¬Ö´ÖÔÁÖ«ê»ÖÖ –ÖÖ®ÖÖ“Öß •ÖÖê›
†Ö“ÖÖµÖÔ
¿ÖÖÓןÖÃÖÖÝÖ¸ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ®Öß ¯Öã®Ö¹ý••Öß×¾ÖŸÖ Ûê»Ö껵ÖÖ »ÖÖêÛúÖÓ“µÖÖ •Öî®Ö
¬Ö´ÖÖÔ¾Ö¸ß»Ö ÁÖ«ê»ÖÖ †×¬ÖÛú ›ÖêôÃÖ ¾Ö ¤éœ Ûú¸ÞµÖÖ“Öê ÛúÖµÖÔ ¾Ö ןֻÖÖ –ÖÖ®ÖÖ“Öê
†×¬ÖÂšÖ®Ö ¤êÞµÖÖ“Öê ÛúÖµÖÔ ¯Ö¸´Ö¯Öæ•µÖ ÝÖã¹ý¤ê¾Ö ÁÖß ÃÖÓ´ÖŸÖ³Ö¦ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö (•Ö®´Ö
19 ×›ÃÖêÓ²Ö¸ 1891 ) µÖÖÓ®Öß †Ö¯Ö»µÖ¿Ö ´Öã×®Ö•Öß¾Ö®ÖÖ“µÖÖÆß †ÝÖÖꤸ¯ÖÖÃÖæ®Ö
ÃÖã¹ý Ûê»Öê †Ö×ÞÖ ŸÖê †¾µÖÖÆŸÖ¯ÖÞÖê “ÖÖ»Öæ šê¾Ö»Öê †ÖÆê. ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¾Ö »ÖÖî×ÛúÛú
׿ÖõÖÞÖ µÖÖÓ“µÖÖ ×´Ö»ÖÖ±úÖ¾Ö¸ †Ö¬ÖÖ¸»Öê»Öê †ŸµÖÓŸÖ, ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ †ÃÖê ÝÖã¹ýÛãú»Ö ¯Ö«ŸÖß“Öê
׿ÖõÖÞÖ ¤êÞµÖÖÃÖ ŸµÖÖ®Öß ¯ÖÎ£Ö´Ö ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ Ûê»Öß. ŸµÖÖÃÖÖšß ŸµÖÖÓ®Öß 1918 ÃÖÖ»Öß ÛúÖ¸Ó•ÖÖ
µÖê£Öê ÁÖß ´ÖÆÖ¾Ö߸ ²ÖÎÆµÖ“ÖµÖÖÔÁÖ´Ö (ÝÖã¹ýÛãú»Ö) µÖÖ ÃÖÓãÖê“Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ
Ûê»Öß †Ö×ÞÖ ŸµÖÖŸÖ ¬ÖŸÖßÔ¾Ö¸ ²ÖÖÆã²Ö»Öß µÖÖ ×šÛúÖÞÖß ÁÖß ²ÖÖÆã²Ö»Öß
²ÖÎÆµÖ“ÖµÖÖÔ¸´Ö (ÝÖã¹ýÛãú»Ö) µÖÖ ÃÖÓãÖê“Öß 1934ÃÖÖ»Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ Ûê»Öß ŸµÖÖ®ÖÓŸÖ¸ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ×šÛúÖÞÖß †¿ÖÖ
ŸÖ-Æê“µÖÖ 9 ÝÖã¹ýÛãú»ÖÖÓ“Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ ŸµÖÖÓ®Öß Ûê»Öß. ÝÖã¹ý¤ê¾Ö ÁÖß ÃÖ´ÖÓŸÖ³Ö¦
´ÖÆÖ¸Ö•ÖÖÓ®Öß †Ö¬Öã×®ÖÛú ÛúÖ»ÖÖŸÖ ÝÖã¹ýÛãú»ÖÖ“ÖÖ ´ÖÆŸ¾Ö¯ÖæÞÖÔ ˆ¯ÖÛ뫅 ÃÖã¹ý
Ûú¹ý®Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ ‹Ûú ¯ÖÎÛúÖ¸“Öß ÛúÖÓŸÖß ‘Ö›¾Öæ®Ö †ÖÞÖ»Öß.
×¾ÖÃÖÖ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ“µÖÖ ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖß»ÖÖ ¯Öã®Ö¹ý••Öß×¾ÖŸÖ —ÖÖ»Öê»Öß
×®ÖÝÖÎÔ£Ö ´Öã®ÖßÓ“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö »ÖÖêÛúÖ׳ִÖãÜÖ Ûú¸ÞµÖÖ“Öê ´ÖÆ®ÖßµÖ ÛúÖµÖÔ ¯Ö.
