÆêŸÖ.
¬Ö´ÖÔ¸Ÿ®ÖÖÛú¸Ö“ÖÖ ÛúÖô ŸÖËÖŸÖᯙ ¯ÖοÖßÖ߯ÖδÖÖÞÖê ×¾ÖÛ뫅 ÃÖÓ¾ÖŸÖ 1055 (‡. ÃÖ.
998) ÆÖêµÖ. ´ÞÖæ®Ö ¯Öã¹ýÂÖÖ£ÖÔ ×ÃÖ¬¤µÖã¯ÖÖµÖ µÖÖ“µÖÖ ¸“Ö®ÖÖÛúÖ»ÖÖ“Öß Æß“Ö
ˆ¢Ö¸Ö¾Ö¬Öß ÆÖêµÖ.
¾Ö߸®ÖӤ߮Öê ×»Ö×Æ»Ö껵ÖÖ †Ö“ÖÖ¸ÃÖÖ¸ ´Ö¬Öᯙ ÃÖã´ÖÖ¸ê 1000 ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¿»ÖÖêÛúÖÓ´Ö¬µÖê
®Ö´Öã®ÖßÓ“µÖÖ ´Öæ»Ö-†ˆ¢Ö¸ ÝÖãÞÖÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö Ûê»Öê †ÖÆê. ŸµÖÖŸÖ ´Öæ»ÖÝÖãÞÖ,
ÃÖÖ´ÖÖ“ÖÖ¸, ¤¿ÖÔ®ÖÖ“ÖÖ¸, –ÖÖ®ÖÖ“ÖÖ¸, “ÖÖ׸¡ÖÖ“ÖÖ¸, ŸÖ¯ÖÖ“ÖÖ¸, ¾ÖßµÖÖÔ“ÖÖ¸, ¿Ö㬪™Ûú,
ÂÖ›Ö¾Ö¿µÖÛú, ¬µÖÖ®Ö •Öß¾ÖÛú´ÖÔ ¬ÖÃÖ¬Ö´ÖÔ ¿Öᯙ †ÃÖê ²ÖÖ¸Ö †×¬ÖÛúÖ¸ ÖÆêŸÖ.
¾Ö¼Û긓µÖÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ´Öæ»ÖÖ“ÖÖ¸Ö“µÖÖ †Ö¬ÖÖ¸ê ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö ×»Ö×Æ»ÖÖ †ÖÆê †ÃÖê ¾ÖÖ™ŸÖê.
ÝÖÎÓ£Ö »ÖêÜÖÛúÖ®Öê †Ö¯Ö»µÖÖ ÝÖãºþþ“Öê ®ÖÖ¾Ö ´Öê‘Ö“Ö®¦ פ»Öê †ÖÆê.
ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô µÖê£Öß»Ö ×¿Öã»ÖÖ»ÖêÜÖ ®ÖÓ. 50 ´Ö¬µÖê µÖÖ ¤Öê®Ö ÝÖãºþþ׿ÖµÖÖÓ“ÖÖ
ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê. †Ö×ÞÖ ×¿Ö»ÖÖ»ÖêÜÖ ®ÖÓ. 47 ´Ö¬ÖËê ´Öê‘Ö“Ö®¦ ´Öã®Öß“µÖÖ ¿ÖÛê 1037
(‡. ÃÖ. 1115) ´Ö¬Öᯙ ÃÖ´ÖÖ׬ִָÞÖÖ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ ÖÆê. µÖÖ¾Öºþþ®Ö ¯ÖÎßÖãŸÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖÖ
ÛúÖô ‡. ÃÖ. 1115 “µÖÖ †ÖÃÖ¯ÖÖÃÖ †ÃÖÖ¾ÖÖ. ¾Ö¸ß»Ö »ÖêÜÖÖ´Ö¬µÖê ¾Ö߸®ÖӤ߻ÖÖ ×ÃÖ¬¤Ö®ŸÖ¾Öê¤ß,
»ÖÖêÛú¯ÖÎ×ÃÖ¬¤, †´Ö»Ö“Ö׸ŸÖ, µÖÖê×ÝÖ-•Ö®ÖÖÝÖÎÞÖß ‡. ¯Ö¤¾µÖÖ »ÖÖ¾Ö»µÖÖ †ÖÆêŸÖ.
ÃÖÖê´Ö¯ÖγÖÛéúŸÖ ×ÃÖӤ港ÖÎÛú¸ ¾Ö ¿ÖéÓÝÖÖ¸-¾Öî¸ÖݵÖÖ-ŸÖ¸Ó×ÝÖÞÖß (12-13 ¾Öê ¿ÖŸÖÛú)
Æê ¤Öê®Ö ÝÖÎÓ£Ö ×®Öןֈ¯Ö¤ê¿ÖÖŸ´ÖÛú †ÖÆêŸÖ. ¤ãÃÖ¸Ö ÝÖÎÓ£Ö ±úÖ¸“Ö ¯ÖÎÖêœ
ÛúÖ¾µÖÖŸ´ÖÛú †ÖÆê. ŸµÖÖŸÖ ÛúÖ´Ö¿ÖÖáÖÖ®ÖãÃÖÖ¸ ×áֵÖÖÓ“Öê ÆÖ¾Ö³ÖÖ¾Ö ¾Ö ×¾Ö»ÖÖÃÖ
µÖÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö Ûúºþþ®Ö ŸµÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ÃÖÖ¾Ö¬Ö ¸ÖÆÞµÖÖ“ÖÖ ˆ¯Ö¤ê¿Ö פ»ÖÖ †ÖÆê.
ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“ÖÖ¸ ( ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÝÖÎÓ£Ö ) -
ÁÖÖ¾ÖÛú ¬Ö´ÖÖÔÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ¯ÖÎÛéúŸÖ´Ö¬Öᯙ ¯Ö×Æ»ÖÖ Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö ÝÖÎÓ£Ö ÃÖÖ¾ÖµÖ¯ÖÞÞÖ×¢Ö
ÆÖêµÖ. µÖÖŸÖᯙ 401 ÝÖÖ£ÖÖÓ´Ö¬µÖê ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ“Öß ¯ÖÖ“Ö †ÞÖã¾ÖΟÖê, ŸÖß®Ö
ÝÖãÞÖ¾ÖΟÖê, †Ö×ÞÖ “ÖÖ¸ ׿ÖõÖÖ¾ÖΟÖê †¿ÖÖ 12 ¾ÖΟÖÖÓ“Öê ×®Ö¾Öê¤®Ö †ÖÆê. ¯Ö×Æ»Öê
¾ÖÎŸÖ †×ÆÓÃÖÖ. µÖÖÃÖÓÓ¬Öß“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö ÝÖÖ£ÖÖ 176 ŸÖê 259 ¯ÖµÖÕŸÖ †×¬ÖÛú
×¾ÖßÖÖ¸Ö®Öê Ûê»Öê †ÖÆê. µÖÖ“ÖËÖ ÛêÜÖÛúÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ´ÖŸÖ³Öê¤ †ÖÆêŸÖ. ÛúÖÆß•ÖÞÖ ÆÖ
ÝÖÎÓ£Ö ˆ´ÖÖþÖÖŸÖß“ÖÖ ´ÖÖ®ÖŸÖÖŸÖ ŸÖ¸ ¤ãÃÖ¸ê ÛúÖÆß Æ׸³Ö¦“ÖÖ. †³ÖµÖ¤ê¾ÖÃÖæ׸ÛéúŸÖ
¯ÖÓ“ÖÖ¿ÖÛú ™ßÛêŸÖᯙ (¾ÖÖ“ÖÛúןֻÖÛê®Ö ÁÖß´Ö¤ã´ÖÖþÖÖן־ÖÖ“ÖÛê®Ö ÁÖß¾ÖÛú¯ÖΖ֯ŸÖÖî
ÃÖ´µÖŒŸ¾ÖÖפ: ÁÖÖ¾ÖÛú¬Ö´ÖÖêÔ ×¾ÖßָêÞÖ †×³Ö×ÆŸÖ:(. µÖÖ ˆ»»ÖêÜÖÖ¾Öºþþ®Ö ˆ´ÖÖ
þÖÖןÖ-ÛúŸÖéÔŸ¾ÖÖ“Öê ÃÖ´Ö£ÖÔ®Ö ÆÖêŸÖê. ˆ´ÖÖþÖÖŸÖß“µÖÖ ÁÖÖ¾ÖÛú-¯ÖΖ֯ŸÖß“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ
µÖ¿ÖÖê×¾Ö•ÖµÖÛéúŸÖ ¬Ö´ÖÔÃÖÓÝÖÎÆÖ´Ö¬µÖê ¾Ö ´Öã×®Ö“ÖÓ¦ÃÖæ׸ÛéúŸÖ ¬Ö´ÖÔײÖӤ㠵ÖÖ ™ßÛê´Ö¬µÖê
²ÖÖ¸Ö¾µÖÖ ¾ÖΟÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¤³ÖÖÔŸÖ †Ö»ÖÖ †ÖÆê. ¯Ö¸ÓŸÖã þ֟Ö: †³ÖµÖ¤ê¾Ö ÃÖæ¸ß®Öê
ŸµÖÖ“Ö ™ßÛê´Ö¬µÖê µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖᯙ ÃÖÓ¯Ö¢Ö¤ÓÃÖÞÖÖ‡ Æß ¤ãÃÖ¸ß ÝÖÖ£ÖÖ Æ׸³Ö¦Ö“µÖÖ
®ÖÖ¾ÖÖ®Öê ˆ¤Ë¬ÖéŸÖ Ûê»Öß †ÖÆê. µÖÖ¾Öºþþ®Ö ÆÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÝÖÎÓ£Ö Æ׸³Ö¦Ö“ÖÖ“Ö †ÖÆê
†ÃÖê ¾ÖÖ™ŸÖê. †Ö×ÞÖ •Ö¸ ˆ´ÖÖþÖÖŸÖß“ÖÖ ‹ÜÖÖ¤Ö (Ö¾ÖÛú-¯ÖΖÖׯŸÖ ®ÖÖ¾ÖÖ“ÖÖ ÝÖÎÓ£Ö
†ÃÖê»Ö“Ö ŸÖ¸ ŸÖÖê ²ÖÆãŸÖêÛú ÃÖÓÃÖÛËéúŸÖ´Ö¬µÖê †ÃÖÖ¾ÖÖ.ÝÖÎÓ£µÖÖ“µÖÖ †ÓŸÖÝÖÔŸÖ
¯Ö¸ßõÖÞÖ־ָ߮ÖÆß Æß“Ö ÝÖÖê™ ×ÃÖ¬¤ ÆÖêŸÖê. µÖÖŸÖᯙ 280 ŸÖê 328 ¯ÖµÖÕŸÖ“µÖÖ ÝÖÖ£ÖÖÓ´Ö¬µÖê
•µÖÖ ÛδÖÖ®Öê ÝÖãÞ־ָ˸ŸÖê ¾Ö ×¿ÖõÖÖ¾ÖΟÖê µÖÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö Ûê»Öê †ÖÆê ŸÖÖê ÛδÖ
ŸÖ¢¾ÖÖ£ÖÔÃÖæ¡ÖÖ“µÖÖ 7, 21 ´Ö¬Öᯙ ¾ÖΟÖÛδÖÖ¯ÖêõÖÖ ×³Ö®®Ö †ÖÆê. ŸÖ¢¾ÖÖ£ÖÔÃÖæ¡ÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê
פÝÖË, ¤ê¿Ö ¾Ö †®Ö£ÖÔ¤Þ› Æß ŸÖß®Ö ÝÖãÞÖ¾ÖΟÖê †Ö×ÞÖ ÃÖÖ´ÖÖ×µÖÛú,
¯ÖÎÖêÂÖ¬ÖÖê¯Ö¾ÖÖÃÖ, ³ÖÖêÝÖÖê¯Ö³ÖÖêÝÖ¯Ö׸´ÖÖÞÖ ¾Ö †®Ö£ÖÔ¤Þ›×¾Ö¸×ŸÖ ÆÖ ÝÖãÞÖ¾ÖΟÖê
†ÃÖê ÃÖÖ´ÖÖ×µÖÛú, ¤ê¿ÖÖ¾ÖÛúÖ׿ÖÛú, ¯ÖÎÖêÂÖ¬ÖÖê¯Ö¾ÖÖÃÖ ¾Ö †×ŸÖ×£Ö-ÃÖÓ×¾Ö³ÖÖÝÖ Æß
“ÖÖ¸ ׿ÖõÖÖ¾ÖΟÖê ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öß †ÖÆêŸÖ. †Ö×ÞÖ ŸÖß Æ׸³Ö¦Ö“µÖÖ ÃÖ´Ö¸Ö‡““ÖÛúÆÖ“µÖÖ
¯Ö×Æ»µÖÖ ³Ö¾ÖÖ´Ö¬µÖê †Ö»Ö껵ÖÖ ¾ÖΟÖÖ“µÖÖ ÛδÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê“Ö ÖÆêŸÖ. ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê
ŸÖ¸ Æê ÃÖ´ÖÖ¸‡““ÖÛúÆÖ´Ö¬Öᯙ ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ ¯ÖÎÛú¸ÞÖ ÁÖÖ¾ÖÛú¯ÖΖ֯ŸÖߟÖᯙ ¯Öκþþ¯ÖÞÖê¿Öß
¯ÖãÂÛúô“Ö ÃÖ¤éÂÖ †ÖÆê. µÖÖ׿־ÖÖµÖ ÃÖ´µÖŒŸÖ¾ÖÖ꟯֢Öß“µÖÖ ÃÖÓ¤³ÖÖÔŸÖ •ÖÖê (‘ÖÓÃÖÞÖ-‘ÖÖê»ÖÞÖ(
ºþþ¯Ö ×®Ö×´Ö¢ÖÖ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ ÁÖÖ¾ÖÛú¯ÖΖ֯ŸÖß“µÖÖ 11 ¾µÖÖ ÝÖÖ£ÖêŸÖ †Ö»ÖÖ †ÖÆê
ŸÖÖê“Ö ˆ»»ÖêÜÖ ÃÖ´Ö¸Ö‡““ÖÛúÆÖŸÖᯙ ÃÖ´µÖŒŸ¾ÖÖ꟯Ö×¢Ö ¯ÖÎÛú¸ÞÖÖŸÖÆß ¯ÖÎÖÛúÛéúŸÖ
ÝÖªÖ´Ö¬µÖê ²ÖÆæŸÖêÛú •ÖÃÖÖ“µÖÖ ŸÖÃÖÖ ÃÖÖ¯Ö›ŸÖÖê. µÖÖ¾Öºþþ®Ö Æê“Ö ×ÃÖ¬¤ ÆÖêŸÖê
Ûúß, Æß ¸“Ö®ÖÖ Æ׸³Ö¦Ó“Öß †ÖÆê. µÖÖ¾Ö¸ ŸµÖÖÓ“Öß“Ö ÃÖÓÃÛúŸÖ ™ßÛúÖ †ÖÆê.
ÁÖÖ¾ÖÛú ¬Ö´ÖÖÔ“Öß ÃÖ㸾ÖÖŸÖ ÃÖ´µÖݤ¿ÖÔ®ÖÖ“µÖÖ ¯ÖÎÖ¯ŸÖß®Öê ÆÖêŸÖê. ÁÖÖ¾ÖÛú¯ÖΖ֯ŸÖß“µÖÖ
†Ö¸Ó³Öß“Ö ( ÝÖÖ. 2) •µÖÖ»ÖÖ ÃÖ´µÖŒŸÖ¾Ö ¯ÖίÖÖŸÖË —ÖÖ»Öê †ÖÆê ¾Ö •ÖÖê ¤¸¸Öê•Ö ´Öã®Öß•Ö¾Öô
ÃÖ¤Ö“ÖÖ¸Ö“ÖÖ ˆ¯Ö¤ê¿Ö ‹êÛúŸÖÖê ŸÖÖê“Ö ÁÖÖ¾ÖÛú ÆÖêŸÖÖê †ÃÖê ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“Öê »ÖõÖÞÖ
ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê. ®ÖÓŸÖ¸ ÃÖ´µÖݸ˿֮ÖÖ“Öß ˆŸ¯Ö¢Öß ×¾Ö׬֯Öæ¾ÖÔÛú ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öß †ÖÆê.
Æ׸³Ö¦Ö“µÖÖ ÃÖÓ¤ÞÖÃÖ¢Ö׸ÃÖ´´ÖŸÖ¢ÖÃÖ¢Ö׸ ×ÛÓ¾ÖÖ ¤ÓÃÖÞÖÃÖã׬¤ µÖÖŸÖᯙ 70 ÝÖÖ£ÖÖÓ´Ö¬µÖê
ÃÖ´µÖݤ¿ÖÔ®ÖÖ“Öê þֺþþ¯Ö †ÖÆê. µÖÖ¾Ö¸ ÃÖÓ‘ÖןֻÖÛúÃÖæ¸ß“Öß ( 14 ¾Öê ¿ÖŸÖÛú ) ™ßÛúÖ
†ÖÆê. ¯ÖÎÛúÖ3¿Ö®Ö, 1916 ). Æ׸³Ö‰ú¦Ö“ÖÖ ÃÖÖ¾ÖµÖ¬Ö´´Ö×¾Ö×Æ ®ÖÖ¾ÖÖ“ÖÖ †ÖÞÖÜÖß ‹Ûú
¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÝÖÎÓ£Ö †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖŸÖᯙ 120 ÝÖÖ£ÖêŸÖæ®Ö ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ“µÖÖ †Ö“ÖÖ¸ ¬Ö´ÖÖÔ“Öê
¾ÖÞÖÔ®Ö Ûê»Öê †ÖÆê. µÖÖ¾Ö¸ ´ÖÖ®Ö¤ê¾ÖÃָߓÖß ×¾Ö¾Öé¢Öß †ÖÆê. ( ¯ÖÎ. ³ÖÖ¾Ö®ÖÝÖ¸,
1924 ).
µÖÖ׿־ÖÖµÖ Æ׸³Ö¦ÛéúŸÖ (1) ÁÖÖ¾ÖÛú¬Ö´ÖÔ, (2) ¤ßõÖÖ×¾Ö¬ÖÖ®Ö, (3) ¾ÖÓ¤®Ö×¾Ö×¬Ö (“Ö֮ÖÓ¤®Ö),
(4) ¯Öæ•ÖÖ×¾Ö¬Öß, (5) ¯ÖΟµÖÖܵÖÖ®Ö×¾Ö׬Ö, (6) ß־Ö×¾Ö׬Ö, (7)
וֳ֮־֮ÖÛú¸ÞÖ×¾Ö׬Ö, (8) ¯ÖÎןÖšÖ×¾Ö׬Ö, (9) µÖÖ¡ÖÖ×¾Ö׬Ö, (10 )
ˆ¯ÖÖÃÖÛú¯ÖÎןִÖÖ×¾Ö׬Ö, (11) ÃÖÖ¬Öã¬Ö´ÖÔ, (12) ÃÖÖ´ÖÖ“ÖÖ¸ß, (13) ׯÖÓ›×¾Ö׬Ö,
(14) ¿Öß»ÖÖÓÝÖ×¾Ö׬Ö, (15) †Ö»ÖÖê“Ö®ÖÖ×¾Ö׬Ö, (16) ¯ÖÎÖµÖ׿“Ö¢Ö, (17) ×ã֟ÖÖ×ã֟Ö×¾Ö׬Ö,
(18) ÃÖÖ¬Öã¯ÖÎןִÖÖ ¾Ö (19) ŸÖ¯ÖÖê×¾Ö×¬Ö †¿Öß ‹ÛúÖêÞÖßÃÖ ¯ÖÎÛú¸ÞÖê †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖ
¯ÖΟµÖêÛúÖŸÖ 50 ÝÖÖ£ÖÖ †ÃÖ»µÖÖ®Öê ŸµÖÖÓ®ÖÖ ÃÖÖÛú»µÖÖ®Öê ¯ÖÓ“ÖÖÃÖÝÖ ´Æ™»Öê †ÖÆê.
µÖÖ ¯ÖÎÛú¸ÞÖ†Ö´Ö¬µÖê ÁÖÖ¾ÖÛú ¾Ö ´Öã®Öß µÖÖÓ“µÖÖ †Ö“ÖÖ¸ÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ²ÖÆãŸÖêÛú ÃÖ¾ÖÔ
×¾ÖÂÖµÖÖÓ“ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö †ÖÆê. ¯ÖÓ“ÖÖÃÖÝÖÖ¾Ö¸ †³ÖµÖ¤ê¾Ö ÃÖæ¸ß“Öß ×¿ÖµÖ×ÆŸÖÖ
®ÖÖ¾ÖÖ“Öß ÃÖÓÃÛéúŸÖ ™ßÛúÖ †ÖÆê. (³ÖÖ¾Ö®ÖÝÖ¸, 1912( ¸ŸÖ»ÖÖ´Ö, 1939). ¯ÖÓ“ÖÖÃÖÝÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê
†ÖÞÖÜÖß ¾ÖßÃÖ ¯ÖÎÛú¸ÞÖê †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖ´Ö¬µÖê ¯¸ËµÖêÛúß ¾ÖßÃÖ ÝÖÖ£ÖÖ †ÖÆêŸÖ. ÆÖ
ÃÖÓÝÖÎÆ ¾ÖßÃÖ-¾ÖßÃÖ߆Öê (×¾Ö¿ÖןÖ×¾ÖÓ׿ÖÛúÖ) ®ÖÖ¾ÖÖ®Öê ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ †ÖÆê. (1) †×¬ÖÛúÖ¸,
(2) †®ÖÖפ, (3) Ûãú»Ö®ÖßןÖ, (4) “Ö¸´Ö¯Ö׸¾ÖŸÖÔ, (5) ²Öß•ÖÖפ, (6) ÃÖ¬¤´ÖÔ, (7)
¤Ö®Ö, (8) ¯Öæ•ÖÖ×¾Ö¬Öß, (9) ÁÖÖ¾ÖÛú¬ÖÔ´Ö, (10) ÁÖÖ¾ÖÛú¯ÖÎןִÖÖ, (11) µÖןִ֬ÖÔ,
(12) ׿ÖõÖÖ, (13) ׳ÖõÖÖ, (14) ŸÖ¤ÓŸÖ¸ÖµÖ¿Öã׬¤×»ÖÓÝÖ, (15) †Ö»ÖÖê“Ö®ÖÖ, (16) ¯ÖεÖ׿“Ö¢Ö,
(17) µÖÖêÝÖ×¾Ö¬ÖÖ®Ö, (18) Ûê¾Ö»Ö–ÖÖ®Ö, (19) ×ÃÖ¬¤×¾Ö³Ö׌ŸÖ †Ö×ÞÖ (20) ×ÃÖ¬¤ÃÖãÜÖ
ÊÖ ŸµÖÖ ×¾ÖÓ׿ÖÛúÖ ÆÖêŸÖ. µÖÖ´Ö¬µÖê ¤êÜÖᯙ ÁÖÖ¾ÖÛú ¾Ö ´Öã®Öß µÖÖÓ“µÖÖ
¬Ö´ÖÖÔ“ÖÖ¸ÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ÃÖÖ´ÖÖ®µÖ ×®ÖµÖ´Ö, ®ÖÖ®ÖÖ¯ÖÎÛúÖ¸“Öß ×¾Ö¬ÖÖ®ÖÖ ¾Ö ÃÖÖ¬Ö®ÖÖ µÖÖ
ÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ×®Öºþþ¯ÖÞÖ †ÖÆê. µÖÖ¾Ö¸ †Ö®ÖÓ¤ÃÖÖÝÖ¸ÃÖæ¸ß®Öê ™ßÛúÖ ×»Ö×Æ»Öß †ÖÆê. 17
¾µÖÖ µÖÖêÝÖ×¾Ö¬ÖÖ®Ö ×¾ÖÓ׿ÖÛê¾Ö¸ µÖ¿Öß×¾Ö•ÖµÖÝÖÞÖß“ÖßÆß ™ßÛúÖ Æê. (¯ÖÎ. ´Öæ»Ö´ÖÖ¡Ö,
¯ÖãÞÖê, 1962).
²ÖÖ¸Ö¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖᯙ ¿ÖÖÓןÖÃÖæ¸ß®Öê ×»Ö×Æ»Ö껵ÖÖ ¬Ö´ÖÔ¸Ÿ®Ö-¯ÖÎÛú¸ÞÖÖ´Ö¬µÖê
181 ÝÖÖ£ÖÖ †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖŸÖ ÁÖÖ¾ÖÛú¯Ö¤Ö“µÖÖ ¯ÖÎÖ¯ŸÖßÃÖÖšß ÃÖÖî´µÖŸÖÖ,
¯ÖÖ¯Ö³Öߺþþ¯ÖŸÖÖ, ‡. 21 †Ö¾Ö¿µÖÖÛú ÝÖãÞÖÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. ׿־ÖÖµÖ
³ÖÖ¾ÖÁÖ´ÖÞÖÖ“Öß »ÖõÞÖê ¾Ö ¿Ö߻ֻÖÖ“Öê ×®Öºþþ¯ÖÞÖ †ÖÆê. µÖÖ¾Ö¸ þÖÖê¯Ö–Ö ¾Öé¢Öß †ÖÆê.
¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÝÖÖ£Öê´Ö¬µÖê ÝÖÎÆãִ֬ÖÔ ÃÖÖÓÝÖÞÖÖ¸Ö ¤ãÃÖ¸Ö ÝÖÎÓ£Ö ¾ÖÃÖã®ÖÓפÛéúŸÖ ˆ¯ÖÖÃÖÛúÖ¬µÖµÖ®Ö
(ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“ÖÖ¸) ÆÖ ÆÖêµÖ. µÖÖŸÖᯙ 546 ÝÖÖ£ÖÖÓ´Ö¬µÖê ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ“µÖÖ
11¯ÖÎןִÖÖÓ“Öê ×¾ÖßÖéŸÖ ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖËÖµÖ ¯ÖοÖßÖß´Ö¬µÖê »ÖêÜÖÛúÖ®Öê
†Ö¯Ö»ÖÖ ¯Ö ׸“ÖµÖ ×¤»ÖÖ†ÖÆê. ¯ÖŸµÖÖ¯ÖδֆÖÞÖê ŸµÖÖÓ“Öß ÝÖã¹ý¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö ÛãÓú¤ÛãÓú¤
†Ö´®ÖÖµÖÖ´Ö¬µÖê ÁÖß®ÖÓפ, ®ÖµÖ®ÖÓפ, ®Öê×´Ö“ÖÓ¦ ¾Ö ¾ÖÃÖã®ÖÓפ †¿Öß †ÖÆê. ŸµÖÖ®Öß
ÆÖ ÝÖδÖÓ£Ö †Ö¯Ö»Öê ÝÖãºþþ ®Öê×´Ö“ÖÓ¦ µÖÖÓ“µÖÖ ¯ÖÎÃÖÖ¤Ö®Öê ³Ö¾µÖ •Ö®ÖÖÃÖÖšß †Ö“ÖÖµÖÔ
¯Ö¸Ó¯Ö¸ê»ÖÖ †®ÖãÃÖºþþ®Ö ×»Ö×Æ»ÖÖ. ÃÖ㸾ÖÖŸÖß»ÖÖ ´Æ™»Öê †ÖÆê Ûúß, ×¾Ö¯Öã»ÖÖ“Ö»Ö µÖê£Öê
‡Ó¦³ÖæŸÖß®Öê ÁÖê×ÞÖÛúÖ»ÖÖ •ÖÖê ˆ¯Ö¤ê¿Ö פ»ÖÖ ŸÖÖê ÝÖã¹ý¯Ö¸Ó¯Ö¸ê¯ÖδÖÖÞÖê µÖÖ
ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ ×»Ö×Æ»ÖÖ †ÖÆê. ˆ¯ÖÖÃÖÛú¤¿ÖÖ µÖÖ ÃÖÖŸÖ¾µÖÖ ÁÖãŸÖÖÓÝÖÖ´Ö¬µÖê
ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ“µÖÖ µÖÖ“Ö †Ûú¸Ö ¯ÖÎןִÖÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †Ö®ÖÓ¤ ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“µÖÖ Ûú£ÖÖ®ÖÛúÖŸÖ
†Ö»Öê †Öê. ´ÖÖ¡Ö ˆ¯ÖÖÃÖÛúÖ¬µÖµÖ®ÖÖ´Ö¬µÖê þ֟ÖÓ¡Ö¯ÖÞÖê ×®Öºþþ¯ÖÞÖ Ûê»Öê †ÖÆê. µÖÖŸÖß»Ö
295 ŸÖê 301 ¾Ö ŸÖ¢Ö¯Öæ¾ÖßÔ“µÖÖ ÛúÖÆß ÝÖÖ£ÖÖ ÁÖÖ¾ÖÛú¯ÖÎןÖÛδÖÞÖÃÖæ¡ÖÖŸÖᯙ ÝÖÖ£Öê¯ÖδÖÖÞÖê“Ö
†ÖÆêŸÖ. ÛãÓú¤ÛãÓú¤ †Ö“ÖÖµÖÖÕ“µÖÖ “Ö׸¡Ö¯ÖÖÆã›Ö´Ö¬Ö¬µÖê (ÝÖÖ. 22) †Ûú¸Ö ¯ÖÎןִÖÖÓ“ÖÖ
ˆ»»ÖêÜÖ ®ÖÖ´Ö´ÖÖ¡Ö †ÖÆê. ŸµÖÖÓ“ÖÖ ×¾ÖßÖÖ¸ ÛúÖןÖÔÛêµÖÖ®Öã¯ÖÎêõÖê´Ö¬µÖê 305 ŸÖê
390 ¯ÖεÖÕŸÖ“µÖÖ 86 ÝÖÖ£ÖÖÓ´Ö¬µÖê Ûê»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖ ÃÖ¾ÖÖÔ¯ÖêõÖÖ ¾ÖÃÖã®ÖӤߓÖß
×¾Ö¿Öê£ÖÂÖŸÖÖ Æß Ûúß, ¸Öסֳ։úÖê•Ö®ÖŸµÖÖÝÖ ¯Ö×Æ»µÖÖ ¯ÖÎןִÖê´Ö¬µÖê †Ö¾Ö¿µÖÛú †ÖÆê
†ÃÖê ÃÖÖÓÝÖæ®Ö 6 ¾µÖÖ ¯ÖÎןִÖê´Ö¬µÖê ŸµÖÖ‹ê¾Ö•Öß ×¤¾ÖÖ-²ÖÎÊ“Ö¸Ë ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê
ÖÆê. Ë¸Ó£Ö ¸“Ö®Öê“ÖÖ ÛúÖ»Ö ×®Ö׿“ÖŸÖ ®ÖÖÆß. ŸÖ¸ß¯ÖÞÖ µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖᯙ †®ÖêÛú ÝÖÖ£ÖÖ
¤ê¾ÖÃÖê®ÖÛéúŸÖ ³ÖÖ¾ÖÃÖÓÝÖÎÆÖ“µÖÖ †Ö¬ÖÖ¸Ö®Öê ×»Ö×Æ»µÖÖ †ÖÆêŸÖ †ÃÖê ¾ÖÖ™ŸÖê.
ŸµÖÖ¾Öºþþ®Ö µÖÖ“Öß ¯Öæ¾ÖÖÔ¾Ö¬Öß ×¾Ö. ÃÖÓ. 990 (‡. 933) †¿ÖÖ¾Öß. †Ö¿ÖÖ¬Ö¸ÛéúŸÖ
ÃÖÖÝÖÖ¸¬Ö´ÖÖÔ“µÖÖ ™ßÛêŸÖ ¾ÖÃÖã®ÖӤߓÖÖ Ã¯Ö™ ˆ»»Öê ÖÆê. ŸµÖÖ¾Öºþþ®Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ
ÛúÖôÖ“Öß ˆ¢Ö¸Ö¾Ö¬Öß ×¾Ö. ÃÖÓ. 1296 (‡. ÃÖ. 1239) š¸ŸÖê. µÖÖŸÖᯙ †ÖÓŸÖ¸ÛúÖôÖ´Ö¬µÖê“Ö,
²ÖÆãŸÖêÛú 11-12 ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖ ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö ×»Ö×Æ»ÖÖ †ÃÖÖ¾ÖÖ.
ÃÖÖ¾ÖµÖ¬Ö´´Ö¤ÖêÆÖ ÆÖ †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö ³ÖÖÂÖêŸÖᯙ ÝÖÎÓ£Ö ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“ÖÖ¸ÃÖÖ²ÖÓ¬Öß“Ö †ÖÆê.
µÖÖŸÖᯙ 224 ¤ÖêÊÖ´Ö¬ÖêµÖ ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ“µÖÖ 11 ¯ÖÎןִÖÖ ¾Ö 12 ¾ÖΟÖÖÓ“Öê þֺþþ¯Ö
ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê. 12 ¾ÖΟÖÖÓ“Öß ®ÖÖ¾Öê ÛãÓú¤ÛãÓú¤Ö®Öß ×¤»µÖÖ¯Ö3´ÖÖÞÖê †ÃÖæ®Ö
ŸµÖÖŸÖ ¤ê¾Ö¿Ö¾ÖΟÖÖ“ÖÖ †²ÖÖ¾Ö ¾Ö ÃÖ»»ÖêÜÖ®Öê“ÖÖ †ÓŸÖ¸Ë¸³ÖÖ¾Ö †ÖÆê. ÃÖÖŸÖ
¾µÖÃÖ®Öê, †³ÖõµÖ, ÛãúÃÖÓÝÖןÖ, †®µÖÖ, “ÖÆÖ›ß, ÜÖÖê™Ö ¾µÖÖ¯ÖÖ¸ ‡. ¤ãÝÖãÔÞÖÖÓ“ÖÖ
ŸµÖÖ Ûú¸ÞÖ†µÖÖ“ÖÖ ˆ¤ê¿Ö †ÖÆê. µÖÖ“Öß ¿Öî»Öß ÃÖ¸ô, ÃÖãÓ¤¸ ¾Ö ÛúÖ¾µÖ´ÖµÖ †ÖÆê.
²ÖÆãŸÖêÛú ¯ÖΟµÖêÛú ¤ÖêÊÖŸÖᯙ ¯Ö×Æ»µÖÖ †ÖêôßŸÖ ¬Ö´ÖÖêÔ¯Ö¤ê¿Ö ¾Ö ¤ãÃÖ·µÖÖ´Ö¬µÖê
ŸµÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ÃÖãÓ¤¸, ǤµÖïֿÖßÔ ¤é™ÖÓŸÖ ×¤»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖ“µÖÖ »ÖêÜÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß
´ÖŸÖ³Öê¤ †ÖÆêŸÖ. ¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ (ÛúÖ¸Ó•ÖÖ, 1932) ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ³Öæ×´ÖÛê´Ö¬µÖê
µÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß “Ö“ÖÖÔ Ûúºþþ®Ö µÖÖ“ÖÖ ÛúŸÖÖÔ ¤ÆÖ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖᯙ ¤ê¾ÖÃÖê®Ö †ÃÖÖ¾ÖÖ
†ÃÖê ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê. ¯Ö¸ÓŸÖã ÛúÖÆß ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÆßÖ×»Ö×ÜÖŸÖ ¯ÖΟÖß´Ö¬µÖê µÖÖ»ÖÖ
µÖÖêÝÖßÓ¦ÛéúŸÖ ´Æ™»Öê †ÖÆê ŸÖ¸ ÛúÖÆß ¤ãÃÖ·µÖÖ ¯ÖΟÖßŸÖ »Öõ´Öß“ÖÓ¦ÛéúŸÖ ´Æ
™»Öê †ÖÆê. Â֙˯ÖÖÆã›Ö¾Ö¸ß»Ö ÁÖãŸÖÃÖÖÝÖ¸ß ™ßÛê´Ö¬µÖê µÖÖŸÖᯙ ¤ÖêÆê ˆ¤Ë¬ÖéŸÖ
Ûê»Öê †ÖÆêŸÖ ¾Ö ŸµÖÖÓ®ÖÖ »Öõ´Öß“ÖÓ¦ÛéúŸÖ ´Æ™»Öê †ÖÆê. •Ö¸ ¯ÖæÞÖÔ ÝÖÎÓ£Ö »Öõ´Öß“ÖÓ¦“ÖÖ
†ÃÖê»Ö ŸÖ¸ ŸÖÖê 15 ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖᯙ š¸ŸÖÖê. µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ¾Ö¸ µÖÖêÝÖßÓ¦Ûú¸éŸÖ ¯Ö¸´ÖÖŸ´Ö¯ÖÎÛúÖ¿Ö
¾Ö ¤ê¾ÖÃÖê®ÖÛéúŸÖ ³ÖÖ¾ÖÃÖÓÝÖ¸Ë¸Æ µÖÖÓ“ÖÖ ±úÖ¸ ´ÖÖêšÖ ¯ÖγÖÖ¾Ö ¯Ö›»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖ“Öß
‹Ûú ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ¯ÖÎŸÖ •ÖµÖ¯Ö渓µÖÖ ¯ÖÖ™Öê¤ß •Öî®Ö ´ÖÓפ¸ÖŸÖ †ÃÖæ®Ö ŸÖß ×¾Ö. ÃÖÓ.
1555 ( ‡. ÃÖ. 1498) ´Ö¬µÖê ×»Ö×Æ»Öß †ÖÆê ŸµÖÖ“µÖÖ ¯ÖãׯÖÛê´Ö¬µÖê (‡×ŸÖ ˆ¯ÖÖÃÖÛúÖ“ÖÖ¸ê
†Ö“ÖÖµÖÔ ÁÖß »Öõ´Öß“ÖӦ׾ָד֟Öê ¤ÖêÆÛú-ÃÖæ¡ÖÖ×ÞÖ ÃÖ´ÖÖ¯ŸÖÖ×®Ö( †ÃÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê.
ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“ÖÖ¸ (ÃÖÓÃÛéúŸÖ ÝÖÎÓ£Ö) -
¸Ÿ®ÖÛú¸Þ›-ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“ÖÖ¸ ÆÖ ÁÖÖ¾ÖÛú¬Ö´ÖÖÔ¾Ö¸ß»Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖ ÝÖÎÓ£Ö ±úÖ¸“Ö ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ †ÖÆê.
µÖÖŸÖᯙ ¤ß›¿Öê ¿»ÖÖêÛúÖÓ´Ö¬µÖê ÛδÖÖ®Öê ÃÖ´µÖݤ¿ÖÔ®Ö, –ÖÖ®Ö ¾Ö “ÖÖ׸¡Ö µÖÖÓ“Öê
×®Öºþþ¯ÖÞÖ Ûê»Öê †ÖÆê. “ÖÖ׸6Ö´Öªê ¯ÖÖ“Ö †ÞÖã¾ÖΟÖ,ê ŸÖß®Ö ÝÖãÞÖ¾ÖΟÖê ¾Ö “ÖÖ¸
׿ÖõÖÖ¾ÖΟÖê µÖÖÓ“Öê ÃÖ×¾Ößָ ¾ÖÞÖÔ®Öã †ÖÆê. ®ÖÓŸÖ¸ ÃÖ»»ÖêÜÖ®Öê“Öê ×®Öºþþ¯ÖÞÖ †ÖÆê
†¿ÖָߟÖß®Öê ÛãÓú¤ÛãÓú¤ÖÓ“µÖÖ ¾ÖÞÖÔ®ÖÖ¯ÖδÖÖÞÖ‹ (“ÖÖ׸¡Ö-¯ÖÖÆã›,ÝÖÖ£ÖÖ 25-26)
ÃÖ»»ÖêÜÖ®Öê“ÖÖ ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“µÖÖ ¾ÖΟÖÖ´Ö¬µÖê ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö Ûê»ÖÖ †ÖÆê. ¿Öê¾Ö™ß ÁÖÖ
¾ÖÛúÖÓ“µÖÖ 11 ¯Öã˸ןִÖÖÓ“ÖêÆß ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. †¿ÖָߟÖß®Öê ÁÖÖ¾ÖÛú¬Ö´ÖÖÔ“Öê ×®Öºþþ¯ÖÞÖ
¤Öê®Æß ¯Ö¬¤ŸÖß®Öê Ûê»Öê †ÖÆê. »ÖêÜÖÛúÖ®Öê †Ö¯Ö»Öê ®ÖÖ¾Ö ¯ÖÎÝÖ™ Ûê»Öê ®ÖÖÆß. ¯Ö¸ÓŸÖã
™ßÛúÖÛúÖ¸ ¯ÖγÖÖ“Ö®¦Ö®Öê ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö ÃÖ´ÖÓŸÖ³Ö¦Ö®Öê ×»Ö×Æ»ÖÖ †ÃÖê ´Æ™»Öê †ÖÆê. µÖÖ
†Ö¬ÖÖ¸Ö¾Ö¸ •µÖÖÓ®Öß †Ö¯ŸÖ´Öß´ÖÖÓÃÖÖפÛú ÝÖÎÓ£Ö ×»Ö×Æ»Öê ŸµÖÖ“Ö ÃÖ´ÖÓŸÖ³Ö¦Ö“ÖÖ ÆÖ
ÝÖÎÓ£Ö Ë¸†ÖÆê †ÃÖê ´ÖÖ®Ö»Öê †ÖÆê. ¯Ö¸ÓŸÖã (1) ¿Öî»Öß×¾ÖÂÖµÖÛú ³Öê¤Ö׿־ֵÖÖ µÖê£Öê
†Ö¯ŸÖ»ÖõÖÞÖ †Ö¯ŸÖ´Öß´ÖÖÓÃÖêŸÖ»µÖÖ¯ÖêõÖÖ ×®Ö¸Öôê †ÖÆê. (2) ¾ÖÖפ¸Ö•ÖÛéúŸÖ
¯ÖÖÀ¾ÖÔ®ÖÖ£Ö “ÖÖ׸¡ÖÖ“µÖÖ ˆŸ£ÖÖ×®ÖÛêŸÖ µÖÖ“ÖÖ Ûú£ÖÖÔ ÃÖ´ÖÓŸÖ³Ö¦Ö¯ÖêõÖÖ Ã¯Ö™¯ÖÞÖê
¾ÖêÝÖôÖ (µÖÖêÝÖßÓ¦( †ÃÖ»µÖÖ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê.
µÖÖ׿־ÖÖµÖ (3) µÖÖ¯ÖêõÖÖ •Ö㮵ÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ´Ö¬µÖê ¸Ÿ®ÖÛú¸Þ› ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“ÖÖ¸Ö“ÖÖß ˆ»»ÖêÜÖ
×´ÖôŸÖ ®ÖÖÆß. (4) µÖ“Ö ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖÖ»Öß ˆ¯ÖÖ®ŸµÖ ¿»ÖÖêÛúÖ´Ö¬µÖê (¾ÖߟÖÛú»ÖÓÛú(,
(×¾ÖªÖ( ¾Ö (ÃÖ¾ÖÖÔ£ÖÔ×ÃÖ׬¤( ¿Ö²¬ÖÖ“ÖÖ ¯ÖεÖÖêÝÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖ¾Öºþþ®Ö †Ûú»ÖÓÛúÛéúŸÖ
¸Ö•Ö¾ÖÖןÖÔÛú, ×¾ÖªÖ®ÖÓפÛéúŸÖ ¿»ÖÖêÛúÖ¾ÖÖןÖÔÛú ¾Ö ¯Ö敵֯ÖÖ¤ÛéúŸÖ ÃÖ¾ÖÖÔ£ÖÔ×ÃÖ׬¤
µÖÖ ŸÖß®Ö ™ßÛúÖÓ“ÖÖ ÝÖΣÖÛúÖ¸Ö»ÖÖ ¯Ö׸“ÖµÖ ÆÖêŸÖÖ ¾Ö ŸµÖÖÓ“ÖÖ ŸµÖÖ®Öê ˆ¯ÖµÖÖêÝÖÆß
Ûê»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ †ÃÖê ¾ÖÖ™ŸÖê. †¿ÖָߟÖß®Öê µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖÖ ¸“Ö®ÖÖÛúÖ»Ö ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤ß ¾Ö
¾ÖÖפ¸Ö•Ö µÖÖÓ“µÖÖŸÖᯙ †ÖÓŸÖ¸ÛúÖ»Ö †£ÖÖÔŸÖË 8 ¾µÖÖ ¯ÖÖÃÖæ®Ö 10 – 11 ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ¯ÖµÖÕŸÖ“ÖÖ
š¸ŸÖÖê.