¯Öæ. †Ö“ÖÖµÖÔ¸Ÿ®Ö ÁÖß ¤ê¿Ö³ÖæÂÖÞÖ
´ÖÆÖ¸Ö•Ö (•Ö®´Ö 28 ®ÖÖê¾ÆêÓ²Ö¸, 1905) µÖÖÓ®Öß Ûê»Öê. ¯Öæ¾ÖÔ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ Ûú»ÖÛú¢ÖÖ
¿ÖƸִ֬µÖê ¾Ö ²ÖÓÝÖÖ»Ö“µÖÖ ¤ãÝÖÔ´Ö ¯ÖΤê¿ÖÖ´Ö¬µÖê ×ÛúŸµÖêÛú ¿ÖŸÖÛúÖÓ®ÖÓŸÖ¸
¯ÖÎ£Ö´Ö“Ö ×¾ÖÆÖ¸ Ûú¸ÞµÖÖ¸ê ŸÖê ¯Öׯ»Öê ×®ÖÝÖÎÔ£Ö ´Öã®Öß ÆÖêŸÖ. †ÖŸÖÖ ¯ÖµÖÔÓŸÖ ‹Ûú »ÖÖÜÖ ´ÖîÓ»ÖÖ“µÖÖ ¾Ö¸ ¯Ö¤µÖÖ¡Öê“ÖÖ ×¾ÖÛδÖ
ŸµÖÖÓ®Öß Ûê»ÖÖ †ÃÖæ®Ö •Öî®Ö ¬Ö´ÖÖÔ“ÖÖ ¯ÖγÖÖ¾Ö ¯ÖÃָ׾ÖÞµÖÖ“Öê ÛúÖµÖÔ ±úÖ¸
´ÖÖêšµÖÖ ¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ Ûê»Öê †ÖÆê.
ŸµÖÖÓ®Öß ³ÖÖ¸ŸÖ³Ö¸ וִ֮ÖÓפ¸ÖÓ“ÖÖ •ÖßÞÖÖêÔ«Ö¸ ×ÛÓ¾ÖÖ ®Ö¾Öß ¸“Ö®ÖÖ
Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ¾Ö ²Ö鯮´ÖæŸÖßÔ“Öß ¯ÖÎןÖš¯Ö®ÖÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ »ÖÖêÛúÖÓ®ÖÖ ˆªãŒŸÖ Ûê»Öê;
ŸÖÃÖê“Ö ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ÃÖ¾ÖÔ¡Ö ×¾ÖÜÖ㸻Ö껵ÖÖ ¾Ö ¤ãÝÖÔ´Ö ¯ÖΤê¿ÖÖŸÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ
¯ÖÎÖ“Öß®Ö ŸÖߣÖÔõÖê¡ÖÖÓ“Öê ÃÖÓ¸õÖÞÖ ¾Ö ÃÖÓ¾Ö¬ÖÔ®Ö Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ŸµÖÖÓ®Öß ×¾Ö¿ÖêÂÖ
ˆ¢Öê•Ö®Ö ×¤»Öê. ŸµÖÖÓ®Öß †Ö•Ö¯ÖµÖÔŸÖ 60 “µÖÖ ¾Ö¸ »ÖÆÖ®Ö-´ÖÖêšê ÝÖÎÓ£Ö ×»ÖÆæ®Ö
•Öî®Ö ÃÖÖׯŸµÖÖ“Öß ´ÖÖî×»ÖÛú ÃÖê¾ÖÖ Ûê»Öß †ÖÆê †Ö×ÞÖ ¬Ö´ÖÔ¯ÖγÖÖ¾Ö®Öê“Öê
†Ö¾Ö¿µÖÛú ÛúÖµÖÔ ŸµÖÖÓ®Öß †¾µÖÖÆŸÖ¯ÖÞÖê “ÖÖ»Öæ šê¾Ö»Öê †ÖÆê.
¬Ö´ÖÔ¯ÖγÖÖ¾Ö®ÖêÃÖ †¯Öæ¾ÖÔ ÝÖŸÖß
†Ö“ÖÖµÖÔ¸Ÿ®Ö
¤ê¿Ö³ÖæÂÖÞÖ ´ÖÆÖ¸Ö•ÖÖÓ“Öê ¯Ö¸´Ö׿Ö嵅 ‹»ÖÖ“ÖÖµÖÔ ´Öã×®ÖÁÖß ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö
(•Ö®´Ö 22 ‹×¯ÖλÖ, 1925 ) µÖÖÓ®Öß †Ö“ÖÖµÖÔ ÁÖß ¿ÖÖÓןÖÃÖÖÝÖ¸ ´ÖÆÖ¸Ö•ÖÖÓ®Öß
ÃÖãºþ Ûê»Ö껵ÖÖ •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ¯ÖγÖÖ¾Ö®ÖꓵÖÖ ÛúÖµÖÖÔ“Öß ÝÖŸÖß ¾Ö ¾µÖÖ¯ŸÖß
¾Ö֜׾ÖÞµÖÖŸÖ †Ö¯Ö»Öê •Öß¾Ö®ÖÃÖ¾ÖÔÃ¾Ö ¾Öê“Ö»Öê †ÃÖæ®Ö, µÖÖ ÛúÖ´ÖÖŸÖ ŸµÖÖ®Öß
†³ÖæŸÖ¯Öæ¾ÖÔ µÖ¿Ö ÃÖÓ¯ÖÖ¤®Ö Ûê»Öê †ÖÆê. ²ÖÖ»Ö²ÖδÆü“ÖÖ¸ß †¾ÖãÖêŸÖ פ. 15 ´ÖÖ“ÖÔ
1946 ¸Öê•Öß ´ÆÞÖ•Öê ¾ÖµÖÖ“µÖÖ 21 ¾µÖÖ ¾ÖÂÖßÔ ÃÖÖ¬Öæ•Öß¾Ö®ÖÖŸÖ ¯ÖξÖê¿Ö
Ûê»Öê»ÖµÖÖ ¯Öæ. õÖã. ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤•Öß®Öß
פ. 25 •Öã»Öî 1963 ¸Öê•Öß ×¤»»Öß ´ÖãŒÛúÖ´Öß
†Ö“ÖÖµÖÔ¸Ÿ®Ö ¤ê¿Ö³ÖæÂÖÞÖËÓ ´ÖÆÖ¸Ö•ÖÖÓÛú›æ®Ö ×®ÖÝÖÎÔÓ£Ö ´Öã×®Ö¤ßõÖÖ
‘ÖêŸÖ»µÖÖ®ÖÓŸÖ¸ †Ö¯Ö»µÖÖ †ÓÝÖßÛéúŸÖ ¬Ö´ÖÔ¯ÖγÖÖ¾Ö®ÖꓵÖÖ ÛúÖµÖÖÔ»ÖÖ †ŸµÖÓŸÖ
¾Öî׿Ö™µÖ¯ÖæÞÖÔ ¸ßŸÖß®Öê “ÖÖ»Ö®ÖÖ ªÖ¾ÖµÖÖÃÖ ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ Ûê»Öß. ×®ÖÝÖÎÔÓ£Ö ´Öã×®Ö“ÖµÖêÔ“Öê
×¾Ö×¬Ö¾ÖŸÖ ¯ÖÖ»Ö®Ö Ûú¸ßŸÖ ¬Ö´ÖÖêÔ¯Ö¤ê¿Ö ¤êÞµÖÖÃÖÖšß ¯Ö׿“Ö´Ö ¾Ö ˆ¢Ö¸
³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ´ÖÖêšµÖÖ ¿ÖƸÖÓŸÖæ®Ö ¾Ö »ÖÆÖ®Ö ÝÖÖ¾ÖÖŸÖæ®Ö ŸµÖÖÓ®Öß †×¾Ö¸ŸÖ ×¾ÖÆÖ¸
Ûê»ÖÖ. ³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ŸµÖÖ
³ÖÖÝÖÖŸÖᯙ ÝÖÎÖ´ÖßÞÖ ¾Ö †Öפ¾ÖÖÃÖß •Ö®ÖŸÖê¯ÖµÖÔÓŸÖ •ÖÖ‰ú®Ö ¬Ö´ÖÖêÔ¯Ö¤ê¿Ö
Ûú¸ÞÖÖ¸ê, ŸÖÃÖê“Ö ´Öê, 1970 ´Ö¬µÖê ׯ´ÖÖ»ÖµÖ ¯Ö¾ÖÔŸÖÖ“µÖÖ 12,300 ±ãú™
ˆÓ“Öß¾Ö¸“µÖÖ ²Ö¦ß®ÖÖ£Ö¯Ö»ÖßÛú›“µÖÖ ´ÖÖÞÖ ÝÖÖ¾ÖÖ•Ö¾Öôᯙ ˆ¢ÖãÓÝÖ ×¿ÖÜÖ¸Ö¯ÖµÖÔÓŸÖ
¯Ö¤µÖÖ¡ÖÖ Ûú¸ÞÖÖ¸ê ŸÖê †Ö¬Öã×®ÖÛú ÛúÖôÖŸÖᯙ ¯ÖÖׯ»Öê ×®ÖÝÖÎÓÔ£Ö ´Öã®Öß
ÆÖêŸÖ. ׯ´ÖÖ»ÖµÖÖŸÖᯙ ²Ö±Ô´ÖµÖ
¯ÖΤê¿ÖÖŸÖ¤êÜÖᯙ ´Ö®ÖÖê×®ÖÝÖÆÖ“µÖÖ ²Ö»ÖÖ¾Ö¸ ×®ÖÝÖÎÓÔ£Ö ´Öã×®Ö•Öß¾Ö®Ö ¾µÖŸÖߟÖ
Ûú¸ŸÖÖ µÖêŸÖê, Æê
ŸµÖÖÓ®Öß Ã¾ÖŸÖ:“µÖÖ ˆ¤ÖƸÞÖÖ®Öê •ÖÝÖÖ»ÖÖ ¤ÖÜÖ¾Öæ®Ö פ»Öê. µÖÖ׿־ÖÖµÖ ÁÖß®ÖÝÖ¸ µÖÖ
ÛúÖ¿´Ö߸“µÖÖ ¸Ö•Ö¬ÖÖ®ÖßŸÖ ¾ÖÂÖÖÔµÖÖêÝÖ ×ÛÓ¾ÖÖ “ÖÖŸÖã´ÖÖÔÃÖ Ûú¸ÞÖÖ¸ê ŸÖê
†Ö¬Öã×®ÖÛú ÛúÖôÖŸÖᯙ ¯Öׯ»Öê ×®ÖÝÖÎÓÔ£Ö ´Öã×®ÖÁÖß ÆÖêŸÖ. ÁÖß ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤
´ÖÆÖ¸Ö•ÖÖÓ“µÖÖ µÖÖ †¯Öæ¾ÖÔ ¾Ö ×¾ÖßÖéŸÖ ×¾ÖÆÖ¸Ö´Öæôê ׯ´ÖÖ»ÖµÖÖ¯ÖµÖÔÓŸÖ“µÖÖ