ÃÖÖê´Ö¤ê¾ÖÛéúŸÖ µÖ¿Ö×ßÖÛú“ÖÓ¯Ö擵ÖÖ 5 ŸÖê 8 †ÖÀ¾ÖÖÃÖÖÓ´Ö¬µÖê “ÖÖ׸¡ÖÖ“Öê
¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ: 7-8 ¾µÖÖ †ÖÀ¾ÖÖÃÖÖ´Ö¬µÖê ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ“µÖÖ 12 ®Ö¾ÖΟÖÖÓ“Öê
¾ÖÞÖÔ®Ö ÃÖ×¾Ößָ ¾Ö ¯ÖÎÖÖÞÖê Ûê»Öê †ÖÆê. µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß ÃÖ´ÖÖ¯ŸÖß ¿ÖÛê 881
(‡. ÃÖ. 956) ´Ö¬µÖê —ÖÖ»Öß.
†×´ÖŸÖÝÖןÖÛéúŸÖ ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“ÖÖ¸ ÃÖã´ÖÖ¸ê 1500 ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¿»ÖÖêÛúÖ´Ö¬µÖê ¯ÖæÞÖÔ —ÖÖ»ÖÖ
†ÃÖæ®Ö ŸµÖÖ´Ö¬µÖê 15 †¬µÖÖµÖ †ÖÆêŸÖ. µÖÖ´Ö¬µÖê ¬Ö´ÖÖÔ“Öê þֺþþ¯Ö, ×´Ö£µÖÖŸ¾Ö ¾Ö
ÃÖ´µÖŒŸ¾Ö µÖÖÓ´Ö¬Öᯙ ±ú¸Ûú, ÃÖÖŸÖ ŸÖŸ¾Öê, †Â™´Öæ»ÖÝÖãÞÖ, 12 ¾ÖΟÖê, ŸµÖÖÓ“Öê †×ŸÖ“ÖÖ¸,
ÃÖÖ´ÖÖ×µÖÛú ‡ŸµÖÖפ 6 †Ö¾Ö¿µÖÛê, ¤Ö®Ö, ¯Öæ•ÖÖ ¾Ö ˆ¯Ö¾ÖÖÃÖ †Ö×ÞÖ 12 ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ µÖÖÓ“Öê
×¾ÖßÖéŸÖ ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. ¿Öê¾Ö™“µÖÖ †¬µÖÖµÖÖŸÖᯙ 114 ¿»ÖÖêÛúÖÓ´Ö¬µÖê ¬µÖÖ®ÖÖ“Öê
¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. µÖÖ´Ö¬µÖê ¬µÖÖ®Ö, ¬µÖÖŸÖÖ, ¬µÖêµÖ ¾Ö ªÖ®Ö±ú»Ö ÖÓ“Öê ×®Öºþþ¯ÖÞÖ †ÖÆê.
†×´ÖŸÖÝÖŸÖß®Öê †Ö¯Ö»µÖÖ †®ÖêÛú ÝÖÎÓ£ÖÖ´Ö¬µÖê ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖµÖÖ ¸“Ö®ÖÖÛúÖ»ÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß
ˆ»»ÖêÜÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. Æê ˆ»»ÖêÜÖ ×¾ÖÛ뫅 ÃÖÓ¯ÖŸÖ 1050 ¯ÖÖÃÖæ®Ö 1073 ¯ÖµÖÕŸÖ“Öê †ÖÆêŸÖ.
´ÆÞÖæ®Ö ŸµÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖÖ ÛúÖ»Ö ÃÖã´ÖÖ¸ê ‡. ÃÖ. 1000 †ÃÖÖ¾ÖÖ.
†Ö¿ÖÖ¬Ö¸ÛéúŸÖ ÃÖÖÝÖ¸¬Ö´ÖÖÔ´ÖéŸÖÖ´Ö¬µÖê ÃÖã´ÖÖ¸ê 500 ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¿»ÖÖêÛú †ÖÆêŸÖ. µÖÖŸÖß»Ö
†Öš †¬µÖÖµÖÖÓ´Ö¬µÖê ÁÖÖ¾ÖÛú¬Ö´ÖÖÔ“Öê ÃÖÖ´ÖÖ®µÖ¾ÖÞÖÔ®Ö, †Â™´Öæ»ÖÝÖãÞÖ ¾Ö 11 ¯ÖÎןִÖÖÓ“Öê
×¾Ö¾Öê“Ö®Ö †ÖÆê. ¾ÖΟ֯ÖÎןִÖê´Ö¬ÖËê 12 ¾ÖΟÖÖ׿־ֵÖÖ ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“Öß ×¤®Ö“ÖµÖÖÔ
ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öß †ÖÆê. ¿Öê¾Ö™“µÖÖ †¬µÖÖµÖÖŸÖᯙ 110 ¿»ÖÖêÛúÖ´µÖê ÃÖ´ÖÖ׬ִָÞÖÖ“Öê
×¾ÖßÖéŸÖ ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. µÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ ÛúÖ¾µÖ´ÖµÖ †ÖÆê. µÖÖ¾Ö¸ ÃÖÖê¯Ö–Ö ™ßÛúÖ †ÖÆê.
™ßÛê´Ö¬µÖê ÝÖÎÓ£Ö ÃÖ´ÖÖ¯ŸÖß“ÖÖ ÛúÖô ×¾Ö. ÃÖÓ. 1296 (‡. 1239) ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»ÖÖ †ÖÆê.
(¯ÖÎ. ´ÖãÓ²Ö‡Ô, 1915).
ÝÖãÞÖ³ÖæÂÖÞÖÛéúŸÖ ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“ÖÖ¸»ÖÖ »ÖêÜÖÛúÖ®Öê ³Ö¾µÖ•Ö®Öד֢־ֻ»Ö³Ö ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“ÖÖ¸
´Æ™»Öê †ÖÆê. µÖÖ´Ö¬µÖê 269 ¿»ÖÖêÛú †ÃÖæ®Ö ¤¿ÖÔ®Ö, –ÖÖ®Ö ¾Ö ÁÖÖ¾ÖÛú¬Ö´ÖÔ †ÃÖê
ŸÖß®Ö ˆ§ê¿Ö †ÃÖæ®Ö ¸“Ö®ÖÖ ÃÖ¸ô †ÖÆê. µÖÖ“ÖÖ ÛúÖô ×®Ö׿“ÖŸÖ ®ÖÖÆß. ¯Ö¸ÓŸÖã
ŸµÖÖ¾Ö¸ ¸Ÿ®ÖÛú¸Þ› ¾Ö ¾ÖÃÖã®ÖÓפÁÖÖ¾ÖÛúÖ“ÖÖ¸ µÖÖÓ“ÖÖ ¯ÖγÖÖ¾Ö ¯Ö›»ÖÖ †ÖÆê. ´ÆÞÖæ®Ö
Æß ¸“Ö®ÖÖ 14-15 ¿ÖŸÖÛúÖŸÖᯙ †ÃÖÖ¾Öß †ÃÖê ¾ÖÖ™ŸÖê.
ÁÖÖ¾ÖÛú¬Ö´ÖÔ×¾ÖÂÖÛú ÝÖÎÓ£Ö ¸“Ö®Öê“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö †ÜÖÓ›¯ÖÞÖê “ÖÖ»ÖŸÖ †Ö»Öß †ÖÆê. 17
¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖᯙ †Ûú²Ö¸ÛúÖ»Öß®Ö ¸Ö•Ö´Ö»»Ö µÖÖ®Öê ×»Ö×Æ»Öê»Öß»ÖÖ™ß ÃÖÓ×ÆŸÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ
†ÖÆê.
¬µÖÖ®Ö ¾Ö µÖÖêÝÖ (¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÃÖÖ×ÆŸµÖ ) -
´Öã×®Ö¬Ö´ÖÖÔ“ÖÖ¸Ö´Ö¬µÖê ŸÖ¯ÖÖ“Öê ãÖÖ®Ö ±úÖ¸ ´ÖÆ¢¾ÖÖ“Öê †ÖÆê ŸÖ¯ÖÖ“Öê ²ÖÖÊ ¾Ö †ÖÓŸÖ¸
†ÃÖê ¤Öê®Ö ³Öê¤ †ÖÆêŸÖ. †³µÖÖÓŸÖ¸ ŸÖ¯ÖÖ“µÖÖ¯ÖÎÖµÖ׿“ÖŸÖ¢ÖÖפãÛú 6 ˆ¯Ö³Öê¤Ö´Ö¬µÖê
¿Öê¾Ö™“Öê ŸÖ¯Ö ¬µÖÖ®Ö †ÖÆê. †¬ÖÔ´ÖÖÝÖ¬Öß †ÖÝÖ´ÖÖ´Ö¬µÖê - ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ: ãÖÖ®ÖÖÓÝÖÖ´Ö¬ÖµÖê
( †. 4 ˆ. 1 ) †ÖŸÖÔ, ¸Öî¦, ¬Ö´µÖÔ, ¿ÖãŒ»Ö †ÃÖê “Ö Ö¸ ¬µÖÖ®Ö ¾Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ
²Öê¤Öê¯Ö³Öê¤ÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. ŸÖËÖ“Ö ¯ÖÎÛúÖ¸ê ×®ÖµÖãÔŒŸÖß´Ö¬µÖê ¾Ö ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ:
†Ö¾Ö¿µÖÛú-×®ÖµÖãÔŒŸÖß“µÖÖ ÛúÖµÖÖêŸÃÖÝÖÔ †¬µÖµÖ®ÖÖ´Ö¬µÖê (ÝÖÖ. 1462 ŸÖê 1486) ¬µÖÖ®ÖÖÓ“Öê
»ÖõÖÞÖ ¾Ö ³Öê¤-¯ÖάÖꤾÖÎ×ÞÖ»Öê †ÖÆêŸÖ. µÖÖ †ÖÝÖ´Ö ¯ÖδÖÞÖÖ»Öß ¯ÖδÖÖÞÖê
וֳ֦֮ÝÖ×ÞÖõÖ´ÖÖÁÖ´ÖÞÖ µÖÖ®Öê †Ö¯Ö»µÖÖ ¬µÖÖ®Ö¿ÖŸÖÛú ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ ¬µÖÖ®ÖÖ“Öê ¯Öκþþ¯ÖÞÖ
Ûê»Öê †ÖÆê.
¾ÖîפÛú ¯Ö¸Ó¯Ö¸ê´Ö¬µÖê ¬µÖÖ®ÖÖ“Öê ×¾Ö¾Ö¸ÞÖ µÖÖêÝÖ-¤¿ÖÔ®ÖÖ´Ö¬ÖµÖê ÃÖÖ¯ÖŸÖê.
ŸµÖÖ“Öê ¯ÖδÖãÜÖ ¯ÖÎÞÖêŸÖê ´ÖÆ×ÂÖÔ ¯ÖŸÖÓ•Ö»Öß (‡. ¯Öæ. 2 ¸ê ¿ÖŸÖÛú) ÃÖ´Ö•Ö»Öê •ÖÖŸÖÖŸÖ.
¯ÖÖŸÖÓ•Ö»Ö µÖÖêÝÖ ÃÖæ¡ÖÖŸÖ µÖÖêÝÖÖ“Öê »ÖõÖÞÖ (ד֢־Öé¢ÖßÓ“ÖÖ ×¾Ö¸Öê¬Ö( †ÃÖê
ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê. µÖÖêÝÖÖ“µÖÖ †Öš †ÓÝÖÖ¯ÖîÛúß ¯Ö×Æ»µÖÖ (µÖ´Ö( †ÓÝÖÖ“Öê ¯ÖÖ“Ö
³Öê¤ ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖŸÖ †×ÆÓÃÖê»ÖÖ ¯Ö×Æ»Öê ãÖÖ®Ö †ÖÆê. µÖÖ¾Öºþþ®Ö
ÁÖ´ÖÞÖ ¯Ö¸Ó¯Ö¸ê“ÖÖ ŸµÖÖ¾Ö¸ ¯Ö›»Öê»ÖÖ ”Ö¯Ö Ã¯Ö™ פÃÖŸÖÖê. †Â™ÖÓÝÖ µÖÖêÝÖÖ“Öê
ÃÖÖŸÖ¾Öê †ÓÝÖ ¬µÖÖ®Ö ÆÖêµÖ. ¬µÖÖ®ÖÖ®Öê ´Öã®Öß †Ö¯Ö»µÖÖ ×“Ö¢ÖÖ»ÖÖ ²ÖÖÊ
×¾ÖÂÖµÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ¯Ö¸Ö¾Öé¢Ö Ûúºþþ®Ö †ÖŸ´ÖדÖÓŸÖ®Ö Ûúºþþ ¿ÖÛúŸÖÖŸÖ. †ÃÖÖ ¯ÖÎ×ÛεÖê»ÖÖ
ÛãÓú¤ÛãÓú¤Ö“µÖÖ ´ÖÖêõÖ¯ÖÖÆã›Ö´Ö¬µÖê µÖÖêÝÖ ´Æ™»Öê †ÖÆê.
106 ÝÖÖ£ÖÖŸ´ÖÛú ´ÖÖêõÖ¯ÖÖÆã› µÖÖÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ †Ö¸Ó³Öß ÛãÓú¤ÛãÓú¤ÖÓ®Öß †Ö¯Ö»µÖÖ µÖÖ
¸“Ö®Öê»ÖÖ (¯Ö¸´Ö µÖÖêÝÖßÓ“µÖÖ ¯Ö¸´ÖÖŸ´Öºþþ¯Ö ¯Ö¸´Ö¯Ö¤Ö“Öê ×¾Ö¾Ö¸ÞÖ Ûú¸ÞÖÖ¸Ö ÝÖÎÓ£Ö(
†ÃÖê ´Æ™»Öê †ÖÆê. µÖÖ“ÖÖ †³µÖÖÃÖ Ûúºþþ®Ö †Ö¯Ö»µÖÖ ÃÖÖ¬Ö®Öê´Ö¬µÖê †ÖŸµÖÖ“ÖÖ ÃÖ¤î¾Ö
ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Û껵ÖÖ®Öê µÖÖêݵÖÖ»ÖÖ †¾µÖÖ²ÖÖ¬Ö, †®ÖÓŸÖ, †®Öã¯Ö´Ö †¿Öß ×®Ö¾ÖÖÔÞÖ ¯Ö¤Ö“Öß
¯ÖÎÖ¯ŸÖß ÆÖêŸÖê. (ÝÖÖ. 2-3). µÖÖ ×šÛúÖÞÖß †ÖŸ´µÖÖ“Öê ²Ö×Ƹ֟´ÖÖ, †ÓŸÖ¸ÖŸ´ÖÖ ¾Ö ¯Ö¸´ÖÖŸ´ÖÖ
†ÃÖê ŸÖß®Ö ¯ÖÎÛúÖ¸ Ûê»Öê †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖÓ“Öß »ÖõÖÞÖê ÛδÖÖ®Öê ‡ÓצµÖ-¯Ö¸ÖµÖÞÖŸÖÖ, †ÖŸ´Ö“ÖêŸÖ®ÖÖ
¾Ö Ûú´ÖÔ´ÖãŒŸÖ †¿Öß ×¤»Öß †ÖÆêŸÖ. (ÝÖÖ. 5). ¯Ö¸¦¾µÖÖŸÖᯙ †Ö®ÖÓ¤ ×´Ö£µÖÖ¤¿ÖÔ®Ö
ÆÖêµÖ. ŸµÖÖ´Öãôê •Öß¾ÖÖ»ÖÖ ¤ãÝÖÔŸÖß ×´ÖôŸÖê. þ֦¾µÖÖŸÖᯙ (†ÖŸ´ÖÖ) †Ö®ÖÓ¤ ÃÖ¤ËÝÖŸÖß»ÖÖ
ÛúÖ¸ÞÖ †ÖÆê. þ֦¾µÖÖ´Ö¬µÖê ´ÖÝ®Ö †ÃÖÞÖÖ¸Ö ÁÖ´ÖÞÖ ×®Ö׿“ÖŸÖ¯ÖÞÖê ÃÖ´µÖݤé媧 †ÃÖŸÖÖê.
ŸÖ¯ÖÖ®Öê ±úŒŸÖ þÖÝÖÖÔ“Öß ¯ÖÎÖ¯ŸÖß ÆÖê‰ú ¿ÖÛúŸÖê. ¯Ö¸ÓŸÖã ¿ÖÖÃ¾ÖŸÖ ÃÖãÜÖþֺþþ¯Ö
×®Ö¾ÖÖÔÞÖÖ“Öß ¯ÖÎÖ¯ŸÖß ¬µÖÖ®Ö µÖÖêÝÖÖ®Öê“Ö ¿ÖŒµÖ †ÖÆê. (ÝÖÖ. 23). ÛúÂÖÖµÖ, ´ÖÖ®Ö
´Ö¤, ¸ÖÝÖ-«êÂÖ, ¾µÖÖ´ÖÖêÆ ¾Ö ×®Ö×ÜÖ»Ö »ÖÖêÛú¾µÖ¾ÖÆÖ¸ µÖÖÓ¯ÖÖÃÖæ®Ö ×¾Ö¸ŒŸÖ ¾Ö ´Ö㌟Ö
—ÖÖ»µÖÖ®Öê“Ö †ÖŸ´Ö¬µÖÖ®ÖÖ´Ö¬ÖËêµÖ ¯Ö ˸¾Öé¢Ö ÆÖêÞÖê ¿ÖŒµÖ †ÖÆê. ( ÝÖÖ. 27).
ÃÖÖ¬ÖÛúÖ®Öê ´Ö®Ö-¾Ö“Ö®Ö-ÛúÖµÖºþþ¯Ö ן֮Æß ¯ÖÎÛúÖ¸ÖÓ®Öß ×´Ö£µÖÖŸ¾Ö, †–ÖÖ®Ö, ¯ÖãÞµÖ
¾Ö ¯Ö¯Ö µÖÖÓ“ÖÖ ŸµÖÖÝÖ Ûúºþþ®Ö ´ÖÖî®Ö¾ÖÎŸÖ ¬ÖÖ¸ÞÖ Ûê»Öê ¯ÖÖ×Æ•Öê ( ÝÖÖ. 28).
µÖÖêÝÖ¾ÖãÖê´Ö¬ÖµÖËê ÃÖ¾ÖÔ¯ÖÎÛú3Ö¸ê †Öá־ÖÖÓ“ÖÖ ×®Ö¸Öê¬Ö ÆÖê‰ú®Ö ÃÖÓד֟Ö
Ûú´ÖÖÔ“ÖÖ ®ÖÖ¿Ö ÆÖê‰ú »ÖÖÝÖŸÖÖê. (ÝÖÖ. 30). »ÖÖêÛú ¾µÖ¾ÖÆÖ¸ ×®Ö¾Öé¢Ö´Ößôê“Ö †ÖŸ´Ö•ÖÖÝÖéŸÖß
ÆÖêŸÖê. (ÝÖÖ. 31). ¯ÖÖ“Ö ´ÖÆÖ¾ÖΟÖê, ¯ÖÖ“Ö ÃÖ×´ÖŸÖß, ŸÖß®Ö ÝÖ㯟Öß ¾Ö ¸Ÿ®Ö¡ÖµÖÖ“Öß
†Ö¸Ö¬Ö®ÖÖ µÖÖÓÃÖÆ ´Öã®Öß®Öê ÃÖ¤î¾Ö ¬µÖÖ®ÖÖ“ÖÖ †³µÖÖÃÖ Ûú¸Ö¾ÖÖ (ÝÖÖ. 33). ÓŸÖ¸“Ö
ŸÖÖê ÜÖ¸Ö †¸Ö¬ÖÛú ²Ö®ÖŸÖÖê( †Ö¸Ö¬Ö®Öê“Öß ¯Öæ¾ÖßÔ Ûú¸ ¿ÖÛúŸÖÖê ¾Ö †Ö¸Ö¬Ö®Öê“Öê †ÓןִÖ
±úô Ûê¾Ö»Ö–ÖÖ®ÖÆß ×´Öô¾Öæ¿ÖÛúŸÖÖê (ÝÖÖ 34). ¯Ö¸ÓŸÖã ×ÛúŸµÖêÛú ´Öã®Öß †ÖŸ´Ö–ÖÖ®Öß
†ÃÖæ®ÖÆß ×¾ÖÂÖµÖ ´ÖÖê×ÆŸÖ ÆÖê‰ú®Ö Ã֤˳ÖÖ¾ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ³ÖΙ ÆÖêŸÖÖŸÖ. •Öê ÛúÖµÖ´Ö
×¾ÖÂÖµÖ×¾Ö¸ŒŸÖ †ÃÖŸÖÖŸÖ ŸÖê ÃÖÓÃÖÖ¸´ÖãŒŸÖ ÆÖêŸÖÖŸÖ. (ÝÖÖ. 67-68). ÆÖ ¤ãÂÖ´ÖÖ
ÛúÖ»Ö ¬µÖÖ®Ö Ûú¸´Ö†µÖÖÃÖÖšß ®ÖÖÆß †ÃÖê ÃÖ´µÖŒŸ¾ÖÆß®Ö, “ÖÖ׸¡ÖÆß®Ö, †³Ö¾µÖ ¾Ö †–ÖÖ®Öß
»ÖÖêÛú“Ö ´ÆÞÖŸÖÖŸÖ (ÝÖÖ. 74-76). ¬µÖÖ®Ö ¤Öê®Ö ¯ÖÎÛú¸Ö“Öê †ÖÆê. (¿Ö㬤 †ÖŸ´Ö דÖÓŸÖ®ÖÖ®Öê
µÖÖêÝÖß †Ö¯Ö»µÖÖ †ÖŸ´ÖŸÖ¢Ö¾ÖÖ´Ö¬µÖê ´ÖÝ®Ö ÆÖêŸÖÖê. Æß“Ö ×®Ö¿“ÖµÖºþþ¯Ö
¬µÖ®ÖÖ¾ÖßÖÖ ÆÖêµÖ. •µÖÖ“Öß ‹¾Öœß ¯ÖÖ¡ÖŸÖÖ ®ÖÖÆß ŸµÖÖ®Öê †ÖŸ´µÖÖ“Öê ¯ÖãºþþÂÖÖÛúÖ¸
¬µÖÖ®Ö Ûú¸Ö¾Öê (ÝÖÖ. 83-84). Æê ¬µÖÖ®Ö ÁÖ´ÖÞÖÖÓ“µÖÖÃÖÖšß †ÖÆê. (2) ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ®Öß
ŸÖ¢Ö¾ÖדÖÓŸÖ®Öºþþ¯Ö ÃÖ´µÖŒŸ¾ÖÖ“Öê †×¾Ö“Ö»Ö ¬µÖÖ®Ö Ûú¸Ö¾Öê (ÝÖÖ. 86). ¬µÖÖ®ÖÖ“µÖ
†³µÖÖÃÖÖ׿־ֵÖÖ ¯ÖãÂÛúô ¿ÖÖá֚֯®Ö ¾Ö ²ÖÆã×¾Ö¬Ö “ÖÖ׸¡Ö¯ÖÖ»Ö Æß ¤Öê®ÖËß
²ÖÖ»ÖÁÖãŸÖ ¾Ö ²ÖÖ»Ö-“ÖÖ׸¡Ö“Ö ÆÖêŸÖ (ÝÖÖ. 100). ¿Öê¾Ö™“ÖµÖ ¤Öê®Ö ÝÖÖ£Öê´Ö¬µÖ
(104-105) ¯ÖÓ“Ö¯Ö¸´Öê™ß, ¸Ÿ®Ö¡ÖµÖ ¾Ö ŸÖ¯ÖÖ“Ö †×¬ÖÂšÖ®Ö •µÖ †ÖŸ´ÖµÖÖ´Ö¬µÖê †ÖÆê
ŸµÖÖ“Ö †ÖŸ´µÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ¿Ö¸ÞÖ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ¾µÖŒŸÖ Ûúºþþ®Ö ÝÖÎÓ£ÖÖ“Ö ÃÖ´Ö¯ŸÖß Ûê»Öß †ÖÆê.
†¿ÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ê µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ †Ö¯ÖÞÖÖÃÖ •Öî®Ö µÖÖêÝÖ ×¾ÖÂÖµÖÛú †×ŸÖ¯ÖÎÖ“Öß®Ö
×¾Ö“ÖÖ¸ †ÖœôŸÖÖ. µÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ÖÓ“Ö ®ÖÓŸÖ¸“µÖÖ ÃÖÖ×ÆŸµÖÖŸÖᯙ µÖÖêÝÖ×¾ÖÂÖµÖÛú
×¾Ö“ÖÖ¸ÖÓ¿Öß ŸÖã»Ö®ÖÖŸ´ÖÛú †³µÖÖ Ûú¸ÞÖê µÖÖêÝµÖ š¸ê»Ö( ¾ÖßÖãŸÖ: ÆÖ ¯ÖÖÆã› µÖÖê¿ÖŸÖÛúºþþ¯ÖÖ®Öê
×»Ö×Æ»ÖÖ †ÃÖÖ¾ÖÖ †ÃÖ ¾ÖÖ™ŸÖê. ŸÖµÖÖ»ÖÖ (µÖÖêÝÖ-¯ÖÖÆã›( †ÃÖê ®ÖÖ¾Ö ¤êÞÖêÆß ¿ÖŒµÖ
†ÖÆê. ¯ÖÖŸÖÓ•ÖµÖ µÖÖêÝÖ ¿ÖÖáÖÖŸÖ •µÖÖ µÖ´Ö-×®ÖµÖ´ÖÖפ †Öš †ÓÝÖÖÓ“ÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸
Ûê»ÖÖ †ÖÆê. ŸÖµÖÖŸÖᯙ ¯ÖÎÖÞÖÖµÖÖ´Ö ÃÖÖê›æ®Ö ²ÖÛúß ÃÖÖŸÖ ×¾ÖÂÖµÖ Ã¯Ö™¯ÖÞÖê •Ö®Ö
þֺþþ¯ÖÖŸÖ ¾Ö×ÞÖÔ»Öê †ÖÆêŸÖ.
²ÖÖ¸ÃÖ †ÞÖã¾ÖêŒÜÖÖ µÖÖŸÖᯙ 90-91 ÝÖÖ£ÖêŸÖ †¬ÖÎã¾Ö, †¿Ö¸ÞÖ, ‹Ûú¢¾Ö, †®µÖ¢¾Ö,
ÃÖÓÃÖÖ¸, »ÖÖêÛú, †¿Öãד֢¾Ö, †Öá־Ö, ÃÖÓ¾Ö¸, ×®Ö•ÖÔ¸Ö, ¬Ö´ÖÔ ¾Ö ²ÖÖê×¬Ö µÖÖ
²ÖÖ¸Ö ³ÖÖ¾ÖÖÓ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ Ûúºþþ®Ö ®ÖÓŸÖ¸ ÛδÖÖ®Öê ŸµÖÖÓ“Öê þֺþþ¯Ö £ÖÖꛌµÖÖŸÖ
ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê. †Ûú¸Ö¾Öß ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ¬Ö´ÖÔ, µÖÖ“µÖÖ ×®Ö¾Ö꤮ÖÖ´Ö¬ÖêµÖ
ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ“µÖÖ ¤¿ÖÔ®Ö-¾ÖΟÖÖפÛú †Ûú¸Ö ¯ÖÎןִÖÖ (ÝÖÖ. 69) ¾Ö ´Öã®ÖßÓ“µÖÖ ˆ¢Ö´Ö
õÖ´ÖÖפÛú ¬Ö¿Ö¬Ö´ÖÖÔ“ÖÖ (ÝÖÖ. 70) ˆ»»ÖêÜÖ Ûê»ÖÖ †ÃÖæ®Ö ŸÖ¤®ÖÓŸÖ¸ ‹ÛêÛúÖ ÝÖÖ£Öê´Ö¬µÖê
¤ÆÖ ¬Ö´ÖÖÔ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö Ûê»Öê †ÖÆê. ¿Öê¾Ö™“µÖÖ 91 ¾µÖÖ ÝÖÖ£ÖêŸÖ ÛãÓú¤ÛãÓú¤ ´Öã×®Ö®ÖÖ£ÖÖÓ“ÖÖ
ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê. ¯ÖÞÖ Æß ÝÖÖ£ÖÖ ÛúÖÆß ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ¯ÖΟÖß´Ö¬µÖê ×´ÖôŸÖ ®ÖÖÆß. µÖÖŸÖß»Ö
ÛúÖÆß ÝÖÖ£ÖÖ ´Öæ»ÖÖ“ÖÖ¸ ¾Ö ÃÖ¾ÖÖÔ£ÖÔ×ÃÖ¬¤ßŸÖ ˆ¤Ë¬ÖéŸÖ Ûê»Ö껵ÖÖ †ÖœôŸÖÖŸÖ. µÖÖ´Ö¬µÖê
†ÃÖê ÛúÖÆß“Ö ¤éÝÖÖê“Ö¸ ÆÖêŸÖ ®ÖÖÆß Ûúß, •µÖÖ´Öãôê Æß ¸“Ö®ÖÖ ÛãÓú¤ÛãÓú¤ÖÓ“Öß ´ÖÖ®Öæ
®ÖµÖê. ŸÖ¢¾ÖÖ£ÖÔÃÖæ¡ÖÖ´´Ö¯ÖδÖÖÞÖê †®Öã¯ÖÎêõÖÖ ¬Ö´ÖÖÔÃÖÖ¬Ö®ÖêŸÖᯙ êÛú †Ö¾Ö¿µÖÛú
†ÓÝÖ †ÖÆê. ŸÖê£ÖêÆß ²ÖÖ¸Ö †®Öã¯ÖÎêÁÖÖÓ“ÖÖ ˆ¯Ö¤ê¿Ö Ûê»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖÃÖÖšß •µÖÖ ÛãÓú¤ÛãÓú¤ÖÓ®Öß
“ÖÖ׸¡ÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ÃÖ¾ÖÔ ×¾ÖÂÖµÖÖÓ¾Ö¸ ÝÖÎÓ£Ö ¸“Ö®ÖÖ Ûê»Öß ŸµÖÖÓ®Öß ²ÖÖ¸Ö †®Öã¯ÖÎêõÖÖÓ“ÖêÆß
×®Öºþþ¯ÖÞÖ Ûê»Öê †ÃÖÞÖê þÖÖ³ÖÖ×¾ÖÛú“Ö ¾ÖÖ™ŸÖê.
ÛãÓú¤ÛãÓú¤ †Ö“ÖÖµÖÖÕ“µÖÖ ÛéúŸÖß´Ö¬µÖê ÛúÖÆß ×šÛú†Ö´Öß ÃÖÓõÖê¯ÖÖ®Öê ŸÖ¸ ÛúÖÆß ×šÛúÖÞÖß
×¾ÖßÖÖ¸Ö®Öê ÁÖ´ÖÞÖ ¾Ö ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ“µÖÖ “ÖÖ׸¡ÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ²ÖÆãŸÖêÛú ÃÖ¾ÖÔ
×¾ÖÂÖµÖÖÓ“Öê ¯Öκþþ¯ÖÞÖ —ÖÖ»Öê †ÖÆê, Æê ¾Ö¸ß»Ö ×¾Ö¾Öê“Ö®ÖÖ¾Öºþþ®Ö ïÖ™ ÆÖêŸÖê.
ŸµÖÖÓ“µÖÖ µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖÓ“ÖÖ ¯Öãœß»Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖÖ ×®Ö×´ÖÔŸÖß¾Ö¸ ¯ÖãÂÛúô¯ÖγÖÖ¾Ö ¯Ö›»Öê»ÖÖ
פÃÖŸÖÖê. †Ö×ÞÖ ŸÖµÖÖ´Ö¬µÖê ÛãÓú¤ÛãÓú¤ÖÓ“µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖÓ“Öê“Ö ×¾Ö¿Ö¤ßÛú¸ÞÖ —ÖÖ»Öê
†ÖÆê.
Ûú×¢ÖÝÖêµÖÖÞÖã¾ÖêŒÜÖÖ (ÛúÖןÖÔÛêµÖÖ®Öã¯ÖÎêõÖÖ) ´Ö¬Öᯙ 491 ÝÖÖ£Öê´Ö¬µÖê ŸµÖÖ“Ö
²ÖÖ¸Ö †®Öã¯ÖÎêõÖÖÓ“Öê ÃÖ×¾Ößָ ¾ÖÞÖÔ®Ö Ûê»Öê †ÖÆê Ûúß, •µÖÖÓ“Öê ÃÖÓ×õÖ¯ŸÖ ×®Öºþþ¯ÖÞÖ
ÛãÓú¤ÛãÓú¤ÖÓ“µÖÖ ²ÖÖ¸ÃÖ-†ÞÖã¾ÖêŒÜÖÖ´Ö¬µÖê Ûê»Öê †ÖÆê. ¯Ö¸ÓŸÖã µÖê£Öê ËŸÖµÖÖÓ“ÖÖ
†®ÖãÛ뫅 ÛúÖÆßÃÖÖ ×³Ö®®Ö ¯ÖÎÛúÖ¸“ÖÖ †ÖÆê. µÖÖךÛúÖÞÖß ÃÖÓŸÖÖ¸ ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ×ŸÖÃÖ¸ß,
†¿Öã×“Ö ÃÖÆÖ¾Öß ¾Ö »ÖÖêÛú³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ¤ÆÖ¾Öß †ÖÆê. »ÖÖêÛúÖ®Öã¯ÖÎêõÖê“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö 115
ŸÖê 283 ÝÖÖ£ÖÖÓ´Ö¬µÖê Ûê»ÖêÖÆê. ŸµÖÖ´Ö¬µÖê ÃÖÓ¯Öæ4´Ö ¡Öê»ÖÖꌵÖÖ“Öê þֺþþ¯Ö,
ŸÖê£Öᯙ •Öß¾Ö, 6 ¦¾µÖê, ¦¾µÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ˆŸ¯ÖÖ¤®Ö ‡. ¯ÖµÖÖÕµÖ ¾Ö ´ÖןÖ, ÁÖãŸÖ ‡. ¯ÖÖ“Ö
–ÖÖ®ÖÖÓ“ÖêÆß ¯Öκþþ¯ÖÞÖ †ÖÆê. Æê ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ ¯ÖÎÛú¸ÞÖ ´ÆÞÖ•Öê ÃÖÓõÖê¯Öºþþ¯Ö סÖã»ÖÖêÛú¯ÖΖ֯ŸÖß“Ö
ÆÖêµÖ. ŸµÖÖ“Ö¯ÖδÖÖÞÖê ¬Ö´ÖÖÔ®Öã¯ÖÎêõÖê“Öê ¾ÖδÖÔ®Ö 302 ŸÖê 497 ¯ÖµÖÕŸÖ“µÖÖ 186
ÝÖÖ£ÖÖÓ´Ö¬µÖê Ûê»Öê †ÖÆê. ŸµÖÖŸÖÆß ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ“µÖÖ †Ûú¸Ö ¯ÖÎןִÖÖ ¾Ö ²ÖÖ¸Ö¾ÖΟÖê
(305 ŸÖê 391), ÁÖ´ÖÞÖÖÓ“Öê 10 ¬Ö´ÖÔ (392-404), †Â™ÖÓÝÖ ÃÖ´µÖݤ¿ÖÔ®Ö (414-422), †Ö×ÞÖ
†®Ö¿Ö®ÖÖפÛú ²ÖÖ¸Ö ¯ÖÎÖÛúÖ¸ê“Ö ŸÖ¯Ö (441-487) µÖÖÃÖ¾ÖÖÕ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. µÖê£Öß»Ö
¾ÖÎŸÖ ¯ÖÎÛú¸ÞÖÖŸÖ ŸµÖÖÓ“ÖÖ Û뫅 •ÖÖê ÛãÓú¤ÛãÓú¤ÛéúŸÖ “ÖÖ׸¡Ö ¯ÖÖÆã›Ö´Ö¬µÖê (ÝÖÖ.
25-26) †ÖÆê ŸÖÖê“Ö †®ÖãÃÖ¸»ÖÖ †ÖÆê. ´ÖÖ¡Ö ±ú¸Ûú ‹¾ÖœÖ“Ö Ûúß ¿ÖêÖê¾Ö™“Öê
׿ÖõÖÖ¾ÖÎŸÖ ÃÖ»»ÖêÜÖÖ ®ÖÃÖæ®Ö ¤ê¿Ö¾ÖÛúÖ׿ÖÛú †ÖÆê. Æß
¯ÖãÞÖ¾ÖΟÖ׿ÖõÖÖÓ¾ÖΟÖÖÓ“Öß ¾µÖ¾ÖãÖÖ ŸÖ¢¾ÖÖ£ÖÔÃÖæ¡ÖÖŸÖᯙ ÃÖÓܵÖÖÛδÖÖ¯ÖêõÖÖ
¾ÖêÝÖôß †ÃÖ»Öß ŸÖ¸ß ÁÖÖ¾ÖÛú¯ÖΖ֯ŸÖߟÖᯙ ¾µÖ¾ÖãÖê¿Öß ÃÖãÃÖÓÝÖŸÖ †ÖÆê. ÝÖÎÓ£Ö
ÃÖ´ÖÖ¯ŸÖ Ûú׸ŸÖ †ÃÖŸÖÖ®ÖÖ ¿Öê¾Ö™“µÖÖ ŸÖß®Ö ÝÖÖ£ÖêŸÖ þÖÖ×´ÖÛãú´ÖÖ¸ µÖÖ®Öê ו֮ÖÖ
ÝÖ´ÖÖ¾Ö¸ß»Ö ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ×ãָ ÆÖêÞµÖÖÃÖšß ¾Ö ´Ö®ÖÖŸÖᯙ “ÖÓ“Ö»ÖŸÖê»ÖÖ ×®Ö¸Öê¬Ö
Ûú¸ÞµÖÖÃÖš ÁÖ¬¤ÖµÖãŒŸÖ †ÓŸÖÛÎÛú¸´Ö, ו֮ÖÖÝÖ´ÖÖŸÖÖ †®ÖãÃÖºþþ®Ö µÖÖ †®Öã¯ÖÎêõÖÖÓ“Öß
¸“Ö®ÖÖ Ûê»Öß †ÃÖê ´Æ™»Öê †ÖÆê. †ŸµÖÓ ÝÖÖ£ÖêŸÖ ŸµÖÖ®Öß Ûãú´ÖÖ¸Ö¾ÖãÖêŸÖ“Ö ¤ßõÖÖ
‘ÖêÞÖÖ·µÖÖ ¾ÖÖÃÖã¯Ö敵Ö, ´Ö×»»Ö®ÖÖ£Ö, ®Öê×´Ö®ÖÖ£Ö ¯ÖÖÀ¾ÖÔ®ÖÖ£Ö ¾Ö ´ÖÆÖ¾Ö߸ µÖÖ
ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“Öß ¾ÖÓ¤®ÖÖ Ûê»Öß †ÖÆê. µÖÖ¾Öºþþ®Ö ÝÖÎÓ£ÖÛúÖ¸ÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ‹¾Öœß“Ö ´ÖÖ×ÆŸÖß
×´ÖôŸÖê Ûúß,ŸÖê þ֟Ö: ²ÖÖ»Ö²ÖÎÉ“ÖÖ¸ßÆÖêŸÖê ¾Ö ŸµÖÖÓ“Öê ®ÖÖ¾Ö Ã¾ÖÖ×´ÖÛãú´ÖÖ¸ (ÛúÖןÖÔÛêµÖ)
ÆÖêŸÖê. µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖ ¸“Ö®ÖÖÛúÖ»ÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ÛúÖêÞÖŸÖêÆß †®Öã´ÖÖ®Ö Ûú¸ÞÖê ÛúšßÞÖ
†ÖÆê. µÖÖ¾Ö¸ ³Ö¼Ö¸Ûú ¿Öã³Ö“ÖÓ¦ÛéúŸÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖ ™ßÛúÖ †ÃÖæ®Ö ŸÖß ×¾Ö. ÃÖÓ. 1613
(‡Ô. 1556) ´Ö¬µÖê ¯ÖæÞÖÔ —ÖÖ»Öß †ÖÆê.
ÛãÓ¤ÛãÓ¤Ö®ÖÓŸÖ¸ þ֟ÖÓ¡Ö¯ÖÞÖê µÖÖêÝÖ ×¾ÖÂÖµÖÛú ÝÖÎÓ£Ö ¸“ÖÞÖÖ¸ê »ÖêÜÖÛú †Ö“ÖÖµÖÔ
Æ׸³Ö¦ ÆÖêµÖ µÖÖêÝÖ-¿ÖŸÖÛú (¯ÖÎÛéúŸÖ), µÖÖêÝÖײÖÓ¤ã (ÃÖÓÃÛéúŸÖ), †Ö×ÞÖ µÖÖêÝÖ¤é×™-ÃÖ´Öã““ÖµÖ
(ÃÖÓ.) †ÃÖê ŸµÖÖÓ“Öê µÖÖêÝÖÖ¾Ö¸ß»Ö ŸÖß®Ö ÝÖÎÓ£Ö ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †ÖÆêŸÖ. µÖÖ׿־ÖÖµÖ
ŸµÖÖÓ“µÖÖ ×¾ÖÓ¿ÖןÖ×¾ÖÓ׿ÖÛê´Ö¬µÖê ÃÖŸÖ¸Ö¾Öß ×¾ÖÓ׿ÖÛúÖ ¾Ö ÂÖÖ꛿ÖÛúÖ´Ö¬Öᯙ 14
¾Öê ¾Ö 16 ¾Öê ¯ÖÎÛú¸ÞÖ †¿Öß ŸÖß®Ö »ÖÆÖ®Ö ¯ÖÎÛú¸ÞÖê µÖÖêÝÖÖÃÖÓ³ÖÓ¬Öß“Ö †ÖÆê. µÖÖêÝÖ¿ÖŸÖÛúÖŸÖß»Ö
101 ÝÖÖ£ÖÖÓ´Ö¬µÖê ÃÖ´µÖݤ¿ÖÔ®Ö, ×®Ö¿“ÖµÖ ¾Ö ¾µÖ¾ÖÆÖ¸µÖÖêÝÖ, µÖÖêÝÖÖ“Öê †×¬ÖÛúÖ¸ß,
ŸµÖÖÓ“Öê »ÖõÖÞÖ, ¬µÖÖ®Öºþþ¯Ö µÖÖêÝÖÖ¾ÖãÖÖ ‡ŸµÖÖ¤ßÓ“Öê ˻ֺþþ¯ÖÖ“Öê •Öî®Ö ¯Ö¸Ó¯Ö¸ê»ÖÖ
†®ÖãÃÖºþþ®Ö ÃÖÖ´ÖÖ®µÖ ¸ßŸÖß®Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö Ûê»Öê †ÖÆê. µÖÖêÝÖ×¾Ö¿ÖŸÖß´Ö¬Öᯙ 20 ÝÖÖ£ÖêŸÖ
µÖÖêÝÖÖ“µÖÖ ×¾ÖÛú×ÃÖŸÖ †¾ÖãÖÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö ÃÖÓõÖê¯Ö Ûê»Öê †ÖÆê. µÖÖêÝÖÖ“µÖÖ 5
³Öê¤ÖÓ®ÖÖ ×ÛÓ¾ÖÖ †®Öãš֮ÖÖÓ®ÖÖ Ã£ÖÖ®Ö, ‰úÞÖÔ, †£ÖÔ †Ö»ÖÓ²Ö®Ö ¾Ö
†ŸÖ®ÖËêŸÖ»ÖÓ³Ö®Ö †¿Öß ®ÖÖ¾Öê ¤ê‰ú®Ö (ÝÖÖ. 2 ) µÖÖÓŸÖᯙ ¯Ö×Æ»µÖÖ ¤Öê®Ö ¯ÖÎÛúÖ¸“ÖËÖ
†®Öãš®ÖÖ»ÖÖ Ûú´ÖÔµÖÖêÝÖ ¾Ö ²ÖÖÛúß“µÖÖ ŸÖß®Ö ¯ÖÎÛúÖ¸Ö»ÖÖ –ÖÖ®ÖµÖÖêÝÖ ´Æ™»Öê †ÖÆê.
(ÝÖÖ. 3). ŸµÖÖ®ÖÓŸÖ¸ µÖÖ¯ÖÖ“ÖÆß µÖÖêÝÖÖÓ“Öê ‡“”Ö, ¯ÖξÖé×¢Ö, ×ãָŸÖÖ ¾Ö ×ÃÖ׬¤
†ÃÖê “ÖÖ¸ µÖ´Öºþþ¯Ö ¯ÖγÖê¤ Ûê»Öê †ÃÖæ®Ö ¿Öê¾Ö™ß ŸµÖÖ ¯ÖΟµÖêÛúÖ“Öê ¯ÖÎןÖ,
³Ö׌ŸÖ, ¾Ö“Ö®Ö ¾Ö †ÃÖÓÝÖ †¿Öß “ÖÖ¸ “ÖÖ¸ †®Öãš֮Öê ÃÖÖÓÝÖæ®Ö †Ö»ÖÓ²Ö®Ö ¾Ö
†®ÖÖ»ÖÓ²Ö»Ö µÖÖêÝÖÖ“Öê þֺþþ¯Ö ÃÖ´Ö•ÖÖ×¾Ö»Öê †ÖÆê.
¬µÖÖ®Ö ¾Ö µÖÖêÝÖ ( †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ ) -
µÖÖךÛúÞÖß ÛúÖÆß †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö ÝÖÎÓ£ÖÖÓ“ÖÖÆß ˆ»»ÖêÜÖ Ûú¸ÞÖê ˆ×“ÖŸÖ ¾ÖÖ™ŸÖê. Ûú3¸ÞÖ
ŸÖê †Ö¬µÖÖŸ´Ö ×¾ÖÂÖµÖÖÃÖÓ²ÖÓß †ÖÆê. µÖÖêÝÖßÓ¦ÛéúŸÖ ¯Ö¸´ÖÖŸ´ÖÖ¯ÖÎÛúÖ¿ÖÖŸÖ 345 ¤ÖêÆê
¾Ö µÖÖêÝÖÃÖÖ¸Ö´Ö¬µÖê 107 ¤ÖêÆê †ÖÆêŸÖ. µÖÖ ¤Öê®Æß ÝÖÎÓ£ÖÖ´Ö¬µÖê ÛãÓú¤ÛãÓú¤ÛéúŸÖ
´ÖÖêõÖ ¯ÖÖÆã›Ö¯ÖδÖÖÞÖê ²Ö×Ƹ֟´ÖÖ, †ÓŸÖ¸ÖŸ´ÖÖ ¾Ö ¯Ö¸´ÖÖŸ´ÖÖ †¿ÖÖ ŸÖß®Ö †ÖŸ´Ö¯ÖÎÛúÖ¸ÖÓ“Öê
¾ÖÞÖÔ®Ö ÃÖ×¾Ößָ Ûê»Öê †ÖÆê †Ö×ÞÖ ÃÖÓÃÖÖ׸Ûú ×¾ÖÂÖµÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ´Ö»ÖÖ®Ö ¯Ö¸Ö¾Öé¢Ö
Ûúºþ®Ö ŸµÖÖ»ÖÖ †ÖŸ´ÖÖ׳ִÖãÜÖ Ûú¸ÞµÖÖ“ÖÖ ˆ¯Ö¤ê¿Ö ®ÖÖ®ÖÖ¯ÖÎÛú¸ÖÓ®Öß Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
ÆÖ ÃÖ¾ÖÔ ˆ¯Ö¤ê¿Ö µÖÖêÝÖߦÖÓ®Öß Ã¾ÖÖ׿Ö嵅 ³Ö™““Ö ¯ÖγÖÖÛú¸ µÖÖÓ“µÖÖ ¯Öο®ÖÖÓÖ
ˆ¢¸Ö®ÖêÛê»ÖÖ †ÖÆê. ÃÖÓ¯ÖÖ¤ÛúÖÓ®Öß µÖÖ ÝÖÎÓ£Ö†Ö“Öß ¸“Ö®ÖÖÛúÖ»Ö ‡. 6 ¾Öê ¿ÖŸÖÛú †ÃÖ»µÖÖ“ÖÖ
ŸÖÛÔ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. (¯ÖÎ. ´ÖãÓ²Ö‡Ô, 1927). ¯Ö¸´ÖÖŸ´Ö¯ÖÎÛúÖ¿ÖÖŸÖᯙ ÛúÖÆß ¤ÖêÆê
Æê´Ö“ÖÓ¦Ó“µÖÖ ¯ÖÎÛéúŸÖ ¾µÖÖÛú¸ÞÖÖ´Ö¬µÖê ˆ¤Ë¬ÖéŸÖ Ûê»Öê †ÖÆêŸÖ. µÖÖ¾Öºþ®Ö ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö´ŸÖÛúÖ“ÖÖ
¸“Ö®ÖÖÛúÖ»Ö Æê´Ö“ÖÓ¦Ö¯ÖêõÖÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ¾µÖÖÛú¸ÞÖÖ´Ö¬µÖê ˆ¤Ë¬ÖéŸÖ Ûê»Öê †ÖÆêŸÖ.
µÖÖ¾Öºþþ®Ö ¯Ö¸´ÖÖŸ´Ö¯ÖÎÛúÖ¿ÖÖ“ÖÖ ¸“Ö®ÖÖÛúÖ»Ö Æê´Ö“ÖÓ¦¯ÖêõÖÖ ¯Öæ¾ÖÔÛúÖ»Öß®Ö
š¸ŸÖÖê Æê ×®Ö׿“ÖŸÖ †ÖÆê.
¸Ö´Ö×ÃÖÓÆ ´Öã×®ÖÛéúŸÖ ¯ÖÖÆã› ¤ÖêÆÖ( ´Ö¬µÖê 222 ¤ÖêÆê †ÖÆêŸÖ. µÖÖ´Ö¬µÖê ²ÖÖÊ ×ÛεÖÖÛúÖÞ›
×®Ö±ú»Ö †ÃÖæ®Ö †ÖŸ´ÖÃÖÓµÖ´Ö ¾Ö †ÖŸ´Ö¤¿ÖÔ®Ö µÖÖ´Ö¬µÖê“Ö ÜÖ¸ê Ûú»µÖÖÞÖ †ÖÆê †ÃÖê
×®Ö¾Öê¤®Ö †ÖÆê. œÖêÓÝÖß µÖÖê×ÝÖ•Ö®ÖÖ¾Ö¸ ÜÖ¸¯ÖæÃÖ ™ßÛúÖ Ûê»Öß †ÖÆê. †®ÖêÛú ךÛúÖÞÖß
¤êÆÖ»ÖÖ Ûãú™ß ×ÛÓ¾ÖÖ ¤ê¾ÖÖ»ÖµÖ, †ÖŸ´µÖÖ»ÖÖ ×¿Ö¾Ö †Ö×ÞÖ ‡ÓצµÖ- ¾Öé¢ÖßÓ®ÖÖ ¿ÖŒŸÖß
†¿Öß ºþ¯ÖÛê ¾ÖÖ¯Ö¸»Öß †ÖÆê. µÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ¿Öî»Öß ‹ÛúÖ ²ÖÖ•Öæ®Öê ²ÖÖꬤ ¤ÖêÆÖÛúÖê¿Ö
¾Ö “ÖµÖÖÔ¯Ö¤ê µÖÖŸÖᯙ ¿Öî»Öß¿Öß ÃÖ´ÖÖ®Ö †ÖÆê ŸÖ¸ ¤ãÃÖ·µÖÖ ²ÖÖ•Öæ®Öê
Ûú²Ö߸ÖÃÖָܵÖÖ ÃÖÓŸÖÖÓ“µÖÖ ˆ¯Ö¤ê¿Ö¾ÖÖÞÖß¿Öß ÃÖÖ¤é¿Ö †ÖÆê. 99 ŸÖê 100 µÖÖ ¤Öê®Ö
¤ÖêÊÖ´Ö¬µÖê ¤êÆ ¾Ö †ÖŸ´ÖÖ ×ÛÓ¾ÖÖ †ÖŸ´ÖÖ ¾Ö ¯Ö¸´ÖÖŸ´ÖÖ µÖÖ µÖãÝÖ»ÖÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö ¯ÖÎêµÖÃÖß
¾Ö ¯ÖêδÖß“µÖÖ ºþ¯ÖÛúÖ®Öê ïÖ™ Ûê»Öê †ÖÆê. µÖÖ¾Öºþ®Ö ˆ¢Ö¸ÛúÖ»Öß®Ö ÃÖæ±úß ÃÖÓ¯ÖΤֵÖÖŸÖß»Ö
ÛúÖ¾µÖ¯ÖξÖÖÆÖ“Öß †Öš¾ÖÞÖ ÆÖêŸÖê. µÖÖŸÖᯙ 4-5 ¤ÖêÆê ×ÛÓ×“ÖŸÖ ±ú¸ÛúÖ®Öê
Æê´Ö“ÖÓ¦Ö“µÖÖ ¯ÖÎÛéúŸÖ ¾µÖÖÛú¸ÞÖÖŸÖ ˆ¤Ë¬ÖéŸÖ Ûê»Öê †ÖÆêŸÖ. µÖÖÃŸÖ¾Ö µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖÖ
»ÖêÜÖ®ÖÛúÖ»Ö ‡. 1100 ¯ÖêõÖÖ ¯Öæ¾ÖßÔ“ÖÖ š¸ŸÖÖê. (¯ÖÎ. ÛúÖ¸Ó•ÖÖ, 1933).
¬µÖÖ®Ö ¾Ö µÖÖêÝÖ (ÃÖÓÃÛéúŸÖ ÃÖÖ×ÆŸµÖ ) -
ÛãÓ¤ÛãÓ¤Ö“µÖÖ ¯ÖÖšÖê¯ÖÖš ¯Ö敵ÖÖ¯ÖÖ¤ÛéúŸÖ µÖÖêÝÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ¾Ö¸ß»Ö ¤Öê®Ö »ÖÆÖ®Ö
ÃÖÓÃÛéúŸÖ ÝÖÎÓ£Ö ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ †ÖÆêŸÖ. 51 ¿»ÖÖêÛúÖŸ´ÖÛú ‡Â™Öê¯Ö¤ê¿ÖÖ´Ö¬µÖê •µÖÖ
³ÖÖ¾Ö®ÖÖÓ´Öãôê ÃÖÖ¬ÖÛú µÖÖêÝÖß †Ö¯Ö»µÖÖ ‡ÓצµÖÖÓ®ÖÖ ÃÖÓÃÖÖ¸ÖŸÖß»Ö
×¾ÖÂÖµÖÖÓ¯ÖÖÃÖæ®Ö ×¾Ö´ÖãÜÖ Ûúºþ®Ö †Ö¯Ö»µÖÖ ×“Ö¢ÖÖ®Ö»ÖÖ †ÖŸ´Ö¬µÖÖ®ÖÖ´Ö¬µÖê
¯ÖξÖé¢Ö Ûú¸ŸÖÖê ŸµÖÖÓ“Öê ×®Öºþ¯ÖÞÖ †ÖÆê. µÖÖ ÃÖÖ¬Ö®Öê´Ö¬µÖê †¿ÖÖ¯ÖÎÛúָߓÖ
†Ö¬µÖÖŸ´Ö¾Öé¢Öß •ÖÖÝÖéŸÖ ÆÖêŸÖê Ûúß, ŸµÖÖ´Öãôê ÃÖÖ¬ÖÛú ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ •ÖÝÖÖ»ÖÖ“Ö ‡ÓצµÖºþ¯Ö
´ÖÖ®Öæ »ÖÖÝÖŸÖÖê. ‹ÛúÖ®ŸÖ¾ÖÖÃÖÖ“Öß †¯ÖêõÖÖ Ûú¸ŸÖÖê. ÛúÖ¸ÞÖ¯Ö¸Ÿ¾Öê ÛúÖÆß
²ÖÖê»Öæ®Ö ŸÖÖ²Ö›ŸÖÖê²Ö ×¾ÖÃÖºþ®Ö •ÖÖŸÖÖê. ¿Ö㬤Öê““ÖÖ¸ ÆÖêŸÖ †ÃÖŸÖÖÆß ŸÖÖê
²Ö»ÖŸÖ ®ÖÖÆß. ´ÖÖÝÖÔ †ÖÛδÖÞÖ ÆÖêŸÖê †ÃÖŸÖÖÆß ŸÖÖê “ÖÖ»ÖŸÖ ®ÖÖÆß.›Öêôê ˆ‘Ö›ê †ÃÖæ®ÖÆß
ŸÖÖê ¯ÖÖÆÖŸÖ ®ÖÖÆß. ‹¾Öœê“Ö ÛúÖµÖ ŸµÖÖ»ÖÖ †Ö¯Ö»µÖÖ ¤êÆÖ“ÖêÆß ³ÖÖ®Ö ¸ÖÆÖŸÖ ®ÖÖÆß
(39-42). †¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê ¾µÖÖ¾ÖÆÖ¸Ö¯ÖÖÃÖæ®Ö ×¾Ö´ÖãÜÖ ÆÖê‰ú®Ö †ÖŸ´ÖÖ®Öãš֮ÖÖ´Ö¬µÖê
×ãָ ¸Ö×Æ»µÖÖ®Öê µÖÖêÝÖß ¯Ö¸´ÖÖ®ÖÓ¤Ö“ÖÖ †ÖþÖÖ¤ ‘ÖêŸÖÖê (47). µÖÖêݵÖÖ“Öß Æß
†¾ÖãÖÖ •Öß¾Ö®´ÖãŒŸÖ †¾ÖãÖÖ“Ö ÆÖêµÖ. ¯Ö敵ÖÖ¯ÖÖ¤ÖÓ“Öß ¤ãÃÖ¸ß ÛéúŸÖß
ÃÖ´ÖÖ׬ֿ֟ÖÛú †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖŸÖ 105 ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¿»ÖÖêÛú †ÖÆêŸÖ. µÖÖ´Ö¬µÖê ²Ö×Ƹ֟´ÖÖ,
†ÓŸÖ¸ÖŸ´ÖÖ ¾Ö ¯Ö¸´ÖÖŸ´ÖÖ µÖÖÓ“Öê þֺþþ¯Ö ÃÖÖÓÝÖæ®Ö †ÓŸÖ¸ÖŸ´ÖÖ ¯Ö¸´ÖÖŸ´µÖÖ“Öê •Öê
¬µÖÖ®Ö Ûú¸ŸÖÖê ŸµÖÖ ¬µÖÖ®ÖÖ“Öê ×¾Ö¾Ö¸ÞÖ Ûê»Öê †ÖÆê. ¬µÖÖ®ÖÖ“Öß ÃÖÖ¬Ö®ÖÖ Ûú¸ßŸÖ †ÃÖŸÖÖ®ÖÖ
†×¾ÖªÖ, †³µÖÖÃÖ ¾Ö ÃÖÓÃÛúÖ¸Ö´Öãôê ×Ûú¾ÖÓÖ ´ÖÖêÆÖ´Öãôê ˆŸ¯Ö®®Ö ÆÖêÞÖÖ·µÖÖ ¸ÖÝÖ«êÂÖÖÓ®Öß
´Ö®ÖÖ´Ö¬µÖê õÖÖê³Ö ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Û껵ÖÖ¾Ö¸ ´ÖÖ®ÖÖ»ÖÖ ¸ÖÝÖ«êÂÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ¯Ö¸Ö¾Öé¢Ö
Ûúºþþ®Ö ÃÖÖ¬ÖÛúÖ®Öê †ÖŸ´ÖŸÖ¢¾ÖÖ´Ö¬Ö†µÖê“Ö ×ãָ ¸ÆÖ¾Öê †ÃÖÖ ˆ¯Ö¤ê¿Ö Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
†¾ÖΟÖÖÓ“ÖÖ ŸµÖÖÝÖ Ûúºþ®Ö ¾ÖΟÖÖÓ´Ö¬µÖê ×ãָ ¸ÖÆæ®Ö †ÖŸ´Ö¯Ö¤Ö“Öß ¯ÖÎÖ¯ŸÖß
—ÖÖ»µÖÖ¾Ö¸ ŸµÖÖ ¾ÖΟÖÖÓ“ÖÖÆß ŸµÖÖÝÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê. (¿»ÖÖê. 8). ×»ÖÓÝÖ
¾Ö •ÖÖŸÖß“ÖÖ †ÖÝÖÎÆ Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖÓ®ÖÖ ¯Ö¸´Ö¯Ö¤Ö“µÖÖ ¯ÖÎÖ¯ŸÖßÃÖÖšß †¯Ö¸Ö¡Ö ÃÖ´Ö•Ö»Öê
†ÖÆê. (¿»ÖÖê. 89). ¤ãÃÖ·µÖÖ ×¤¾µÖÖ¾Ö•Ö¾Öôæ®Ö •µÖÖêŸÖß“Öê ÝÖÎÆÞÖ Û껵ÖÖ®ÖÓŸÖ¸ •µÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê
‹ÜÖÖªÖ ¾ÖÖŸÖß“ÖÖ Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö ¤ß¯Ö ²Ö®ÖŸÖÖê ŸµÖÖ¯ÖδֆִÖê •Öß¾Ö †Ö¯Ö»µÖÖ¯ÖêõÖêÖ ŸÖê•ÖþÖß
†¿ÖÖ †ÖŸ´µÖÖ“Öß ˆ¯ÖÃÖÖ®ÖÖ Ûúºþþ®Ö ŸµÖÖÃÖÖ¸ÜÖÖ“Ö Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö ¯Ö¸´ÖÖŸ´ÖÖ ²Ö®ÖŸÖÖê (¿»ÖÖê.
97). µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öê ¾Öî׿Ö™µÖ †ÃÖê Ûúß, µÖÖŸÖᯙ ¾ÖÞµÖÔ ×¾ÖÂÖµÖ ÛãÓú¤ÛãÓú¤Ö“µÖÖ
´ÖÖêõÖ¯ÖÖÆã›ÖŸÖß»Ö ×¾ÖÂÖµÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê“Ö †ÖÆê. ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ŸµÖÖŸÖᯙ †®ÖêÛú
ÝÖÖ£ÖÖÓ“Öê µÖÖ ×™ÜÖÖ´Öß ¿Ö²¤¿Ö: ×Ûú¾ÖÓÖ Œ¾Öד֟ÖË £ÖÖê›¶Ö ±ú¸ÛúÖ®Öê ³ÖÖÂÖÖÓŸÖ¸“Ö
†ÖœôŸÖê. ˆ¤Ö. ´ÖÖêõÖ ¯ÖÖÆã› ÝÖÖ£ÖÖ – 5,6,8,9,10, 11, 29 31, 32, 42 ¾Ö 62 †Ö×ÞÖ
†®ÖãÛδÖê ÃÖ´ÖÖ׬ֿ֟ÖÛúÖŸÖᯙ ¿»ÖÖêÛú – 5, 6, 7, 10, 11, 12, 18, 48, 78, 83 ¾Ö
102.
†Ö“ÖÖµÖÔ Æ׸³Ö¦ÛéúŸÖ ÂÖÖ꛿ÖÛúÖ“µÖÖ 14 ¾µÖÖ ¯ÖÎÛú¸ÞÖÖ´Ö¬Öᯙ 16 ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¿»ÖÖêÛúÖ´Ö¬µÖê
µÖÖêÝÖÃÖÖ¬Ö®Öê»ÖÖ ²ÖÖ¬ÖÛú †ÃÖÞÖ†Ö·µÖÖ ÜÖê¤, ˆ¤Ë¾ÖêÝÖ, õÖê¯Ö, ˆŸ£ÖÖ®Ö, ³ÖߟÖß,
†®µÖ´Öã¤, ºþþÝÖË ¾Ö †ÖÃÖÓÝÖ †¿ÖÖ †Öš ד֢֤ÖêÂÖÖÓ“Öê ×®Öºþþ¯ÖÞÖ †ÖÆê. †Ö×ÞÖ
ÃÖÖêôÖ¾µÖÖ ¯ÖÎÛú¸ÞÖÖ´Ö¬µÖê µÖÖ †Öš “Ö×™¢Ö ¤ÖêÂÖÖÓ“µÖÖ ×¾Ö¸Öê¬Öß †«êÂÖ ×•Ö–ÖÖÃÖÖ,
ÃÖãÁÖæÂÖÖ, ÁÖ¾ÖÞÖ, ²ÖÖê¬Ö, ´Öß´ÖÖÓÃÖÖ ¯ÖÎן֢֯Öß ¾Ö ¯ÖξÖé¢Öß µÖÖ †Öš ד֢ÖÝÖãÞÖÖÓ“Öê
×¾Ö¾Ö¸ÞÖ †ÖÆê. ŸÖÃÖê“Ö µÖÖêÝÖÃÖÖ¬Ö®Öê´Öãô ÛδÖÖ®Öê ¯ÖÎÖ¯ŸÖ ÆÖêÞÖÖ·µÖÖ
þÖÖ®Öã³Öæ×ŸÖ´ÖµÖ ¯Ö¸´ÖÖ®ÖÓ¤¯Ö¤Ö“Öê ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö †ÖÆê.
Æ׸³Ö¦ÛéúŸÖ µÖÖêÝÖײÖӤ㠴֬Öᯙ 527 ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¿»ÖÖêÛúÖÓ´Ö¬µÖê •Öî®Ö µÖÖêÝÖÖ“Öê
ÖòÃÖ×¾ÖßÖéŸÖ ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö Ûê»Öê †ÖÆê. µÖê£Öê ´ÖÖêõÖ¤ÖµÖÛú ¬Ö´ÖÔ¾µÖÖ¯ÖÖ¸Ö»ÖÖ“Ö µÖÖêÝÖ
¾Ö ´ÖÖêõÖ¯ÖÎÖ¯ŸÖß»ÖÖ“Ö ŸµÖÖ µÖÖêÝÖÖ“Öê ¬µÖêµÖ †ÃÖê ´Æ™»Öê †ÖÆê.
“Ö¸´Ö¯Öã¤ËÝÖ»Ö¯Ö¸Ö¾ÖŸÖÔ®Ö ÛúÖ»ÖÖ´Ö¬µÖê µÖÖêÝÖÖ“Öß ¿ÖŒµÖŸÖÖ( †¯Öã®Ö²ÖÔ¬ÖÛú,
׳֮®ÖÝÖÎÓ£Öß, ¤ê¿Ö×¾Ö¸ŸÖ ¾Ö ÃÖ¾ÖÔ ×¾Ö¸ŸÖ †ÃÖê “ÖÖ¸ µÖÖê×ÝÖ•Ö®ÖÖÓ“Öê ßָ( ¯Öæ•ÖÖ,
ÃÖ¤Ö“ÖÖ¸, ŸÖ¯Ö ‡ŸµÖÖפÛú †®Öãš֮Ö, †Ö¬µÖÖŸ´Ö-³ÖÖ¾Ö®ÖÖ, ¬µÖÖ®Ö ‡ŸµÖÖפ µÖÖêÝÖÖ“Öê
¯ÖÖ“Ö ³Öê¤( ×¾ÖÂÖ, ÝÖ¸»Ö ‡. ¯ÖÖ“Ö ¯ÖÎÛúÖ¸ê“Ö ¿Öã³Ö ×ÛÓ¾ÖÖ †¿Öã³Ö †®Öãš֮Ö( ¯Ö׸ÞÖÖ´Öß-×®ÖŸµÖ
†ÃÖê †ÖŸ´µÖÖ“Öê þֺþþ¯Ö ŸµÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ¯ÖÎÃÖÓÝÖÖ®ÖãÃÖÖ¸ ÃÖÖÓܵÖ, ²ÖÖꬤ, ¾Öê¤Ö®ŸÖ
‡. ¤¿ÖÔ®ÖÖÓ“Öê ÃÖ´ÖÖ»ÖÖê“Ö †ÃÖÖ ¾µÖÖ¯ÖÛú ×¾ÖÂÖµÖ µÖÖ´Ö¬µÖê “ÖדÖÔ»Öê»ÖÖ †ÖÆê. ¯ÖÖÓŸÖ•Ö»ÖµÖÖêÝÖ,
²ÖÖꬤµÖÖêÝÖ, ¾Ö •Öî®ÖµÖÖêÝÖ µÖÖÓ“µÖÖ ³Öæ×´ÖÛúÖÓ“Öß Ûê»Öê»Öß ŸÖã»Ö®ÖÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ
ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ †ÖÆê.
Æ׸³Ö¦ÖÓ“µÖÖ µÖÖêÝÖ¤é×™ÃÖ´Öã““ÖµÖÖŸÖᯙ 227 ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¿»ÖÖêÛúÖÓ´Ö¬µÖê
µÖÖêÝÖײÖÓ¤ã´Ö¬Öᯙ ÛúÖÆß ×¾ÖÂÖµÖÖÓ“Öß £ÖÖꛌµÖÖŸÖ ¯Öã®Ö¸Ö¾Öé¢Öß Ûê»Ö߆ÖÆê.
†Ö×ÞÖ ÛúÖÆß ×¾ÖÂÖµÖ ®Ö¾ÖÖ×Æ †ÖÆê.µÖê£Öê †Ö¬µÖÖן´ÖÛú ×¾ÖÛúÖÃÖÖ“Öß ³Öæ×´ÖÛúÖ
ŸÖß®Ö ¯ÖÎÛúÖ¸“Öß ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öß †ÖƲÖê.- 1) ×´Ö¡ÖÖ ŸÖÖ¸Ö, ²Ö»ÖÖ, ¤ß¯ÖÎÖ, ×ãָÖ,
ÛúÖÓŸÖÖ, ¯ÖγÖÖ †Ö×ÞÖ ¯Ö¸Ö †¿Öß †Öš ¯ÖÎÛúÖ¸ß“Ö µÖÖêÝÖ¤é™ß( 2) ‡“”ÖµÖÖêÝÖ,
¿ÖÖáֵÖÖêÝÖ, ÃÖÖ´Ö£µÖÔµÖÖêÝÖ †ÃÖÖ ŸÖß®Ö ¯ÖÎÛúÖ¸“ÖÖ µÖÖêÝÖÖ“ÖÖ¸( †Ö×ÞÖ 3)
ÝÖÖê¡ÖµÖÖêÝÖß, Ûãú»ÖµÖÖêÝÖß, ¯ÖξÖé¢Ö“ÖÛεÖÖêÝÖß ¾Ö ×ÃÖ¬¤µÖÖêÝÖß †ÃÖê “ÖÖ¸
¯ÖÎÛúÖ¸“Öê µÖÖêÝÖß•Ö®Ö. ¯Ö×Æ»µÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ÖŸÖᯙ †Öš µÖÖêÝÖ¤é×™³Öê¤Ö´Ö¬µÖê“Ö 14
ÝÖãÞÖãÖÖ®ÖÖÓ“Öß µÖÖê•Ö®ÖÖ Ûê»Öß †ÃÖæ®Ö (´Ö㌟Ö( ŸÖ¢¾ÖÖÓ“Öß ´Öß´ÖÖÓÃÖÖ
×¾ÖßÖÖ¸Ö®Öê Ûê»Öß †ÖÆê.
µÖÖ ÝÖÎÓ£Ö¸“Ö®ÖꓵÖÖ ºþþ¯ÖÖ®Öê †Ö¯Ö»Öß ×¾Ö׿Ö™ דÖӟ֤֮֯׬¤ŸÖ, ®Ö¾Öß®Ö
¾ÖÝÖßÔÛú¸ÞÖ †¯Öæ¾ÖÔ ¯ÖÖ׸³ÖÖ×ÂÖŸÖÛú ¿Ö²¤¯Ö¤Ö¾Ö»Öß ‡ŸµÖÖפ ´ÖÖÝÖÖÔ®Öê •Öî®Ö
¯Ö¸Ó¯Ö¸êŸÖᯙ µÖÖêÝÖ×¾ÖÂÖµÖÛú ×¾Ö“ÖÖ¸Ö“Öß ´ÖÖÓ›ÞÖß Æ׸³Ö¦Ö®Öê ®Ö¾µÖÖ
þֺþþ¯ÖÖ“Öß Ûê»Öß †ÃÖæ®Ö ¾ÖîפÛú ¾Ö ²ÖÖ ¯Ö¸Ó¯Ö¸êŸÖᯙ µÖÖêÝÖ×¾ÖÂÖµÖ
ÃÖ¾ÖÔ´ÖÖ®µÖ ´ÖŸÖ¯ÖξÖÖÆÖ²Ö¸Öê²Ö¸ †Ö¯Ö»µÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ÖÓ“ÖÖ ´Öêô ‘ÖÖ»ÖÞµÖÖ“ÖÖ
¯Öε֟®Ö Ûê»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖêÝÖ¤é×™ÃÖ´Öã““ÖµÖÖ¾Ö¸ þ֟Ö: Æ׸³Ö¦ÖÓ®Öß ¾Ö
µÖ¿ÖÖê×¾Ö•ÖµÖÝÖÞÖßÓ®Öß ×»Ö×ƻֻÖ껵ÖÖ ™ßÛúÖ ˆ¯Ö»Ö²¬ÖË †ÖÆêŸÖ. ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸
µÖ¿ÖÖê×¾Ö•ÖµÖ µÖÖÓ®Öß ×´Ö¡ÖÖ, ŸÖÖ¸Ö, ‡. †Öš µÖÖêÝÖ¤é™߾ָ “ÖÖ¸ ׫¡Ö׿ÖÛúÖ
(21-24) ×»Ö×Æ»Ö껵ÖÖ †ÖÆêŸÖ. ŸÖÃÖê“Ö ÝÖã•Ö¸Öß´Ö¬µÖê ‹Ûú ”Öê™ÖÃÖÖ ÃÖÓõÖê¯Öºþþ¯Ö
ÃÖ•—ÖÖµÖ ×»Ö×Æ»ÖÖ †ÖÆê.
ÝÖãÞÖ³Ö¦ÛéúŸÖ †ÖŸ´ÖÖ®Öã¿ÖÖÃÖ®ÖÖ´Ö¬Öᯙ 270 ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¿»ÖÖêÛúÖÓ´Ö¬µÖê ‡ÓצµÖê ¾Ö
´Ö®ÖÖ“µÖÖ ²ÖÖʾÖé¢Öß ¸ÖêÜÖæ®Ö ¬Öºþþ®Ö †ÖŸ´Ö¬µÖÖ®ÖÖŸÖ ´ÖÝ®Ö ÆÖêÞµÖÖ“ÖÖ ˆ¯Ö¤ê¿Ö
Ûê»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖÃŸÖ¾Ö µÖÖ»ÖÖ µÖÖêÝÖÖ³µÖÖÃÖÖ™ß ¯Öæ¾ÖÔ¯ÖßךÛúÖ ´ÆÞÖŸÖÖ µÖê‡Ô»Ö Æß
ÛéúŸÖß ¸“Ö®Öê®Öê ÛúÖ¾µÖ´ÖµÖ †ÖÆê. ¬Ö¾Ö»ÖÖÛúÖ¸ ¾Ö߸ÃÖê®Öê“Öê ¯ÖÎ׿Ö嵅 ¾Ö
ו֮ÖÃÖê®ÖÖ“Öê ×ÃÖ嵅 ÝÖãÞÖ³Ö¦Ö“ÖÖµÖÔ“Ö µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öê Ûú¸Ë¸ŸÖê ´ÖÖ®Ö»Öê
•ÖÖŸÖÖŸÖ. ÝÖãÞÖ³Ö¦ÖÓ®Öß ˆ¢Ö¸¯Öã¸ÖÞÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ ®Ö¾Ö¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ“µÖÖ
´Ö¬µÖÛúÖ»ÖÖ´Ö¬µÖê ¯ÖæÞÖÔ Ûê»Öß ÆÖêŸÖß. ´ÆÞÖæ®Ö µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖÖÆß »ÖêÜÖ®ÖÛúÖ»Ö
ÃÖÖ´ÖÖ®µÖ¯ÖÞÖê ŸÖÖê“Ö š¸ŸÖÖê.
†×´ÖŸÖÝÖןÖÛéúŸÖ ÃÖã³ÖÖ×ÂÖŸÖ-¸Ÿ®Ö-ÃÖÓ¤êÆ (10-11 ¾Öê ¿Ö.) ÆÖ ‹Ûú ÃÖã³ÖÖ×ÂÖŸÖÖÓ“ÖÖ
ÃÖÓÝÖÎÆ †ÖÆê. µÖÖŸÖᯙ 32 †¬µÖÖ“ÖÖ´Ö¬µÖê ˆ¢Ö´Ö ÛúÖ¾µÖ¯Ö¬¤ŸÖß®Öê ®ÖîןÖÛú ¾Ö
¬ÖÖ×´ÖÔÛú ˆ¯Ö¤ê¿Ö פ»ÖÖ †ÖÆê. ÛúÖê™ê ÛúÖêšê ¯ÖÎÃÖÓÝÖÖ®Öãºþþ¯Ö ¯Ö¸¬Ö´ÖßÔµÖ
´ÖÖ®µÖŸÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß †Ö»ÖÖê“Ö®ÖÖŸ´ÖÛú ×¾Ö“ÖÖ¸ ´ÖÖÓ›»Öê †ÖÆêŸÖ. †×´ÖŸÖÝÖŸÖßÓ“ÖÖ
¤ãÃÖ¸Ö ÝÖÎÓ£Ö µÖÖêÝÖÃÖÖ¸ ÆÖ ÆÖêµÖ. µÖÖŸÖᯙ 9 †¬µÖÖµÖÖÓ´Ö¬µÖê ®ÖîןÖÛú ¾Ö
†Ö¬µÖÖן´ÖÛú ˆ¯Ö¤ê¿Ö †ÖÆê.
–ÖÖ®ÖÖÞÖÔ¾Ö : †Ö“ÖÖ¸¾Ö ¯ÖÎÃÖÓÝÖÖ®Öãºþþ¯Ö µÖÖêÝÖ µÖÖ ¤ÖêÆÖêÓ“ÖêÆß ÃÖ×¾Ößָ
¾ÖÞÖÔ®Ö Ûú¸ÞÖÖ¸Ö ÆÖ ‹Ûú ÃÖÓÃÛéúŸÖ ÝÖÎÓ£Ö ÆÖêµÖ. µÖÖ“ÖÖ ÛúŸÖÖÔ ¿Öã³Ö“ÖÓ¦ ÆÖêµÖ.
ÆÖ †Ûú¸Ö¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖᯙ ³ÖÖê•Ö ¸Ö•ÖÖ“µÖÖ ÃÖ´ÖÛúÖ»Öß®Ö ´ÖÖ®Ö»ÖÖ •ÖÖŸÖÖê.
µÖÖÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß ×¾Ö. ÃÖÓ. 1248 ´Ö¬Öᯙ ‹Ûú ÆßÖ×»Ö×ÜÖŸÖ ¯ÖÎŸÖ ¯ÖÖ™ÞÖ µÖê£Öß»Ö
³ÖÖÓ›Ö¸Ö´Ö¬µÖê ×´ÖôÖ»Öß †ÖÆê. µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖᯙ 42 ¯ÖÎÛú¸ÞÖÖ´Ö¬µÖê ‹ÛæúÞÖ 2000
¯ÖêõÖÖ •ÖÖÃŸÖ ¿»ÖÖêÛú †ÖÆêŸÖ. µÖÖ´Ö¬µÖê •Öî®Ö ×ÃÖ¬¤Ö®ŸÖÖŸÖᯙ ²ÖÆãŸÖêÛú ÃÖ¾ÖÔ
×¾ÖÂÖµÖÖÓ“Öê ÃÖÓ×õÖ¯ŸÖ ×Ûú¾ÖÓÖ ×¾ÖßÖéŸÖ ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. †Ö“ÖÖ¸ÃÖÓ²ÖÓ×¬ÖŸÖ ¾ÖΟÖê
¾Ö ¾ÖΟֳÖÖ¾Ö®ÖÖ ‡ŸµÖÖפÛúÖÓ“ÖêÆß ÃÖ×¾Ößָ ¯Öκþþ¯ÖÞÖ †ÖÆê. µÖÖ׿־ÖÖµÖ †ÖÃÖ®Ö,
¯ÖÎÞÖÖµÖÖ´Ö ‡ŸµÖÖ¤ß µÖÖêÝÖ¯ÖÎ×ÛεÖÖ †Ö×ÞÖ ¬µÖÖ®Ö ×¾ÖÂÖµÖÛú †Ö–ÖÖ, ×¾Ö¯ÖÖÛú ¾Ö
ÃÖÓãÖÖ®Ö×¾Ö•ÖµÖ µÖÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. ¬µÖÖ®Ö ¾ÖÞÖÔ®ÖÖ´Ö¬µÖê †Ö»Ö껵ÖÖ ×¯ÖӛãÖ,
¯Ö¤Ã£Ö ºþþ¯ÖÃ£Ö ¾Ö ºþþ¯ÖÖŸÖßŸÖ †ÃÖÖ ÃÖÓ–ÖÖÓ“ÖÖ ¯ÖεÖÖêÝÖ ´ÖÖî×»ÖÛú †ÖÆê. ŸÖÃÖê“Ö
¬µÖÖ®Ö-³Öê¤ÖÓ“Öê þֺþþ¯ÖÆß †¯Öæ¾ÖÔ ÖÆê. ‹Ûú×¾ÖÃÖÖ¾µÖÖ ¯ÖÎÛú¸ÞÖÖŸÖß»Ö
׿־֢֟¾Ö, ÝÖ¹ý›ŸÖ¢¾Ö ¾Ö ÛúÖ´ÖŸÖ¢¾Ö µÖÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö ¤êÜÖᯙ µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öê
¾Öî׿Ö™¶ ÆÖêµÖ. ÝÖÎÓ£ÖÛúÖ¸Ö®Öê ¯ÖÎÖÞÖÖµÖ´ÖÖ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö ¯Ö׸¯ÖæÞÖÔ Ûê»Öê †ÖÆê.
ŸÖ¸ß¯ÖÞÖ ¯ÖÎÖÞÖÖµÖÖ´Ö ¬µÖÖ®Ö×ÃÖ¬¤ßÃÖÖšß ÃÖÖ¬ÖÛú ®ÖÃÖæ®Ö ‹Ûú¯ÖÎÛúÖ¸ê ²ÖÖ¬ÖÛú“Ö
†ÖÆê †ÃÖê ÃÖÖÓÝÖæ®Ö ŸµÖÖ“µÖÖ †³µÖÖÃÖÖ“ÖÖ ×®ÖÂÖê¬Ö Ûê»ÖÖ†ÖÆê. Æê ÃÖ¾ÖÔ ¾ÖÞÖÔ®Ö
ÃÖÓÃÛéúŸÖ ÝÖªÖŸÖ †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖ¾Ö¸ ÁÖãŸÖÃÖÖÝÖ¸Ö“Öß ‹Ûú ÃÖÓÃÛéúŸÖ ™ßÛúÖÆß †ÖÆê.
µÖÖŸÖ ¾ÖÞµÖÔ×¾ÖÂÖµÖÖÓ“Öß ×¾Ö¯Öã»ÖŸÖÖ ‡ŸÖÛúß †ÖÆê Ûúß ŸµÖÖ“Öê –ÖÖ®ÖÖÞÖÔ¾Ö Æê
®ÖÖ¾Ö ÃÖÖ£ÖÔÛú š¸ŸÖê. פÝÖÓ²Ö¸ ¯Ö¸Ó¯Ö¸ê´Ö¬µÖê µÖÖêÝÖ ×¾ÖÂÖµÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß
ÃÖÓÃÛéúŸÖ´Ö¬µÖê ¬µÖÖ®ÖÃÖÖ¸ ¾Ö µÖÖêÝÖ¯ÖÎ¤ß¯Ö †ÃÖê ¤ãÃÖ¸êÆß ¤Öê®Ö ¯Öª´ÖµÖ ÝÖÎÓ£Ö
†ÖœôŸÖÖŸÖ.
Æê´Ö“ÖÓ¦ (12 ¾Öê ¿Ö.) ÛéúŸÖ µÖÖêÝÖ¿ÖÖáÖÖ´Ö¬µÖê ÃÖã´ÖÖ¸ê ‹Ûú Æ•ÖÖ¸ ÃÖÓÃÛéúŸÖ
¿»ÖÖêÛú †ÖÆêŸÖ. µÖÖŸÖ ´Öã×®Ö¬Ö´ÖÔ ¾Ö ÁÖÖ¾ÖÛú¬Ö´ÖÔ †Ö×ÞÖ ÃÖÓ²ÖÓ×¬ÖŸÖ ¾ÖΟÖÖÓ“Öê
Ûδ־ÖÖ¸ ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. ŸµÖÖ®ÖêŸÖŸÖ¸ ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“Öß ×¤®Ö“ÖµÖÖÔ( ÛúÂÖÖµÖ×¾Ö•ÖµÖ«Ö¸ê
´Ö®Ö:¿Ö㬤ß( †×®ÖŸµÖÖ ‡ŸµÖÖ¤ß ²ÖÖ¸Ö ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ( †ÖÃÖ®Ö, ¯ÖÎÖÞÖÖµÖÖ´Ö, ¯ÖŸµÖÖÆÖ¸,
¬ÖÖ¸ÞÖÖ, ׯÖӛãÖ, ¯Ö¤Ã£Ö, ºþþ¯ÖÃ£Ö ¾Ö ºþþ¯ÖÖŸÖßŸÖ ¬µÖÖ®Ö¯ÖÎÛúÖ¸, †Ö–ÖÖ×¾Ö“ÖµÖ,
†¯ÖÖµÖ×¾Ö“ÖµÖ ‡ŸµÖÖפ ¬Ö´ÖÔ¬µÖÖ®Ö, ¿Ö㌻֬µÖÖ®ÖÖ“Öê “ÖÖ¸ ³Öê¬Ö, Ûê¾Ö»Öß
ÃÖ´Öã¤Ë‘ÖÖŸÖ ¾Ö ´ÖÖêõÖ¯ÖÎÖ¯ŸÖß ‡ŸµÖÖפÛúÖÓ“Öê ×¾Ö¾Ö¸ÞÖ Ûê»Öê †ÖÆê. µÖÖŸÖß»Ö
²ÖÆãŸÖêÛú ÃÖ¾ÖÔ ¾ÖÞÖÔ®Ö ¿Öã³Ö“ÖÓ¦ÛéúŸÖ –ÖÖ®ÖÖÞÖÔ¾ÖÖ´Ö¬Öæ®Ö ÛúÖê™ê ¿Ö²¤¿Ö: ŸÖ¸
ÛúÖêšê †»¯Ö¿ÖÖ ±ú¸ÛúÖ®Öꆣ־ÖÖ ÃÖÓÛúÖê“Ö-×¾ÖßÖÖ¸-¯Ö¬¤ŸÖß®Öê ‘ÖêŸÖ»Öê †ÖÆê.
‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ •Ö¾Öô •Ö¾Öô 300 ¿»ÖÖêÛúÖÓ´Ö¬µÖê ¯ÖÎÖÞÖÖµÖÖ´ÖÖ“Öê ×¾ÖßÖéŸÖ
¾ÖÞÖÔ®Ö Ûúºþþ®ÖÆß ¿Öê¾Ö™ß –ÖÖ®ÖÖÞÖÔ¾ÖÖ´Ö¯ÖδÖÖÞÖê“Ö ¯ÖÎÖÞÖÖµÖÖ´ÖÖ»ÖÖ
´ÖÖêõÖ¯ÖÎÖ¯ŸÖßÃÖÖšß ²ÖÖ¬ÖÛú ´ÖÖ®Ö»Öê †ÖÆê. ¿Öã³Ö“ÖÓ¦ †Ö×ÞÖ Æê´Ö“ÖÓ¦ µÖÖÓ“ÖÖ
ÛúÖ»Ö ×®Ö׿“ÖŸÖ †ÃÖæ®Ö ¿Öã³Ö“ÖÓ¦ ¯Öæ¾ÖÔ¾ÖŸÖßÔ †ÖÆê. Æê´Ö“ÖÓ¦“µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ¾Ö®Ö¸
¿Öã³Ö“ÖÓ¦“Öß ”Ö¯Ö ‡ŸÖÛúß Ã¯Ö™ ¯Ö›»Öß †ÖÆê Ûúß µÖÖ²ÖÖ²ÖŸÖßŸÖ Æê´Ö“ÖÓ¦»ÖÖ ŠúÞÖß
®Ö ´ÖÖ®ÖÞµÖÖÃÖ ÛúÖêÞÖŸÖß“Ö ÃÖÓ¬Öß ˆ¸»Öê»Öß ®ÖÖÆß.
†Ö¿ÖÖ¬Ö¸ÛéúŸÖ †Ö¬µÖÖŸ´Ö-¸ÆÃµÖ ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö †×»ÖÛú›ê“Ö ¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ —ÖÖ»ÖÖ †ÖÆê.