ÃÖ¾ÖÔ ˆ¢Ö¸ ³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ¯ÖΤê¿ÖÖ´Ö¬µÖê •Öî®Ö ¬Ö´ÖÖÔ“ÖÖ ¾Ö ×®ÖÝÖÓÎÔ£Ö
´Öã×®Ö•Öß¾Ö®ÖÖ“ÖÖ ±úÖ¸ ´ÖÖêšÖ ¯ÖγÖÖ¾Ö ¯Ö›ü»ÖÖ. µÖÖ ´ÖÆŸÖ˯ÖγÖÖ¾ÖÛú ÛúÖµÖÖÔ“ÖÖ ¯Ö׸¯ÖÖÛú
´ÆÞÖæ®Ö“Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ®Öê ´Öã×®ÖÁÖß ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤•Öß µÖÖÓ®ÖÖ ´Öã×®Ö•Öß¾Ö®ÖÖŸÖß»Ö
´ÖÖ®ÖÖ“Öê †ÃÖê ‘ˆ¯ÖÖ¬µÖÖµÖ’ ¯Ö¤ 1974 ÃÖÖ»Öß ¤ê‰ú®Ö †Ö×ÞÖ †ŸµÖÓŸÖ ¯ÖÎןÖš֤¿ÖÔÛú †ÃÖê ‘‹»ÖÖ“ÖÖµÖÔ’ ¯Ö¤ 1978 ÃÖÖ»Öß ¤ê‰ú®Ö
ŸµÖÖÓ“ÖÖ †³ÖæŸÖ¯Öæ¾ÖÔ ÝÖÖî¸¾Ö Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
×¾Ö¿¾Ö¬Ö´ÖÔ¯ÖÎê¸Ûú ¸Ö™ÒÃÖÓŸÖ
†Ö¯Ö»µÖÖ ¯ÖΤߑÖÔ ¾Ö †ÜÖÓ×›ŸÖ “ÖÖ»Öæ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ×¾ÖÆÖ¸ÖŸÖæ®Ö
‹»ÖÖ“ÖÖµÖÔ ´Öã×®ÖÁÖß ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ®Öß Ûê»Öê»ÖÖ •Öî®Ö ¬Ö´ÖÖÔ“ÖÖ
—ÖÓ—ÖÖ¾ÖÖŸÖß ¯ÖΓÖÖ¸ †ŸµÖÓŸÖ ¯ÖγÖÖ¾Öß ¾Ö ±ú»Ö¤ÖµÖß š¸»ÖÖ †ÖÆê. ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÆÞÖ•Öê ŸµÖÖÓ®Öß ÆÖ ¯ÖΓÖÖ¸ •Öî®Ö ¾Ö •Öî®ÖêŸÖ¸ µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ
»ÖÖêÛúÖÓÃÖÖšß Ûê»ÖÖ †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÛú׸ŸÖÖ ¯ÖΓÖÖ¸ µÖÓ¡ÖÞÖꓵÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö †Ö¬Öã×®ÖÛú
ÃÖÖ¬Ö®ÖÖ“ÖÖ ¾Ö ÃÖÓÝÖߟÖÖ“ÖÖ †ŸµÖÓŸÖ Ûãú¿Ö»ÖŸÖê®Öê ¾Ö ÃÖ´Ö¯ÖÔÛú¯ÖÞÖê ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ
Ûê»ÖÖ. ×ÛÓ²ÖÆæ®ÖÖ
¯ÖΓÖÖ¸ÃÖÖ¬Ö®ÖÖÓ“ÖÖ †ÃÖÖ µÖÖêÝµÖ ¾Ö ¯ÖµÖÖÔ¯ŸÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûúºþ®Ö ‘ÖêÞÖÖ¸ê Æê
¯Öׯ»Öê ×®ÖÝÖÓÎÔ£Ö ´Öã®Öß ÆÖêŸÖ. ¯ÖÎÃÖ®®Ö ¾µÖ׌ŸÖ´ÖŸ¾Ö, ¯ÖÎÝÖÖœ ×¾Ö«¢ÖÖ, ¯ÖγÖÖ¾Öß
¾ÖŒŸÖ韾Ö, ¯ÖβÖã« ¯Öξֿ֮֓Öî»Öß, ¯ÖÎÜÖ¸ ¸Ö™ÒÖ׳ִÖÖ®Ö, †ÃÖÖ´ÖÖ®µÖ
³ÖÖÂÖÖ¯Öγ֟¾Ö, ¬Ö߸ÝÖÓ³Ö߸ †Ö¾ÖÖ•Ö, ¯Öã¸ÖêÝÖß´Öß ×¾Ö“ÖÖ¸ÃÖ¸ÞÖß, •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ
¾ÖÖßÖ×¾ÖÛú ×¾Ö¿¾Ö¬Ö´ÖÔ †ÖÆê Æß †ÛúÖ™µÖ ÁÖ«Ö, ŸµÖÖ´Öãôê †¿ÖÖ ÃÖ¾ÖÖê¯ÖÛúÖ¸ß
×¾Ö¿¾Ö¬Ö´ÖÖÔ²Ö§ü»Ö ×®ÖŸÖÖÓŸÖ †Ö¤¸, †Ö¤ß ¤ã×´ÖÔô ÝÖãÞÖÃÖ´Öã““ÖµÖÖ´Öãôê ŸµÖÖÓ“Öß
¯Öξ֮֓Öê †×ŸÖ¿ÖµÖ ¯ÖγÖÖ¾Öß, Ûú´ÖÖ»Öß“Öß »ÖÖêÛúׯÖεÖ, ¾Ö ¯Ö׸ÞÖÖ´ÖÛúÖ¸Ûú
š¸»Öß †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖÓ“µÖÖ ¯Öξ֮֓ÖÖÓ®ÖÖ
×®ÖŸµÖ¿Ö: •Ö´ÖÞÖÖ¸Ö Æ•ÖÖ¸ÖêÓ“ÖÖ †±úÖ™ •Ö®ÖÃÖ´Öã¤ÖµÖ ÆÖ ÃÖ¾ÖÔ¬Ö´ÖßÔµÖ †ÃÖŸÖÖê,
Æê ×¾Ö¿ÖêÂÖ ÆÖêµÖ. ÆÖ ¯Öξ֮֓ÖÖÓŸÖæ®Ö •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ ÆÖ ×¾Ö׿Ö™
»ÖÖêÛúÖÓÃÖÖšß ®ÖÃÖæ®Ö ŸÖÖê µÖÖ
×¾Ö¿¾ÖÖŸÖᯙ ÃÖ¾ÖÔ ¯ÖÎÖ×ÞÖ´ÖÖ¡ÖÖÓÃÖÖšß †ÃÖ»µÖÖ®Öê •Öî®Ö ¬Ö´ÖÖÔ»ÖÖ ‘×¾Ö¿¾Ö¬Ö´ÖÔ’ ÃÖ´Ö•Ö»Öê ¯ÖÖׯ•Öê, †ÃÖê
´ÖŸÖ ŸÖê ¯Öã¸Ö¾µÖÖ×®Ö¿Öß »ÖÖêÛúÖÓ®ÖÖ ¯Ö™¾Öæ®Ö ¤êŸÖÖŸÖ. ŸÖÃÖê“Ö •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéú×ŸÖ Æß ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖß»Ö
ÁÖ´ÖÞÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖß»ÖÖ ‹Ûú ³ÖÖÝÖ †ÃÖæ®Ö,³ÖÖ¸ŸÖßµÖ
ÃÖÓÃÛéúŸÖß ÃÖ´Öé« Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß®Öê ±úÖ¸ ´ÖÖêšê µÖÖêÝÖ¤Ö®Ö Ûê»Öê
†ÖÆê, Æê ×¾Ö“ÖÖ¸¤êÜÖᯙ †¯Ö»µÖÖ ¯Öξ֮֓ÖÖÓŸÖæ®Ö ŸÖê »ÖÖêÛúÖÓ®ÖÖ ÃÖ´Ö•ÖÖ¾Öæ®Ö
¤êŸÖÖŸÖ. ׿־ÖÖµÖ ×¾Ö¿Öã« “ÖÖ׸¡µÖ ÆÖ ÃÖãÜÖß ¾Ö ¯Ö׸¯ÖæÞÖÔ •Öß¾Ö®ÖÖ“ÖÖ
´Öæ»ÖÖ¬ÖÖ¸ †ÃÖ»µÖÖ®Öê †Ö×ÞÖ ¸Ö™ÒÖ“Öß ´ÖÆ¢ÖÖ ŸµÖÖŸÖᯙ “ÖÖ׸¡µÖÃÖÓ¯Ö®®Ö
»ÖÖêÛúÖÓ¾Ö¸ †¾Ö»ÖÓ²Öæ®Ö †ÃÖ»µÖÖ®Öê,
¸Ö™ÒßµÖ “ÖÖ׸¡µÖÖ»ÖÖ ŸÖê ÜÖÖÃÖ ´ÖÆŸ¾Ö ¤êŸÖÖŸÖ †Ö×ÞÖ »ÖÖêÛúÖÓ®Öß ÃÖ¤î¾Ö
®ÖßןֵÖãŒŸÖ †Ö“Ö¸ÞÖÖ¾Ö¸ ³Ö¸ ªÖ¾ÖÖ, †ÃÖê †Ö¾ÖÖÆ®Ö ŸÖê ®ÖêÆ´Öß Ûú¸ŸÖÖŸÖ. µÖÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ÝÖÖê™ߴÖãôê
ŸµÖÖÓ®ÖÖ ‘×¾Ö¿¾Ö¬Ö´ÖÔ¯ÖÎê¸Ûú’ ¾Ö ‘¸Ö™ÒÃÖÓŸÖ’
Æß ²ÖÆã´ÖÖ®Ö¤¿ÖÔÛú ×¾Ö¿ÖêÂÖÞÖê ®ÖêÆ´Öß »ÖÖ¾ÖÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖÖŸÖ.