µÖÖŸÖᯙ 72 ¿»ÖÖêÛúÖ´Ö¬µÖê †ÖŸ´Ö¿Ö㬤ß, †ÖŸ´Ö¤¿ÖÔ®Ö †Ö×ÞÖ µÖÖêÝÖÖŸ´ÖÛú
†ÖŸ´ÖÖ®Öã³ÖæŸÖß µÖÖÓ“Öê ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö †ÖÆê. †Ö¿ÖÖ¬ÖÖ¸Ö®Öê †Ö¯Ö»µÖÖ †®ÖÝÖÖ¸
¬Ö´ÖÖÔ´ÖéŸÖÖ“µÖÖ ™ßÛêŸÖᯙ ¯ÖοÖßÖß´Ö¬µÖê µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ‹ÛúÖ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ¯ÖΟÖß“µÖÖ †Ó×ŸÖ´Ö ¯ÖãׯÖÛê´Ö¬µÖê µÖÖ ¸“Ö®Öê»ÖÖ
(µÖÖêÝÖߧ֮߯Ö( ®ÖÖ¾ÖÖ“ÖÖ ¬Ö´ÖÖÔ´ÖéŸÖÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖÖ †š¸Ö¾ÖÖ †¬µÖÖµÖ †ÃÖê ´Æ™»Öê
†ÖÆê. µÖÖ¾Öºþþ®Ö µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öê ¤ãÃÖ¸ê ®ÖÖ¾Ö µÖÖêÝÖÖê§ß¯Ö®Ö †ÃÖêÆß †ÃÖÖ¾Öê †Ö×ÞÖ
†Ö¯Ö»µÖÖ ¬Ö´ÖÖÔ´ÖéŸÖÖ“ÖÖ ˆ¯ÖÃÖÓÆÖ¸ÖŸ´ÖÛú †š¸Ö¾ÖÖ †Ó×ŸÖ´Ö †¬µÖÖµÖ ´ÆÞÖæ®Ö ŸÖÖê
†Ö¿ÖÖ¬Ö¸ÖÓ®Öß ×»Ö×Æ»ÖÖ †ÃÖÖ¾ÖÖ. †Ö¯Ö»µÖÖ ¾Ö×›»ÖÖÓ“µÖÖ †Ö–Öê¾Öºþþ®Ö, ÃÖÖ¬ÖÛú
µÖÖêÝÖßÓ“µÖÖ †³µÖÖÃÖÖÛú׸ŸÖÖ †Ö¯ÖÞÖ ¯ÖÎÃÖ®®Ö, ÝÖÓ³Ö߸¾Ö ׯÖ뵅 †¿ÖÖ ¿ÖÖáÖÖ“Öß
¸“Ö®ÖÖ Ûê»Öß, †ÃÖê ÛúŸµÖÖÔ“Öê“Ö ×®Ö¾Öê¤®Ö †ÖÆê.
ßÖÖê¡Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ -
•Öî®Ö ´Öã®ÖßÃÖÖšß •µÖÖ ÃÖÆÖ †Ö¾Ö¿µÖÛú ×ÛεÖÖ ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»µÖÖ †ÖÆêŸÖ ŸµÖÖ´Ö¬µÖê
(“ÖŸÖã×¾ÖÔ¿ÖןÖ-ß־Ö( Æß †ÖÆê. µÖÖ´Öãôê ŸÖߣÖÔÛú¸Ö“µÖÖ ÃŸÖãŸÖß“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö
•Öî®Ö ´Öã®ÖßÃÖÓ‘ÖÖ“µÖÖ Ã£ÖÖ¯Ö®ÖꇟÖÛúß“Ö ¯ÖÎÖ“Öß®Ö †ÖÆê. ÛãÓú¤ÛãÓú¤
†Ö“ÖÖµÖÖÕ“µÖÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ¾Ö ¯Ö敵ÖÖ¯ÖÖ¤ÖÓ“µÖÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖ ³ÖŒŸÖ߯ÖδÖÖÞÖê
¯Öæ¾ÖÔÛúÖôß †¿ÖÖ ÃŸÖãןֺþþ¯Ö ¸“Ö®ÖêŸÖæ®Ö ³Ö׌ŸÖþֺþþ¯Ö ×¾Ö“ÖÖ¸ ¯ÖÎÝÖ™ ÆÖêŸÖ
†ÃÖŸÖ. ®ÖÓŸÖ¸ ÊÖ ÃŸÖãŸÖßÓ“Öê þֺþþ¯Ö ¤Öê®Ö ¯ÖξÖÖÆÖ´Ö¬µÖê ×¾ÖÛú×ÃÖŸÖ —ÖÖ»Öê.
²Öã׬¤¾ÖÖ¤ß ®ÖîµÖÖ×µÖÛúÖÓ®Öß †Ö¿ÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸“µÖÖ ÃŸÖãŸÖß ¸“Ö»µÖÖ Ûúß ŸµÖÖ´Ö¬µÖê
†®µÖ¤ê¾ÖŸÖÖÓ¯Öê¡ÖÖ •Öî×®Ö ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“Öß ÁÖꚟÖÖ ¾Ö ÝÖãÞÖÖŸ´ÖÛúŸÖÖ
×¾Ö¿ÖêÂÖºþþ¯ÖÖ®Öê ¯ÖÎןÖךŸÖ —ÖÖ»Öß. µÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ´Ö¬µÖê ÃÖ´ÖÓŸÖ³Ö¦ÛéúŸÖ
†ÖŸ´Ö´Öß´ÖÖÓÃÖÖ ×ÃÖ¬¤ÃÖê®ÖÛéúŸÖ «ÖסÖ׿ÖÓÛúÖ ¾Ö Æê´Ö“ÖÓ¦ÛéúŸÖ
(†®µÖµÖÖêÝÖ-†µÖÖêÝÖ ¾µÖ¾Ö“”êפÛúÖ( ‡ŸµÖÖפ ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ †ÃÖæ®Ö µÖÖÓ“ÖÖ ¯Ö׸“ÖµÖ
¾Ö¸ß»Ö ®µÖÖµÖÖÃÖÖ×ÆŸµÖÖ´Ö¬µÖê פ»ÖÖ †ÖÆê.
¤ãÃÖ·µÖÖ ¯ÖξÖÖÆÖ“ÖÖ ×¾ÖÛúÖÃÖ 24 ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“Öß ®ÖÖ´ÖÖ¾Ö»Öß †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÓ“µÖÖ
ÝÖãÞÖÖŸ´ÖÛú ×¾Ö¿ÖêÂÖÞÖÖÓ“Öß µÖÖê•Ö®ÖÖŸ´ÖÛú ¸“Ö®ÖÖ µÖÖ´Ö¬µÖê —ÖÖ»ÖÖ.
µÖÖ¯ÖÎÛúÖ¸“µÖÖ †®ÖêÛú ßÖãŸÖß †Ö¯ÖÞÖÖÓÃÖ ¯Öæ•Öê´Ö¬Öᯙ •ÖµÖ´ÖÖ»ÖÖºþþ¯ÖÖ®Öê
†ÖœôŸÖÖŸÖ. ÆôæÆôæ ßÖÖê¡ÖÖÓ´Ö¬Öß»Ö ×¾Ö¿ÖêÂÖÞÖÖÓ“Öß †Ö×ÞÖ ¯ÖµÖÖÔµÖ¾ÖÖ“Öß
®ÖÖ¾ÖÖÓ“Öß ÜÖæ¯Ö ¾ÖÖœ —ÖÖ»Öß. µÖÖ ¿Öî»ÖߟÖᯙ †Ó×ŸÖ´Ö ×¾ÖÛúÖÃÖÖ“Öê ˆ¤ÖƸÞÖ
ו֮ÖÃÖê®ÖÖ“µÖÖ ( 9 ¾Öê ¿Ö.) ו֮ÖÃÖÆá֮ÖÖ´ÖßÖÖê¡ÖÖ´Ö¬µÖê †ÖœôŸÖê. µÖÖ
ßÖÖê¡ÖÖŸÖᯙ †Ö¸Ó³Öß“µÖÖ 34 ¿»ÖÖêÛúÖÓ´Ö¬ÖµÖê ®ÖÖ®ÖÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖÞÖÖÓ®Öß ¯Ö¸Ÿ´ÖÖ
ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ®ÖÖ ®Ö´ÖÃÛúÖ¸ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. ÓŸÖ¸ ¯Öãœß»Ö ¤ÆÖ ¿ÖŸÖÛúÖÓ´Ö¬µÖê
ו֮ÖêÓ¦ËÓ“µÖÖ ‹ÛæúÞÖ 1008 ®ÖÖ¾ÖÖÓ“Öß ´ÖÖ×»ÖÛúÖ ÝÖã±ú»Öß †ÖÆê. µÖÖ ®ÖÖ¾ÖÖÓ´Ö¬µÖê
²ÖÎÉÖ, ׿־Ö, ×¾ÖÂÞÖã, ²Ö㬤, ²ÖéÆïÖןÖ, ‡Ó¦ ‡ŸµÖÖפ †®µÖ ¬Ö´ÖßÔµÖ ¤ê¾ÖŸÖÖÓ“Öß
®ÖÖ¾ÖêÆß †Ö»Öß †ÖÆêŸÖ. µÖÖ»ÖÖ †®ÖãÃÖºþþ®Ö ¯ÖÓ×›ŸÖ †Ö¿ÖÖ¬Ö¸ (13 ¾Öê ¿Ö.),
¤ê¾Ö×¾Ö•ÖµÖÝÖ×ÞÖ (16 ¾Öê ¿Ö.), ×¾Ö®ÖµÖ×¾Ö•ÖµÖ ˆ¯ÖÖ¬µÖÖµÖ (17 ¾Öê ¿Ö.) ¾Ö
ÃÖÛú»ÖÛúߟÖßÔ ‡ŸµÖÖ¤ßÓ®Öß ¸“Ö»Öê»Öß †®ÖêÛú ו֮ÖÃÖÆá֮ÖÖ´Ö ÃŸÖÖê¡Öê ˆ¯Ö»Ö²¬Ö
†ÖÆêŸÖ. ×ÃÖ¬¤ÃÖê®Ö פ¾ÖÖÛú¸ÛéúŸÖ ו֮ÖÃÖÆá֮ÖÖ´Ö ÃŸÖÖê¡ÖÖ“ÖÖÆß ˆ»»ÖêÜÖ
ÃÖÖ¯Ö›ŸÖÖê.
µÖÖ׿־ÖÖµÖ ÛúÖ¾µÖ¯ÖÎןֳÖÖ¿ÖÖ»Öß ÃŸÖãןÖÛú¸ÖÓ®Öß ÛúÖ¾µÖ´ÖµÖ ßÖÖê¡ÖÖÓ“Öß ¸“Ö®ÖÖ
Ûê»Öß †ÖÆê. ŸµÖÖ´Ö¬Öᯙ ³ÖŒŸÖß³ÖÖ¾Ö¯ÖæÞÖÔ ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“Öê ÝÖãÞÖ¾ÖÞÖÔ®Ö
”Ó¤-†»ÖÓÛúÖ¸-»ÖÖ×»ÖŸµÖÖ¯ÖæÞÖÔ ÛúÖ¾µÖ¸“Ö®ÖêŸÖ Ûê»Öê †ÖÆê. †¿ÖÖ¯ÖÎÛúÖ¸“Öß
ßÖÖê¡Ö¸“Ö®ÖÖ •Öî®ÖÃÖÖ×ÆŸµÖÖŸÖᯙ ÝÖßןÖÛúÖ¾µÖÖ“Öê ÃÖãÓ¤¸ ˆ¤ÖƸÞÖ ÆÖêµÖ.
†¿ÖÖ¯ÖÎÛúÖ¸ß“Ö †×ŸÖ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ¯ÖÎÛéúŸÖ ¸“Ö®ÖÖ ´ÆÞÖ•Öê ˆ¾ÖÃÖÝÝÖƸ ßÖÖê¡Ö ÆÖêµÖ.
Æß ¸“Ö®ÖÖ ³Ö¦²ÖÖÆæÓ“Öß ´ÖÖ®Ö»Öß •ÖÖŸÖê. µÖÖŸÖᯙ 5 ÝÖÖ£ÖêŸÖ ¯ÖÖÀ¾ÖÔ®ÖÖ£Ö
ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“Öß ÃŸÖãŸÖß Ûê»Öß †ÖÆê. ¬Ö®Ö¯ÖÖ»ÖÛéúŸÖ ŠúÂÖ³Ö-¯ÖÓ“ÖÖ׿ÖÛêŸÖᯙ 50
¿»ÖÖêÛúÖÓ´Ö¬µÖê ¯Ö×Æ»µÖÖ ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“µÖÖ •Öß¾Ö®Ö¾Öé¢ÖÖÓŸÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ˆ»»ÖêÜÖ
†ÖÆêŸÖ. Æß ÃŸÖãŸÖß Ûú»ÖÖ ¾Ö Ûú»¯Ö®ÖÖ µÖÖÓ®Öß ³Ö¸»Öê»Öß †ÖÆê. †»ÖÓÛúÖ¸ÖÓ“Öß ”™Ö
ˆŸÛéú™ †ÖœôŸÖê. •Öß¾Ö®Ö ‹Ûú ´ÖÆÖ꤬Öß †ÖÆê. µÖÖ´Ö¬µÖê ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ŠúÂÖ³Ö Æß ‹Ûú“Ö
®ÖÖîÛúÖ †ÖÆê. •Öß¾Ö®Ö ‹Ûú “ÖÖî¸, ›ÖÛæÓú®Öß ¾µÖÖ¯Ö»Öê»Öê †¸ÞµÖ †ÖÆê. ŸÖê£Öê
ŠúÂÖ³Ö Æß ‹Ûú™ê“Ö ¸õÖÛú †ÖÆêŸÖ. •Öß¾Ö®Ö ×´Ö£µÖÖŸ¾ÖµÖãŒŸÖ ¸Ö¡Ö †ÖÆê. ŸÖê£Öê
ˆ¤ßµÖ´ÖÖ®Ö ÃÖæµÖÔ ŠúÂÖ³Ö“Ö ÆÖêŸÖ. •Öß¾Ö®Ö ‹Ûú ¸ÓÝÖ³Öæ´Öß †ÖÆê. ŸÖê£Öæ®Ö
¯ÖΟµÖêÛú ®Ö™Ö»ÖÖ ¿Öê¾Ö™ß ×®Ö‘Öæ®Ö •ÖÖ¾Öê“Ö »ÖÖÝÖŸÖê, ‡ŸµÖÖפ. µÖÖ¾Ö¸
¯ÖγÖÖ“ÖÓ¦, ®Öê×´Ö“ÖÓ¦, ´Ö×Æ´Öêºþþ, ¬Ö´ÖêÔÛú¸ ‡ŸµÖÖ¤ßæÓ“µÖÖ ™ßÛúÖ †ÖÆêŸÖ. Ûú»ÖÖ™
µÖÖ®Öê µÖÖ“Ö •Ö´ÖÔ®Ö ³ÖÖÂÖêŸÖ †®Öã¾ÖÖ¤ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. ®ÖÓפÂÖêÞÖ ( 9 ¾Öê ¿Ö.) ÛéúŸÖ
†×•ÖµÖ-ÃÖÓןÖ-£Ö¾Ö (†×•ÖŸÖ-¿ÖÖÓןÖ-ß־Ö) ´Ö¬µÖê ¤ãÃÖ·µÖÖ ¾Ö ÃÖÖêôÖ»µÖÖ
ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“Öß ÃŸÖãŸÖß †ÖÆê. ‹ÛúÖ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ´ÖŸÖÖ®ÖãÃÖÖ¸ µÖÖ ¤Öê®Ö
ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ®Öß ¿Ö¡ÖãÓ•ÖµÖ ¯Ö¾ÖÔŸÖÖÓ“µÖÖ ÝÖã±ê´Ö¬µÖê “ÖÖŸÖã´ÖÖÔÃÖ Ûê»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ.
™ßÛúÖÛúÖ¸Ö“µÖÖ ´ÖŸÖê µÖÖ ŸÖߣÖÔµÖÖ¡Öê´Öãôê Ûú¾Öß»ÖÖ Æß ÃŸÖãŸÖß ¸“ÖÞµÖÖÃÖ
¯ÖÎ긯ÖÞÖÖ ×´ÖôÖ»Öß. µÖÖ“Ö ¤Öê®Ö ŸÖߣÖÔÛúÖ¸ÖÓ“Öß ÃŸÖãŸÖß •Ö߮־ֻ»Ö³Ö (12 ¾Öê
¿Ö.) µÖÖ®Öê (ˆ»»ÖÖ×ÃÖŒÛú´Ö£ÖµÖ( ´Ö¬µÖê Ûê»Öß †ÖÆê. ÃÖã´ÖןÖÝÖÞÖß“µÖÖ ´ÖŸÖê
ו֮־ֻ»Ö³Ö Æê ¯ÖÖ×ÞÖ®ÖµÖ ¾µÖÖÛú¸ÞÖ, ´ÖÆÖÛúÖ¾µÖ, †»ÖÓÛúÖ¸¿ÖÖáÖ, ®ÖÖ™¶,
ÃÖÖÅŸÖµÖ, •µÖÖêןÖÂÖ ¾Ö ®µÖÖµÖ¿ÖÖÜÖê´Ö¬µÖê ´ÖÆÖ®Ö ¯ÖÓ×›ŸÖ ÆÖêŸÖê.
¾Ö߸ÝÖÞÖß®ÖêÃÖã¬¤Ö ‹Ûú (†×•ÖµÖ-ÃÖÓןÖ-£Ö¾Ö( ßÖÖê¡Ö ¸“Ö»Öê †ÖÆê. †³Ö’û’ûµÖ¤ê¾Ö
(11 ¾Öê ¿Ö.) ÛéúŸÖ •ÖµÖןÖÆãµÖÞÖ( ßÖÖê¡Ö ¯ÖÎÛéúŸÖ´Ö¬Öᯙ ‹Ûú »Ö×»ÖŸÖ ¾Ö
³ÖŒŸÖ߯ÖæÞÖÔ ÃŸÖæŸÖß †ÖÆê. µÖÖ ÃŸÖãŸÖß“µÖÖ ¯ÖγÖÖ¾ÖÖ®Öê ßÖãןÖÛúÖ¸ ‹ÛúÖ
¾µÖÖ¬Ö߯ÖÖÃÖæ®Ö ´ÖãŒŸÖ ÆÖê‡Ô®Ö †Ö¸ÖêݵÖÃÖÓ¯Ö®®Ö —ÖÖ»ÖÖ †ÃÖê ÃÖÖÓÝÖŸÖÖŸÖ.
®ÖÖê×´Öו֮ÖÃŸÖ¾Ö ‹Ûú ”Öê™ê ßÖÖê¡Ö †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖ´Ö¬µÖê (»Ö(, (´Ö( ׿־ÖÖµÖ
¤ãÃÖ·µÖÖ ÛúÖêÞÖŸµÖÖÆß ¾µÖÓ•Ö®ÖÖ“ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûê»Öê»ÖÖ ®ÖÖÆß. ¯ÖÎÖÛéúŸÖ
´ÖÆÖ¾Öß¸ÃŸÖ¾Ö ¿Ö²¤Ö»ÖÓÛúÖ¸Ö“Öê ÃÖãÓ¤¸ ˆ¤ÖƸÞÖ †ÖÆê. µÖÖŸÖ ‹ÛêÛú ¿Ö²¤ »ÖÖÝÖÖê¯ÖÖš
ŸÖß®Ö ŸÖß®Ö ¾ÖêôÖ ×®Ö¸×®Ö¸ÖóµÖÖ †£ÖÖÔ®Öê µÖÖê•Ö»ÖÖ †ÖÆê. ÛúÖÆß ÃŸÖãŸÖß´Ö¬µÖê
†®ÖêÛú ³ÖÖ,ÖÓ“ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûê»ÖÖ†ÖÆê. ˆ¤Ö. ¬Ö´ÖÔ¾Ö¬ÖÔ®ÖÛéúŸÖ (13 ¾Öê ¿Ö.)
¯ÖÖÀ¾ÖÔו֮ÖÃŸÖ¾Ö®Ö ¾Ö ו֮֯֩ÛéúŸÖ (14 ¾Öê ¿Ö.) ¿ÖÖÓן֮ÖÖ£Öß־֮Ö
µÖÖ´Ö¬Ö†µÖê ÃÖÓÃÛéúŸÖ, ´ÖÆÖ¸Ö™Òß, ´ÖÖÝÖ¬Öß, ¿ÖÖî¸ÃÖê®Öß, ¯Öî¿ÖÖ“Öß ¾Ö †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö
µÖÖ ÃÖÆÖ ³ÖÖÂÖÖÓŸÖᯙ ¿»ÖÖêÛú ÃÖ´ÖÖ×¾Ö™ †ÖÆêŸÖ. ÛúÖêšê ÛúÖêšê ‹ÛúÖ“Ö
¿»ÖÖêÛúÖ“ÖÖ †¬ÖÖÔ³ÖÖÝÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖ´Ö¬µÖê ¾Ö †¬ÖÖÔ ³ÖÖÝÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ´Ö¬µÖê ¸“Ö»ÖÖ
†ÖÆê. ¬Ö´ÖÔ‘ÖÖêÂÖÛéúŸÖ ‡×ÃÖ´ÖÓ›»Ö (Šú×ÂÖ´ÖÓ›»Ö) ´Ö¬µÖê •ÖÓ²ÖãþÖÖ´Öß,
þֵÖÓ³Ö¾Ö, ³Ö¦²ÖÖÆæ ‡ŸµÖÖפ †Ö“ÖÖµÖÖÕ“Öß ÃŸÖãŸÖß †ÖÆê. 24 ÝÖÖ£ÖÖŸ´ÖÛú
¬Ö´ÖÔ‘ÖÖêÂÖÛéúŸÖ ‹Ûú †Ö×ÞÖ ¤ãÃÖ¸ê ´ÖÆÖܵÖÛéúŸÖ 52 ÝÖÖ£ÖÖÓ“Öê ÃÖ´Ö¾ÖÃÖ¸ÞÖ ÃŸÖÖê¡Ö
†ÖÆê.
ÃÖ´ÖÓŸÖ³Ö¦ÖÓ“µÖÖ ¤Öê®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¸“Ö®ÖÖ ÛúÖ¾µÖ¿Öî»ÖߟÖᯙ ÃÖ¾ÖÖÔŸÖ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö
ÛéúŸÖß ÆÖêŸÖ. ¯ÖîÛúß ‹Ûú ²ÖéÆŸÖËþֵÖÓ³ÖæßÖÖê¡Ö µÖÖ ®ÖÖ¾ÖÖ®Öê ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ †ÖÆê
ÛúÖ¸ÞÖ ŸµÖÖ“Öß ÃÖ㸾ÖÖŸÖ (þֵÖÓ³Öã¾ÖÖ( µÖÖ ¿Ö²¤Ö®Öê ÆÖêŸÖê. µÖÖ´Ö¬µÖê 24
ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“Öê ¾ÖßÝÖÝÖê¾Öôß ÃŸÖãŸÖß †ÖÆê. ²ÖÆãŸÖêÛú ß־֮Öê 5-5- ¿»ÖÖêÛúÖÓ“Öß
ÃÖÓܵÖÖ 143 †ÖÆê. µÖÖ´Ö¬µÖê ¾ÖÓ¿ÖãÖ, ‡Ó¦••ÖÖ, ¾ÖÃÖÓŸÖןֻÖÛúÖ ‡. 15-16
¯ÖÎÛúÖ¸“µÖÖ ”Ó¤Ö“ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. †£ÖÖÔ»ÖÓÛúÖ¸ ¾Ö¿Ö²¤Ö»ÖÓÛúÖ¸
´ÖÖꚶ֯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ †ÖœôŸÖÖŸÖ. ŸÖÖן¾ÖÛú ¾ÖÞÖÔ®Ö ¾Ö ®ÖîןÖÛú ¬Ö×´ÖÔÛú ˆ¯Ö¤ê¿ÖÆß
×¾Ö¯Öã»Ö †ÖÆê. µÖÖ¾Ö¸ ¯ÖγÖÖ“ÖÓ¦ÛéúŸÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖ ™ßÛúÖ †ÖÆê.
ÃÖÓ´ÖŸÖ³ÖΤÖÓ“Öß ¤ãÃÖ¸ß ÃŸÖÖêõÖ¡ÖÖŸ´ÖÛú ¸“Ö®ÖÖ (ßÖãןÖ-×¾ÖªÖ( Æß ÆÖêµÖ.
µÖÖ»ÖÖ“Ö ×•Ö®Ö¿ÖŸÖÛú( ×ÛÓ¾ÖÖ ×•Ö®Ö¿ÖŸÖÛúÖ»ÖÓÛúÖ¸ ‡. ‡ŸÖ¸ ®ÖÖ¾ÖêÆß †ÖÆê.
µÖÖ´Ö¬Öᯙ Ûú¾Öß“Öê ÛúÖ¾µÖ ÛúÖî¿Ö»µÖÖ †ŸµÖÓŸÖ ˆŸÛéú™ ´ÖµÖÖÔ¤ê»ÖÖ
¯ÖÖêÆÖê“Ö»Öê»Öê פÃÖŸÖê. µÖÖŸÖ 116 ¿»ÖÖêÛú †ÖÆêŸÖ. †»ÖÓÛúÖ¸ ¾Ö ד֡ÖÛúÖ¾µÖ
µÖÖ´Öãôê ÛúÖÆß ÛúÖÆß ×šÛúÖÞÖß Æß ¸“Ö®ÖÖ ‡ŸÖÛúß ¤ã²ÖÖêÔ¬Ö ²Ö®Ö»Öß †ÖÆê Ûúß,
™ßÛê׿־ÖÖµÖ ŸµÖÖ“ÖÖ µÖÖêÝµÖ †£ÖÔ ÃÖ´Ö•ÖÞÖê ÛúךÞÖ †ÖÆê. µÖ¾Ö¸ß»Ö ‹Ûú´Öê¾Ö ™ßÛúÖ
¾ÖÃÖã®ÖӤ߮Öê ×»Ö×Æ»Öß †ÖÆê. µÖÖ“Ö¯ÖÎÛúÖ¸ê“Ö ¯Ö敵֯ÖÖ¤ ¤ê¾Ö®ÖÓ¤ßÛéúŸÖ ( 6 ¾Öê
¿Ö.) ×ÃÖ¬¤×¯ÖεÖßÖÖê¡ÖÆß †®ÖÓÛúÖ¸¯ÖΓ֓Ö㸠†ÖÆêŸÖ. µÖÖ´Ö¬Öᯙ 26 ¿»ÖÖêÛúÖŸÖ 24
ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“Öß ÃŸÖãŸÖß Ûê»Öß †ÖÆê. (×ÃÖ¬¤×¯ÖµÖ( ¿Ö²¤Ö®Öê †Ö¸Ó³Ö —ÖÖ»µÖÖ®Öê ŸÖê
ŸµÖÖ“Ö ®ÖÖ¾ÖÖ®Öê ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ †ÖÆê.
´ÖÖ®ÖŸÖãÓÝÖÖ“ÖÖµÖÔÛéúŸÖ (ÃÖã´ÖÖ¸ê 5-6 ¾Öê ¿Ö.) ÃÖÓÃÛéúŸÖ ³ÖŒŸÖÖ´Ö¸ ßÖÖê¡Ö
±úÖ¸“Ö »ÖÖêÛúׯÖ뵅 ¾Ö ÃÖ¾ÖÔ¡Ö ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ †ÃÖæ®Ö ÃÖÖ´ÖÖ®µÖŸÖ: ¯ÖΟµÖêÛú
•Öî®ÖÖ»ÖÖ ¯ÖÖš †ÃÖ»Öê»Öê †Öœ»ÖŸÖê. פÝÖÓ²Ö¸ ¯Ö¸Ó¯Ö¸ê»ÖÖ †®ÖãÃÖºþþ®Ö µÖÖ´Ö¬µÖê 48
¾Ö À¾ÖêŸÖÖÓ²Ö¸ ¯Ö¸Ó¯Ö¸ê¯ÖδÖÖÞÖê 54 ¿»ÖÖêÛú †ÖœôŸÖÖŸÖ. ßÖÖê¡ÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ
×ÃÖÓÆÖê®®ÖÖŸÖÖ ”Ó¤Ö´Ö¬ÖËêµÖ —ÖÖ»Öß †ÖÆê. ßÖãןÖÛúÖ¸Ö“µÖÖ Ã¾ÖŸÖ:“µÖÖ
×¾Ö¬ÖÖ®ÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê µÖÖŸÖ ¯ÖÎ£Ö´Ö ×•Ö®ÖêÓ¦ †£ÖÖÔŸÖ ŠúÂÖ³Ö®ÖÖ£Ö µÖÖÓ“Öß ÃŸÖãŸÖß
Ûê»Öß †ÖÆê. ¯Ö¸ÓŸÖã ÃÖÝÖôß ¸“Ö®ÖÖ“Ö †¿Öß †ÖÆê Ûúß ŸÖÖê ÛúÖêÞÖŸµÖÖÆß
ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ®ÖÖ »ÖÖÝÖæ ÆÖêŸÖê. ¯ÖΟµÖêÛú ¿»ÖÖêÛúÖ´Ö¬µÖê ÃÖãÓ¤¸ ˆ¯Ö´ÖÖ, ºþþ¯ÖÛú ‡.
†»ÖÓÛúÖ¸ÖÓ“ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê – Æê ³ÖÝÖ¾Ö®ÖË †Ö¯ÖÞÖ ×¾ÖÀ¾Ö¯ÖÎÛúÖ¿Öß ‹Ûú
†¤³ÖãŸÖ ¯ÖÎ¤ß¯Ö †ÖÆÖŸÖ. ŸµÖÖŸÖ ŸÖê»Ö ®ÖÖÆß, ¾ÖÖŸÖ ®ÖÖÆß, ¬Öæ¸ ®ÖÖÆß, †Ö×ÞÖ
ƻ־Öæ®Ö ÃÖÖê›ÞÖÖ¸ê ¾ÖÖ·µÖÖ“Öê —ÖÖêŸÖÆß ŸÖê£Öê ¯ÖÖêÆ“Öæ ¿ÖÛúŸÖ ®ÖÖÆß. ¯Ö¸ÓŸÖã
ŸµÖÖ“ÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¿Ö´ÖÖ¡Ö •ÖÝÖ³Ö¸ ±î»ÖÖ¾ÖŸÖÖê. Æê ´Öã®ÖßÓ¦( †Ö¯Ö»Öß ´Ö×Æ´ÖÖ
ÃÖæµÖÖÔ¯ÖêõÖÖÆß ´ÖÖêšß †ÖÆê. ÛúÖ¸ÞÖ †Ö¯ÖÞÖ Ûú¬Öß“Ö †ÃÖŸÖ ÆÖêŸÖ ®ÖÖÆß,
†Ö¯Ö»µÖÖ•Ö¾Öô ¸ÖÆæ µÖê‰ú ¿ÖÛúŸÖ ®ÖÖÆß, †Ö¯Ö»µÖÖ ´ÖÆÖ®Ö ¯ÖγÖÖ¾ÖÖ»ÖÖ ´ÖêÂÖ †›¾Öæ
¿ÖÛúŸÖ ®ÖÖÆߟÖ, †Ö×ÞÖ ÃÖ¾ÖÔ ×¾ÖÀ¾ÖÖ“Öê þֺþþ¯Ö ‹Ûú¤´Ö ¯ÖÎÛúÖ¿Ö´ÖÖ®Ö ÆÖêŸÖê..
³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö †Ö¯ÖÞÖ ²Ö㬤 †ÖÆÖŸÖ ÛúÖ¸ÞÖ †Ö¯Ö»µÖÖ“Ö ²Ö㬤ߓÖß ¾Ö ²ÖÖê¬ÖÖ“Öß
×¾Ö²Öã¬Ö•Ö®Ö ¯Öæ•ÖÖ Ûú¸ŸÖÖŸÖ. ŸÖß®ÖÆß •ÖÝÖŸÖÖ“Öê ¿ÖÓ ´ÆÞÖ•Öê Ûú»µÖÖÞÖ Ûú¸ÞÖÖ¸ê
†ÃÖ»µÖÖ®Öê †Ö¯ÖÞÖ“Ö ¿ÖÓÛú¸ †ÖÆÖŸÖ. ׿־ִÖÖÝÖÖÔ“µÖÖ (´ÖÖêõÖ´ÖÖÝÖÖÔ“µÖÖ)
×¾Ö¬Öß“Öê ×¾Ö¬ÖÖ®Ö Û껵ÖÖ®Öê †Ö¯ÖÞÖ ×¾Ö¬ÖÖŸÖÖ ²ÖÎÉ †ÖÆÖŸÖ, ‡ŸµÖÖפ. ›Öò.
µÖÖÛúÖê²Öß®Öê ÃÖÓ¯ÖÖ¤®Ö¯Öæ¾ÖÔÛú •Ö´ÖÔ®Ö ³ÖÖÂÖêŸÖ µÖÖ“ÖÖ †®Öã¾ÖÖ¤ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖ
ßÖÖê¡ÖÖ“µÖÖ †Ö¬ÖÖ¸Ö®Öê ×¾Ö¿ÖÖ»Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖÖß ×®Ö×´ÖÔŸÖß —ÖÖ»Öß †ÖÆê. •Ö¾Öô •Ö¾Öô
20-25 ™ßÛúÖ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ —ÖÖ»µÖÖ †ÖÆêŸÖ. ׿־ÖÖµÖ ³ÖŒŸÖÖ´Ö¸ ßÖÖê¡Ö-Ûú£ÖÖ ¾Ö
“Ö׸¡Ö, ”ÖµÖÖß־֮Ö, ¯ÖÓ“ÖÖÓÝÖ ×¾Ö¬Öß, ¯ÖÖ¤¯ÖæןÖÔß־֮Ö, ¯Öæ•ÖÖ ´ÖÓ¡Ö,
´ÖÆÖŸ´µÖ, ¾ÖΟÖÖêªÖ¯Ö®Ö ‡ŸµÖÖפ ¸“Ö®ÖÖÃÖã¬¤Ö 20-25 ¯ÖêõÖÖ Ûú´Öß ®ÖÖÆߟÖ.
¯ÖÎÛúÖéŸÖ´Ö¬µÖêÆß ´ÖÖ®ÖŸÖãÓÝÖ †Ö“ÖÖµÖÖÕ®Öß ³ÖµÖƸßÖÖê¡Ö ¸•Öæ®Ö ŸµÖÖŸÖ
¯ÖÖÀ¾ÖÔ®ÖÖ£ÖÖ“Öß ÃŸÖãŸÖß Ûê»Öß †ÖÆê.
³ÖŒŸÖ´Ö¸Ö“µÖÖ •ÖÖê›ß“Öê, ŸµÖÖ“Ö ”Ó¤Ö´Ö¬Öß»Ö, ŸµÖÖ“Ö ¿Öî»Öß“Öê, ן֟ÖÛê“Ö
»ÖÖêÛúׯÖÎµÖ ÃŸÖ¾Ö®Ö ´ÆÞÖ•Öê Ûú»µÖÖÞÖ´ÖÓפ¸ ßÖÖê¡Ö ÆÖêµÖ. µÖÖ´Ö¬µÖê 44 ¿»ÖÖêÛú
†ÃÖæ®Ö ¿Öê¾Ö™“µÖÖ ×³Ö®®Ö¾Öé¢Ö ¯ÖªÖ´Ö¬µÖê ÛúŸµÖÖÔ“Öê ®ÖÖ¾Ö Ûãú´Ö㤓ÖÓ¦ †ÃÖê
ÃÖæ×“ÖŸÖ Ûê»Öê †ÖÆê. ÛúÖÆß »ÖÖêÛú Ûãú´Ö㤓ÖÓ¦ Æê ×ÃÖ¬¤ÃÖê®ÖÖ“Öê“Ö (ÃÖã´ÖÖ¸ê 6
¾Öê ¿Ö.) ¤ãÃÖ¸ê ®ÖÖ¾Ö ´ÖÖ®ÖŸÖÖŸÖ. µÖÖŸÖᯙ ¤ãÃÖ·µÖÖ ¿»ÖÖêÛúÖ»ÖÖ †®ÖãÃÖºþþ®ÖÆß
ßÖãŸÖß 23 ¾µÖÖ ¯ÖÀ¾ÖÔ®ÖÖ£Ö ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“Öß †ÖÆê. ³ÖŒŸÖÖ´Ö¸ÖÃÖÖ¸ÜÖ †ÃÖ»Öê ŸÖ߸ Æê
ßÖÖê¡Ö ÛúÖ¾µÖÛú»¯Ö®ÖÖ ¾Ö ¿Ö²¤µÖÖê•Ö¾Ö®ÖÖ µÖÖ ¤é™߮Öê ´ÖÖî»ÖßÛú †ÖÆê- Æê
ו֮Öꮦ( •Öê †Ö¯Ö»µÖÖ ´Ö®ÖÖ´Ö¬µÖê ŸÖã´Ö“Öê ®ÖÖ¾Ö ¬ÖÖ¸ÞÖ Ûú¸ŸÖÖŸÖ, ŸµÖÖ ³Ö¾µÖ
•Öß¾ÖÖÓ®ÖÖ ÃÖÓŸÖÖ¸ÖŸÖæ®Ö †Ö¯ÖÞÖ ÛúÃÖê ŸÖÖºþþ®Ö ®ÖêŸÖÖ( ÆÖ ÃÖ´Ö•Ö»Öê. ‹ÜÖÖªÖ
›ÖÃÖÃÖã¬¤Ö ¯Ö Ö ÞµÖÖ¾Ö¸®Ö ŸÖºþþ®Ö •ÖÖŸÖÖê. ÛúÖ¸ÞÖ ŸÖÖêµÖ ŸµÖÖ“ÖÖµÖ ¯ÖÓÜÖÖŸÖ
³Ö¸»Öê»Öê ¾ÖÖ·µÖÖ“ÖÖ ¯ÖγÖÖ¾Ö †ÃÖŸÖÖê. Æê ו֮Öê¿Ö( †Ö¯Ö»Öê ¬µÖÖ®Ö Û껵ÖÖ®Öê
³Ö¾µÖ ¯Öã¹ýÂÖ õÖÞÖÖŸÖ“Ö ¤êÆÖ“ÖÖ ŸµÖÖ Ûúºþþ®Ö ¯Ö¸´ÖÖŸ´Ö¤¿Öê»ÖÖ ¯ÖÖêÆÖê“ÖŸÖÖê(
ÜÖ¸ê“Ö †ÖÆ, ŸÖß¾ÖÎ ‘®Öß“µÖÖ ¯ÖγÖÖ¾ÖÖ®Öê ®ÖÖ®ÖÖ×¾Ö¬Ö ¬ÖÖŸÖæ †Ö¯Ö»ÖÖ
¯ÖÖÂÖÖÞÖ³ÖÖ¾Ö ÃÖÖê›æ®Ö ÃÖæ¾ÖÞÖÔפÛú ¿Ö㬤ºþþ¯Ö ¬ÖÖ¸ÞÖ Ûú¸ŸÖÖŸÖ. ›Öò.
µÖÖÛúÖê²Öß®Öê µÖÖÆß ÃŸÖÖê¡ÖÖ¾Ö¸ 25-25 ™ßÛúÖ ¾Ö ”ÖµÖÖßÖÖê¡Öê †ÖœôŸÖÖŸÖ.
¬Ö®ÖÓ•ÖµÖ (7-8 ¾Öê ¿Ö.) µÖÖÓ®Öß ¸“Ö»Öê»Öê ×¾ÖÂÖ¯ÖÆÖ¸ ßÖÖê¡Ö 40 ‡Ó¦¾Ö•ÖÎÖ
”¤Ö´Ö¬µÖê ¯ÖæÞÖÔ —ÖÖ»Öê †ÖÆê. †Ó×ŸÖ´Ö ¯ÖªÖ“Öê ¾Öé¢Ö ¾ÖêÝÖôê †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖŸÖ
Ûú¾Öß®Öê †Ö¯Ö»Öê ®ÖÖ¾Ö †ê ´Æ™»Öê †ÖÆê µÖÖ´Ö¬µÖê ¤ãÃÖ·µÖÖ ¯ÖªÖ´Ö¬µÖê Æß ÃŸÖãŸÖß
¯ÖÎ£Ö´Ö ŸÖߣÖÔÛú¸ ŠúÂÖ³Ö®ÖÖ£ÖÖÓ“Öß †ÖÆê †ÃÖê ´Æ™»Öê †ÖÆê. µÖÖ´Ö¬µÖê ¤ãÃÖ·µÖÖ
¤ê¾ÖÖ¯ÖêõÖÖ ×®Ö¸Öôê¯ÖÞÖÖ ¤ÖÜÖ×¾ÖÞÖÖ·µÖÖ ŸÖßÜÖÔ¸ÖÓ“µÖÖ ÝÖãÞÖÖÓ“Öê ¾ÖÞÖ®Ö
×¾Ö¿ÖêÂÖºþþ¯ÖÖ®Öê Ûê»Öê †ÖÆê. Æê ¤ê¾Ö( †Ö¯ÖÞÖ †´ÖŒµÖÖ“Öê ¯Öã¡Ö †ÖÆÖŸÖ, †ŒµÖÖ“Öê
ׯ֟ÖÖ †ÖÆÖŸÖ, †¾ÖŒµÖÖ“Öê ÝÖã»ÖÖŸÖ •Ö®´ÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ Ã¾Öºþþ¯ÖÖ“Öê †Ö¯Ö»Öß
ÝÖãÞÖ¾ÖÞÖÔ®Ö •Öê »ÖÖêÛú Ûú¸ŸÖÖŸÖ ŸÖê ÜÖ¸ÖêÜÖ¸ ŸµÖÖÓ“µÖÖ ÆÖŸÖß »ÖÖÝÖ»Öê»Öê
ÃÖÖê®Öê ¤ÝÖ› ÃÖ´Ö•Öæ®Ö ±æúÛæú®Ö ¤êŸÖÖŸÖ. Æê ¤ê¾Ö †Ö¯Ö»Öß ÃŸÖãŸÖß Ûúºþþ®Ö
†Ö¯ÖÞÖÖÓÃÖ•Ö¾Ö ´Öß ¤ß®Ö¯ÖÞÖê ÛúÖêÞÖŸÖÖ“Ö ¾Ö¸ ´ÖÖÝÖŸÖ ®ÖÖÆß. ÛúÖ¸ÞÖ †Ö¯Ö»µÖÖ»ÖÖ
ßÖãŸÖß“Öß †¯ÖêõÖÖ ®ÖÖÆß. •ÖÖê ”ÖµÖÖ¿Öᯙ ¾ÖéõÖÖ“ÖÖ †ÖÁÖµÖ ‘ÖÖêŸÖÖê ŸµÖÖ»ÖÖ
”ÖµÖÖ¿Öᯙ ¾ÖéõÖÖ“ÖÖ †ÖÁÖµÖ ‘ÖêŸÖÖê ŸµÖÖ»ÖÖ ”ÖµÖÖ †Ö¯ÖÖê†Ö¯Ö ×´ÖôŸÖê( ´ÖÝÖ ”ÖµÖÖ
´ÖÖÝÖÞµÖÖŸÖ ÛúÖµÖ †£ÖÔ ( †Ö×ÞÖ Æê ¤ê¾Ö •Ö¸ †Ö¯ÖÞÖÖÃÖ ÛúÖÆß ŸÖ¸ß ¤êÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖê.
¤ê¾Ö •Ö¸ †Ö¯ÖÞÖÖÃÖ ÛúÖÆß ŸÖ¸ß µÖêÞµÖÖ“Öß ‡“”Ö †ÃÖê †Ö×ÞÖ ŸÖÃÖÖ ÃŸÖÖê¡ÖÖ“ÖÖ ®ÖÖ¾Ö
µÖÖ“µÖÖ “Ö¤Ö¾µÖÖ ¯ÖªÖŸÖß®Ö ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖß“µÖÖ (×¾ÖÂÖÖ¯ÖÆÖ¸( µÖÖ ¿Ö²¤Ö¾Öºþþ®Ö ¯Ö›ê»Ö
†ÖÆê. µÖÖ ¯ÖªÖŸÖ ´Æ™»Öê †ÖÆê Ûúß, Æê ³ÖÝÖ¾Ö®ÖË »ÖÖêÛú ×¾ÖÂÖƸ-´ÖÞÖß, †ÖîÂÖ¬Öß,
´ÖÓ¡Ö ¾Ö ¸ÃÖÖµÖ®Ö µÖÖÓ“µÖÖ ¿ÖÖê¬ÖÖ£ÖÔ ³Ö™ÛúŸÖ †ÃÖŸÖÖŸÖ. ÛúÖ¸ÞÖ ŸµÖÖÓ®ÖÖ Æê
´ÖÖ×ÆŸÖ ®ÖÖÆß Ûúß Æê ÃÖ¾ÖÔ †Ö¯Ö»Öß“Ö ¯ÖÖµÖÖÔµÖ¾ÖÖ“Öß (¤ãÃÖ¸ß) ®ÖÖ¾Öê †ÖÆêŸÖ. µÖÖ
ßÖÖê¡ÖÖ¾Ö¸ ®ÖÖÝÖ“ÖÓ¦, ¾Ö ¯ÖÖÀ¾ÖÔ®ÖÖ£Ö ÝÖÖê´´Ö™ µÖÖÓ“µÖÖ ™ßÛúÖ †ÖÆêŸÖ. ׿־ÖÖµÖ
‹Ûú †¾Ö“Öæ¸ß ¾Ö ¤ê®ÖꮦÛúßןÖÔÛéúŸÖ ×¾ÖÂÖÖ¯ÖÆÖ¸-¾ÖŸÖÖêªÖ¯Ö®Ö †¿ÖÖ ¸“Ö®ÖÖÓ“ÖÖ
ˆ»»ÖêÜÖ ×´ÖôŸÖÖê.
µÖÖפ¸Ö•Ö (11 ¾Öê ¿Ö.) µÖÖÓ“µÖÖ ‹Ûúß³ÖÖ¾Ö ÃŸÖÖê¡ÖÖ´Ö¬µÖê ´ÖÓ¤ÖÛÎÖÓŸÖÖ
¾Öé¢ÖߟÖᯙ 26 ¿»ÖÖêÛú †ÖÆêŸÖ. ¿Öê¾Ö™“µÖÖ ×³Ö®®Ö¾Öé¢Ö ¿»ÖÖêÛúÖ´Ö¬ÖËêµÖ Ûú¾Öß®Öê
†Ö¯Ö»Öê ®ÖÖ¾Ö ÃÖÖÓÝÖæ®Ö ŸÖê ‹Ûú ˆŸÛéú™ ¿Ö²¤¿ÖÖá֖Ö, ŸÖÖ×ÛÔÛú, Ûú¾Öß †Ö×ÞÖ
³Ö¾µÖÃÖÆÖµÖÛú †ÖÆêŸÖ †ÃÖê ×¾Ö¬ÖÖ®Ö †ÖÆê. µÖÖ ÃŸÖÖê¡ÖÖ´Ö¬µÖê ³ÖŒŸÖÖÓ“µÖÖ
´Ö®Ö-¾Ö“Ö®Ö-ÛúÖµÖê»ÖÖ Ã¾ÖÖÃ£Ö ¾Ö ¿Ö㬤ŸÖÖ ¤êÞÖÖ·µÖÖ ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“µÖÖ ÝÖãÞÖÖÓ“Öß
×¾Ö¿ÖêÂÖ ÃŸÖãŸÖß Ûê»Öß †ÖÆê(- Æê ³ÖÝÖ¾Ö®ÖË•ÖÖê †Ö¯Ö»Öê ¤¿ÖÔ®Ö Ûú¸ŸÖÖê,
³Ö׌ŸÖ´ÖµÖ ¯ÖÖ¡ÖÖ®Öê ¾Ö“Ö®ÖÖ´ÖéŸÖÖ“Öê ¯ÖÖ®Ö Ûú¸ŸÖÖê †Ö×ÞÖ ÃÖÓµÖ´Ö¸ŸÖ ´ÖÖ®Öê
†Ö¯Ö»µÖÖÃÖ¸ÖܵÖÖ †ÃÖÖ´ÖÖ®µÖ, †Ö®ÖÓ¤-×®Ö¬ÖÖ®Ö, †•ÖêµÖ †¿ÖÖ ÛúÖ´Ö¤ê¾ÖÖ“ÖÖÆß ´Ö¤
®Ö™ Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖ †«ÖŸÖßµÖ †¿ÖÖ ¯Öã¸ÂÖÖ´ÖÓפ¸Ö´Ö¬ÖËê ¬µÖÖ®Ö´ÖÖÝÖÖÔ®Öê ¯ÖξÖê¿Ö
Ûú¸ŸÖÖê ŸµÖÖ»ÖÖ ÛÎæú¸ ¸ÖêÝÖ ÛúÖ™ê ¡ÖÖÃÖ ÛúÃÖÖ ¤ê‰ú ¿ÖÛúŸÖß»Ö( Æê ¤ê¾Ö(
†Ö¯Ö»µÖÖ•Ö¾Öô ÛÎÖê¬ÖÖ“ÖÖ †Ö¾Öê¿ÖÆß ®ÖÖÆß ¾ÖÛúÖêÞÖÖ¾Ö¸ †Ö¯ÖÞÖ ¯ÖÎÃÖ®®ÖÆß ÆÖêŸÖ
®ÖÖÆß. †Ö¯Ö»Öê ´Ö®Ö ¯Ö¸´Ö-´ÖÖ¬µÖãÖþֺþþ¯Ö †ÖÆê. †ÃÖê †ÃÖæ®ÖÆß ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ •ÖÝÖ
†Ö¯Ö»µÖÖ †Ö–ÖêŸÖ †ÖÆê. †Ö¯Ö»µÖÖ•Ö¾Öô µÖêŸÖÖ“Ö ¾ÖÖÖ¾Ö ®ÖÖÆßÃÖÖ ÆÖêŸÖÖê. µÖÖ
•ÖÝÖÖ´Ö¬µÖê †ÃÖÖ ˆŸÛéú™ ¯ÖγÖÖ¾Ö ŸÖã´Ö“µÖÖÜÖ긕Öß ¤ãÃÖ·µÖÖ ÛúÖêÞÖÖ´Ö¬µÖê ÖÆê(
‡ŸµÖÖפ. µÖÖ ÃŸÖÖê¡ÖÖ¾Ö¸ ‹Ûú þÖÖê¯Ö–Ö, ‹Ûú ÁÖãŸÖÃÖÖÝÖ¸ÛéúŸÖ †Ö×ÞÖ ‹Ûú ‡ŸÖ¸ †¿ÖÖ
ŸÖß®Ö ™ßÛúÖ ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †ÖÆêŸÖ. ׿־ÖÖµÖ •ÖÝÖŸÛúßןÖÔÛéúŸÖ ¾ÖΟÖÖêªÖ¯Ö®ÖÖ“Öß
ˆ»»ÖêÜÖ ×´ÖôŸÖÖê.
µÖÖÜÖê¸ß•Ö †ÖÞÖÜÖß †®ÖêÛú ßÖÖê¡Öê ¸“Ö»Öê»Öß †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖÓ“Öß ÃÖÓܵÖÖ
¿ÖêÛú›¶ÖÓ®Öß ³Ö¸»Öê( ŸµÖÖŸÖᯙ ÛúÖÆß ÃŸÖÖê¡Öê ”Ó¤, ¯Ö¤»ÖÖ×»ÖŸµÖ, †»ÖÓÛúÖ¸ ¾Ö
³Ö׌ŸÖ³ÖÖ¾Ö µÖÖ´Öãôê ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖ¯ÖîÛúß ÛúÖÆßÓ“Öß ®ÖÖ¾Öê(- (1)
²Ö¯¯Ö³Ö¼ßÛéúŸÖ Ãָþ֟Öß ÃŸÖÖê¡Ö (9 ¾Öê ¿Ö.), 2() ³Öæ¯ÖÖ»ÖÛéúŸÖ
ו֮֓֟Öã×¾ÖÔ׿ÖÛúÖ, (3) Æê´Ö“ÖÓ¦ÛéúŸÖ ¾ÖߟָÖÝÖ ÃŸÖÖê¡Ö (13 ¾Öê ¿Ö.) (4)
ÃÖËÖê¯Ö–Ö ™ßÛúÖÃÖ×ÆŸÖ †Ö¿ÖÖ¬Ö¸ÛéúŸÖ ×ÃÖ¬¤ÝÖãÞÖ-ßÖÖê¡Ö (13 ¾Öê ¿Ö.), (5-6)
¬Ö´ÖÔ‘ÖÖêÂÖÛéúŸÖ µÖ´ÖÛúßÖã×ŸÖ “ÖŸÖã×¾ÖÔ¿ÖןÖו֮ÖßÖãןÖ, (7)
ו֮֯ÖγÖÃÖæ׸ÛéúŸÖ “ÖŸÖã×¾ÖÔ¿ÖןÖו֮ÖßÖã×ŸÖ (14 ¾Öê ¿Ö.) (8)
´Öã×®ÖÃÖãÓ¤¸ÛéúŸÖ ו֮ÖßÖÖê¡Ö¸Ÿ®ÖÛúÖê¿Ö (14 ¾Öê ¿Ö.) (9) ÃÖÖê´ÖןֻÖÛúÛéúŸÖ
ÃÖ¾ÖÔ–ÖßÖÖê¡Ö, (10) Ûãú´ÖÖ¸¯ÖÖ»Ö, (11) ÃÖÖê´Ö¯ÖÎ³Ö (12) •ÖµÖÖ®ÖÓ¤ ¾Ö (13)
¸Ÿ®ÖÖÛú¸ µÖÖÓ“Öß ×®Ö¸×®Ö¸ÖôßÃÖÖ¬ÖÖ¸®Ö ו֮ÖßÖÖê¡Öê, (14) ו֮־ֻ»Ö³ÖÛéúŸÖ
®ÖÓ¤ßÀ¾Ö¸-ß־֮Ö, (15-16) ¿ÖÖÓן֓ÖÓ¦ÝÖ×ÞÖÛéúŸÖ (16 ¾Öê ¿Ö.) ¾ÖéÂÖ³ÖוÖß®Öß־Ö
¾Ö †×•ÖŸÖ¿ÖÖÓןÖ-ÃŸÖ¾Ö ‡ŸµÖÖפ. ׿־ÖÖµÖ (17) ¬Ö´ÖÔ×ÃÖÓÆÛéúŸÖ
ÃָþÖןÖ-³ÖŒŸÖÖ´Ö¸-ßÖÖê¡Ö ¾Ö (18) ³ÖÖ¾Ö¸Ÿ®ÖÛéúŸÖŸÖ ®Öê×´Ö³ÖŒŸÖÖ´Ö¸ ßÖÖê¡Ö
×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ †ÖÆêŸÖ. ÛúÖ¸ÞÖ µÖÖÓ“Öß ¸“Ö®ÖÖ ³ÖŒŸÖÖ´Ö¸ ßÖÖê¡ÖÖ¾Öºþþ®Ö
ÃÖ´ÖõÖÖ¯Öæ¾ÖßÔ“µÖÖ Ã¾Öºþþ¯ÖÖŸÖ —ÖÖ»Öß †ÖÆê. †Ö×ÞÖ µÖÖ´Ö¬µÖê †®ÖãÛδÖê Ãָþ֟Öß
¾Ö ®Öê×´Ö®ÖÖ£Ö ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“Öß ÃŸÖãŸÖß †ÖÆê.
¯ÖΣִÖÖ®ÖãµÖÖêÝÖ: ¯ÖÎÛéúŸÖ ¯Öã¸ÖÞÖ -
•Öî®Ö †ÖÝÖ´ÖÖ“µÖÖ ¯Ö׸“ÖµÖÖ´Ö¬µÖê ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê Ûúß, ¤é×™¾ÖÖ¤Ö“µÖÖ
¯ÖÖ“ÖÖ¯ÖîÛúß ¯ÖΣִÖÖ®ÖãµÖÖêÝÖ ÆÖ ‹Ûú ×¾Ö³ÖÖÝÖ †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖŸÖ †×¸ÆÓŸÖ, “ÖÛξ֟ÖßÔ
‡ŸµÖÖפ ´ÖÆÖ¯Öã¹ýÂÖÖÓ“Öê “Ö׸¡Ö¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. •Öî®Ö ‡×ŸÖÆÖÃÖ ÃÖÖ×ÆŸµÖÖ“ÖÖ ¯Ö×Æ»ÖÖ
¯ÖξÖÖÆ ÆÖ•Ö ´ÖÖ®Ö»ÖÖ •ÖÖŸÖÖê. ÃÖ´Ö¾ÖÖµÖÖÓÝÖ µÖÖ “Ö¾Ö£µÖÖ †ÓÝÖÖ´Ö¬Öᯙ 246 ŸÖê
275 ÃÖæ¡ÖÖ¯ÖµÖÕŸÖ Ûãú»ÖÛú¸, ŸÖߣÖÔÛú¸ , “ÖÛξ֟ÖßÔ, ²Ö»Ö¤ê¾Ö, ¾ÖÖÃÖã¤ê¾Ö, ¾Ö
¯ÖÎן־ÖÖÃÖã¤ê¾Ö µÖÖÓ“Öê •Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †Ö»Öê †ÖÆê ŸµÖÖ“ÖÖÆß ˆ»»ÖêÜÖ ¾Ö¸ Ûê»ÖÖ“Ö
†ÖÆê. ÃÖ´Ö¾ÖÖµÖÖÓÝÖÖ´Ö¬µÖê ŸµÖÖ ¾ÖÞÖÔ®ÖÖ“Öß ‹Ûú ×®Ö¸Öôß“Ö ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ¯ÖÎÞÖÖ»Öß
†ÖÆê. ŸÖê£Öê ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖᯙ ²Ö㬤߯ÖßµÖ ³Ö¸ŸÖ¤ê¿ÖÖŸÖᯙ ¯ÖÎ£Ö´Ö †ÖÆÖ¸
¤êÞÖÖ·µÖÖÓ“Öß ®ÖÖ¾Öê , ¤ßõÖÖ ¾Ö ¯Ö×Æ»ÖÖ †ÖÆÖ¸ µÖÖŸÖᯙ ÛúÖ»ÖÜÖÓ›, “Ö־Ö-éõÖ,
¿Ö¸ß¸Ö“Öß ˆÓ“Öß ¾Ö ¯ÖΣִÖ׿ÖµÖÖ µÖÖÓ“ÖÖ ×®Ö¸Ë¸¤ê¿Ö ÛδÖÖ®Öê Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ®ÖÓŸÖ¸ 12 “ÖÛξ֟ÖßÔÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ×¯ÖŸÖÖ, ´ÖÖŸÖÖ, ßÖ: “ÖÛξ֟ÖßÔ ¾Ö
áÖ߸Ÿ®ÖÖÓ“Öß ÃÖÓܵÖÖ ‡ŸµÖÖפ ×®Ö¾Öê¤®Ö Ûδ־ÖÖ¸ Ûê»Öê †ÖÆê. ŸµÖÖ®ÖÓŸÖ¸ 9
²Ö»Ö¤ê¾Ö ¾Ö 9 ¾ÖÖÃÖã¤ê¾Ö µÖÖÓ“µÖÖ ÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ×¯ÖŸÖÖ, ´ÖÖŸÖÖ ®ÖµÖÖÛú ßÖ: ŸµÖÖÓ“Öê
¯Öæ¾ÖÔ³Ö¾Ö ‡ŸµÖÖפ ®ÖÖ´ÖÖ¾Ö»Öß †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÓ“Öê ¬Ö´ÖÖÔ“ÖÖµÖÔ,¾ÖÖÃÖæ¤ê¾ÖÖÓ“Öß
®Öߤֳ֮Öæ´Öß ¾Ö ×®Ö¤Ö®ÖÛúÖ¸ÞÖ (ÃÖæ¡Ö 263) µÖÖÓ“Öê ×®Ö¾Öê¤®Ö †ÖÆê. µÖÖŸÖß»Ö
¾Öî׿ÖÂšË †ÃÖê ÛúŸÖß, ±úŒŸÖ ²Ö»Ö¤ê¾Ö ¾Ö ¾ÖÖÃÖã¤ê¾Ö µÖÖÓ“µÖÖ¾ÖÖ®ÖÖ“µÖÖ ´ÖÖÝÖê
ˆ¢Ö¸ ¯Öã¹ýÂÖ ¯ÖάÖÖ®Ö ¯Öã¹ýÂÖ ŸÖê•ÖþÖß ¾Ö“ÖÔþÖß µÖ¿ÖþÖß ÛúÖÓŸÖ ÃÖÖî´µÖ,
ÃÖã³ÖÝÖ ‡ŸµÖÖפ ¿ÖÓ³Ö¸ÖÆæ®Ö •ÖÖÃŸÖ ×¾Ö¿ÖÂÖÞÖê »ÖÖ¾Ö»Öß †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖÓ“µÖÖ®ÖŸÖ¸
ŸµÖÖÓ“µÖÖ ¿Ö¡ÖæÓ“Öß (¯ÖÎן־ÖÖÃÖã¤ê¾ÖÖÓ“Öß) ®ÖÖ¾Öê פ»Öß †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖ®ÖÓŸÖ¸
³Ö×¾ÖµÖÛúÖ»Öß®Ö ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“Öß ÝÖÞÖŸÖß Ûê»Ö߆ÖÆê. µÖê£Öê ‹Ûú ÝÖÖê™ ×¾Ö¿ÖêÂÖ
ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ †ÖÆê Ûúß, •Ö¸ß µÖÖ ®ÖÖ´ÖÖ¾Ö»Öß´Ö¬ÖêµÖ 3 ´ÖÆÖ¯Öã¹ýÂÖÖÓ“ÖÖ ¾Öé¢ÖÖÓŸÖ
פ»ÖÖ †ÖÆê( ŸÖ¸ß ¢Ö¯Öæ¾ÖßÔ“µÖÖ 132 ¾µÖÖ ÃÖæ¡ÖÖ´Ö¬µÖê ˆ¢Ö´Ö ¯Öã¹ýÂÖÖÓ“Öß ÃÖÓܵÖÖ
54 ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öß †ÖÆê( 63 ®Ö¾Æê. †£ÖÖÔŸÖË 9 ¯ÖÎן־ÖÖÃÖã¤ê¾ÖÖÓ®ÖÖ ˆ¢Ö´Ö ¹ý¯ÖãÂÖ
´ÖÖ®Ö»Öê»Öê ®ÖÖÆß.
µÖן־ÖéÂÖ³ÖÛéúŸÖ ןֻÖÖê¯ÖÞÞÖ×¢Ö ´Ö¬Öᯙ “Ö¾Ö£µÖÖ ´ÖÆÖ׬ÖÛúÖ¸Ö´Ö¬µÖêÆß ¾Ö¸ß»Ö
´ÖÆÖ ¯Öã¹ýÂÖÖÓ“ÖÖ ¾Öé¢ÖÖÓŸÖ †Ö»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖ †×¬ÖÛúÖ¸ÖŸÖᯙ ÝÖÖ£ÖÖ 421 ŸÖê 509
¯ÖµÖÕŸÖ 14 ´Ö®Öã ×ÛÓÓú¾ÖÖ Ûãú»ÖÛú¸ µÖÖÓ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ Ûúºþþ®Ö ÛδÖÖ®Öê 1411 ¾µÖÖ
ÝÖÖ£Öê¯ÖµÖÕŸÖ ŸµÖÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö ¾Ö¸ß»Ö¯ÖδÖÖÞÖê“Ö ×¤»Öê †ÖÆê. ¯ÖÓŸÖã µÖê£Öê
†®ÖêÛú ÝÖÖê™ߓÖÖ †×¬ÖÛú ×¾ÖßÖÖ¸ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. •ÖÃÖê(- ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“µÖÖ
•Ö®´Öן֣Öß, •Ö®´Ö®ÖõÖ¡Ö, ¾ÖÓ¿Ö, •Ö®´ÖÖÓŸÖ¸Ö»Ö, †ÖãµÖ¯Ö¸Ô´ÖÖ, Ûãú´ÖÖ¸ ÛúÖ»Ö,
ˆŸÃÖê¬Ö, ¿Ö¸ß¸¾ÖÞÖÔ,, ¸Ö•µÖÛúÖ»Ö, ד֮Æ, ¸Ö•µÖ¯Ö¤, ¾Öî¸ÖݵÖÛúÖ¸ÞÖ,
¾Öî¸ÖݵֳÖÖ¾Ö®ÖÖ, ¤ßõÖÖãÖÖ, ן֣Öß ÛúÖ»Ö, ®ÖõÖ¡Ö, ¾Ö®Ö, ˆ¯Ö¾ÖÖÃÖÖÓ“ÖÖ
®ÖÖ´Ö-×®Ö¬ÖêÔ¿Ö, ¤ßõÖÖ¯Öæ¾ÖÔ ˆ¯Ö¾ÖÖÃÖ ÃÖÓܵÖÖ ¯ÖÖ¸ÞÖÖÛúÖ»Ö ¯ÖÖ¸ÞÖÖ®ÖõÖ¡Ö ¾Ö
ãÖÖ®Ö Ûê¾Ö»Ö–ÖÖ®ÖÖ“ÖÖ †ÖÓŸÖ¸ÛúÖ»Ö ÃÖ´ÖÃÖ¾ÖÞÖ ¸“Ö®Öê“Öê ×þÖßָ ¾ÖÞÖÔ®Ö (ÝÖÖ£ÖÖ
710 ŸÖê 933) µÖ¿ÖµÖ×õÖÞÖß, Ûê¾Ö×»ÖÛúÖ»Ö, ÝÖÞÖ ‘Ö¸ÃÖÓܵÖÖ Šú¬¤ß“Öê ¯ÖÎÛúÖ¸
´Öã×®ÖÃÖÓܵÖÖ ÃÖÖŸÖ ÝÖÞÖ †Ö×µÖÔÛúÖÓ“Öê ÃÖÓܵÖÖ ´ÖãÜµÖ †Ö×µÖÔÛê“Öê ®ÖÖ¾Ö
ÁÖÖ¾ÖÛúÃÖÓ‘µÖÖ ´Ö㌟Ößן֣Öß , ´Ö㌟ÖÛúÖ»Ö, ´Öã׌ŸÖ®ÖõÖ¡Ö, ÃÖÆ´ÖãŒŸÖ ´Öã®Öß“Öß
ÃÖÓܵÖÖ ´Öã׌ŸÖ¯Öæ¾ÖÔµÖÖêÝÖÛúÖ»Ö, †Óןִ֬µÖÖ®ÖÖÃÖ®Ö, †´Öã²Ö¬¤ Ûê¾Ö»Öß“Öß
ÃÖÓÜÖ‘µÖÖ †®Öã¢Ö¸ÝÖÖ´Öß ´Öã»ÖßÓ“Öß ÃÖÓܵÖÖ, ´Öã׌ŸÖÝÖÖ´Öß µÖ֤ߓÖß ÃÖÓܵÖÖ
´Öã׌ŸÖ¯ÖÎÖ¯ÖŸÖË ×¿ÖÂÖÝÖÞÖ®ÖÖ ´Öã׌ŸÖÛúÖ»Ö ´Öã®ÖßÓ“Öß ÃÖÓܵÖÖ
´Öã׌ŸÖ¯Öæ¾ÖÔµÖÖêÛúÖ»Ö, †Óןִ֬µÖÖ®ÖÖÃÖ®Ö, †®Öã²Ö¬¤ Ûúß¾Ö»ÖßÓ“Öß ÃÖÓܵÖÖ
†®Öã¢Ö¸ÝÖÖ´Öß ´Öã®ÖßÓ“Öß ÃÖÓܵÖÖ, ´Ö㌟ÖßÝÖÖ´Öß µÖ£ÖßÓ“Öß ÃÖÜÖµÖÖ
´Ö㌟ÖÖ¯ÖÖ¯ÖÖŸÖ ÃÖµÖÝÖÞÖÖÓ“Öß ´Ö㌟ÖßÛúÛúÖ»Ö, þÖÝÖÔÝÖÖ´Öß ×¿Öµ־ָÖÓ“Öß
ÃÖÓܵÖÖ ³ÖÖ¾ÖÁÖ´ÖÞÖÖÓ“Öß ÃÖÓܵÖÖ ‡ªÖ× †Ö×ÞÖ †Ó×ŸÖ´Ö ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“ÖÖ ´Öã׌ŸÖÛúÖ»Ö
†ÖÓŸÖ¸ÛúÖ»Ö, ¾Ö ŸÖߣÖÔ¯Öξ֮֓ÖÛúÖ»Ö, ÆÖ ÃÖ¾ÖÔ ×¾ÖßÖÖ¸ 1278 ¾µÖÖ ÝÖÖ£Öê¯ÖµÖÕŸÖ
¯ÖæÞÖÔ ÆÖê‰ú®Ö ŸµÖÖ¯Öêœê “ÖÛξ֟ÖßÔ˵ÖÖ ×¾Ö¾Ö¸ÞÖÖ»ÖÖ †Ö¸Ó³Ö ÆÖêŸÖÖê. ŸÖê£Öê
ŸµÖÖÓ“µÖÖ ˆŸÃÖê¬Ö †ÖµÖæ, Ûãú´ÖÖ¸ÛúÖ»Ö ¾ÖÖÓ›×»ÖÛúÛúÛúÖ»Ö ×¤×Ý¾Ö•ÖµÖ ×¾Ö³Ö¾Ö,
¸Ö•ÖµÖÛúÖ»Ö, ÃÖÓµÖ´ÖÛúÖ»Ö, ¾Ö ¯Öæ¾ÖÔ•Ö®´Ö µÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ¾ÖÞÖÔ®Ö 1410 ¾µÖÖ
ÝÖÖ£Öê¯ÖµÖÕŸÖ Ûê»Öê †ÖÆê. ŸÖ¤®ÖÓŸÖ¸ ²Ö¤ê¾Ö ¾ÖÖÃÖã¤ê¾Ö ¾Ö ŸµÖÖÓ“Öê ¯ÖÎןֿ֡Öã×
µÖÖÓ“µÖÖ ®ÖÖ´ÖÖ¾Ö»Öß׿־ֵÖÖ ŸÖê ÛúÖêÞÖŸµÖÖÆß ŸÖߣÖÖÔŸÖ —ÖÖ»Öê ŸµÖê“ÖêÆß
×¾Ö¬ÖÖ®Ö ×†ÖÆê. ¯Öãœê ŸÖŸµÖÖÓ“Öê ¿Ö¸ß¸¯ÖδÖÖÞÖ, †ÖµÖã. Ûãú´ÖÖ¸ÛúÖ»Ö
´ÖÖÓ›×»ÖÛúÖ»Ö, ¿ÖŒŸÖß, ¬Ö®Öã嵅 ‡ŸµÖÖפ ÃÖÖŸÖ´ÖÆÖ¸Ÿ®Öê ¾Ö ´ÖãÃÖ»Ö ‡ŸµÖÖפ 4
¸Ÿ®Öê µÖÖÓ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ Û껵ÖÖ¾Ö¸ ÝÖÖ£ÖÖ 1436 ´Ö¬µÖê ÃÖ¾ÖÔ ²Ö»Ö¤ê¾Ö ×®Ö¤Ö®Ö¸×ÆŸÖ
†ÃÖ»µÖÖ®Öê ´Ö¸ÞÖÖ®ÖÓŸÖ¸ ‰ú¬¾ÖÔÝÖÖ´Öß ¾Ö ÃÖ¾ÖÔ ®ÖÖ¸ÖµÖÞÖ ×®Ö¤Ö®ÖÃÖ×ÆŸÖ †ÃÖ»µÖÖ®Öê
†¬ÖÖêÝÖÖ´Öß“Ö †ÃÖŸÖÖŸÖ †ÃÖê ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê. µÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ÃÖ´Ö¾ÖÖµÖÖÓÝÖ 263
ÃÖæ¡ÖÖ´Ö¬µÖê •Öß ÝÖÖ£ÖÖ ÃÖÖ´ÖÖ×¾Ö™ †ÖÆê ŸÖß“Ö µÖê£ÖêÆß £ÖÖê›¶Ö ¿Ö²¤Ö“µÖÖ
±ú¸ÛúÖ®Öê †Öœ»ÖŸÖê. ®ÖÓŸÖ¸ ŸµÖÖÓ“µÖÖ ´ÖÖêõÖ, þÖÝÖÔ, ®Ö¸Ûú, ‡ŸµÖÖפ ÝÖŸÖßÓ“ÖÖ
×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê. ÝÖÖ£ÖÖ 1437 ´Ö¬µÖê †Ó×ŸÖ´Ö ²Ö»Ö¤ê¾Ö, ÁÖßÛéúÂÞÖÖÓ“Öê
¾Ö›ß»Ö ²ÖÓ¬Öæ, ²ÖÎÊ-þÖ4ÝÖÖ»ÖÖ ÝÖê»Öê †ÃÖæ®Ö †ÖÝÖÖ´Öß •Ö®´ÖÖ´Ö¬ÖêµÖ ŸÖê
ÁÖßÛéúÂÞÖ ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“ÖµÖÖ ŸÖߣÖÖÔ´Ö¬µÖê“Ö ´ÖãŒŸÖ ÆÖêŸÖᯙ †ÃÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê.
ŸÖ¤®ÖÓŸÖ¸ 11 ºþþ¦, 9 ®ÖÖ¸¤, ¾Ö 24 ÛúÖ´Ö¤ê¾Ö µÖÖÓ“ÖÖ ¾Öé¢ÖÖÓ®ŸÖ 1439 ŸÖê 1472
ÝÖÖ£Öê¯ÖµÖÕŸÖ ×¤»ÖÖ †ÖÆê. ¯Öãœê ¤ãÂÖ´ÖÖ ÛúÖ»ÖÖ“ÖÖ ¯ÖξÖê¿Ö, †®Öã²Ö¬¤ Ûê¾Ö»Öß, 14
¯Öæ¾ÖÔ¬ÖÖ¸ß, 10 ¯Öæ¾ÖÔ¬ÖÖ¸ß, 11 †ÓÝÖ¬ÖÖ¸ß, †Ö“Ö¸ÖÓÝÖ¬ÖÖ¸ß ‡ŸµÖÖ¤ßÓ“ÖÖ ÛúÖ»ÖÜÖÓ›
ÃÖÖÓÝÖŸÖ †ÃÖŸÖÖ®ÖÖ ¿ÖÛú ¸Ö•ÖÖ“Öß ˆŸ¯Ö¢Öß, ŸµÖÖ“ÖµÖÖ ¾ÖÓ¿ÖÖ“ÖÖ ¸Ö•µÖÛúÖ»Ö, ÝÖ㯟Ö
¾Ö “ÖŸÖã´ÖãÔÜÖ µÖÖÓ“µÖÖ ¸Ö•ÖµÖÛúÖ»ÖÖ¯ÖµÖÕŸÖ ´ÖÆÖ¾Ö߸ ×®Ö¾ÖÖÔÞÖÖ“Öß 1000
¾ÖÂÖÖÔ“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö( ¾Ö ¤ãÃÖ·µÖÖ ²ÖÖ•Öæ®Öê ´ÖÆÖ¾Ö߸ ×®Ö¾ÖÖÔÞÖÖ“µÖÖ ¸Ö¡Öß“Ö
¸Ö•µÖ׳ÖÂÖêÛú —ÖÖ»Öê»ÖÖ †¾ÖÓŸÖß“ÖÖ ¸Ö•ÖÖ ¯ÖÖ»ÖÛú, ×¾Ö•ÖµÖ¾ÖÓ¿Ö, ´Öã¹ýÓ›¾ÖÓ¿Ö,
¯ÖãµÖ×´Ö¡Ö, ¾ÖÃÖã×´Ö¡Ö, †×Ý®Ö×´Ö¡Ö, ÝÖÓ¬Ö¾ÖÔ, ®Ö¸¾ÖÖÆ®Ö, ³Ö韵ÖÖÓ¬ÖÎ,
ÝÖ㯟־ÖÓ¿Ö ¾Ö “ÖŸÖã´ÖãÔÜÖ Ûú»Ûúß“µÖÖ ¸Ö•µÖÛúÖ»ÖÖ“ÖÖ ¯Ö¸Ó¯Ö¸Öºþþ¯ÖÖ®Öê ¾Ö߸
×®Ö¾ÖÖÔÞÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ‹Ûú Æ•ÖÖ¸ ¾ÖÂÖÖÔ“ÖÖ ŸÖÖê“Ö ¾Öé¢ÖÖÓŸÖ ×¤»ÖÖ †ÖÆê. †Ö×ÞÖ
µÖê£Öê“Ö ×ŸÖ»ÖÖêµÖ¯ÖÞÞÖ¢Öß´Ö¬Öᯙ ¯ÖÖî¸Ö×ÞÖÛú ¾Ö ‹êןÖÆÖ×ÃÖÛú ¾Öé¢ÖÖÓŸÖÖ“Öß
ÃÖ´ÖÖ¯ŸÖß ÆÖêŸÖê (ÝÖÖ. 1476-1514)
•Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖÖ´Ö¬µÖê ´ÖÆÖ¯Öã¹ýÂÖÖÓ“Öß “Ö׸¡Öê ®Ö¾µÖÖ ÛúÖ¾µÖ¿Öî»Öß´Ö¬µÖê
×»Ö×ÆÞµÖÖÃÖ ×¾Ö´Ö»ÖÃÖæ¸ß®Öê ¯ÖÎÖ¸Ó³Ö Ûê»ÖÖ. •µÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ÃÖÓÃÛéúŸÖ ÃÖÖ×ÆŸµÖÖŸÖ
¾ÖÖ»´ÖßÛúß ¸Ö´ÖÖµÖÞÖÖ»ÖÖ †ÖפÛúÖ¾µÖ ´ÖÖ®ÖŸÖÖŸÖ, ŸµÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ¯ÖÎÖÛéúŸÖ´Ö¬Öß»Ö
†ÖפÛúÖ¾µÖ ×¾Ö´Ö»ÖÃÖæ׸ÛéúŸÖ ¯Öˆ´Ö“Ö׸µÖÓ (¯Ö¤ã´Ö“Ö׸ŸÖÓ) ÆÖêµÖ. µÖÖ ÛúÖ¾µÖÖ“µÖÖ
†Ó×ŸÖ´Ö ¯ÖοÖßÖß´Ö¬µÖê ÝÖÎÓ£ÖÛúÖ¸ ¾Ö »ÖêÜÖ®ÖÛúÖ»Ö µÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê-
þÖÃÖ´ÖµÖ ¾Ö ¯Ö¸ÃÖ´ÖµÖ †£ÖÖÔŸÖ Ã¾Ö¬Ö´ÖÔ ¾Ö ¯Ö¸¬Ö´ÖÔ µÖÖÓ“Öê –ÖÖŸÖê ¸ÖêÆæ
®ÖÖ¾ÖÖ“Öê †Ö“ÖÖµÖÔ —ÖÖ»Öê. ®ÖÖ‡»ÖÛãú»Ö¾ÖÓ¿ÖßµÖ ×¾Ö•ÖµÖ ŸµÖÖÓ“Öê ׿Ö嵅 ÆÖêŸÖê.
µÖÖ ×¾Ö•ÖµÖ“Öê ׿ÖÂµÖ ×¾Ö´Ö»ÖÃÖæ¸ß µÖÖ®Öê ¯Öæ¾ÖÔÝÖŸÖ ¿ÖÖáÖÖ´Ö¬Öæ®Ö ®ÖÖ¸ÖµÖÞÖ ¾Ö
ÃÖß׸ (²Ö»Ö¤ê¾Ö) “Öê “Ö׸¡Ö ‹êÛæú®Ö µÖÖ ÛúÖ¾µÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ Ûê»Öß. ´ÖÆÖ¾Ö߸ ´Ö㌟Ö
—ÖÖ»µÖÖ¾Ö¸ ¤ãÂÖ´ÖÖ ÛúÖ»ÖÖŸÖᯙ 530 ¾ÖÂÖêÔ ¾µÖŸÖßŸÖ —ÖÖ»µÖÖ¾Ö¸ µÖÖ ÛúÖ¾µÖÖ“Öß
ÃÖ´ÖÖ¯ŸÖß —ÖÖ»Ö.ß ×¡Ö»ÖÖêÛú-¯ÖΖÖׯŸÖ ‡ŸµÖÖפ ÝÖÎÓ£ÖÖ®ÖãÃÖÖ¸ ¾Ö߸
×®Ö¾ÖÖÔÞÖÖ®ÖÓŸÖ¸ 3 ¾ÖÂÖêÔ 8 ´Ö×Æ®Öê ¾Ö 1 ¯ÖõÖ ¾µÖŸÖßŸÖ —ÖÖ»µÖÖ¾Ö¸ ¤ãÂÖ´ÖÖ
ÛúÖ»ÖÖ“ÖÖ †Ö¸Ó³Ö —ÖÖ»ÖÖ (ןÖ.¯Ö.4, 1474) †ÝÖÖꤸ ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»µÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ¾Ö߸
×®Ö¾ÖÖÔÞÖÛúÖ»Ö ‡Ô. ¯Öæ¾ÖÔ 527 ÛúÖןÖÔÛú ÛéúÂÞÖ †´ÖÖ¾ÖõÖÖ †ÃÖÖ ´ÖÖ®Ö»ÖÖ ŸÖ¸
¯Öˆ´Ö“Ö׸ŸÖÖ“ÖÖ ÃÖ´ÖÖׯŸÖÛúÖ»Ö †ÖÂÖÖœ ¿Öã»Ûú ¯ÖÖî×ÞÖÔ´ÖÖ ‡. ÃÖ. 7 š¸ŸÖÖê.
¯Ö¸ÓŸÖã µÖÖÛúÖê²ÖßÃÖÖ¸ÜÖê ÛúÖÆß ×¾Ö«Ö®Ö ÝÖÎÓ£Ö ¸“Ö®Öê“ÖÖ ÆÖ ÛúÖ»Ö µÖÖêݵÖ
´ÖÖ®ÖßŸÖ ®ÖÖÆߟÖ. ÛúÖ¸ÞÖ µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß ²ÖÖ,Ö †×¬ÖÛú ×¾ÖÛú×ÃÖŸÖ †ÖÆê. ׿־ÖÖµÖ
ŸµÖÖŸÖ ×¤®ÖÖ¸, »ÖÝ®Ö ‡ŸµÖÖפÛú †ÃÖê ¿Ö²¤ ¾ÖÖ¯Ö¸»Öê»Öê †ÖÆêŸÖ Ûúß •Öê
µÖæ®ÖÖ®Ö¯ÖÖÃÖæ®Ö ‘ÖêŸÖ»Öê †ÖÆêŸÖ. ׿־ÖÖµÖ ŸµÖÖŸÖ †¿ÖÖ ”Ó¤Ö“ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûê»ÖÖ
†ÖÆê Ûúß •µÖÖÓ“ÖÖ †Ö×¾ÖÂÛúÖ¸ ŸµÖÖ¾Öêôß —ÖÖ»ÖÖ †ÃÖÞÖê †ÃÖÓ³Ö¾Ö®ÖßµÖ †ÖÆê. ´ÆÞÖæ®Ö
ÛúÖÆß ×¾Ö«Ö®Ö µÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ 3-4 £µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖ —ÖÖ»Öß †ÃÖÖ¾Öß †ÃÖê †®Öã´ÖÖ®Ö
Ûú¸ŸÖÖŸÖ. ¯ÖÞÖ ÜÖ¸ê ¯ÖÖÆŸÖÖ Æê ´ÖŸÖ ±úÖ¸“Ö ÛúÖ»¯Ö×®ÖÛú ¾Ö †¯Öã·µÖÖ ¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸
†Ö¬ÖÖ¸»Öê»Öê †ÖÆê. ¾ÖÖ¸ŸÖ×¾ÖÛú †Ö•Ö¯ÖµÖÕŸÖ †ÃÖê ÛúÖêÞÖŸÖêÆß ¯ÖδÖÖÞÖ ¯Öãœê µÖê‰ú
¿ÖÛú»Öê ®ÖÖÆß Ûúß, ŸµÖÖ´Öãôê ÝÖÎÓ£ÖÖ´Ö¬µÖê“Ö ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê»ÖÖ ÛúÖ»Ö ¯Öæ4´ÖŸÖ:
†¯ÖδÖÖÞÖ šºþþ ¿ÖÛê»Ö. Æß ÝÖÖê™ ÜÖ¸ß †ÖÆê Ûúß, µÖÖŸÖᯙ ³ÖÖÂÖê´Ö¬µÖê
´ÖÆÖ¸Ö™ÒßµÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖÖ“Öê ÃÖÖ´ÖÖ®µÖŸÖ: ×®Ö¤ÖêÔÂÖ ºþþ¯Ö פÃÖŸÖê, ŸÖ¸
´ÖÆÖ¸Ö™Òß“ÖÖ ×¾ÖÛúÃÖ ¤ãÃÖ·µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ“µÖÖ ÃÖã´ÖÖ¸ÖÃÖ —ÖÖ»Öê»ÖÖ †ÖÆê. •Öî®Ö
ÃÖÖ×ÆŸµÖÖ´Ö¬µÖê ¤ãÃÖ¸Ö ÛúÖêÞÖŸÖÖÆß †¿ÖÖ ¿Öî»Öß“ÖÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÛúÖ¾µÖÝÖÎÓ£Ö 6-7
¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ¯Öæ¾ÖßÔ“ÖÖ ×´ÖôŸÖ ®ÖÖÆß Æß ÝÖÖê™ ´ÖÖ¡Ö ×¾Ö“ÖÖ¸ Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖ¸ÜÖß †ÖÆê.
¯Öˆ´Ö“Ö׸µÖ“µÖÖ Ûú¾Öß®Öê †Ö¯Ö»µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖß»Ö ×¾ÖÂÖµÖÖ“µÖÖ
´Öæ»ÖÃõÖÖêŸÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß †ÃÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê Ûúß, ŸµÖÖÓ®Öß ®ÖÖ¸ÖµÖÞÖ ¾Ö
²Ö»Ö¤ê¾ÖÖ“Öê (»Öõ´ÖÞÖ ¾Ö ¸Ö´Ö) “Ö׸¡Ö ¯Öæ¾ÖÔÝÖŸÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ´Ö¬µÖê ‹êÛú»Öê ÆÖêŸÖê.
(¯ÖÆÖ ˆ. 118, ÝÖÖ£ÖÖ 118). ¯Öæ¾ÖÔ ÝÖÎÓ£ÖÖÓ“ÖÖ •ÖÖê ¯Ö׸“ÖµÖ ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †ÖÆê ŸµÖÖ
¯ÖδÖÖÞÖê (Ûú»µÖÖÞÖ¾ÖÖ¤( µÖÖ 11 ¾µÖÖ ¯Öæ¾ÖÔÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ ²Ö»Ö³Ö¦ ®ÖÖ¸ÖµÖÞÖÖÃÖÆ
´ÖÆÖ¯Öã¹ýÂÖÖÓ“µÖÖ •Ö®´ÖÖêŸÃÖ¾ÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬ÖÖ®Öê ÛúÖÆßÃÖÖ ¾Öé¢ÖÖÓŸÖ †ÖÆê“Ö. ׿־ÖÖµÖ
¯ÖΣִÖÖ®ÖãµÖÖêÝÖ ¾Ö ¯Öæ¾ÖÔÝÖŸÖ µÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖÓ“Öê ÃÖÖ®®Ö×®Ö¬µÖÆß »ÖõÖÖŸÖ
‘ÖêÞµÖÖÃÖÖ¸ÜÖê †ÖÆê. ¯Öˆ´Ö“Ö׸µÖ´Ö¬µÖê †ÃÖêÆß ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê Ûúß, ¯Öæ¾ÖßÔ •Öê
¯Ö©“Ö׸ŸÖ ®ÖÖ´ÖÖ¾Ö×»Ö×®Ö²Ö¨ þֺþþ¯ÖÖŸÖ †ÃÖæ®Ö Ûê¾Öô †Ö“ÖÖµÖÔ ¯Ö¸Ó¯Ö¸êŸÖ“Ö ºþþœ
ÆÖêŸÖê ŸÖê“Ö ŸµÖÖ®Öê ÃÖãÃÖÓÝÖŸÖ¯ÖÞÖê £ÖÖꛌµÖÖŸÖ ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê. (ˆ.1, ÝÖÖ.