ÃÖ¾µÖÃÖÖ“Öß »ÖêÜÖÛú
Ûê¾Öô ¯ÖγÖÖ¾Öß ¯Öξ֌ŸÖê ´ÆÞÖæ®Ö“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ÃÖÖׯŸµÖÖ“µÖÖ
õÖê¡ÖÖŸÖ ÃÖ¾µÖÃÖÖ“Öß »ÖêÜÖÛú ¾Ö ´Öæ»ÖÝÖÖ´Öß ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛú ´ÆÞÖæ®Ö¤êÜÖß»Ö
‹»ÖÖ“ÖÖµÖÔ ´Öæ×®ÖÁÖß ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ®Öß ¯ÖµÖÖÔ¯ŸÖ ܵÖÖŸÖß ¯ÖÎÖ¯ŸÖ Ûê»Öß
†ÖÆê. ¯ÖÎÖ“Öß®Ö
†ÖÝÖ´ÖÝÖÎÓ£Ö ¾Ö ¬Ö´ÖÔ×¾ÖÂÖµÖÛú ‡ŸÖ¸ ÝÖÎÓ£Ö µÖÖÓ“Öê ÃÖÜÖÖê»Ö †¬µÖµÖ®Ö דÖÓŸÖ®Ö
¾Ö ´Ö®Ö®Ö Ûú¸ÞÖêÛú Æê ŸµÖÖÓ“µÖÖ ¾µÖ׌ŸÖ´ÖŸŸÖÖ¾ÖÖ“Öê †×¾Ö³ÖÖ•µÖ †ÓÝÖ ²Ö®Ö»Öê
†ÖÆê. ŸÖÃÖê“Ö •ÖÝÖÖŸÖß»Ö
†Ö¬Öã×®ÖÛú ŸÖ¢¾Ö–Ö ¾Ö ´ÖÖ®µÖ¾Ö¸ ×¾Ö“ÖÖ¸¾ÖÓŸÖ µÖÖÓ“µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖÓ“Öê ¾ÖÖ“Ö®Ö ¾Ö
ŸµÖÖÓ“µÖÖ ´ÖŸÖÖÓ“Öê †ÖÛú»Ö®Ö Ûú¸ÞÖê ÆÖ ´Öã×®ÖÁÖßÓ“ÖÖ ×®ÖŸµÖÛ뫅 —ÖÖ»ÖÖ †ÖÆê;
ŸµÖÖ´Öãôê ŸµÖÖÓ“µÖÖ »ÖêÜÖ®ÖÖŸÖ ÃÖ¾ÖÔÃÖÓÝÖÎÖÆÛúŸÖÖ, ³ÖÖ¸¤ÃŸÖ¯ÖÞÖÖ ¾Ö
ÃÖ´Ö®¾ÖµÖ¤é媧 Æê ÝÖãÞÖ ¯ÖÎÛúÂÖÖÔ®Öê †Öœôæ®Ö µÖêŸÖÖŸÖ. ÃÖ®Ö 1978 †ÜÖ긯ֵÖÔÓŸÖ ŸµÖÖÓ®Öß ×»Öׯ»Öê»Öê
‹ÛæúÞÖ 33 ÝÖÎÓ£Ö ¯ÖÎ×ÃÖ« —ÖÖ»Öê †ÃÖæ®Ö, ŸµÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖÓ®ÖÖ ¬Ö´ÖÔÃÖÖׯŸµÖÖŸÖ ÜÖÖÃÖ
´ÖÖ®µÖŸÖÖ ×´ÖôÖ»Öß †ÖÆê. µÖÖÓ¯ÖîÛúß ‘†×ÆÃÖÖ: ×¾Ö¿¾Ö¬Ö´ÖÔ’,
‘†Öפ Ûéú×ÂÖ׿ÖõÖÛú ŸÖߣÖÓÔÛú¸ †Öפ®ÖÖ£Ö’, ‘Ûú»µÖÖÞÖ ´Öã×®Ö †Öî¸ ÃÖ´ÖÎÖ™
×ÃÖÛÓ¤¸’, ‘ŸÖߣÖÔÛú¸ ¾Ö¬ÖÔ´ÖÖ®Ö’, ‘¤î¾Ö †Öî¸ ¯Öã¹ýÂÖÖ£ÖÔ’, ‘ׯÖד”Ûú´ÖÓ›»Öã’, ‘×¾Ö¿¾Ö¬Ö´ÖÔ Ûúß ºþ¯Ö¸êÜÖÖ’ ¾Ö ‘ÃÖ¾ÖêÖÔ¤µÖ ŸÖߣÖÔ’ Æê ×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ
ÝÖÎÓ£Ö †ÃÖæ®Ö ´Öã×®ÖÁÖßÓ“Öê ×¾Ö×¾Ö¬Ö ×¾ÖÂÖµÖÖÓ¾Ö¸ß»Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ׬ÖšüߟÖ
´Öæ»ÖÝÖÖ´Öß ×¾Ö“ÖÖ¸ ÃÖ´Ö•ÖÞµÖÖÃÖ †ŸµÖÓŸÖ ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ †ÖÆêŸÖ.
ÃÖÖׯŸµÖÃÖ´Öé«ßÃÖ †¯Öæ¾ÖÔ “ÖÖ»Ö®ÖÖ
ŸÖÃÖê“Ö
ŸµÖÖÓ“µÖÖ ¯Öξ֮֓ÖÖÓ¾Ö¸ †Ö¬ÖÖ¸»Öê»Öß ‘†´ÖéŸÖ¾ÖÖÞÖß’, ‘ÝÖã¹ý¾ÖÖÞÖß’, ‘–ÖÖ®Ö¤ß¯Ö •Ö»Öê’, ‘´ÖÓÝÖ»Ö ¯Öξ֮֓֒ †¿ÖÖ ®ÖÖ¾ÖÖÓ“Öß ÃÖÓÛú×»ÖŸÖ
þֺþ¯ÖÖ“Öß 7 ¯ÖãßÖÛê
ŸÖµÖÖ¸ —ÖÖ»Öß †ÖÆêŸÖ.