8). µÖê£Öê ïÖ,Ë™¯ÖÞÖê Ûú¾Öß“ÖÖ ¸ÖêÜÖ ÃÖ´Ö¾ÖÖµÖÖÓÝÖ ¾Ö ןֻÖÖêµÖ¯ÖÞÞÖ×¢Ö´Ö¬µÖê
†ÃÖ»Ö껵ÖÖ ®ÖÖ´ÖÖ¾Ö×»Ö×®Ö²Ö¨ “Ö׸¡ÖÖÛú›ê“Ö †ÖÆê. ŸÖß ®ÖÖ´ÖÖ¾Ö»Öß ¯Ö¨ŸÖ Ûê¾Öô
ôָÞÖÃÖÖîÛúµÖÖÔÃÖÖšß“Ö †ÖÆê. ŸµÖÖ †Ö¬ÖÖ¸Ö¾Öºþþ®Ö ×¾Ö׿Ö™ Ûú£ÖÖ®ÖÛú
ÝÖã¹ý-׿ÖµÖÖÓ“µÖÖ ´ÖÖî×ÜÖÛú ¯Ö¸Ó¯Ö¸êŸÖ ×®Ö׿“ÖŸÖ¯ÖÞÖê ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ †ÃÖ»Öß
¯ÖÖ×Æ•Öê. †Ö×ÞÖ µÖÖ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ Ûú¾Öß (†Ö“ÖÖµÖÔ¯Ö¸Ó¯Ö¸ÖÝÖŸÖ( †ÃÖÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
•µÖÖ ÃÖæ¡ÖÖÓ“µÖÖ †Ö¬ÖÖ¸Ö¾Ö¸ µÖÖ ÝÖÖ£ÖÖ´ÖµÖ ÛúÖ¾µÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ —ÖÖ»Öß †ÖÆê,
ŸµÖÖÓ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ¯Ö×Æ»µÖÖ ˆ§ê¿ÖÖ´Ö¬µÖê Ûê»ÖÖ †ÖÆê. Ûú¾Öß»ÖÖ µÖÖ
ÝÖÎÓ£Ö¸“Ö®Öê“Öß ¯ÖÎê¸ÞÖÖ ÛúÖêšæ®Ö ×´ÖôÖ»Öß µÖÖ“ÖßÆß ÃÖæ“Ö®ÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ
ÃÖÖ¯Ö›ŸÖê. ÁÖê×ÞÖÛú ¸Ö•ÖÖ®Öê ÝÖÖîŸÖ´ÖÖÓ®ÖÖ †ÃÖÖ ¯Öο®Ö ×¾Ö“ÖÖ¸»ÖÖ Ûúß,
¾ÖÖ®Ö¸ÖÓ®Öß †×ŸÖ¯ÖβÖô ¸ÖõÖÃÖÖÓ“ÖÖ ®ÖÖ¿Ö ÛúÃÖÖ Ûê»ÖÖ †ÃÖê»Ö( ÜÖ¸ÖêÜÖ¸“Ö ¸Ö¾ÖÞÖ
‡ŸµÖÖפÛú ´ÖÖÓÃÖ ÜÖÖÞÖÖ¸ê ¸ÖõÖÃÖ ÆÖêŸÖê ÛúÖµÖ( ¸Ö¾ÖÞÖÖ“ÖÖ ³ÖÖ‰ú ÛãÓú³ÖÛú´ÖÔ ÃÖÆÖ
´Ö×Æ®Öê ‹ÛúÃÖÖ¸ÜÖÖ —ÖÖê¯ÖŸÖ ÆÖêŸÖÖ ÛúÖµÖ( †Ö×ÞÖ •ÖÖÝÖÖ —ÖÖ»µÖÖ¾Ö¸ ³ÖæÛú
»ÖÖÝÖ»µÖÖ®Öê Æ¢Öß, ¸ê›ê ×ÝÖôŸÖ ÆÖêŸÖÖ ÛúÖµÖ( µÖã¨Ö´Ö¬µÖê ¸Ö¾ÖÞÖÖ®Öê ‡Ó¦Ö“ÖÖÆß
¯Ö¸Ö³Ö¾Ö ÛúÃÖÖ Ûê»ÖÖ( †¿ÖÖ ×¾Ö¯Ö¸ßŸÖ ÝÖÖê™ßÓ®ÖÖ ³Ö¸»Öê»Öê ¸´ÖÖµÖÞÖ Ûú¾Öß®Öê
¸“Ö»Öê †ÖÆê ŸÖê ÜÖ¸ê †ÖÆê Ûúß ¾ÖßÖã×ã֟Öß ¾ÖêÝÖôß †ÖÆê( ÁÖê×ÞÖÛúÖ“µÖÖ µÖÖ
¿ÖÓÛúÖÓ“µÖ ÃÖ´ÖÖ¬ÖÖ®ÖÖÃÖÖšß ÝÖÖîŸÖ´ÖÖ®Öê ŸµÖÖÓ®ÖÖ µÖ£ÖÖ£ÖÔ ¸Ö´ÖÖµÖÞÖÖ“Öê
Ûú£ÖÖ®ÖÛú ‹êÛú×¾Ö»Öê (2-3). µÖÖ¾Öºþþ®Ö ¯Öˆ´Ö“Ö׸µÖÖ“µÖÖ »ÖêÜÖÛúÖÃÖ´ÖÖê¸
¾ÖÖ×»´ÖÛúß ¸Ö´ÖÖµÖÞÖ ÆÖêŸÖê ¾Ö ŸµÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ¯ÖÎê¸ÞÖÖ ‘Öê‰ú®Ö ŸµÖÖÓ®Öß †Ö¯Ö»Öê
¯Öæ¾ÖÔ-ÃÖÖ×ÆŸµÖ ¾Ö ÝÖã¹ý¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö µÖÖ“µÖÖ ÃÖÆÖµµÖÖ®Öê ´Öæô ÃÖæ¡Öê ¾ÖéרÓÝÖŸÖ
Ûúºþþ®Ö ¯ÖÎßÖãŸÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß ×®Ö×´ÖÔŸÖß Ûê»Öß. þ֟Ö: »ÖêÜÖÛúÖ®Öê
ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»µÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ¯Öˆ´Ö“Ö׸µÖ´Ö¬µÖê ×ãÖןÖ, ¾ÖÓ¿ÖÖ꟯Ö×¢Ö, ¯ÖÎãÖÖ®Ö, ¸ÞÖ,
»Ö¾ÖÓÛãú¿Ö-(»Ö¾ÖÞÖÖÓÛãú¿Ö) •Ö®´Ö, ×®Ö¾ÖÖÔÞÖ, ¾Ö †®ÖêÛú³Ö¾Ö †ÃÖê ÃÖÖŸÖ †×¬ÖÛúÖ¸
†ÖÆêŸÖ. µÖÖ †×¬ÖÛúÖ¸ÖÓ“Öß ×¾Ö³ÖÖÝÖÞÖß ˆ§ê¿ÖÛúÖ´Ö¬µÖê Ûê»Öß †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖÓ“Öß ‹ÛÓ¤¸
ÃÖÓܵÖÖ 118 †ÖÆê. ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ ¸“Ö®ÖÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÝÖÖ£ÖêŸÖ †ÖÆê. ŸÖ¸ß¯ÖÞÖ
ˆ§ê¿ÖÛúÖÓ“µÖÖ ¿Öê¾Ö™ß ׮ָ׮ָÖóµÖÖ ”Ó¤ÖÓ“ÖÖÆß ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
Ûú£Ö®Ö¿Öî»Öß ²ÖÆãŸÖêÛú ÃÖ¾ÖÔ ×šÛúÖÞÖß ÃÖ¸ô, ¯ÖξÖÖÆß ¾Ö Ûú£ÖÖ¯ÖάÖÖ®Ö †ÖÆê. ŸÖ¸ß
ÛúÖÆß ×šÛúÖÞÖß ˆ¯Ö´ÖÖפÛú †»ÖÓÛúÖ¸, ÃÖã³ÖÖ×ÂÖŸÖê, ¸ÃÖ¯ÖæÞÖÔ ¾ÖÞÖÔ®Öê µÖÖÓ“ÖêÆß
¤¿ÖÔ®Ö ‘Ö›ŸÖê. †¿ÖÖ ¾Öî׿Ö™¶Ö´Öãôê ³ÖÖÂÖÖ³Öê¤ †ÃÖæ®ÖÃÖã¨Ö µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß
¸“Ö®ÖÖ¿Öî»Öß ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¸Ö´ÖÖµÖÞÖ, ´ÖÆÖ³ÖÖ¸ŸÖ ¾Ö ¯Öã¸ÖÞÖ µÖÖÓ“µÖÖ
¿Öî»Ö߯ÖδÖÖÞÖê“Ö †ÖÆê. •µÖÖ´Ö¬µÖê †»ÖÓÛúÖ׸Ûú ¾ÖÞÖÔ®Ö, ¸ÃÖ¯ÖάÖÖ®ÖŸÖÖ,
³ÖÖ¾Ö¯ÖæÞÖÔ ×®Öºþþ¯ÖÞÖ ÃÖ¸ÃÖ¯ÖÞÖê ¾Öš»Öê»Öê †ÃÖŸÖê ¾Ö Ûú£ÖÖ³ÖÖÝÖ ÝÖÖîÞÖ
—ÖÖ»Öê»ÖÖ ×¤ÃÖæ®Ö µÖêŸÖÖê, †ÃÖê ÛúÖ¾µÖ¸“Ö®Öê“Öê ×¾ÖÛú×ÃÖŸÖ Ã¾Öºþþ¯Ö µÖê£Öê
פÃÖŸÖ ®ÖÖÆß. ¯Ö×Æ»µÖÖ 24 ˆ§ê¿ÖÖÓ´Ö¬µÖê ×¾ÖªÖ¬Ö¸ ¾Ö ¸ÖõÖÃÖ ¾ÖÓ¿ÖÖÓ“Öê ×¾Ö¾Ö¸ÞÖ
¯ÖδÖãÜÖ †ÖÆê. ¸Ö´ÖÖ“µÖÖ •Ö®´ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ¸Ö•µÖÖ׳ÖÂÖêÛúÖ¯ÖµÖÕŸÖ- †£ÖÖÔŸÖ
¸Ö´ÖÖµÖÞÖÖŸÖᯙ ´ÖãÜµÖ ²ÖÖÝÖÖ“Öê - 25 ŸÖê 85 ¯ÖµÖÕŸÖ“µÖÖ 61 ˆ§ê¿ÖÖÓ´Ö¬µÖê
¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. ˆ¸»Ö껵ÖÖ ³ÖÖÝÖÖŸÖ ÃÖߟÖÖŸµÖÖÝÖ (ˆ.94), »Ö¾ÖÞÖÓÛãú¿Ö•Ö®´Ö,
¤ê¿Ö×¾Ö•ÖµÖ ¾Ö ÃÖ´ÖÖÝÖ´Ö, ¯Öæ¾ÖÔ³Ö¾Ö¾ÖÞÖÔ®Ö ‡ŸµÖÖפ ¾Öé¢ÖÖÓŸÖ ×¾ÖßÖÖ¸Ö®Öê
ÃÖÖÓÝÖæ®Ö ¿Öê¾Ö™ß ¸Ö´ÖÖ“Öê Ûê¾Ö»Ö–ÖÖ®Ö ¾Ö ×®Ö¾ÖÖÔÞÖ×ÃÖ¨ß µÖÖÓ“Öê ×¾Ö¬ÖÖ®Ö
Ûúºþþ®Ö µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß ÃÖ´ÖÖ¯ŸÖß Ûê»Öß †ÖÆê. µÖê£Öê ¸Ö´ÖÛú£ÖÖ®ÖÛú ¯ÖãÂÛúô¿ÖÖ
²ÖÖ²ÖŸÖßŸÖ ¾ÖÖ»´ÖßÛúß ¸Ö´ÖÖµÖÞÖÖ¯ÖêõÖÖ ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ †ÖÆê. Æ®Öã´ÖÖ®Ö,
ÃÖãÝÖÎß¾Ö, ‡ŸµÖÖפ ¾Ö߸ ¾ÖÖ®Ö¸ ®Ö¾ÆêŸÖ ŸÖ¸ ŸÖê ×¾ÖªÖ¬Ö¸ †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖÓ“µÖÖ
¬¾Ö•ÖÖ“Öê ×“Ö®Æ ¾ÖÖ®Ö¸ †ÃÖ»µÖÖ®Öê ŸÖê ¾ÖÖ®Ö¸ ´ÆÞÖæ®Ö ¯ÖÎ×ÃÖ¨ ¯ÖÖ¾Ö»Öê.
¸Ö¾ÖÞÖÖ»ÖÖ 10 ŸÖÖêÓ›ê ®Ö¾ÆŸÖß. ŸµÖÖ“µÖÖ ÝÖóµÖÖŸÖᯙ ÆÖ¸Ö“µÖÖ 9 ´ÖÞµÖÖÓ´Ö¬µÖê
¯ÖÎןÖײÖÓ×²ÖŸÖ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ 9 †×¬ÖÛú ´ÖãÜÖÖ´Öã»Öê ŸµÖÖ»ÖÖ ¤¿Ö´ÖãÜÖ †ÃÖê ®ÖÖÓ¾Öê
¯Ö›»Öê. ÃÖߟÖÖ ¾ÖßÖãŸÖ: •Ö®ÖÛúÖ“Öß †Öî¸ÃÖ ´Öã»ÖÝÖß ÆÖêŸÖß. ןֻÖÖ ‹Ûú ³ÖÖ´ÖÞ›»Ö
®ÖÖ¾ÖÖ“ÖÖ ÃÖÜÜÖÖ ³ÖÖ‰úÆß ÆÖêŸÖÖ. ²Ö²ÖÔ¸ÖÓ®Öß †ÖÛδÖÞÖ Û껵ÖÖ¾Öêôß ¸Ö´ÖÖ®Öê
•Ö®ÖÛúÖÃÖ ´Ö¤ŸÖ Ûê»Öß ÆÖêŸÖß. †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ×®Ö×´Ö¢ÖÖ®Öê“Ö •Ö®ÖÛúÖ®Öê ÃÖߟÖê“ÖÖ
×¾Ö¾ÖÖÆ ¸Ö´ÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸ Ûú¸ÞµÖÖ“ÖÖ ×®Ö¿“ÖµÖ Ûê»ÖÖ. ÃÖߟÖê“ÖÖ ³ÖÖ‰ú ³ÖÖ´ÖÞ›»Ö
µÖÖ»ÖÖ »ÖÆÖ®Ö¯ÖÞÖß“Ö ‹ÛúÖ ×¾ÖªÖ¬Ö¸Ö®Öê ƸÞÖ Ûúºþþ®Ö ®Öê»Ö ÆÖêŸÖê. ŸÖÖê †Ö¯Ö»µÖÖ
ÜÖ·µÖÖ †Ö‡Ô²ÖÖ¯ÖÖ¿Öß †¯Ö×¸×“ÖŸÖ †ÃÖ»µÖÖ®Öê ŸÖºþþÞÖ¯ÖÞÖß ÃÖߟÖê“Öê ×“Ö¡Ö ¯ÖÖÆæ®Ö
ן֓µÖÖ¾Ö¸ ´ÖÖê×ÆŸÖ —ÖÖ»ÖÖ. ŸÖÖê ן֓µÖÖ¿Öß“Ö »ÖÝ®Ö Ûúºþþ ‡×“”ŸÖ ÆÖêŸÖÖ. ŸÖê¾ÆÖ
µÖÖ ×¾Ö¸Öê¬ÖÖ“ÖÖ ¯Ö׸ÆÖ¸ Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ¬Ö®Öã¯Ö¸ßõÖê“Öß µÖÖê•Ö®ÖÖ Ûúºþþ®Ö ŸµÖÖŸÖ
¸Ö´ÖÖ“ÖÖ •ÖµÖ ¤ÖÜÖ×¾Ö»ÖÖ †ÖÆê. ´ÆÖŸÖÖ¸¯ÖÞÖ †Ö»µÖÖ¾Ö¸ •Öê¾ÆÖ ¤¿Ö¸£ÖÖ®Öê ¸Ö•µÖ
ÛúÖ¸³ÖÖ¸ÖŸÖæ®Ö ´ÖãŒŸÖ ÆÖê‰ú®Ö ¾Öî¸ÖÝµÖ ¬ÖÖ¸ÞÖ Ûú¸ÞµÖÖ“ÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ Ûê»ÖÖ ŸÖê¾ÆÖ
ÝÖÓ³Ö߸ þֳÖÖ¾Öß ³Ö¸ŸÖÖ»ÖÖÆß ¾Öî¸ÖÝµÖ ˆŸ¯Ö®®Ö —ÖÖ»Öê. ¯ÖŸÖß ¾Ö ¯Öã¡Ö µÖÖ
¤Öê‘ÖÖÓ“ÖÖÆß ‹ÛúÖ“Ö¾Öêôß ×¾ÖµÖÖêÝÖ ÆÖêÞÖÖ¸ µÖÖ ³ÖߟÖß®Öê ÛîÛêµÖß®Öê †Ö¯Ö»µÖÖ
¯Öã¡ÖÖ»ÖÖ ÝÖéÆãÖÖÁÖ´ÖÖ´Ö´Öªê“Ö ÝÖãÓŸÖ×¾ÖÞµÖÖ“µÖÖ ‡“”ê®Öê ŸµÖÖ»ÖÖ“Ö ¸Ö•µÖ¯Ö¤
¤êÞµÖÖÃÖÖšß ¤¿Ö¸£ÖÖ•Ö¾Öô Ûê¾Öô ‹Ûú“Ö ¾ÖÖ¸ ´ÖÖ×ÝÖŸÖ»ÖÖ. †Ö×ÞÖ ¸Ö´Ö ¤¿Ö¸£ÖÖ“µÖÖ
†Ö¡Öê®Öê ®Ö¾Æê ŸÖ¸ þ֟Ö:“µÖÖ ‡“”ê®Öê ¾Ö®ÖÖŸÖ ÝÖê»ÖÖ. †¿ÖָߟÖß®Öê ÛúÖêÞÖŸµÖÖÆß
¯ÖÎÛúÖ¸Ö“µÖÖ «êÂÖ¯ÖæÞÖÔ Ûú»ÖÓÛúÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ÛîÛêµÖß»ÖÖ ¤æ¸ šê¾Ö»Öß †ÖÆê. ¸Ö¾ÖÞÖÖ“Öê
†Ö׬֯֟µÖ þÖßÛúÖ¸ÞµÖÖ“µÖÖ µÖÖê•Ö®Öê»ÖÖ šÖêÛú¸ ¤ê‰ú®Ö ²Ö×»Ö¸Ö•ÖÖ®Öê
þ֟Ö:Ææ®Ö“Ö ÃÖãÝÖÎß¾Ö µÖÖ ŸµÖÖ“µÖÖ »ÖÆÖ®Ö ³ÖÖ¾ÖÖ»ÖÖ ¸Ö•µÖ ¤ê‰ú®Ö ¤ßõÖÖ ‘ÖêŸÖ»Öß
ÆÖêŸÖß. ¸Ö´ÖÖ®Öê ŸµÖÖ»ÖÖ ´ÖÖ¸»Öê ®ÖÖÆß. ¸Ö¾ÖÞÖÖ“Öê þֳÖÖ¾Ö-ד֡ÖÞÖ –ÖÖ®Öß ¾Ö
¾ÖΟÖß †ÃÖê Ûê»Öê †ÖÆê. ¸Ö¾ÖÞÖÖ®Öê ÃÖߟÖê»ÖÖ Æ¸ÞÖ Ûúºþþ®Ö ®Öê»Öê ÆÖêŸÖê ¯ÖÞÖ
ן֓µÖÖ ‡“”ê×¾Öºþþ¨ ²Ö»ÖÖŸÛúÖ¸ Ûú¸ÞµÖÖ“ÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ ×ÛÓ¾ÖÖ ¯Öε֟®Ö Ûú¬Öß“Ö Ûê»ÖÖ
®ÖÖÆß. ¯ÖÞÖ ŸÖÖê ¯ÖÎê´Ö¯Öß›ê®Öê ¾µÖÖÛæúô —ÖÖ»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ. ¸Ö¾ÖÞÖÖ»ÖÖ
ÃÖã¬ÖÖ¸ÞµÖÖ“ÖÖ ¤ãÃÖ¸Ö ÛúÖêÞÖŸÖÖ“Ö ˆ¯ÖµÖÖ ¸Ö×Æ»ÖÖ ®ÖÃÖ»µÖÖ®Öê ´ÖÓ¤Öê¤¸ß µÖÖ
ŸµÖ“µÖÖ Ã¾ÖŸÖ:“µÖÖ ¯ÖŸ®Öß®Öê ÜÖ·µÖÖ ¯Öן®Ö¬Ö´ÖÖÔ»ÖÖ †®ÖãÃÖºþþ®Ö ŸµÖÖ»ÖÖ
²Ö»ÖÖ“ÖÖÆß ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûúºþþ®Ö †Ö¯Ö»Öß ‡“”Ö ¯ÖæÞÖÔ Ûúºþþ®Ö ‘ÖêÞµÖÖ“Öß ÃÖæ“Ö®ÖÖ
•Öê¾ÆÖ Ûê»Öß ŸÖê¾ÆÖ ¸Ö¾ÖÞÖÖ®Öê ÛúÖêÞÖŸÖµÖÖÆß Ã¡Öß“µÖÖ ‡“”ê×¾Öºþþ¨ ן֓µÖÖ¿Öß
ÃÖÓ³ÖÖê ®Ö ‘ÖêÞµÖÖ“Öê ¾ÖÎŸÖ ‘ÖêŸÖ»µÖÖ“Öê ¾Ö ŸÖê ¾ÖÎŸÖ Ûú¬ÖßÆß ®Ö ´ÖÖê›ÞÖËÖ“Öß
¯ÖΟ֡ÖÖ Û껵ÖÖ“Öê ÃÖÖÓÝÖæ®Ö ן֓Öß ÃÖæ“Ö®ÖÖ ¬Öã›ÛúÖ¾Öæ®Ö »ÖÖ¾Ö»Öß. †¿ÖÖ µÖÖ
¾ÖΟÖÖ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ ¯ÖΟµÖõÖ ¸Ö¾ÖÞÖÖ“µÖÖ“Ö ŸÖÖêÓ›ß ‘ÖÖ»Öæ®Ö Ûú¾Öß®Öê Ûê¾Öô
¸Ö¾ÖÞÖÖ“Öê“Ö “ÖÖ׸¡Ö ˆÓ“ÖÖ¾Ö»Öê ®ÖÃÖæ®Ö ÃÖߟÖꓵÖÖ †ÜÖÓ› ¯Öן־ÖΟµÖÖ“Öê
×®Ö:ÃÖÓ¤êÆ ¯ÖδÖÖÞÖ ÃÖÖ¤¸ Ûê»Ö †ÖÆê. ¸Ö¾ÖÞÖÖ“ÖÖ ¾Ö¬Ö ¸Ö´ÖÖ“µÖÖ ÆÖŸÖæ®Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸
»Öõ´ÖÞÖÖ“µÖÖ ÆÖŸÖ®Ö —ÖÖ»ÖÖ. ¸Ö´ÖÖ“µÖÖ ´Öã»ÖÖÓ“Öß ®ÖÖ¾Öê »Ö¾ÖÞÖ ¾Ö †ÓÛãú¿Ö †¿Öß
†ÖÆêŸÖ. †¿ÖÖ¯ÖÎÛúÖ¸“Öß †®ÖêÛú ¾Öî׿Ö™¶ê µÖÖ Ûú£ÖÖ®ÖÛúÖŸÖ †ÖœôŸÖÖŸÖ. Ûú£ÖÖ
†×¬ÖÛúŸÖ¸ þÖÖ³ÖÖ×¾ÖÛú Ûú¸ÞÖê ¾Ö ´ÖÖ®Ö¾Öß “Ö׸¡Ö ÃÖ¾ÖÔ ¯Ö׸×ã֟ÖßŸÖ ˆ““Ö
¯ÖÖŸÖôß¾Ö¸ šê¾ÖÞµÖÖ“ÖÖ ¯Öε֟®Ö Ûú¸ÞÖê †ÃÖÖ µÖÖ ¾Öî׿Ö™¶ÖÓ“ÖÖ ×«×¾Ö¬Ö ˆ§ê¿Ö
†ÃÖÖ¾ÖÖ †ÃÖê ¾ÖÖ™ŸÖê. Ûú£ÖÖ®ÖÛúÖ´Ö¬µÖê ¯ÖÎÃÖÓÝÖÖ®Öãºþþ¯Ö ®ÖÖ®ÖÖ †¾ÖÖÓŸÖ¸ Ûú£ÖÖ
¾Ö ¬Ö´ÖÖêÔ¯Ö¤ê¿Ö µÖÖÓ“Öß ÝÖãÓ±úÞÖ Ûê»Öß †ÖÆê. ¯Öˆ´Ö“Ö׸µÖÓ ×¿Ö¾ÖÖµÖ
×¾Ö´Ö»ÖÃÖã¸ß“ÖÖ ¤ãÃÖ¸Ö ÛúÖêÞÖŸÖÖÆß ÝÖÎÓ£Ö ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ®ÖÖÆß. ¯Ö¸ÓŸÖã ¿ÖÛê 700
(‡.ÃÖ. 778) ´Ö¬µÖê ×»Ö×Æ»Ö껵ÖÖ Ûãú¾Ö»ÖµÖ´ÖÖ»ÖÖ´Ö¬µÖê ÝÖÎÓ£ÖÛúÖ¸
ˆªÖêŸÖ®ÖÃÖæ¸ß®Öê ´Æ™»Öê †ÖÆê Ûúß,-
²ÖãƵÖÞÖ-ÃÖÆÃÃÖ-¤‡µÖÓ Æ׸¾ÖÓÃÖ㯯Ö×¢Ö-ÛúÖ¸µÖÓ ¯Öœ´ÖÓ…
¾ÖÓ¤Ö×´Ö ¾ÖÓפµÖÓ ×¯Ö Æã Æ׸¾ÖÓÃÖÓ “Öê¾Ö ×¾Ö´Ö»Ö¯ÖµÖÓ……
(ÃÖÆáÖÖ¾Ö¬Öß ²Öã¬Ö•Ö®ÖÖÓ®ÖÖ ×¯ÖεÖ, Æ׸¾ÖÓ¿ÖÖ꟯֢Öß“Öê ¯ÖÎ£Ö´Ö ÝÖÎÓ£ÖÛúÖ¸ †¿ÖÖ
×¾Ö´Ö»ÖÃÖæ¸ß“µÖÖ “Ö¸ÞÖÖÓ®ÖÖ ¾Ö ¾ÖÓ¤®ÖßµÖ †¿ÖÖ Æ׸¾ÖÓ¿ÖÖ»ÖÖÆß ´Öß ¾ÖÓ¤®Ö
Ûú¸ŸÖÖê.( µÖÖ ˆ»»ÖêÜÖÖ¾Öºþþ®Ö †ÃÖê ¾ÖÖ™ŸÖê Ûúß ²ÖÆãŸÖêÛú ×¾Ö´Ö»ÖÃÖæ¸ß®Öê
Æ׸¾ÖÓ¿Ö-Ûú£ÖÖŸ´ÖÛú ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖßÆß ¸“Ö®ÖÖ Ûê»Öß †ÃÖÖ¾Öß.
¾Ö¸ ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê“Ö †ÖÆê Ûúß, ÃÖ´Ö¾ÖÖµÖÖÓÝÖ ÃÖæ¡ÖÖ´Ö¬ÖêµÖ •Ö¸ß ÃÖ¾ÖÔ ¡ÖêÃÖ™
¿Ö»ÖÖÛúÖ ¯Öã¹ýÂÖÖÓ“Öß ®ÖÖ´ÖÖ¾Ö»Öß ×¤»Öß †ÖÆê. ŸÖ¸ß ŸµÖÖŸÖæ®Ö ®Ö‰ú
¯ÖÎן־ÖÖÃÖã¤ê¾ÖÖÓ®ÖÖ ÃÖÖê›æ®Ö ²ÖÖÛúß “ÖÖê¯Ö®®Ö ¯ÖãºþþÂÖÖÓ®ÖÖ“Ö ˆ¢Ö´Ö¯Öã¹ýÂÖ
´Æ™»Öê †ÖÆê. µÖÖ“Ö “ÖÖê¯Ö®®Ö ¯Öã¹ýÂÖÖÓ“Öê “Ö׸¡Ö ¿Öß»ÖÖÓÛúÖ“ÖÖµÖÖÔ®Öê †Ö¯Ö»µÖÖ
(“Öˆ¯Ö®®Ö´ÖÆÖ¯Öã׸ÃÖ-“Ö׸µÖ( ´Ö¬µÖê ×»Ö×Æ»Öê †ÖÆê. µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß ¯ÖæŸÖßÔ
×¾Ö.ÃÖÓ. 925, ‡.ÃÖ. 868 ´Ö¬µÖê —ÖÖ»Öß. µÖÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ ÝÖª ¾Ö
Œ¾Ö×“ÖŸÖ ¯Öª †¿ÖÖ ×´ÖÁÖ¿Öî»ÖßŸÖ Ûê»Öß ÖÆê. ŸÖߣÖÕÛú¸ ¾Ö “ÖÛξ֟ÖßÔ µÖÖÓ“Öê
“Ö׸¡Ö ˆ¯Ö¸ÖêŒŸÖ ®ÖÖ¾ÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê •Öî®Ö ¯Ö¸Ó¯Ö¸ê»ÖÖ †®ÖãÃÖºþþ®Ö ¾ÖÞÖÔ®Ö Ûê»Öê
†ÖÆê. ¯Ö¸ÓŸÖã ¾Öî׿Ö™¶Ö“µÖÖ ŸÖã»Ö®ÖêÃÖÖšß ¸Ö´ÖÛú£ÖÖ®ÖÛú »ÖõÖÖŸÖ ¸ÖÆÞµÖÖÃÖÖ¸ÜÖê
†ÖÆê. ¯ÖãÂÛúôÃÖê ¾ÖÞÖÔ®Ö ÃÖÓõÖê¯ÖÖ®Öê ×¾Ö´Ö»ÖÃÖæ¸ß“µÖÖ ¯Öˆ´Ö“Ö׸µÖ¯ÖδÖÖÞÖê“Ö
†ÖÆê. ÛúÖÆß ²ÖÖ²ÖŸÖߟÖᯙ ±ú¸Ûú ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ †ÖÆê. ¯Öˆ´Ö“Ö׸µÖ´Ö¬µÖê ¸Ö¾ÖÞÖÖ“µÖÖ
•µÖÖ ²Ö×ÆÞÖß»ÖÖ ÃÖ¾ÖÔ¡Ö “ÖÓ¦®ÖÜÖÖ ´Æ™»Öê †ÖÆê, ן֓Öê ®ÖÖ¾Ö µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ
¿Öæ¯ÖÔ®ÖÜÖÖ †ÖÆê. ¯Öã´Ö“Ö׸µÖ¯ÖδÖÖÞÖê ¸Ö¾ÖÞÖÖ®Öê »Öõ´ÖÞÖÖ“µÖÖ Ã¾Ö¸ÖŸÖ ×ÃÖÓÆ®ÖÖ¤
Ûúºþþ®Ö ¸Ö´ÖÖ»ÖÖ ±úÃÖ¾Öæ®Ö ÃÖߟÖê“Öê ƸÞÖ Ûê»Öê. ¯ÖÞÖ µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ ÃÖã¾ÖÞÖÔ´ÖµÖ
´ÖéÝÖÖ“ÖÖ ¯ÖεÖÖêÝÖ †ÖÆê. ¯Öˆ´Ö“Ö׸µÖ´Ö¬µÖê ²Ö×»Ö¸Ö•ÖÖ Ã¾ÖŸÖ: ÃÖãÝÖÎß¾ÖÖ»ÖÖ
¸Ö•µÖ ¤ê‰ú®Ö ¤ßõÖÖ ‘ÖêŸÖÖê ŸÖ¸ µÖê£Öê ¸Ö´ÖÖ®Öê ŸµÖÖ“ÖÖ ¾Ö¬Ö Ûê»ÖÖ †ÖÆê. µÖê£Öê
ÃÖߟÖÖ¯ÖƸÞÖÖ®ÖÓŸÖ¸ ןֻÖÖ ÃÖ´Ö•ÖÖ×¾ÖÞÖÖ·µÖÖ ×¡Ö•Ö™“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê. ŸÖ¸ †ÃÖÖ
ˆ»»ÖêÜÖ ¯Öˆ´Ö“Ö׸µÖ´Ö¬µÖê ®ÖÖÆß. µÖÖ ³Öê¤ÖÓ¾Öºþþ®Ö ïÖ,Ë™¯ÖÞÖê ÛúôŸÖê Ûúß
¿Öß»ÖÖÓÛúÖ“µÖÖ ¸Ö´ÖÛú£Öê¾Ö¸ ¾ÖÖ»´ÖßÛúß ¸Ö´ÖÖµÖÞÖÖ“ÖÖ ¯ÖγÖÖ¾Ö †×¬ÖÛú ¯Ö›»ÖÖ
†ÖÆê. ´ÖÖ¡Ö †Ö¯Ö»µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ¿Öê¾Ö™ß ¸Ö´Ö ¾Ö »Öõ´ÖÞÖÖ“Öê “Ö׸¡Ö •Öê
¯Öˆ´Ö“Ö׸µÖ´Ö¬µÖê ×¾ÖßÖÖ¸Ö®Öê ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê ŸÖê“Ö µÖê£Öê ÃÖÓõÖê¯ÖÖ®Öê פ»Öê
†ÖÆê †ÃÖê ¿Öß»ÖÖÓÛúÖ®Öê ïÖ™¯ÖÞÖê ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê.
³Ö¦êÀ¾Ö¸ÛéúŸÖ ÛúÆÖ¾Ö»Öß´Ö¬µÖê ¡ÖêÃÖ™ ´ÖÆÖ¯Öã¹ýÂÖÖÓ“Öß “Ö׸¡Öê †ÖÆêŸÖ. ³Ö¦êÀ¾Ö¸
Æê †³ÖµÖ¤ê¾ÖÖ“Öê ÝÖãºþþ ÆÖêŸÖê. †Ö×ÞÖ †³ÖµÖ¤ê¾ÖÖ“Öê ×ÃÖ嵅 †ÖÂÖÖœ µÖÖÓ“ÖÖ ÛúÖ»Ö
ÃÖã´ÖÖ¸ê ‡.ÃÖ. 1191 †ÖÆê. ´ÆÞÖ•Öê ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö 12 ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ“µÖÖ ¯ÖÎÖ¸Ó³Öß
×»Ö×Æ»ÖÖ †ÃÖÖ¾ÖÖ. Œ¾Ö×“ÖŸÖ ×šÛúÖÞÖß ¯Öª †ÃÖ»Öê ŸÖ¸ß ÃÖ¾ÖÔ ¸“Ö®ÖÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ
ÝÖªÖ´Ö¬µÖê“Ö Ûê»Öß †ÖÆê. ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ †¬µÖÖµÖþֺþþ¯Ö ¾ÖÖ †®µÖ ¯ÖÎÛúÖ¸“Öê
ÛúÖêÞÖŸÖêÆß ×¾Ö³ÖÖÝÖ ®ÖÖÆߟÖ. ¯ÖÞÖ Ûú£ÖÖ®ÖÛúÖ“Öß ÃÖ㸾ÖÖŸÖ (¸Ö´ÖÛúÆÖ ³ÖÞÞÖ‡(,
(¾ÖÖÞÖ¸ÛúÆÖ ³ÖÞÞÖ‡( †¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê Ûê»Öß †ÖÆê. µÖÖŸÖᯙ ¸Ö´ÖÛú£ÖÖ
×¾Ö´Ö»ÖÃÖæ¸ß“µÖÖ ¯Öˆ´Ö“Ö׸µÖ ¯ÖδÖÖÞÖê“Ö †ÖÆê. ÛúÖêšê ÛúÖêšê •ÖÖê £ÖÖê›ÖÃÖÖ
±ú¸Ûú †ÖÆê. ŸµÖÖŸÖ ÃÖߟÖÖ ×®Ö¾ÖÖÔÃÖ®Ö ÆÖ ¯ÖÎÃÖÓÝÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ÆÖêµÖ. ÃÖߟÖÖ
ÝÖ³ÖÔ¾ÖŸÖß †ÃÖæ®Ö ןֻÖÖ ¤Öê®Ö ¯Ö¸ÖÛδÖß ´Öã»ÖÖÓ“µÖÖ •Ö®´ÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß Ã¾Ö¯®Ö
¯Ö›ŸÖê. µÖÖ ³ÖÖݵÖÃÖæ“ÖÛú ‘Ö™®Öê´Öãôê ÃÖߟÖꓵÖÖ ÃÖ¾ÖŸÖßן֓ÖÖ «êÂÖ Ûú¸ŸÖÖŸÖ.
ÃÖߟÖê»ÖÖ ±úÃÖ×¾ÖÞµÖÖ“µÖÖ ÆêŸÖæ®Öê ¸Ö¾ÖÞÖÖ“Öê ×“Ö¡Ö Ûú֜޵ÖÖ“ÖÖ ŸµÖÖÓ®Öß ×ŸÖ»ÖÖ
†ÖÝÖÎÆ Ûê»ÖÖ. ÃÖߟÖê®Öê ¸Ö¾ÖÞÖÖ“Öê ´ÖãÜÖ Ûú¬Öß“Ö ¯ÖÖ×Æ»Öê ®Ö¾ÆŸÖê. ´ÆÞÖæ®Ö
ן֮Öê ¸Ö¾ÖÞÖÖ“Öê ±úŒŸÖ ¯ÖÖµÖ ×“ÖŸÖÖ¸»Öê. ÃÖ¾ÖŸÖßÓ®Öß ŸÖê ×“Ö¡Ö ¸Ö´ÖÖÃÖ
¤ÖÜÖ¾Öæ®Ö †ÃÖê ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê Ûúß, ÃÖߟÖÖ ¸Ö¾ÖÞÖÖ¾Ö¸ †®Ö㸌ŸÖ —ÖÖ»Öß †ÖÆê ¾Ö
ŸµÖÖ“Öß“Ö “Ö¸ÞÖ¾ÖÓ¤®ÖÖ Ûú¸ŸÖê. ŸÖ¸ß ¸Ö´ÖÖ®Öê ŸµÖÖ¾Ö¸ ŸÖÖŸÛúÖô ÛúÖÆß“Ö
¯ÖÎןÖ×ÛεÖÖ ¤ÖÜÖ×¾Ö»Öß ®ÖÖÆß. ŸÖê¾ÆÖ ÃÖ¾ÖŸÖßÓ®Öß ÃÖߟÖêÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ŸÖÖê †¯Ö¾ÖÖ¤
»ÖÖêÛúÖ´Ö¬µÖê ¯ÖÃָ׾ֻÖÖ. ŸµÖÖ´Öãôê ÃÖߟÖê“ÖÖ ŸµÖÖÝÖ Ûú¸ÞÖê ¸Ö´ÖÖ»ÖÖ ³ÖÖÝÖ
¯Ö›»Öê. ¸Ö¾ÖÞÖד֡ÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß“ÖÖ †ÃÖÖ ¾Öé¢ÖÖÓŸÖ Æê´Ö“ÖÓ¦Ö®ÖêÆß †Ö¯Ö»µÖÖ
(סÖÂÖ×™¿Ö»ÖÖÛúÖ¯Öã¹ýÂÖ“Ö׸¡Ö( ´Ö¬µÖê ÝÖÎÓ×£ÖŸÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
ŸÖߣÖÕÛú¸ “Ö׸¡Ö (¯ÖÎÖÛéúŸÖ) -
¿Öß»ÖÖÓÛúÖ“µÖÖ “Öˆ¯ÖÞÞÖ´ÖÆÖ¯Öã׸ÃÖ“Ö׸µÖ®ÖÓŸÖ¸“µÖÖ ŸÖß®Ö “ÖÖ¸ ¿ÖŸÖÛúÖÓ´Ö¬µÖê
ŸÖߣÖÕÛú¸ÖÓ“Öß ¯ÖãÂÛúô “Ö׸¡Öê ¯ÖÎÖÛéúŸÖ´Ö¬µÖê ×»Ö×Æ»Öß ÝÖê»Öß. ŸµÖÖ¯ÖîÛúß ÛúÖÆß
¯Öª´ÖµÖ, ÛúÖÆß ÝÖª´ÖµÖ ŸÖ¸ ÛúÖÆß ÝÖª¯Öª×´ÖÁÖ ÛúÖ¾µÖ¿Öî»Öß´Ö¬µÖê ×»Ö×Æ»Öê»Öß
†ÖÆêŸÖ. †³ÖµÖ¤ê¾Ö׿Ö嵅 ¾Ö¬ÖÔ´ÖÖ®ÖÃÖæ¸ß®Öê ‡Ô.ÃÖ. 1103 ´Ö¬µÖê 11000
¿»ÖÖêÛú¯ÖδÖÖÞÖê †ÖפÞÖÖÆ-“Ö׸µÖÓ ´Ö¬µÖê ¯ÖÎ£Ö´Ö ŸÖߣÖÕÛú¸ †Öפ®ÖÖ£ÖÖÓ“Öê “Ö׸¡Ö
×»Ö×Æ»Öê. ×¾Ö•ÖµÖ×ÃÖÓÆ׿Ö嵅 ÃÖÖê´Ö¯ÖÎ³Ö µÖÖ®Öê ÃÖã´ÖÖ¸ê 9000 ÝÖÖ£ÖêŸÖ 5 ¾Öê
ŸÖߣÖÕÛú¸ ÃÖã´Öן֮ÖÖ£Ö µÖÖÓ“Öê “Ö׸¡Ö 12 ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ“µÖÖ ´Ö¬µÖÖÃÖ ×»Ö×Æ»Öê. 6
¾Öê ŸÖߣÖÕÛú¸ ¯Öª¯ÖÎ³Ö µÖÖÓ“Öê “Ö׸¡Ö ¤ê¾ÖÃÖæ¸ß®Öê 13 ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖ ×»Ö×Æ»Öê.
»Öõ´ÖÞÖÝÖÞÖß®Öê (ÃÖã¯ÖÖÃÖÞÖÖÆ-“Ö׸µÖÓ( ´Ö¬µÖê 7 ¾Öê ŸÖߣÖÕÛú¸ ÃÖã¯ÖÖÀ¾ÖÔ®ÖÖ£Ö
µÖÖÓ“Öê “Ö׸¡Ö ×¾Ö. ÃÖÓ. 1999 ´Ö¬µÖê ×»Ö×Æ»Öê. Æê “Ö׸¡Ö ×¾ÖßÖéŸÖ †ÃÖæ®Ö
ŸµÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ ˆŸÛéú™ †ÖÆê. µÖÖŸÖ ÃÖã´ÖÖ¸ê 70 †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö ”Ó¤Æß †ÖÆêŸÖ.
µÖ¿ÖÖê¤ê¾Ö (×¾Ö.ÃÖÓ.1178) †Ö×ÞÖ ÁÖß“ÖӦ׿Ö嵅 Æ׸³Ö¦ (×¾Ö. ÃÖÓ. 1223) µÖÖ®Öê 8
¾Öê ŸÖߣÖÔÛú¸ “ÖÓ¦¯ÖγÖ( †×•ÖŸÖ×ÃÖÓÆÖ®Öê 11 ¾Öê ŸÖߣÖÔÛú¸ ÁÖêµÖÖÓÃÖ †Ö×ÞÖ
“ÖÓ¦¯ÖÎ³Ö µÖÖ®Öê 12 ¾Öê ŸÖߣÖÔÛú¸ ¾ÖÖÃÖã¯Öæ•µÖ µÖÖÓ“µÖÖ •Öß¾Ö®ÖÖ¾Ö¸ “Ö׸¡ÖÝÖÎÓ£Ö
¸“Ö»Öê. 14 ¾Öê ŸÖߣÖÔÛú¸ †®ÖÓŸÖ®ÖÖ£Ö µÖÖÓ“Öê “Ö׸¡Ö ®Öê×´Ö“ÖÓ¦Ö®Öê ×¾Ö. ÃÖÓ.
1223 ´Ö¬µÖê ×»Ö×Æ»Öê. 16 ¾Öê ŸÖߣÖÔÛú¸ ¿ÖÖÓן֮ÖÖ£Ö µÖÖÓ“Öê ‹Ûú “Ö׸¡Ö
¤ê¾ÖꮦÃÖæ¸ß®Öê ×¾Ö. ÃÖÓ. 1160 ´Ö¬µÖê ¾Ö ¤ãÃÖ¸ê ´Öã×®Ö³Ö¦®Öê ×¾Ö. ÃÖÓ. 1353
´Ö¬µÖê ×»Ö×Æ»Öê. ¤ê¾ÖÃÖæ¸ß“ÖÖ (¤ê¾Ö“ÖÓ¦) ÝÖÎÓ£Ö ÃÖã´ÖÖ¸ê 12000 ¿»ÖÖêÛú¯ÖδÖÖÞÖ
†ÖÆê. 19 ¾Öê ŸÖߣÖÔÛú¸ ´Ö×»»Ö®ÖÖ£Ö µÖÖÓ“µÖÖ •Öß¾Ö®ÖÖ¾Ö¸ ¤Öê®Ö “Ö׸¡Ö ÝÖÎÓ£Ö
†ÖÆêŸÖ. ‹Ûú ÁÖß“ÖӦ׿Ö嵅 Æ׸³Ö¦ µÖÖÓ®Öß ÃÖ¾ÖÔ ¤ê¾ÖÝÖÞÖß“µÖÖ ´Ö¤ŸÖß®Öê ×»Ö×Æ»ÖÖ
†ÖÆê ŸÖ¸ ¤ãÃÖ¸Ö ×•Ö®Ö꿾ָÃÖæ¸ß®Öê ×»Ö×Æ»ÖÖ †ÖÆê. †Ûú¸Ö¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖ“Ö 20 ¾Öê
ŸÖߣÖÔÛú¸ ´Öã×®ÖÃÖã¡ÖŸÖ µÖÖÓ“Öê “Ö׸¡Ö ÁÖß“ÖÓ¦ µÖÖÓ®Öê ÃÖã´ÖÖ¸ê 11000 ÝÖÖ£ÖêŸÖ
×»Ö×Æ»ÖÖ. 22 ¾Öê ŸÖߣÖÔÛú¸ ®Öê×´Ö®ÖÖ£Ö µÖÖÓ“µÖÖ “Ö׸¡ÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß 3 ÝÖÎÓ£Ö
×´ÖôŸÖÖŸÖ( ‹Ûú ´Ö»Ö¬ÖÖ¸ß Æê´Ö“ÖÓ¦ÛéúŸÖ, ¤ãÃÖ¸Ö ×•Ö®ÖêÀ¾Ö¸ÃÖæ׸ÛéúŸÖ ×¾Ö. ÃÖÓ.
1275 ´Ö¬Öᯙ †Ö×ÞÖ ×ŸÖÃÖ¸Ö ×¾ÖÛ뫅 ÃÖÓ¾ÖŸÖ 1233 ´Ö¬Öᯙ ¸Ÿ®Ö¯ÖγÖÃÖæ¸ß®Öê
×»Ö×Æ»Öê»ÖÖ. 23 ¾Öê ŸÖߣÖÔÛú¸ ¯ÖÖÀ¾ÖÔ®ÖÖ£Ö µÖÖÓ“Öê “Ö׸¡Ö †³ÖµÖ¤ê¾Ö¯ÖÎ׿ÖµÖ
¤ê¾Ö³Ö¦ÃÖæ¸ß®Öê ×¾Ö. ÃÖÓ. 1168 ´Ö¬µÖê ×»Ö×Æ»ÖÖ. µÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ¿Öî»Öß
ÝÖª¯Öª3ÖŸ´ÖÛú †ÖÆê. †Ó×ŸÖ´Ö ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß (´ÖÆÖ¾Ö߸-“Ö׸µÖÓ( ®ÖÖ¾ÖÖ“Öê
ŸÖß®Ö ÝÖÎÓ£Ö ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †ÖÆêŸÖ. ‹Ûú ÃÖã×´Öן־ÖÖ“ÖÛú׿Ö嵅 ÝÖãÞÖ“ÖÓ¦ÝÖÞÖßµÖÖÓ“ÖÖ,
¤ãÃÖ¸Ö ¤ê¾Ö®¦ÝÖÞÖß (®Öê×´Ö“ÖÓ¦) µÖÖÓ“ÖÖ †Ö×ÞÖ ×ŸÖÃÖ¸Ö ¤ê¾Ö³Ö¦ÃÖæ¸ µÖÓ“ÖÖ. µÖÖ
ÃÖ¾ÖÖÔ¯ÖêõÖÖ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ´ÖÆÖ¾Ö߸ “Ö׸¡Ö †Ö“ÖÖ¸ÖÓÝÖ ¾Ö Ûú»¯ÖÃÖæ¡Ö µÖÖÓ´Ö¬µÖ
ÃÖÓ¯Ö›ŸÖê. Ûú»¯ÖÃÖæ¡ÖßµÖ “Ö׸¡ÖÖ“ÖßÛúÖ¾µÖ¿Öî»Öß »Ö×»ÖŸÖ×¾Ößָ´Ö¬Öß»Ö
²Ö㬤“Ö׸¡ÖÖ“µÖÖ ¸“Ö®ÖêÃÖÖ¸ÜÖß †ÖÆê. Æß ¸“Ö®ÖÖ ³Ö¦²ÖÖÆæ“Öß ÃÖ´Ö•Ö»Öß •ÖÖŸÖê.
¾Ö¸ß»Ö ÃÖ¾ÖÔ ÝÖÎÓ£ÖÖÓ“Öß ³ÖÖÂÖÖ ¾Ö ¿Öî»Öß ¯ÖÎÖµÖ: ‹ÛúÃÖÖ¸ÜÖß“Ö †ÖÆê. ŸµÖÖŸÖß»Ö
³ÖÖÂÖÖ ´ÖÆÖ¸Ö™Òß ¯ÖÎÖÛéúŸÖ †ÃÖæ®ÖÆß ´Ö¬Öæ®Ö ´Ö¬Öæ®Ö ¿ÖÖî¸ÃÖê®Öß“Öß »ÖõÖÞÖê
†ÖœôŸÖÖŸÖ. ¿Öî»Öß ÃÖÖ¬ÖÖ¸ÞÖŸÖ: ¯Öã¸ÖÞÖ¯Ö¬¤ŸÖß“Öß †ÖÆê. ¯Ö¸ÓŸÖã Ûú¾Öß“µÖÖ
¯ÖÎןֳÖê¯ÖδÖÖÞÖê ŸµÖÖŸÖᯙ ”Ó¤, †»ÖÓÛúÖ¸, ¸ÃÖÖŸ´ÖÛúŸÖÖ ‡. ÛúÖ¾µÖÝÖãÞÖÖÓ“Öß
ŸÖ¸ŸÖ´ÖŸÖÖ †ÖœôŸÖê. ¯ÖΟµÖêÛú ÝÖÎÓ£ÖÖ´Ö¬µÖê “Ö׸¡Ö ®ÖÖµÖÛúÖ“µÖÖ †®ÖêÛú
¯Öæ¾ÖÔ³ÖÖ¾ÖÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. †Ö×ÞÖ Æê ¾ÖÞÖÔ®Ö ŸµÖÖ ŸµÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ 1/3
³ÖÖÝÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ÛúÖêšê ÛúÖêšê †¬µÖÖÔ ³ÖÖÝÖÖ¯ÖµÖÕŸÖ ¾ÖÖœ»Öê †ÖÆê. ²ÖÖÛúß“µÖÖ
³ÖÖÝÖÖŸÖÃÖã¬¤Ö ˆ¯ÖÖܵÖÖ®Öê ¾Ö ˆ¯Ö¤ê¿Ö µÖÖÓ“Öê“Ö ¯ÖδÖÖÞÖ •ÖÖÃŸÖ †ÖÆê.
®ÖÖµÖÛúÖ“µÖÖ “Ö׸¡Ö ¾ÖÞÖÔ®ÖÖ´Ö¬µÖê •Ö®´Ö®ÖÝָߓÖß ¿ÖÖê³ÖÖ,
´ÖÖŸÖÖ-ׯ֟ÖÖ-¾Öî³Ö¾Ö, ÝÖ³ÖÔ-•Ö®´Ö-¯ÖÎÃÖÓÝÖß ¤ê¾ÖÛéúŸÖ †×ŸÖ¿ÖµÖ, Ûãú´ÖÖ¸×ÛÎ›Ö ¾Ö
׿ÖõÖÞÖ, ¤ßõÖÖ-¯ÖξÖΕµÖÖ, ÛúšÖê¸ ŸÖ¯Ö¿“ÖµÖÖÔ, ¯Ö׸ÂÖÆ•ÖµÖ, ˆ¯ÖÃÖÝÖÔÃÖÆ®Ö,
Ûê¾Ö»Ö–ÖÖ®Ö¯ÖÎÖ¯ŸÖß, ÃÖ´Ö¾ÖÃÖ¸ÞÖ-¸“Ö®ÖÖ ¾Ö ˆ¯Ö¤ê¿Ö, ¤ê¿ÖÖê¤ê¿Öß ×¾ÖÆÖ¸, †Ö×ÞÖ
¿Öê¾Ö™ß ×®Ö¾ÖÖÔÞÖ µÖÖÃÖÓÓ²ÖÓ¬Öß Ûú¬Öß £ÖÖꛌµÖÖŸÖ ŸÖ¸ Ûú¬Öß ×¾ÖßÖÖ¸Ö®Öê
Ûê»Ö껵ÖÖ ¾ÖÞÖÔ®ÖÖŸÖ Ûê¾ÆÖ ÃÖ¸ô¯Ö¬¤ŸÖß ŸÖ¸ Ûê¾ÆÖ Ûú»¯Ö®ÖÖ×¾Ö»ÖÖÃÖ, »ÖÖ×»ÖŸµÖ,
¯ÖΓÖ㸠†»ÖÓÛúÖ¸ ‡ŸµÖÖפÛúÖÓ®Öß ÃÖ•Ö»Öê»Öß ¯ÖÎòÝÖ»³Ö ¿Öî»Öß †ÖœôŸÖê.
¯ÖªÖŸ´ÖÛú ×¾Ö¿ÖêÂÖ Ûú£ÖÖÝÖÎÓ£Ö (¯ÖÎÖÛéúŸÖ) -
ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“µÖÖ “Ö׸¡ÖÖ׿־ÖÖµÖ ÃÖÓµÖ´Ö, ˆ¯Ö¾ÖÖÃÖ, ¯Öã•ÖÖ, ×¾Ö׬Ö×¾Ö¬ÖÖ®Ö,
¯ÖÖ¡Ö¤Ö®Ö ‡ŸµÖÖפ ×¾Ö׿Ö™ ÝÖãÞÖÖÓ“Öß ´ÖÆŸÖß ÝÖÖÞµÖÖÃÖÖšß ÛúÖÆß ×¾Ö׿Ö™
¾µÖŒŸÖßÓ“µÖÖ •Öß¾Ö®Ö-“Ö׸¡Ö-ºþþ¯ÖÖ®Öê •Öî®Ö¬Ö´ÖÖÔ“Öê ´ÖÆÖŸ´µÖ ¯ÖÎÝÖ™ Ûú¸ÞµÖÖ“µÖÖ
ÆêŸÖæ®Öê ×»Ö×Æ»Öê»Öê ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ³ÖÖÂÖêŸÖᯙ †®ÖêÛú ÝÖÎÓ£Ö ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †ÖÆêŸÖ.
¸“Ö®ÖÖ¿Öî»Öß ¾Ö ¯ÖδÖÖÞÖ ‡ŸµÖÖפ ¤é™߮Öê †¿ÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖÓ“Öê ŸÖß®Ö ³ÖÖÝÖ ¯ÖÖ›ŸÖÖ
µÖêŸÖß»Ö. ”Ó¤, †»ÖÓÛúÖ¸ ‡ŸµÖÖפ ÛúÖ¾µÖÝÖãÞÖ ¾Öî׿Öš¶ÖÃÖÖšß ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ †ÃÖ껵ÖÖ
¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÝÖª ÝÖÎÓ£ÖÖÓ“ÖÖ ¤ãÃÖ¸Ö ¾ÖÝÖÔ. †Ö×ÞÖ •Öê ²ÖÆã¬ÖÖ Ûú£ÖÖÛúÖêÂÖ ®ÖÖ¾ÖÖ®Öê
¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ †ÃÖæ®Ö •µÖÖŸÖ ÝÖª-¯Öª×´ÖÁÖ ¸“Ö®ÖÖ¿Öî»Öß´Ö¬µÖê ¬ÖÖ×´ÖÔÛú
áÖß-¯Öã¹ýÂÖÖÓ“Öß “Ö׸¡Öê ‡ŸÖ¸ ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ´ÖÖ®ÖÖ®Öê ÃÖÓõÖê¯Öºþþ¯ÖÖ®Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö
Ûê»Öê †ÖÆêŸÖ. †ÃÖê ÝÖÎÓ£Ö ×ŸÖÃÖ·µÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ÖŸÖ ´ÖÖꛟÖÖŸÖ.
†®ÖãµÖÖêÝÖ«Ö¸ÃÖæ¡Ö, Ûãú¾Ö»ÖµÖ´ÖÖ»ÖÖ, ןֻÖÛú´ÖÓ•Ö¸ß ‡ŸµÖÖפ †®ÖêÛú ¯ÖÎÖ“Öß®Ö
ÝÖÎÓ£ÖÖ´Ö¬µÖê ¯Ö֤׻֯ŸÖÃÖæ׸ÛéúŸÖ (ŸÖ¸ÓÝÖ¾ÖŸÖß ÛúÆÖ( µÖÖ ÃÖ¾ÖÖÔŸÖ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö
¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÛúÖ¾µÖÖ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ ÃÖÖ¯Ö›ŸÖÖê. (×¾ÖÃÖêÃÖ-×®ÖÃÖßÆ-“ÖãÞÞÖß( ´Ö¬µÖê
®Ö¸¾ÖÖƮ֤¢Ö Ûú£Öê»ÖÖ »ÖÖî×ÛúÛú ¾Ö ŸÖ¸ÓÝÖ¾ÖŸÖß ¾Ö (´ÖÝÖ¬ÖÃÖê®ÖÖ( ‡ŸµÖÖפ
Ûú£ÖÖÓ®ÖÖ »ÖÖêÛúÖê¢Ö¸ Ûú£ÖÖ ´Æ™»Öê †ÖÆê. ÆÖ»ÖÛéúŸÖ ÝÖÖ£ÖÖÃÖ¯ŸÖ¿ÖŸÖß´Ö¬µÖê
¯Ö֤׻֯ŸÖÖÓ“µÖÖ ÝÖÖ£ÖÖÓ“Öê ÃÖÓÛú»Ö®Ö †ÖÆê. ¯ÖγÖÖ“ÖÓ¦ÛéúŸÖ ¯ÖγÖÖ¾ÖÛú
“Ö׸¡ÖÖ´Ö¬µÖê (13 ¾Öê ¿Ö.) ¯Ö֤׻֯ŸÖÃÖæ¸ßÓ“ÖÖ •Öß¾Ö®Ö¾Öé¢ÖÖÓŸÖ †ÖÆê. ŸµÖÖŸÖ
†®ÖêÛú ×¾ÖªÖ¬Ö¸ Ûãú»ÖÖÓ“ÖÖ ¾Ö ®ÖÖÝÖÆ×ßÖÝÖãºþÓþ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê. µÖÖ
ˆ»»ÖêÜÖÖÓ¾Öºþþ®Ö µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖÓ“ÖÖ ¸“Ö®ÖÖ ÛúÖ»Ö ‡Ô. ÃÖ. 500 “µÖÖÆß ¯Ö‰ú¾ÖßÔ“ÖÖ
š¸ŸÖÖê. ¤ã¤î¾ÖÖ®Öê ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö †ªÖ¯Ö ˆ¯Ö»Ö²¬Ö —ÖÖ»ÖÖ ®ÖÖÆß. ¯Ö¸ÓŸÖã ¾Ö߸³Ö¦×¿ÖµÖ
®Öê×´Ö“ÖÓ¦ µÖÖ®Öê µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖÖ (ŸÖ¸ÓÝÖ»ÖÖê»ÖÖ( µÖÖ ®ÖÖ¾ÖÖ®Öê 1643 ÝÖÖ£ÖêŸÖ, 15
¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ“µÖÖ ÃÖã´ÖÖ¸ÖÃÖ ÃÖÓ7ê¯Ö Ûê»ÖÖ †ÖÆê. ÆÖ ŸÖ¸ÓÝÖ»ÖÖê»ÖÖ ÝÖÎÓ£Ö
¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ —ÖÖ»ÖÖ †ÖÆê (®Öê×´Ö×¾Ö–ÖÖ®Ö ÝÖÎÓ£Ö´ÖÖ»ÖÖ, ×¾Ö. ÃÖÓ. 2000).
¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛú »ÖµÖ´Ö®Ö µÖÖ®Öê Ûê»Öê»ÖÖ µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖÖ •Ö´ÖÔ®Ö †®Öã¾ÖÖ¤ ¾Ö
®Ö¸×ÃÖÓƳÖÖ‡Ô ¯Ö™ê»Ö µÖÖ®Öê Ûê»Öê»ÖÖ ÝÖã•Ö¸ÖŸÖß †®Öã¾ÖÖ¤ ¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ —ÖÖ»Öê
†ÖÆêŸÖ. ŸÖ¸ÓÝÖ¾ÖŸÖß Ûú£ÖÖ ¾ÖÖŒµÖ¯ÖΓÖÖ¸-¯ÖΓÖã¸, †×ŸÖ ×¾Ö¿ÖÖ»Ö ¾Ö
¾Öîד֡µÖ¯ÖæÞÖÔ ÆÖêŸÖß. ŸµÖÖŸÖ ÃÖãÓ¤¸ Ûãú»ÖÛú, ÝÖÆ®Ö µÖãÝÖ»Ö ¾Ö ¤ã²ÖÖêÔ¬Ö
ÂÖ™ËÛú»ÖÖÓ“ÖÖ ¯ÖεÖÖêÝÖ Ûê»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ. ŸÖß ¸“Ö®ÖÖ ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ®ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖß ÆÖêŸÖß.
ÃÖÖ´ÖÖ®µÖ ¾ÖÖ“ÖÛúÖ»ÖÖ ŸµÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ÛúÖêÞÖŸÖÖ“Ö »ÖÖ³Ö ®Ö¾ÆŸÖÖ. ŸµÖÖ Ûú£Öê“ÖÖ
»ÖÖê¯Ö ÆÖê‰ú ®ÖµÖê µÖÖÃÖÖšß ŸµÖÖŸÖᯙ ÝÖÖ£ÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÓõÖê¯Ö µÖê£Öê ÃÖÖ¤¸ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ
µÖêŸÖ †ÖÆê, †ÃÖÖ ŸÖ¸ÓÝÖ»ÖÖê»ÖÖÛúÖ¸ÖÓ“ÖÖ Ã¯Ö™ †×³Ö¯ÖÎÖµÖ †ÖÆê. µÖÖ´Ö¬µÖê
ŸÖ¸ÓÝÖ¾ÖŸÖß ®ÖÖ¾ÖÖ“µÖÖ ‹ÛúÖ ÃÖÖ¬¾Öß“Öß Ûú£ÖÖ †ÖÆê. ŸÖ¸ÓÝÖ¾ÖŸÖß ÃÖÖ¬¾Öß ³ÖßõÖÖ
´ÖÖÝÖÞµÖÖÃÖÖšß ÝÖÖ¾ÖÖŸÖ ÝÖê»Öß †ÃÖŸÖÖ®ÖÖ ‹ÛúÖ ÃÖêšÖÞÖß®Öê ן֓µÖÖ ºþþ¯ÖÖ»ÖÖ
†ÖÛéú™ ÆÖê‰ú®Ö ןֻÖÖ ×“ÖÖ •Öß¾Ö®Ö-¾Öé¢ÖÖÓŸÖ ×¾Ö“ÖÖ¸»ÖÖ. ŸÖê¾ÆÖ ×ŸÖ®Öê
þ֟Ö:“ÖÖ ¾Öé¢ÖÖÓŸÖ ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»ÖÖ - •Öê¾ÆÖ ŸÖß µÖã¾ÖŸÖß ÆÖêŸÖß ŸÖê¾ÆÖ ‹Ûú “ÖÛú¾ÖÖ
¯ÖõÖß ¯ÖÖÆæ®Ö ןֻÖÖ †Ö¯Ö»µÖÖ ¯Öæ¾ÖÔ •Ö¾Ö®´ÖÖ“Öß †Öš¾ÖÞÖ —ÖÖ»Öß. ŸµÖÖ •Ö®´Öß ŸÖß
“ÖÛú¾Öߺþþ¯ÖÖ®Öê ÝÖÓÝÖÖ ®Ö¤ß“µÖÖ ÛúÖšß †Ö¯Ö»µÖÖ ×¯Ö뵅 “ÖÛú¾µÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸ ÛÎß›Ö
Ûú¸ßŸÖ ÆÖêŸÖß. ŸÖê¾ÆÖ ŸÖÖê “ÖÛú¾ÖÖ ¾µÖÖ¬ÖÖ“µÖÖ ²ÖÖÞÖÖ®Öê ´Öºþþ®Ö ¯Ö›»ÖÖ.
ŸµÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸ “ÖÛú¾Öß®ÖêÆß ¯ÖÎÖÞÖ ÃÖÖê›»ÖÖ. ®ÖÓŸÖ¸ ןֻÖÖ ŸÖ¸ÓÝÖ¾ÖŸÖß“ÖÖ •Ö®´Ö
×´ÖôÖ»ÖÖ. •ÖÖןÖÃÖ´ÖÎÞÖ—ÖÖ»µÖÖ¾Ö¸ ן֮Öê ¯Öæ¾ÖÔ •Ö®´Öß“ÖÖ ¾Öé¢ÖÖÓŸÖ ×“Ö¡Ö¯Ö™Ö¾Ö¸
¸ÓÝÖ¾Öæ®Ö ÛúÖî´Öã¤ß ´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ“µÖÖ ¯ÖÎÃÖÓÝÖß ŸÖÖê ד֡Ö-¯Ö™ ÛúÖî¿ÖÖÓ²Öß
®ÖÝָߓµÖ “ÖÛúÖ´Ö¬µÖ šê¾Öæ®Ö פ»ÖÖ. ŸÖê ×“Ö¡Ö ¯ÖÖÆæ®Ö ¯Ö©¤ê¾Ö ®ÖÖ¾ÖÖ“µÖÖ ‹ÛúÖ
ÁÖêך¯Öã¡ÖÖ»ÖÖ ¯Öæ¾ÖÔ³Ö¾ÖÖ“Ö Ã´Ö¸ÞÖ —ÖÖ»ÖÖ. ®ÖÓŸÖ¸ ŸµÖÖ ¤Öê‘ÖÖÓ“Öê ¯ÖÎê´Ö ¾ÖÖœß
»ÖÖÝÖ»Öê. ¯Ö¸ÓŸÖã ן֓µÖÖ ¾Ö×›»ÖÖÓ®Öê ŸµÖÖ ŸÖºþþÞÖÖ¿Öß ×ŸÖ“ÖÖ ×¾Ö¾ÖÖÆ Ûúºþþ®Ö
פ»Ö ®ÖÖÆß. Ûú¸ÞÖ ŸÖÖê ¯Öã¸êÃÖÖ ÁÖß´ÖÓŸÖ ®Ö¾ÆŸÖÖ. ŸÖê¾Æ ‹Ûú ¸Ö¡Öß ®ÖÖ¾Öê´Ö¬µÖê
²ÖÃÖæ®Ö ŸÖê ˆ³ÖµÖŸÖÖ ¯Öôæ®Ö ÝÖê»Öê. ´ÖÖ¡Ö ³Ö™Ûú †ÃÖŸÖÖ®ÖÖ ŸÖê ¤Öê‘ÖêÆß
“ÖÖê¸ÖÓ“µÖÖ ÆÖŸÖß ÃÖÖ¯Ö›»Öê. ŸµÖÖ ¬ÖæŸÖÖÕ®Öß ÛúÖŸµÖÖµÖ®Öß ¤ê¾Öß ÃÖ´ÖÖê¸ ŸµÖÖ®ÖÖ
²Öôß ¤êÞÖËÖ“Öê š¸×¾Ö»Öê. ¯ÖÞÖ ×ŸÖ“µÖÖ ×¾Ö»ÖÖ¯ÖÖ´Öãôê “ÖÖê¸ ¯ÖδÖãÜÖÖ»ÖÖ ×ŸÖ“ÖÖ
¤µÖÖ †Ö»Öß. ŸÖµÖÖ®Öê ŸµÖÖÓ“Öß ÃÖ™ÛúÖ Ûú»Ö. ŸÖê ÛúÖî¿ÖÖÓ²Öß»ÖÖ ¯Ö¸ŸÖ †Ö»Öê.
ŸÖê£Öê ŸµÖÖÓ“ÖÖ ×¾Ö¾ÖÖÆ ´ÖÖêš¶Ö £ÖÖ™ÖŸÖ —ÖÖ»ÖÖ. ÛúÖ»ÖÖÓŸÖ¸Ö®Öê ŸÖß “ÖÓ¤®Ö²ÖÖ»ÖÖ
†ÖוÖÔÛê“Öß ×¿ÖµÖÖ —ÖÖ»Öß. ¾Ö ן֓µÖÖ ²Ö¸Öê²Ö¸ ×¾ÖÆÖ¸ Ûú¸ßŸÖ Ûú¸ßŸÖ ŸÖê£Öê
µÖê‰ú®Ö ¯ÖÖêÆÖê“Ö»Öß. µÖÖ ×ŸÖ“ÖµÖ •Öß¾Ö®Ö¾Öé¢ÖÖÓŸÖÖ“µÖÖ ¯ÖγÖÖ¾ÖÖ®Öê ŸµÖÖ
ÃÖêšÖÞÖß®ÖêÆß ÁÖÖ¾ÖÛú-¾ÖΟÖÖ“ÖÖ †Ó×ÝÖÛú¸ Ûú»ÖÖ. µÖ Ûú£ÖÖ®ÖÛúÖŸÖᯙ †®ÖêÛú ‘Ö™®ÖÖ
ÃÖã²ÖÓ¬Öã, ²ÖÖÞÖ ‡ŸµÖÖפÛú ÃÖÓÃÛéúŸÖ Ûú¾ÖßÓ“µÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖᯙ ‘Ö™®ÖêÃÖָܵÖÖ“Ö
†ÖÆêŸÖ. ®Ö¸²Ö»Öß“ÖÖ ¯ÖÎÃÖÓ‘Ö ŸÖ¸ ³Ö¾Ö³ÖæŸÖß“µÖÖ ´ÖÖ»ÖŸÖß-´ÖÖ¬Ö¾Ö´Ö¬Öß»Ö
¯ÖÎÃÖÓÝÖÖÃÖÖ¸ÜÖÖ“Ö ¾Ö×´ÖÔ»ÖÖ †ÖÆê.
†Öš¾ÖµÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖᯙ Æ׸³Ö¦ÃÖæ׸“µÖÖ ¬ÖæŸÖÖÔܵÖÖ®Ö µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ 485 ÝÖÖ£ÖÖ
†ÃÖæ®Ö ŸµÖÖ 5 †ÖܵÖÖ®ÖÖ´Ö¬µÖê ×¾Ö³ÖÖÝÖ»µÖÖ †ÖÆê. ˆ••Öê®Öß“µÖÖ †ÖÃÖ¯ÖÖÃÖ ‹Ûú
ˆªÖ®Ö ÆÖêŸÖê. ŸÖê£Öê µÖÖêÝÖÖµÖÖêÝÖÖ®Öê 5 ¬ÖæŸÖÖÕ“µÖÖ ™Ö껵ÖÖ ‹Ûú¡Ö †Ö»µÖÖ
¯ÖÖ‰ú®Ö ‹ÛúÃÖÖ¸ÜÖÖ ¯Ö›ŸÖ ÆÖêŸÖÖ. ŸµÖÖ´Öãôê ÜÖÖÞµÖÖׯÖÞµÖß“Ö ÃÖÖêµÖ Ûú¸ÞÖê ÛúךÞÖ
—ÖÖ»Öê ŸÖê¾ÆÖ 5 Æß ™ÖêóµÖÖÓ“Öê ¯ÖδÖãÜÖ ‹Ûú¡Ö •Ö´Ö»Öê. ŸµÖÖ¯ÖîÓÛúß ‹Ûú
™Öêô߯ÖδÖãÜÖ ´Öæ¤ê¾Ö µÖÖ®Öê †¿Öß ÃÖæ“Ö®ÖÖ ´ÖÖÓ›»Öß Ûú, ¯ÖΟµÖêÛúÖ®Öê †Ö¯ÖÖ¯Ö»ÖÖ
†®Öã³Ö¾Ö Ûú£Ö®Ö Ûú¸Ö¾ÖÖ. ŸÖß Ûú£ÖÖ ‹êÛæú®Ö ¤ãÃÖ·µÖÖ ™ôß ¯ÖδÖãÜÖÖ®Öê †Ö¯Ö»µÖÖ
†®Öã³ÖæŸÖ ¾Öé¢ÖÖÓŸÖÖ®Öê ŸÖß ÛúŸÖÖ ÃÖÓ³Ö¾Ö®ÖßµÖ †ÖÆê †ÃÖê ×ÃÖ¬¤ Ûú¸Ö¾Öê. ×ÛÓ¾ÖÖ
•µÖÖ»ÖÖ †ÃÖê ×ÃÖ¬¤ Ûú¸ŸÖÖ µÖêŸÖ ®ÖÖÆß ¾Ö •µÖÖ»ÖÖ ŸÖß Ûú£ÖÖ †ÃÖÓ³Ö¾Ö®ÖßµÖ ¾ÖÖ™ê»Ö
ŸµÖÖ®Öê ŸµÖÖ ×¤¾ÖÃÖÖ“ÖÖ ÃÖ¾ÖÔ “ÖÖê¸ÖÓ“µÖÖ ³ÖÖê•Ö®ÖÖ“ÖÖ ÜÖ“ÖÔ Ûú¸Ö¾ÖÖ.
µÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ´Öæ»Ö¤ê¾Ö, ÛÓ›Ûú¸ßÛú, ‹ÛúÖÂÖÖœ ¾Ö ¿Ö¿Ö µÖÖ “ÖÖ긯ÖδÖãÜÖÖÓ®Öß
†Ö¯ÖÖ¯Ö»Öê †ÃÖÖ´ÖÖ®µÖ †®Öã³Ö¾Ö ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê. ¾Ö ŸµÖÖ ÃÖ¾ÖÖÕ®Öß †Ö¯ÖÖ¯Ö»µÖÖ
¯ÖÖô߯ÖδÖÖÞÖê ŸÖ¤®ÖãÂÖÓ×ÝÖÛú ¯Öã¸ÖÞÖÖŸÖᯙ †¤Ë³ÖãŸÖ ¾Öé¢ÖÖÓŸÖÖ“ÖÖ ¯Öã¸Ö¾ÖÖ
¤ê‰ú®Ö ŸµÖÖ ÃÖ¾ÖÔ Ûú£ÖÖ ÃÖÓ³Ö¾Ö®ÖßµÖ †ÖÆêŸÖ †ÃÖê ×ÃÖ¬¤ Ûê»Öê. ¯ÖÖ“Ö¾Öß ¯ÖÖšßô
ÜÖÓ›¯ÖÖ®ÖÖ ®ÖÖ¾ÖÖ“µÖÖ Ã¡Öß“ÖÖÖδÖãÜÖÖ“Öß ÆÖêŸÖß ×ŸÖ®Öê †Ö¯Ö»µÖÖ
¾Öé¢ÖÖÓŸÖÖ´Ö¬µÖê ®ÖÖ®ÖÖ¯ÖÎÛúÖ¸“µÖÖ †ÃÖÓ³Ö¾Ö®ÖßµÖ ‘Ö™®ÖÖÓ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ Ûê»ÖÖ. ¯ÖÞÖ
ŸµÖÖ ÃÖ¾ÖÔ ‘Ö™®ÖÖ †ÝÖ¤ß ÃÖÆ•Ö ÃÖÓ³Ö¾Ö®ÖßµÖ †ÖÆêŸÖ †ÃÖê ŸµÖÖ ‡ŸÖ¸ ¬ÖæŸÖÖÕ®Öß
¯ÖÖî¸Ö×ÞÖÛú ¾Öé¢ÖÖÓ®ŸÖÖ“µÖÖ †Ö¬ÖÖ¸Ö®Öê †Ö¯ÖÖ¯Ö»µÖÖ¯ÖÖôß ¯ÖδÖÖÞÖê ×ÃÖ¬¤ Ûê»Öê.
ŸÖ¸ß ¤êÜÖᯙ ÜÖÓ›¯ÖÖ®ÖÖ®Öê ÃÖ»»ÖÖ ×¤»ÖÖ Ûúß, ‡ŸÖ¸ ÃÖ¾ÖÔ “ÖÖ긯ÖδÖãÜÖÖÓ®Öß
ןֻÖÖ ÃÖ¾ÖÔ¯ÖδÖãÜÖ ´ÆÞÖæ®Ö ´ÖÖ®µÖŸÖÖ ªÖ¾Öß ´ÆÞÖ•Öê ŸÖß ÃÖ¾ÖÖÕ®ÖÖ ³ÖÖê•Ö®ÖÆß
¤ê‡Ô»Ö ¾Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ¾Ö¸ ¯Ö¸Ö³Ö¾ÖÖ“Öß ¯ÖÖôßÆß µÖêÞÖÖ¸ ®ÖÖÆß. ¯Ö¸ÓŸÖã
†ÖŸÖÖ¯ÖµÖÕŸÖ“µÖÖ ×¾Ö•ÖµÖÖ“µÖÖ ˆ®´ÖÖ¤Ö®Öê ŸµÖÖ ÃÖ¾ÖÔ ¬ÖæŸÖÖÕ®Öß ×ŸÖ“Öß ÃÖæ“Ö®ÖÖ
´ÖÖ®Ö»Öß ®ÖÖÆß. ´ÖÖ¡Ö ×ŸÖ»ÖÖ ×ŸÖ“ÖÖ ¿Öê¾Ö™“ÖÖ ¾Öé¢ÖÖ®ŸÖ ÃÖÖÓÝÖÞµÖÖ“Öß ¯Öã®Ö: ‹Ûú
ÃÖÓ¬Öß ×¤»Öß. ¯ÖÎÃÖÓÝÖ †ÖêôÜÖæ®Ö ÜÖÓ›¯ÖÖ®ÖÖ®Öê †¿Öß Ûú£ÖÖ ÃÖÓ×ÝÖŸÖ»Öß Ûúß -
‹Ûú¤Ö ®Ö¤ß¾Ö¸ Ûú¯Ö›ê ¬ÖæŸÖ †ÃÖŸÖÖ®ÖÖ ¾ÖÖ¤ô —ÖÖ»µÖÖ®Öê ן֓Öê ÃÖ¾ÖÔ Ûú¯Ö›ê ˆ›æ®Ö
ÝÖê»Öê ÆÖêŸÖê ¾Ö ×ŸÖ“Öê “ÖÖ¸ ®ÖÖêÛú¸Æß ¯Öôæ®Ö ÝÖê»Öê ÆÖêŸÖê. †Ö•Ö ŸµÖÖÓ“Öß
†ÖêôÜÖ ¯Ö™»Öß. ŸÖã´Æß“Ö “ÖÖê‘Öê ´ÖÖ—Öê ¯Öôæ®Ö ÝÖê»Öê»Öê ®ÖÖêÛú¸ ÆÖêŸÖ ¾Ö ´ÖÖê
ˆ›æ®Ö ÝÖê»Öê»Öê“Ö Ûú¯Ö›ê ŸÖã´Ö“µÖÖ †ÓÝÖÖ¾Ö¸ †ÖÆêŸÖ. ŸÖê¾ÆÖ Æê •Ö¸ ÃÖŸµÖ †ÃÖê»Ö
ŸÖ¸ ´ÖÖ—Öß “ÖÖÛú¸ß Ûú¸Ö ¯ÖÞÖ •Ö¸ Æê †ÃÖŸµÖ †ÃÖê»Ö ŸÖ¸ š¸»µÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ÃÖ¾ÖÖÕ“µÖÖ
³ÖÖê•Ö®ÖÖ“ÖÖ ÜÖ“ÖÔ Ûú¸Ö. †¿ÖÖ ¯Öê“ÖÖ´Öãôê ŸµÖÖ “ÖÖ¸ ¯Öã¹ýÂÖ¬ÖæŸÖÖÕ®Öß ×ŸÖ“Öê
¯ÖδÖãÜÖŸ¾Ö ´ÖÖ®Ö»Öê. ן֮ÖêÆß ÃÖ¾ÖÖÕ“µÖÖ ³ÖÖê•Ö®ÖÖ“Öß •Ö²ÖÖ²Ö¤Ö¸ß Ã¾ÖßÛúÖ¸»Öß.
®ÖÓŸÖ¸ ŸÖß Ã´Ö¿ÖÖ®ÖÖŸÖ ÝÖê»Öß ŸÖê£Öæ®Ö ®ÖãÛúŸµÖÖ“Ö ´Öê»Ö껵ÖÖ ´Öã»ÖÖ“Öê ¯ÖÎêŸÖ
‘Öê‰ú®Ö ¿ÖÆ¸ÖŸÖ †Ö»Öß. ŸÖê£Öê ן֮Öê ‹ÛúÖ ¬Ö×®ÖÛúÖ•Ö¾Öô ´Ö¤ŸÖ ´ÖÖ×ÝÖŸÖ»Öß ¾Ö
ŸµÖÖ»ÖÖ ¡ÖÖÃÖ ×¤»ÖÖ. ŸÖê¾ÆÖ ´ÖÖ¡Ö ŸµÖÖ“µÖÖ ®ÖÖÛú¸ÖÓ®Öß ×ŸÖ»ÖÖ ´ÖÖ¸ פ»ÖÖ.
ŸµÖÖ¾Ö¹ý®Ö ן֮Öê †ÖÛÎÖê¿Ö Ûê»ÖÖ Ûúß, ŸµÖÖ®Öß ×ŸÖ“µÖÖ ´Öã»ÖÖ»ÖÖ šÖ¸
´ÖÖ¸»Öê.ŸµÖÖ´Öãôê ¬Ö×®ÖÛúÖ®Öê ןֻÖÖ ÜÖæ¯Ö ¯ÖîÃÖÖ ¤ê‰ú®Ö †Ö¯Ö»Öß ÃÖã™ÛúÖ Ûúºþþ®Ö
‘ÖêŸÖ»Öß. ´ÖÝÖ ×ŸÖ®Öê ŸµÖÖ ¯Öî¿ÖÖ“µÖÖ •ÖÖê¸Ö¾Ö¸ ÃÖ¾ÖÔ “ÖÖê¸ÖÓ®ÖÖ ³ÖÖê•Ö®Ö פ»Öê.
ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ÃÖÖ×ÆŸµÖÖŸÖᯙ ˆ¯ÖÆÖÃÖÛúÖ¾µÖ-×¾Ö³ÖÖÝÖÖŸÖᯙ †×«ŸÖßµÖ ¸Ÿ®Ö
ÆÖêµÖ. ¯Öã¸ÖÞÖÖŸÖᯙ †×ŸÖ¸Ó×•ÖŸÖ ¯ÖÎÃÖÓÝÖ ¾Ö ‘Ö™®ÖÖ µÖÖ¾Ö¸ß»Ö ‹Ûú
†Ö»ÖÖê“Ö®ÖÖŸ´ÖÛú ¾µÖÓÝÖºþþ¯Ö ¯Ö¸ßõÖÞÖ“Ö ÆÖêµÖ. ®ÖÓŸÖ¸“µÖÖ ÛúÖôß ŸµÖÖ»ÖÖ
†®ÖãÃÖºþþ®Ö (¬Ö´ÖÔ¯Ö¸ßõÖÖ( ®ÖÖ¾ÖÖ“µÖÖ ÝÖÎÓ£Ö ¸“Ö®Öê“Öß †®Öã¾Öé¢Öß —ÖÖ»Öß.
ŸµÖÖ¯ÖîÛúß †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö´Ö¬Öᯙ Æ׸ÂÖêÞÖÖ“ÖÖ ¾Ö ÁÖãŸÖÛúߟÖßÔ“ÖÖ †Ö×ÞÖ
ÃÖÓÃÛéúŸÖ´Ö¬Öᯙ †×´ÖŸÖÝÖŸÖß“ÖÖ ‹Ûú †ÃÖê ŸÖß®Ö ÝÖÎÓ£Ö ¯ÖÎ×ÃÖ¨ †ÖÆê. (¯ÖÎÛúÖ.
´ÖãÓ²Ö‡Ô, 1944)
ו֮ÖêÀ¾Ö¸ÃÖæ׸׿Ö嵅 ¬Ö®ÖêÀ¾Ö¸ÃÖæ¸ß µÖÖÓ“µÖÖ (ÃÖã¸ÃÖãÓ¤¸ß-“Ö׸µÖÓ( ÊÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ
´ÖÆÖÛúÖ¾µÖÖ´Ö¬Öᯙ ¯ÖΟµÖêÛúß 250 ¯ÖδÖÖÞÖê 16 ¯Ö׸“”¤ÖÓ´Ö¬µÖê ‹ÛæúÞÖ 4000
ÝÖÖ£ÖÖ †ÖÆêŸÖ. µÖÖ“Öê »ÖêÜÖ®Ö “ÖÓ¦Ö¾ÖŸÖß®ÖÝÖ¸Ö´Ö¬µÖê ×¾Ö. ÃÖÓ. 1095 ´Ö¬µÖê
ÃÖÓ¯Ö»Öê. ÃÖã¸ÃÖãÓ¤¸ß Æß Ûãú¿ÖÖÝÖίÖ渓µÖÖ ®Ö¸¾ÖÖƤ¢Ö ¸Ö•ÖÖ“Öß ´Öã»ÖÝÖß.
׿ÖõÖÞÖÖ´Öã»Öê ŸÖß ´ÖÖêšß ×¾Ö¤ãÂÖß µÖ㌟Öß ´ÆÞÖæ®Ö ¯ÖÎ×ÃÖ¨ —ÖÖ»Öß. ²Öãר»ÖÖ
®ÖÖ¾ÖÖ“µÖÖ ¯Ö׸¾ÖÎÖוÖÛê®Öê ןֻÖÖ ®ÖÖ×ßÖÛú ´ÖŸÖ ¯Ö™×¾ÖÞµÖÖ“ÖÖ ¯Öε֟®Ö Ûê»ÖÖ.
¯ÖÞÖ ÃÖã¸ÃÖãÓ¤¸ß“µÖÖ ŸÖÛÔ ¿ÖÖáÖÖ®Öê ן֓ÖÖ ¯Ö¸Ö³Ö¾Ö Ûê»ÖÖ. ŸµÖÖ´Öã»Öê ¹ý™
ÆÖê‰ú®Ö ן֮Öê ÃÖã¸ÃÖãÓ¤¸ß“Öê ×“Ö¡Ö ˆ••Öî®Öß“ÖÖ ¸Ö•ÖÖ ¿Ö¡ÖãÓ•ÖµÖ µÖÖ»ÖÖ
¤ÖÜÖ×¾Ö»Öê ¾Ö ŸµÖÖ»ÖÖ ‡¸ê»ÖÖ ¯Öê™×¾Ö»Öê. ¿Ö¡ÖãÓ•ÖµÖ ¸Ö•ÖÖ®Öê ן֓µÖÖ ¾Ö×›»ÖÖÛú›ê
»ÖÝ®ÖÖ“Öß ´ÖÖÝÖÞÖß ‘ÖÖŸÖ»Öß ¯ÖÞÖ ŸÖß †´ÖÖ®µÖ —ÖÖ»Öß. µÖÖ´Öãôê ¤Öê®Æß
¸Ö•ÖÖÓ´Ö¬µÖê »ÖœÖ‡Ô •ÖãÓ¯Ö»Öß. ¯ÖÞÖ ŸµÖÖ“Ö¾Öêôß ×¾Ö•ÖµÖÖ£ÖÔ ¯Ö¾ÖÔŸÖÖ¾Ö¸ß»Ö ‹ÛúÖ
×¾ÖªÖ¬Ö¸Ö®Öê ÃÖã¸ÃÖãÓ¤¸ß»ÖÖ ¯Öô¾Öæ®Ö ®Öê»Öê. ןֻÖÖ ‹ÛúÖ Ûêôß“µÖÖ ¾Ö®ÖÖŸÖ
šê¾Ö»Öê. ŸÖê£Öê †ÖŸ´ÖÆŸµÖÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ×ŸÖ®Öê ×¾ÖÂÖÖ¸ß ±úô ÜÖÖ»»Öê.