׿־ÖÖµÖ ŸµÖÖÓ“µÖÖ ÃÖæõ´Ö ¾Ö ×¾Ö¾Öê“ÖÛú ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®ÖÖÜÖÖ»Öß ÛãÓú¤ÛãÓú¤
×¾Ö¸×“ÖŸÖ ‘ÃÖ´ÖµÖÃÖÖ¸’ ¾Ö ‘¸µÖÞÖÃÖÖ¸’ †Ö×ÞÖ Ûú¾Öß ¤Öî»ÖŸÖ¸Ö´Ö ×¾Ö¸×“ÖŸÖ ‘”ƜֻÖÖ’ µÖÖÓÃÖָܵÖÖ •Öî®Ö ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“µÖÖ ¤é™߮Öê
´ÖÆŸ¾Ö¯ÖæÞÖÔ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖÓ“µÖÖ †Ö¾Ö韵ÖÖ ÃÖÓ¯ÖÖפŸÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ µÖê‰ú®Ö
†ŸµÖÓŸÖ †ÖÛúÂÖÔÛú þֺþ¯ÖÖŸÖ ¯ÖÎ×ÃÖ« Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»µÖÖ †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖ“Ö¯ÖδÖÖÞÖê ´Öã×®ÖÁÖßÓ“µÖÖ ¯ÖÎê¸ÞÖê´Öãôê †®ÖêÛú
´ÖÖ®µÖ¾Ö¸ ÃÖÖ×Æ×ŸµÖÛúÖÓ®Öß ÜÖÖÃÖ »ÖêÜÖ®Ö Ûê»Öê»Öê 15 ˆŸÛéú™ ÝÖÎÓ£Ö ¯ÖÎ×ÃÖ«
—ÖÖ»Öê †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖÓ´Ö¬µÖê
¯ÖÎ×£ÖŸÖµÖ¿Ö ×ÆÓ¤ß »ÖêÜÖÛú ÁÖß. ¾Ö߸ꮦÛãú´ÖÖ¸ •Öî®Ö ¸×“ÖŸÖ ‘†®Öã¢Ö¸µÖÖêÝÖß: ŸÖߣÖÔÛú¸
´ÖÆÖ¾Ö߸’ Æß “ÖÖ¸ ÜÖÓ›ÖŸ´ÖÛú ²ÖéÆŸÖËÛúÖ¤Ó²Ö¸ß, ÁÖß. ¯Öª“ÖÓ¦
•Öî®Ö ×»Ö×ÜÖŸÖ ‘ŸÖߣÖÔÛú¸
¾Ö¬ÖÔ´ÖÖ®Ö ´ÖÆÖ¾Ö߸’ Æê
†Ö¬ÖÖ¸ü³ÖæŸÖ “Ö׸¡Ö, ¯ÖÎ×ÃÖ« ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖÃ¡Ö–Ö ¯ÖÎÖ. ›Öò.
×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê ×»Ö×ÜÖŸÖ ‘Life and Legacy of Mahavira : A
Social Study’ ÆÖ ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ´ÖÆÖ¾Ö߸ÖÓ“µÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ÛúÖµÖÖÔ“ÖÖ †ÖœÖ¾ÖÖ
‘ÖêÞÖÖ¸Ö ‡ÓÝÖΕÖß ÝÖÎÓ£Ö †Ö×ÞÖ ›Öò. Ƹ߮¦³ÖæÂÖÞÖ •Öî®Ö
×¾Ö¸×“ÖŸÖ ‘³ÖÖ¸ŸÖßµÖ
ÃÖÓÃÛéúŸÖß †Öî¸ ÁÖ´ÖÞÖ ¯ÖÓ¸¯Ö¸Ö’
ÆÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö¯Ö¸ ÝÖÎÓ£Ö, µÖÖÓÃÖָܵÖÖ ÜµÖÖŸÖ®ÖÖ´Ö ÝÖÎÓ£ÖÖÓ“ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö
ÆÖêŸÖÖê. †¿ÖÖ ÝÖÎÓ£Ö¸“Ö®Öê²Ö¸Öê²Ö¸“Ö •Öî®Ö ׾֪ꓵÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖ ´Öæ»Ö³ÖæŸÖ
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ»ÖÖ ÃÖ×ÛÎ µÖ ˆ¢Öê•Ö®Ö ¤êÞµÖÖÃÖÖšß ‘ÛãÓú¤ÛãÓú¤ ³ÖÖ¸ŸÖß, פ»»Öß;’ ‘ÁÖß´ÖŸÖß ¸´ÖÖ¸ÞÖß •Öî®Ö
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ÃÖÓãÖÖ, ´Öæ›×²ÖΤߒ µÖÖÓÃÖָܵÖÖ ¾Öî׿Ö™µÖ¯ÖæÞÖÔ ÃÖÓãÖÖ Ã£ÖÖ¯ÖÞµÖÖÃÖ ¾Ö ŸµÖÖÓ®ÖÖ
´ÖæŸÖÔ ºþ¯Ö ¤êÞµÖÖÃÖ ´Öã×®ÖÁÖßÓ®Öß ²Ö¸ß“Ö “ÖÖ»Ö®ÖÖ ×¤»Öß. »ÖêÜÖ®Ö ¾Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö
µÖÖÓ¯ÖδÖÖÞÖê“Ö ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®ÖÖ“µÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖ¤êÜÖᯙ ´Öã×®ÖÁÖßÓÓ“µÖÖ ¯ÖÎê¸ÞÖê´Öãôê ‘ÁÖß ¾Ö߸ ×®Ö¾ÖÖÔÞÖ ÝÖÎÓ£Ö
¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö ÃÖ×´ÖŸÖß, ‡Ó¤Öî¸;’ ‘ÁÖß ¾Ö߸ ×®Ö¾ÖÖÔÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖß, ´Ö긚’ µÖÖÓÃÖָܵÖÖ ¬Ö›Ö›ß“µÖÖ ˆ¯ÖÛδֿÖß»Ö
¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö ÃÖÓãÖÖ Ã£ÖÖ¯Ö®Ö —ÖÖ»µÖÖ †ÃÖæ®Ö, ŸµÖÖÓ“µÖÖ´ÖÖ±ÔŸÖ ¤•ÖêÔ¤Ö¸ ÝÖÎÓ£Ö
†ŸµÖÓŸÖ †ÖÛúÂÖÔÛú þֺþ¯ÖÖŸÖ ¾Ö †»¯Ö ×Ûú´ÖŸÖßŸÖ ¯ÖÎ×ÃÖ« Ûú¸ÞµÖÖ“Öê ÛúÖµÖÔ
†¾µÖÖÆŸÖ¯ÖÞÖê “ÖÖ»Öæ †ÖÆê. †¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê ×¾Ö×¾Ö¬Ö ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ´ÖÖÝÖÖÔÓ®Öß ´Öã×®ÖÁÖß ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤
´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ®Öß •Öî®Ö ÃÖÖׯŸµÖÃÖÓ¯Ö¤Ö ÃÖ´Öé« Ûú¸ÞµÖÖ´Ö¬µÖê †ŸµÖÓŸÖ ´ÖÖê»ÖÖ“Öß
ÛúÖ´Ö×ÝÖ¸ß Ûê»Öß †ÖÆê. †»ÖßÛú›ß»Ö ÛúÖôÖŸÖᯙ ²Ö-µÖÖ“Ö
ÃÖÖׯŸµÖ×®Ö×´ÖÔŸÖß“Öê ¯Ö¸ÖêõÖ ÁÖêµÖ ´Öã×®ÖÁÖß ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤ µÖÖÓ®ÖÖ“Ö ×¤»Öê
¯ÖÖׯ•Öê.