¤î¾ÖµÖÖêÝÖÖ®Öê ŸµÖÖ“Ö¾Öêôß ×ŸÖ“ÖÖ ÜÖ¸Ö ×¯ÖεÖÛú¸ ´ÖÛú¸ÛêŸÖã ŸÖê£Öê µÖê‰ú®Ö
¯ÖÖêÆ“Ö»ÖÖ ¾Ö ŸµÖÖ®Öê ןֻÖÖ ¾ÖÖ“Ö×¾Ö»Öê. ®ÖÓŸÖ¸ ŸµÖÖ®Öê ŸÖê£Öæ®Ö ˆ••Öî®Öß»ÖÖ
•ÖÖ‰ú®Ö ¿Ö¡ÖãÓ•ÖµÖ ¸Ö•ÖÖ“ÖÖÆß ¯Ö¸Ö³Ö¾Ö Ûê»ÖÖ. ¯Ö¸ÓŸÖã ‹ÛúÖ ¾Öî¸ß×¾ÖªÖ¬Ö¸Ö®Öê
ŸµÖÖ»ÖÖ“Ö ¯Öô¾Öæ®Ö ®Öê»Öê. ´ÖÖêš´ÖÖêšß ÃÖÓÛú™ê ¾Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ‘Ö™®ÖÖ
†®Öã³Ö¾Ö»µÖÖ®ÖÓŸÖ¸ ÃÖã¸ÃÖãÓ¤¸ß ¾Ö ´ÖÛú¸ÛêŸÖæ µÖÖÓ“Öê ¯Öã®Ö´ÖßÔ»Ö®Ö ÆÖêæ®Ö
ŸµÖÖÓ“ÖÖ ×¾Ö¾ÖÖÆ —ÖÖ»ÖÖ. ¤ß‘ÖÔ ÛúÖ»Ö¯ÖµÖÕŸÖ ¸Ö•µÖ¾Öî³Ö¾Ö ³ÖÖêÝÖæ®Ö ¤Öê‘ÖÖÓ®ÖßÆß
¤ßõÖÖ ‘ÖêŸÖ»Öß. †Ö×ÞÖ Ûê¾Ö»Ö–ÖÖ®Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»µÖÖ¾Ö¸ ŸÖê ´ÖÖêõÖÖ»ÖÖ ÝÖê»Öê.
¾ÖßÖãŸÖ: ®ÖÖ´Ö×®Ö¤êÔ¿ÖÖ»ÖÖ ¾Ö ן֓µÖÖ •Öß¾Ö®Ö¾Öé¢ÖÖÓŸÖÖ»ÖÖ ÃÖ㸾ÖÖŸÖ †Ûú¸Ö¾µÖÖ
¯Ö׸“”ê¤Ö¯ÖÖÃÖæ®Ö ÆÖêŸÖê. ŸµÖÖ¯Öæ¾ÖßÔ Æ×ß֮ÖÖ¯Ö渓µÖÖ ÃÖêš ¬Ö®Ö¤¢ÖÖ“ÖÖ
‘Ö™®ÖÖ¯Öæ¾ÖÔ ¾Öé¢ÖÖÓŸÖ ¾Ö ¿Öê¾Ö™ß ŸµÖÖ“ÖÖ ÁÖߤ¢ÖÖ¿Öß ×¾Ö¾ÖÖÆ( ŸµÖÖ“Ö
‘Ö™®ÖÖ“ÖÛÎÖ´Ö¬µÖê ד֡־ÖêÝÖ ×¾ÖªÖ¬Ö¸ ¾Ö Ûú®ÖÛú´ÖÖ»ÖÖ †Ö×ÞÖ ×“Ö¡ÖÝÖŸÖß ¾Ö
ׯÖεÖÓÝÖã´ÖÓ•Ö¸ß µÖÖÓ“ÖµÖÖ ¯ÖÎê´ÖÛú£ÖÖ †Öê¾Ö»µÖÖ †ÖÆêŸÖ. ²ÖÆãŸÖêÛú ÃÖ¾ÖÔ ¸“Ö®ÖÖ
ÝÖÖ£ÖÖ ”Ó¤Ö´Ö¬µÖê †ÖÆê. ¯Ö¸ÓŸÖã ÛúÖÆß ÛúÖÆß ×šÛúÖÞÖß ×¾Ö×¾Ö¬Ö ”Ó¤ÖÓ“ÖÖÆß
ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. Ûú¾Öß ¯ÖÎןֳÖÖ ÃÖÓ¯Ö®®Ö †ÖÆê. ÃÖ¾ÖÔ ¸“Ö®ÖÖ¿Öî»Öß ´ÖÖêšß
ÃÖ¸ÃÖ †ÃÖæ®Ö ³ÖÖ¾Ö¯ÖæÞÖÔ ¾ÖÞÖÔ®ÖÖÓ®Öß ³ÖÖ¸Ö¾Ö»Öê»Öß †ÖÆê ®ÖîÃÖ×ÝÖÔÛú ¤é¿µÖê,
¯Öã¡Ö•Ö®´Ö, ×¾Ö¾ÖÖÆ ‡ŸÖÖפ ˆŸÃÖ¾Ö( ¯ÖÎÖŸÖ:ÛúÖ»Ö ¾Ö µÖÖÃÖÓÛúÖô¾Ö®ÖÖêªÖ®Öê ¾Ö
ÃÖ¸Öê¾Ö¸ê ‡ŸµÖ¤ßÓ“Öß ¾ÖÞÖÔ®Öê ´ÖÖêšß Ûú»ÖÖ¯ÖæÞÖÔ ¾Ö ¸Öê“ÖÛú †ÖÆêŸÖ. µÖÖŸÖß»Ö
®Ö韵ÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ¾ÖÞÖÔ®ÖÖ¾Ö¸ Æ׸³Ö¦Ö“µÖÖ ÃÖ´Ö¸Ö‡““Ö Ûú£Öê“Öß ”ÖµÖ ¯Ö›»Öß †ÖÆê.
´ÖÆêÀ¾Ö¸ÃÖæ׸ÛéúŸÖ (ÞÖÖÞÖ¯ÖÓ“Ö´Öß ÛúÆÖ( µÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ ‡. ÃÖ. 1015 “µÖÖÆß
¯Ö‰ú¾ÖßÔ —ÖÖ»Öß †ÃÖÖ¾Öß †ÃÖê ¾ÖÖ™ŸÖê. µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö 10 Ûú£ÖÖ
†ÖÆêŸÖ :- (1) •ÖµÖÃÖê®Ö, (2) ®ÖÓ¤, (3) ³Ö¦Ö, (4) ¾Ö߸, (5) Ûú´Ö»Ö, (6)
ÝÖãÞÖÖ®Öã¸ÖÝÖ, (7) ×¾Ö´Ö»Ö, (8) ¬Ö¸ÞÖ, (9) ¤ê¾Öß †Ö×ÞÖ (10) ³Ö×¾Öµ֤¢Ö.
µÖÖÓ¯ÖîÛúß ¯Ö×Æ»Öß ¾Ö ¿Öê¾Ö™“Öß Ûú£ÖÖ ¯ÖΟµÖêÛúß 500 ÝÖÖ£ÖêŸÖ ¯Öæ4´Ö —ÖÖ»Öß
†ÃÖæ®Ö ²ÖÖÛúß“µÖÖ †Öš ¯ÖΟµÖêÛúß 125 ÝÖÖ£ÖêŸÖ“Ö ÃÖÓ¯Ö×¾ÖÞµÖÖŸÖ †Ö»µÖÖ †ÖÆêŸÖ.
ÃÖ¾ÖÔ ÝÖÖ£ÖÖÓ“Öß ÃÖÓܵÖÖ ÃÖã´ÖÖ¸ê 2000 †ÖÆê. ÃÖ¾ÖÔ ¤ÆÖÆß Ûú£ÖÖ –ÖÖ®Ö¯ÖÓ“Ö´Öß
¾ÖΟÖÖ“Öê ´ÖÖÆÖŸ´µÖ ¤ÖÜÖ×¾ÖÞµÖÖÃÖÖšß ×»Ö×Æ»µÖÖ †ÖÆêŸÖ. Ûú£ÖÖÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö ÃÖãÓ¤¸,
ÃÖ¸ô ¾Ö ¯ÖξÖÖÆß †ÖÆê. µÖÖêÝµÖ ×šÛúÖÞÖß ¸ÃÖ, ³ÖÖ¾Ö ¾Ö »ÖÖêÛúÖꌟÖß µÖÖÓ“ÖÖÆß
ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. ŸµÖÖ´Öãôê ŸµÖÖŸÖᯙ ÛúÖ¾µÖ ¹ý“ÖÛú¸ —ÖÖ»Öê †ÖÆê.
Æê´Ö“ÖÓ¦Ö“ÖÖ Ûãú´ÖÖ¸¯ÖÖ»Ö“Ö׸ŸÖ ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö †Öš ÃÖÝÖÖÕÓ´Ö¬µÖê ¯ÖæÞÖÔ —ÖÖ»ÖÖ †ÖÆê.
Æê´Ö “ÖÓ¦Ö“ÖÖ •Ö®´Ö ×¾Ö.ÃÖÓ. 1145 ´Ö¬µÖê ¾Ö Ã¾ÖÝÖÖÔ¸ÖêÆÞÖ 1229 ´Ö¬µÖê —ÖÖ»Öê.
µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖÖ ¸“Ö®ÖÖÛúÖ»ÖÆß ÆÖ“Ö š¸ŸÖÖê. Æê´Ö“ÖÓ¦ÛúÖ»Öß ÝÖã•Ö¸ÖŸÖ“ÖÖ ¸Ö•ÖÖ
“ÖÖ»Ö㌵־ÖÓ¿ÖßµÖ Ûãú´ÖÖ¸¯ÖÖ»Ö ÆÖêŸÖÖ. †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ“µÖÖ“Ö ¯ÖÎê¸ÞÖê´Öãôê Ûú¾Öß®Öê
†®ÖêÛú ÝÖÎÓ£Ö ×»Ö×Æ»Öê. ¯ÖÎßÖãŸÖ ÝÖÎÓ£Ö ´ÖÖêšÖ ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ †ÖÆê.
Æê´Ö“ÖÓ¦Ö®Öê ¿Ö²¤Ö®Öã¿ÖÖÃÖ®Ö ®ÖÖ¾ÖÖ“ÖÖ ‹Ûú ´ÖÆÖ®Ö ÝÖÎÓ£Ö ×»Ö×Æ»ÖÖ †ÖÆê.
µÖÖ´Ö¬Öᯙ ÃÖÖŸÖ †¬µÖÖµÖÖŸÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¾µÖÖÛú¸ÞÖ ¾Ö †Öš¾µÖÖ´Ö¬µÖê ¯ÖÎÖÛéúŸÖ
¾µÖÖÛú¸ÞÖ ÃÖæ¡Ö ¯Ö¨ŸÖß®Öê ×»ÖÆæ®Ö ŸµÖÖ¾Ö¸ þ֟Ö:“Öß ¾Öé¢Öß ¸“Ö»Öß †ÖÆê. µÖÖ
¾µÖÖÛú¸ÞÖÖŸ´ÖÛú ×®ÖµÖ´ÖÖÓ“µÖÖ ¾Ö »ÖõÖÞÖÖÓ“µÖÖ ˆ¤ÖƸÞÖÖÃÖÖšß Æê´Ö“ÖÓ¦Ö®Öê ¾ªÖÁÖµÖ
ÛúÖ¾µÖ ¸“Ö»Öê †ÖÆê. ŸµÖÖ´Ö¬µÖê ¸Ö•ÖÖ Ûãú´ÖÖ¸¯ÖÖ»Ö µÖÖÓ“µÖÖ ¾ÖÓ¿ÖÖ“Öê ÛúÖ¾µÖ´ÖµÖ
¾ÖÞÖÔ®Ö Ûê»Öê †ÖÆê. ŸµÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö †Ö¯Ö»µÖÖ ¾µÖÖÛú¸ÞÖÖŸÖᯙ ÃÖæ¡ÖÖÓ“Öß ˆ¤ÖƸÞÖê
Ûδ־ÖÖ¸ ÃÖÖ¤¸ Ûê»Öß †ÖÆêŸÖ. µÖÖ´Ö¬µÖê ‹ÛæúÞÖ 28 ÃÖÝÖÔ †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖŸÖᯙ ¯Ö×Æ»µÖÖ
20 ÃÖÝÖÖÔ´Ö¬µÖê Ûãú´ÖÖ¸¯ÖÖ»Ö ¸Ö•ÖÖ“ÖÖ ¾ÖÓ¿Ö ¾Ö ¯Öæ¾ÖÔ•ÖÖÓ“ÖÖ ‡×ŸÖÆÖÃÖ
µÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¾µÖÖÛú¸ÞÖ ÃÖæ¡ÖÖ“Öß ˆ¤ÖƸÞÖê †ÖÆêŸÖ. ²ÖÖÛúß“µÖÖ †Öš
ÃÖÝÖÖÕ´Ö¬µÖê Ûãú´ÖÖ¸¯ÖÖ»Ö ¸Ö•ÖÖ“µÖÖ “Ö׸¡ÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ¾µÖÖÛú¸ÞÖÃÖæ¡ÖÖ“Öß
ˆ¤ÖƸÞÖê ˆ¯Ö×Ã£ÖŸÖ Ûê»Öß †ÖÆêŸÖ. ÆÖ“Ö ³ÖÖÝÖ Ûãú´ÖÖ¸¯ÖÖ»Ö“Ö׸ŸÖ ®ÖÖ¾ÖÖ®Öê ¯ÖÎ×ÃÖ¨
†ÖÆê. µÖÖŸÖᯙ ¯Ö×Æ»µÖÖ ÃÖÆÖ ¾Ö ÃÖÖŸÖ¾µÖÖ ÃÖÝÖÖÔŸÖᯙ 92 ÝÖÖ£Öê¯ÖµÖÕŸÖ,
ŸµÖÖÓ“µÖÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ¾µÖÖÛú¸ÞÖÖŸÖᯙ ¯ÖÎÖ¸Ó³ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö “Ö¾Ö£µÖÖ †¬µÖÖµÖÖŸÖᯙ 259
ÃÖæ¡ÖÖ¯ÖµÖÕŸÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ³ÖÖÂÖê“Öß •Öß ÃÖÖ´ÖÖ®µÖ »ÖõÖÞÖê ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öß †ÖÆêŸÖ
ŸµÖÖÓ“Öß ˆ¤ÖƸÞÖê ¯ÖÎßÖãŸÖ Ûê»Öß †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖ¯Öãœê †Öš¾µÖÖ ÃÖÝÖÖÔŸÖᯙ 5
ÝÖÖ£ÖÖÓ¯ÖµÖÕŸÖ ´ÖÖÝÖ¬Öß, †Ûú¸Ö¯ÖµÖÕŸÖ ¯Ö¿ÖÖ“Öß, ŸÖê¸Ö¯ÖµÖÕŸÖ “Öæ×»ÖÛúÖ ¯Öî¿ÖÖ“Öß
†Ö×ÞÖ ŸµÖÖ¯Öãœê ŸµÖÖ“Ö ÃÖÝÖÖÔŸÖᯙ ¿Öê¾Ö™“µÖÖ 83 ¿»ÖÖêÛúÖ¯ÖµÖÕŸÖ †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö
³ÖÖÂÖꓵÖÖ »ÖõÖÞÖÖÓ“Öß ˆ¤ÖƸÞÖê פ»Öß †ÖÆêŸÖ. Ûú£ÖꓵÖÖ ¤é™߮Öê ¯Ö×Æ»µÖÖ
ÃÖÝÖÖÔŸÖ †®Ö×ƻ֯Öã¸Ö“Öê ¾Ö Ûãú´ÖÖ¸¯ÖÖ»Ö ¸Ö•ÖÖ“µÖÖ ¯ÖγÖÖŸÖÛúÖ»Öß®Ö ×¤®ÖÛδÖÖ“Öê
¾ÖÞÖÔ®Ö Ûê»Öê †ÖÆê. ¤ãÃÖ·µÖÖ´Ö¬µÖê ¸Ö•ÖÖ“ÖÖ ¾µÖÖµÖÖ´Ö, ÝÖ•ÖÖ¸ÖêÆÞÖ,
וִ֮ÖÓפ¸ÝÖ´Ö®Ö, ¯Öæ•Ö®Ö ¾Ö ÝÖéÆÖÝÖ´Ö®Ö µÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê.
ןÖÃÖ·µÖÖ´Ö¬µÖê ˆªÖ®ÖÛÎß›Ö ŸÖ¸ “Ö¾Ö£µÖÖ´Ö¬µÖê ÝÖÎß´֊úŸÖæ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê.
¯ÖÖ“Ö¾µÖÖ´Ö¬µÖê ¾ÖÂÖÖÔ-Æê´ÖÓŸÖ-׿Ö׿ָ ŠúŸÖæÓ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê( ÃÖÆÖ¾µÖÖ´Ö¬µÖê
“ÖÓ¦ÖꤵÖ, ÃÖÖŸÖ¾µÖÖ´Ö¬µÖê ¸Ö•ÖÖ“Öê þ֮¯Ö ¾Ö ¯Ö¸´ÖÖ£ÖÔ-דÖÓŸÖ®Ö †Ö×ÞÖ
†Öš¾µÖÖ´Öªê Ãָþ֟Öß ¤ê¾Öß®Öê פ»Öê»ÖÖ ˆ¯Ö¤ê¿Ö ¾Ö×ÞÖÔ»ÖÖ †ÖÆê. †¿ÖָߟÖß®Öê µÖÖ
ÛúÖ¾µÖÖŸÖ Ûú£ÖÖ³ÖÖÝÖ •Ö¾Öô•Ö¾Öô ®ÖÖÆß“Ö. ¯Ö¸ÓŸÖã ¾Ö¸ß»Ö ×¾ÖÂÖµÖÖÓ“Öß ¾ÖÞÖÔ®Ö
×¾Ö¿Ö¤ ¾Ö ×¾ÖßÖéŸÖ †ÖÆêŸÖ. ÛúÖ¾µÖ †Ö×ÞÖ ¾µÖÖÛú¸ÞÖ µÖÖÓ“µÖÖ »ÖõÖÞÖÖÓ“Öß ¯ÖæŸÖßÔ
‹ÛúÖ“Ö ¾Öê»Öß Ûú¸ÞÖê ´ÖÖêšê ÛúךÞÖ †ÖÆê. †¿ÖÖ ÛúÖµÖÖÔ´Ö¬µÖê ÛúÖÆß Ûéúסִ֟ÖÖ ¾Ö
•Ö›ŸÖÖ µÖêÞÖê †×®Ö¾ÖÖµÖÔ †ÖÆê. ŸÖ¸ß Æê ÛúÖµÖÔ Æê´Ö“ÖÓ¦Ö®Öê µÖê£Öê ´ÖÖꚶÖ
Ûãú¿Ö»ÖŸÖê®Öê ŸÖ›ßÃÖ ®Öê»Öê †ÖÆê. µÖÖ»ÖÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖ´Ö¬Öᯙ ±úŒŸÖ ‹ÛúÖ
³Ö¼ßÛúÖ¾µÖÖ“Öß ˆ¯Ö´ÖÖ ¤êŸÖÖ µÖꇻÖ. ³Ö¼ßÛúÖ¾µÖÖ´Ö¬µÖêÆß Ûú£Öê²Ö¸Öê²Ö¸“Ö
¯ÖÖ×ÞÖ®ÖßµÖ ¾µÖÖÛú¸ÞÖÖ“Öß ˆ¤ÖƸÞÖê ÃÖÖ¤¸ Ûê»Öß †ÖÆêŸÖ. ¯Ö¸ÓŸÖã Æê´Ö“ÖÓ¦Ö“µÖÖ
ÛúÖ¾µÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ŸÖê£Öê Ûδֲ֧ŸÖÖ ¾Ö ¯ÖæÞÖÔŸÖÖ ¤Öê®ÆßÆß ®ÖÖÆߟÖ. (¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö
¯ÖãÞÖê, 1936).
¯ÖÎÖÛéúŸÖ´Ö¬µÖê ¤ãÃÖ¸ê ‹Ûú Ûãú´ÖÖ¸¯ÖÖ»Ö“Ö׸ŸÖ †ÖÆê. ŸµÖÖ“ÖÖ ÛúŸÖÖÔ ¯Ö飾Öß“ÖÓ¦
ÃÖæ¸ß“ÖÖ ×¿Ö嵅 Æ׸¿“ÖÓ¦ ÆÖ ÆÖêµÖ. ŸµÖÖ´Ö¬µÖê 954 ¿»ÖÖêÛú †ÖÆêŸÖ.
¾Ö߸¤ê¾ÖÝÖÞÖßÓ“ÖÖ (´ÖÆß¾ÖÖ»ÖÛúÆÖ( ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö 1800 ÝÖÖ£ÖÖÓ´Ö¬µÖê ¯ÖæÞÖÔ —ÖÖ»ÖÖ
†ÖÆê. ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ÃÖê¾Ö™ß Ûú¾Öß®Öê †Ö¯Ö»ÖÖ £ÖÖê›ÖÃÖÖ ¯Ö׸“ÖµÖ ×¤»ÖÖ †ÖÆê.
“ÖÓ¦ÝÖ“”ÖŸÖᯙ ¤ê¾Ö³Ö¦ÃÖæ¸ß“Öê ׿Ö嵅 ×ÃÖ¨ÃÖê®ÖÃÖæ¸ß, ŸµÖÖÓ“Öê ׿ÖµÖ
´Öã×®Ö“ÖÓ¦ÃÖæ¸ß, †Ö×ÞÖ Ûú¾Öß Ã¾ÖŸÖ: µÖÖ ´Öã×®Ö“ÖÓ¦ÃÖæ¸ß“Öê ׿Ö嵅 ÆÖêŸÖ.
Ûú¾Öß®Öê þ֟Ö:»ÖÖ ¯ÖÓ×›ŸÖןֻÖÛú ´Æ™»Öê †ÖÆê. µÖÖ †Ö“ÖÖµÖÔ¯Ö¸Ó¯Ö¸ê“ÖÖ ¯ÖæÞÖÔ
¯Ö׸“ÖµÖ ÛúÖêšêÆß ×´ÖôŸÖ ®ÖÖÆß. ŸÖ£ÖÖ×¯Ö ‹ÛúÖ ¯ÖÎןִÖÖ»ÖêÜÖÖŸÖ ¤ê¾Ö³Ö¦ÃÖæ¸ß“Öê
׿Ö嵅 ×ÃÖÓÆÃÖê®ÖÃÖæ¸ß µÖÖÓ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖ ˆ»»ÖêÜÖÖ´Ö¬µÖê ÃÖÓ¾ÖŸÖ 1213
†ÃÖÖ ×®Ö¤êÔ¿Ö †ÖÆê. (¯ÖÆÖ ¯Ö¼Ö. ÃÖ´Öã.205). µÖÖ¾Öºþþ®Ö ×ÃÖÓÆÃÖê®Ö ¾Ö ×ÃÖ¨ÃÖê®Ö
‹Ûú“Ö ¾µÖŒŸÖß †ÃÖÞÖê ¿ÖŒµÖ †ÖÆê. µÖÖ †Ö¬ÖÖ¸Ö¾Ö¸ µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖÖ ÛúÖ»Ö 12 ¾Öê
¿ÖŸÖÛú †ÃÖÖ¾Öê †ÃÖê ¾ÖÖ™ŸÖê. µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öê ÃÖÓÃÛéúŸÖ ºþþ¯ÖÖÓŸÖ¸ “Ö׸¡ÖÃÖãÓ¤¸
µÖÖ®Öê (´ÖÆ߯ÖÖ»Ö“Ö׸¡Ö( µÖÖ ®ÖÖ¾ÖÖ®Öê Ûê»Öê †ÖÆê. µÖÖ“ÖÖ ÛúÖ»Ö 15 ¾µÖÖ
¿ÖŸÖÛúÖ“ÖÖ ´Ö¬µÖ³ÖÖÝÖ †ÃÖÖ¾ÖÖ. †Ö¯Ö»ÖÖ –ÖÖ®Öß ¾Ö ×¾Ö®ÖÖê¤ß ×´Ö¡Ö ´ÖÆ߯ÖÖ»Ö ÆÖ
ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ ¾Öêô †Ö¯Ö»Öß ÃÖê¾ÖÖ ®Ö Ûú¸ŸÖÖ ÛúÖÆß ÛúÖô Ûú»ÖꓵÖÖ ˆ¯ÖÖÃÖ®ÖêÃÖÖšß
†®µÖ¡Ö ‘ÖÖ»Ö×¾ÖŸÖÖê ´ÆÞÖæ®Ö ˆ••ÖµÖ®Öß“ÖÖ ¸Ö•ÖÖ ®Ö¸×ÃÖÓÆ µÖÖ®Öê ŸµÖÖ»ÖÖ
Ƨ¯ÖָߓÖß ×¿ÖõÖÖ ×¤»Öß. ×®Ö¾ÖÖÔ×ÃÖŸÖ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ´ÖÆ߯ÖÖ»ÖÖ®Öê ®ÖÖ®ÖÖ «ß¯ÖÖŸÖæ®Ö
¾Ö ®ÖÝÖ¸ÖŸÖæ®Ö ¯ÖξÖÖÃÖ Ûê»ÖÖ. †Ö¯Ö»Öê ÛúÖî¿Ö»µÖ, ×¾Ö–ÖÖ®Ö ¾Ö “ÖÖŸÖãµÖÔ µÖÖÓ“µÖÖ
•ÖÖê¸Ö¾Ö¸ ¯ÖãÂÛúô ¸Ö•ÖÖÓ®ÖÖ ¾Ö ÁÖêšÖÓ®ÖÖ ¯ÖÎÃÖ®®Ö Ûúºþþ®Ö ´ÖÆ߯ÖÖ»ÖÖ®Öê ÜÖæ¯Ö
ÃÖÓ¯Ö¢Öß ×´Öô×¾Ö»Öß †Ö×ÞÖ †®ÖêÛú ×¾Ö¾ÖÖÆ Ûê»Öê. ¯ÖξÖÖÃÖÖÆæ®Ö ¯Ö¸ŸÖ»µÖÖ¾Ö¸ ¸Ö•ÖÖ
¯Öã®Ö: ŸµÖÖ“µÖÖ¾Ö¸ ¯ÖÎÃÖ®®Ö —ÖÖ»ÖÖ. ¿Öê¾Ö™ß ´Öã®Öß“ÖÖ ˆ¯Ö¤ê¿Ö ‹êÛæú®Ö
¤Öê‘ÖÖÓ®ÖßÆß ¤ßõÖÖ ‘ÖêŸÖ»Öß. ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ Ûú£ÖÖ ÝÖÖ£ÖÖ”Ó¤ÖŸÖ ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öß †ÖÆê.
´ÖÆ߯ÖÖ»Ö“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö Ûú»ÖÖ ¾Ö “ÖÖŸÖãµÖÔ µÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ˆ¯ÖÖܵÖÖ®Öê ³Ö¸¯Öæ¸
†ÖÆêŸÖ. Ûú£ÖÖ¯ÖξÖÖÆ ±úÖ¸ÃÖÖ ŸÖã™Ûú ®ÖÖÆß. ³ÖÖÂÖÖ ÃÖ¸ô ¾Ö ÝÖןִÖÖ®Ö †ÖÆê.
ÃÖÖ¬Öê †»ÖÓÛúÖ¸ ¾Ö ÃÖ挟Öß µÖÖÓ“ÖÖ µÖÖêÝµÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. (¯Ö3ÛúÖ.
†Æ´Ö¤Ö²ÖÖ¤, ×¾Ö.ÃÖÓ. 1998).
¤ê¾ÖꮦÃÖæ¸ß®Öê ×»Ö×Æ»Ö껵ÖÖ (ÃÖã¤ÓÃÖÞÖÖ“Ö׸µÖ( “Öê ¤ãÃÖ¸ê ®ÖÖ¾Ö
(¿ÖÛãú×®ÖÛúÖ-×¾ÖÆÖ¸( †ÃÖêÆß †ÖÆê. ÝÖÎÓ£ÖÛúÖ¸Ö®Öê †Ö¯Ö»Öß ÝÖã¹ý¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö
ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öß †ÖÆê. ד֡ÖÖ¯ÖÖ»ÖÛú ÝÖ““ÖÖ“Öê ÝÖãºþþ ³Öã¾Ö®Ö“ÖÓ¦ µÖÖÓ“Öê ׿ÖµÖ
¤ê¾Ö²Ö¦´Öã®Öß ÆÖêŸÖê. ŸµÖÖÓ“Öê ׿Ö嵅 •ÖÝÖŸ“ÖÓ¦ÃÖæ¸ß Æê Ûú¾Öß“Öê ÝÖãºþþ †ÃÖæ®Ö
×¾Ö•ÖµÖ“ÖÓ¦êÃÖæ¸ß µÖÖÓ“Öê ÝÖã¹ý²ÖÓ¬Öæ ÆÖêŸÖ. ŸÖ¯ÖÖÝÖ“” ¯Ö¼Ö¾Ö»Ö߯ÖδÖÖÞÖê ¾Ö¸ß»Ö
¤ê¾Ö³Ö¦ ‡ŸµÖÖפ ´Öã®Öß ¾Ö ¾ÖÃÖã¯ÖÖ»Ö ´ÖÓ¡Öß ÃÖ´ÖÛúÖ»Öß®Ö ÆÖêŸÖê, †Ö×ÞÖ ×¾Ö.ÃÖÓ.
1323 ´Ö¬µÖê ¤ê¾Ö³Ö¦ÃÖæ¸ß®Öê ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤ µÖÖÓ®ÖÖ ÃÖæ¸ß¯Ö¤ פ»Öê. µÖÖ¾Öºþþ®Ö µÖÖ
ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖÖ ÛúÖ»Ö 1323 “µÖÖ ÃÖã´ÖÖ¸Ö“ÖÖ †ÃÖÖ¾ÖÖ. µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ 16 ˆ§ê¿Ö †ÃÖæ®Ö
»ÖêÜÖÛúÖ“µÖÖ ÃÖÖÓÝÖÞµÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ÃÖ¾ÖÔ ÝÖÖ£ÖÖÓ“Öß ÃÖÓܵÖÖ 4002 †ÖÆê. µÖÖ´Ö¬µÖê
¬Ö®Ö¯ÖÖ»Ö, ÃÖ㤿ÖÔ®Ö, ×¾Ö•ÖµÖÛãú´ÖÖ¸, ¿Ö߻־֟Öß, †¿¸Ë¾ÖÖ¾Ö²ÖÖê¬Ö, ³ÖÎÖŸÖÖ,
¬ÖÖ¡ÖßÃÖãŸÖ ¾Ö ¬ÖÖ¡Öß †ÃÖê †Öš †×¬ÖÛúÖ¸ †ÖÆêŸÖ. ÃÖ㤿ÖÔ®ÖÖ Æß ×ÃÖÓƻ֫߯ÖÖŸÖß»Ö
ÁÖ߯Öæ¸ ®ÖÝÖ¸“ÖÖ ¸Ö•ÖÖ “ÖÓ¦ÝÖã¯ŸÖ ¾Ö ¸ÖÞÖß “ÖÓ¦»ÖêÜÖÖ µÖÖÓ“Öß ´Öã»ÖÝÖß ÆÖêµÖ.
ŸÖß ×¿ÖõÖÞÖÖ®Öê ´ÖÆÖ®Ö ×¾Ö¤ãÂÖß ¾Ö Ûú»ÖÖÃÖÓ¯Ö®Ö®Ö —ÖÖ»Öß. ‹Ûú¤Ö ¸Ö•µÖÃÖ³Öê´Ö¬µÖê
ן֮Öê –ÖÖ®Ö×®Ö¬Öß ¯Öã¸Öê×ÆŸÖÖ“µÖÖ ´ÖŸÖÖ®Öê ÜÖÓ›®Ö Ûê»Öê. ¬Ö´ÖÔ³ÖÖ¾Ö®Öê®Öê
¯ÖÎê׸ŸÖ ÆÖê‰ú®Ö ŸÖß ³ÖéÝÖãÛú“” µÖê£Öᯙ µÖÖ¡Öê»ÖÖ †Ö»Öß ÆÖêŸÖß. ŸÖê£Öê ן֮Öê
´Öã×®ÖÃÖã¾ÖÎŸÖ ŸÖߣÖÕÛú¸ÖÓ“Öê ´ÖÓפ¸ ¾Ö ¿ÖÛãú×®ÖÛúÖ×¾ÖÆÖ¸ ®ÖÖ¾ÖÖ“Öê ו֮ÖÖ»ÖµÖ
²ÖÖÓ¬Ö×¾Ö»Öê †Ö×ÞÖ †Ö¯Ö»Öê ˆ¸»Öê»Öê †ÖµÖã嵅 ¬Ö´Ö¬µÖÖ®ÖÖ´Ö¬µÖê ‘ÖÖ»Ö×¾Ö»Öê.
×Ƹ޵֯Ö渓µÖÖ ¬Ö®Ö¯ÖÖ»Ö ÁÖêš߮Öê ¸î¾ÖŸÖÛú ¯Ö¾ÖÔŸÖÖ“Öß ¾ÖÓ¤®ÖÖ Ûú¸ßŸÖ †ÃÖŸÖÖ®ÖÖ
‹ÛúÖ ×Ûú®®Ö¸Ö“µÖÖ ŸÖÖêÓ›æ®Ö µÖÖ ÃÖ㤿ÖÔ®ÖÖ“Öê “Ö׸¡Ö ‹êÛú»Öê. †Ö×ÞÖ ŸÖê£Öæ®Ö
¯Ö¸ŸÖ»µÖÖ¾Ö¸ ŸÖê •ÖÃÖꓵÖÖ ŸÖÃÖê †Ö¯Ö»Öß ¯ÖŸ®Öß ¬Ö®ÖÁÖß ×Æ»ÖÖ ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê. µÖÖ
Ûú£Öê´Ö¬µÖê ¯ÖÎÃÖÓÝÖÖ®ÖãÃÖÖ¸ ¾Ö¸ß»Ö áÖß-¯Öã¹ýÂÖ ¾Ö †®µÖ ‘Ö™®ÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ¸Öê“ÖÛú
¾Öé¢ÖÖÓŸÖ †ÖÆê. ¤ÆÖ¾µÖÖ ˆ§ê¿ÖÖ´Ö¬µÖê –ÖÖ®Ö ¾Ö “ÖÖ׸¡Ö µÖÖÓ“µÖÖ ˆ¤ÖƸÞÖºþþ¯ÖÖ®Öê
´Ö¹ý¤ê¾Öß ¾Ö ן֓ÖÖ ¯Öã¡Ö ŠúÂÖ³Ö®ÖÖ£Ö µÖÖÓ“Öê “Ö׸¡Ö †ÖÆê. ŸµÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê
×¾Ö×¾Ö¬Ö ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ×®ÖµÖ´Ö ¾Ö ŸµÖÖÓ“Öß †Ö¤ÃÖÔ ˆ¤ÖƸÞÖê µÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ¾ÖÞÖÔ®Ö
Ûú£ÖêŸÖæ®Ö ÝÖãÓ±ú»Öê †ÖÆê. Ûú¾Öß®Öê †Ö¯Ö»Öê ¸“Ö®ÖÖ“ÖÖŸÖãµÖÔ ÛúÖ¾µÖÖŸÖæ®Ö ¯ÖÎÝÖ™
Ûê»Öê †ÖÆê. ÃÖÖêôÖ¾µÖÖ ˆ§ê¿ÖÖŸÖ ¬Ö®Ö¯ÖÖ»ÖÖ®Öê ®Öê´ÖßÀ¾Ö¸Ö“Öß ÃŸÖãŸÖß ¯ÖΣִÖ
ÃÖÓÃÛéúŸÖ ÝÖªÖ´Ö¬µÖê Ûê»Öß †ÃÖæ®Ö ŸÖß ÃÖ´ÖÖÃÖ²ÖÆã»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖ ®ÖÓŸÖ¸ ¸“Ö»Ö껵ÖÖ
†Â™Ûú ßÖÖê¡ÖÖ´Ö¬µÖê ¯ÖΟµÖêÛú ¿»ÖÖêÛúÖŸÖᯙ ¯Ö×Æê “Ö¸ÞÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖ †ÃÖæ®Ö ¤ãÃÖ¸ê
´ÖÖ¡Ö ¯ÖÎÖÛéúŸÖ †ÖÆê. µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ ˆ¯Ö¤ê¿ÖÖŸ´ÖÛú ÃÖã³ÖÖ×ÂÖŸÖê ¾Ö ˆ¯Ö´ÖÖ µÖÖÓ“Öê
¯ÖδÖÖÞÖ †×¬ÖÛú †ÖœôŸÖê. (¯ÖÎÛúÖ. †Æ´Ö¤Ö²ÖÖ¤, ×¾Ö.ÃÖÓ. 1989).
¤ê¾ÖêÓ¦ÃÖæ׸ÛéúŸÖ ÛéúÂÞÖ“Ö׸¡ÖÖ´Ö¬µÖê 1163 ÝÖÖ£ÖÖ †ÖÆêŸÖ. Æß ¸“Ö®ÖÖ »ÖêÜÖÛúÖ“µÖÖ
ÁÖ֨פ®ÖÛéúŸµÖ ®ÖÖ¾ÖÖ“µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ´Ö¬µÖê¤é™ÖÓŸÖºþþ¯ÖÖ®Öê ×»Ö×Æ»Öß †ÖÆê. ŸÖê£Öæ®Ö
ˆ¤Ë¬ÖéŸÖ Ûúºþþ®Ö þ֟ÖÓ¡Ö¯ÖÞÖê ¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ Ûê»Öß †ÖÆê. (¸ŸÖ®Ö¯Öæ¸, ´ÖÖôÖ, ‡.ÃÖ.
1938). µÖÖŸÖ ¾ÖÃÖã¤ê¾ÖÖ“µÖÖ ¯Öæ¾ÖÔ³Ö¾ÖÖ“µÖÖ ¾ÖÞÖÔ®ÖÖ®Öê †Ö¸Ó³Ö Ûúºþþ®Ö ÛδֿÖ:
¾ÖÃÖã¤ê¾ÖÖ“ÖÖ •Ö®´Ö, ³ÖδÖÞÖ, ÛéúÂÞÖ•Ö®´Ö, ÛÓÃÖ¾Ö¬Ö, «Ö¸ÛúÖ×®Ö´ÖÖÔÞÖ,
¯ÖΪ㮴ÖƸÞÖ, ¯ÖÖÓ›¾Ö-¦Öê¯Ö¤ß, •Ö¸ÖÃÖÓ¬ÖµÖã¨, ®Öê×´Ö®ÖÖ£Ö“Ö׸¡Ö, ¦Öî¯Ö¤ßƸÞÖ,
«Ö¸ÛúÖ¤ÖÆ, ²Ö»Ö¤ê¾Ö¤ßõÖÖ, ®Öê×´Ö×®Ö¾ÖÖÔÞÖ †Ö×ÞÖ ÛéúÂÞÖÖ“Öê ³ÖÖ¾Öß ŸÖߣÖÕÛú¸¢¾Ö
‡ŸµÖÖפ ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê. ¾ÖÃÖã¤ê¾Ö-³ÖδÖÞÖÖ“µÖÖ ¾Öé¢ÖÖÓŸÖÖ´Ö¬µÖê ¯ÖÎÃÖÓÝÖÖ®ÖãÃÖÖ¸
“ÖÖ¹ý¤¢Ö ¾Ö ¾ÖÃÖÓŸÖÃÖê®ÖÖ µÖÖÓ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †Ö»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ Ûú£Öê“ÖÖ †Ö¬ÖÖ¸
¾ÖÃÖã¤ê¾Ö×ÆÓ›ß ¾Ö ו֮ÖÃÖê®ÖÛéúŸÖ Æ׸¾ÖÓ¿Ö¯Öã¸ÖÞÖ †ÖÆê. ¸“Ö®ÖÖ †Ö¸Ó³ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö
¿Öê¾Ö™¯ÖµÖÕŸÖ Ûú£ÖÖ¯ÖάÖÖ®Ö †ÖÆê.
¸Ÿ®Ö¿ÖêÜÖ¸ÃÖæ¸ß®Öê ×»Ö×Æ»Ö껵ÖÖ ÁÖ߯ÖÖ»Ö “Ö׸¡ÖÖ´Ö¬µÖê 1342 ÝÖÖ£ÖÖ †ÖÆêŸÖ.
¾Ö•ÖÎÃÖê®Ö ÝÖÞÖ¬Ö¸Ö“Öê ¯Ö¼×¿Ö嵅 ¾Ö ¯ÖγÖãÆê´ÖןֻÖÛúÃÖæ¸ß“Öê ׿Ö,˵Ö
¸Ÿ®Ö¿ÖêÜÖ¸ÃÖæ¸ß µÖÖ®Öê µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öê ÃÖÓÛú»Ö®Ö Ûê»Öê †ÖÆê. †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÓ“µÖÖ
Æê´Ö“ÖÓ¦ÃÖÖ¬Öã ®ÖÖ¾ÖÖ“µÖÖ ×¿ÖµÖÖ®Öê ×¾Ö. ÃÖÓ. 1428 ´Ö¬µÖê ŸÖê ×»Öׯֲ֨ Ûê»Öê
†ÃÖê ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ¿Öê¾Ö™ß ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê †ÖÆê. Æß Ûú£ÖÖ ×ÃÖ¨“ÖÛÎÖ“Öê ´ÖÖÆÖŸ´µÖ
¯ÖÎÝÖ™ Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ×»Ö×Æ»Öß †ÖÆê. ˆ••ÖµÖ®Öß“Öß ¸Ö•ÖÛãú´ÖÖ¸ß ´Ö¤®ÖÃÖãÓ¤¸ß ×Æ®Öê
†Ö¯Ö»µÖÖ ×¯ÖŸµÖÖ®Öê פ»Ö껵ÖÖ ÃÖ´ÖõÖÖ¯ÖæŸÖßÔ´Ö¬µÖê, ¯ÖΟµÖêÛúÖ»ÖÖ †Ö¯ÖÖ¯Ö»µÖÖ
¯ÖãÞµÖ¯ÖÖ¯ÖÖ®ÖãÃÖÖ¸ ÃÖãÜÖ¤ã:ÜÖ ×´ÖôŸÖ †ÃÖŸÖê, ŸµÖÖŸÖ ¤ãÃÖ·µÖÖ ÛúÖêÞÖÖÆß
¾µÖŒŸÖß“ÖÖ ÛúÖÆßÆß ÃÖÓ²ÖÓ¬Ö ®ÖÃÖŸÖÖê †ÃÖÖ ³ÖÖ¾Ö ¯ÖÎÝÖ™ Ûê»ÖÖ ŸµÖÖ´Öã»Öê ןֻÖÖ
ÛéúŸÖ‘ÖÎ ÃÖ´Ö•Öæ®Ö ן֓µÖÖ ¾Ö×›»ÖÖÓ®Öß ¸ÖÝÖÖ¸ÖÝÖÖ®Öê ן֓ÖÖ ×¾Ö¾ÖÖÆ ÁÖ߯ÖÖ»Ö
®ÖÖ¾ÖÖ“µÖÖ Ûãú™¸ÖêݵÖÖÃÖß Ûúºþþ®Ö פ»ÖÖ. ´Ö¤®Ö-ÃÖãÓ¤¸ß®Öê ¯Öןֳ֌ŸÖß ¾Ö
×ÃÖ¨“ÖÛίÖæ•ÖÖ µÖÖÓ“µÖÖ ¯ÖγÖÖ¾ÖÖ®Öê ¯ÖŸÖß»ÖÖ †Ö¸ÖêݵÖÃÖÓ¯Ö®®Ö Ûê»Öê.
ÁÖ߯ÖÖ»ÖÖ®Öê ®ÖÖ®ÖÖ ¤êÃÖÖŸÖ ¯ÖξÖÖÃÖ Ûúºþþ®Ö ÜÖæ¯Ö µÖ¿Ö ¾Ö ¬Ö®Ö ×´Öô×¾Ö»Ö
Email this page 