×¾Ö«¢Öê“ÖÖ ˆ×“ÖŸÖ ÝÖÖÖ
´Öã×®ÖÁÖß
×¾ÖªÖ®ÖÓ¤ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ®Öß Ûê¾Öô ÃÖÖׯŸµÖÖ»ÖÖ ˆ¢Öê•Ö®Ö ×¤»Öê ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸
ÃÖÖׯŸµÖ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûú¸ÞÖÖ¸ê ¿ÖÖáÖß-¯ÖÓ×›ŸÖ, ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛú ¾Ö »ÖêÜÖÛú
µÖÖÓ“µÖÖÛú›ê ˆ¯ÖêõÖê®Ö ¯ÖÖÆÞµÖÖ“Öß ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öß ¤é™üß ¯ÖÖ¸ ²Ö¤»Öæ®Ö ™ÖÛú»Öß. ×¾Ö«Ö®Ö »ÖÖêÛú Æê
ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ÁÖêš ¬Ö®Ö †ÃÖæ®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß“Öê ÃÖÖŸÖŸµÖ ×™Ûú¾Öæ®Ö ŸÖß ÃÖ´Ö鬤
Ûú¸ÞµÖÖ“Öê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ÛúÖµÖÔ ŸÖê ‹Ûú×®Öš¯ÖÞÖê ÃÖ¤îµÖ ¯ÖÖ¸ ¯ÖÖ›ßŸÖ †ÃÖ»µÖÖ´Öãôê
ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ®Öê ŸµÖÖÓ“µÖÖ²Ö§»Ö †Ö¤¸³ÖÖ¾Ö®ÖÖ šê¾Öæ®Ö ŸµÖÖ®ÖÖÓ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÖÖ®ÖÖ®Öê
¾ÖÖÝÖ×¾Ö»Öê ¯ÖÖׯ•Öê, ÆÖ ®Ö¾ÖÖ ¤é×™ÛúÖê®Ö
´Öã×®ÖÁÖßÓ®Öß ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ»ÖÖ ×¤»ÖÖ †Ö×ÞÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ®Öê ×¾Ö«®ÖÖÓ×¾ÖÂÖµÖß“Öê †Ö¯Ö»Öê
†Ö¾Ö¿µÖÛú ÛúŸÖÔ¾µÖ ×®ÖŸµÖ¿Ö: ²Ö•ÖÖ¾Ö»Öê ¯ÖÖÆß•Öê, †ÃÖÖ †ÖÝÖÆü ¬Ö¸»ÖÖ .
¯Ö׸ÞÖÖ´ÖŸÖ: ´Öã×®ÖÁÖßÓ“µÖÖ ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®ÖÖÜÖÖ»Öß Ã£ÖÖ¯Ö®Ö —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ‘ ¾Ö߸ ×®Ö¾ÖÖÔÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖß, ´Ö긚 ’ µÖÖ ÃÖÖ×Æ×ŸµÖÛú ÛúÖµÖÔ Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖ ´ÖÖ®µÖ¾Ö¸ ÃÖÓãÖê´ÖÖ±ÔŸÖ •Öî®Ö
¾Ö •Öî®ÖêŸÖ¸ ×¾Ö¬¤Ö®ÖÖÓ®ÖÖ ‘ ¾Ö߸ ³ÖÖ¸ŸÖß ¯Öã¸ÃÛúÖ¸ ’ ¤ê‰ú®Ö ŸµÖÖÓ®ÖÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ÝÖÖÖÞµÖÖ“Öß †×³Ö®Ö¾Ö ¯ÖΣÖÖ ÃÖã¹ý
—ÖÖ»Öß. †¿ÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ê ´Öã×®ÖÁÖß ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ®Öß
ÃÖÖׯŸµÖÖ“µÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖ †³ÖæŸÖ¯Öæ¾ÖÔ “ÖîŸÖ®µÖ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûê»Öê †ÖÆê.
³Ö׌ŸÖÃÖÓÝÖߟÖÖ»ÖÖ
ÛÎÖÓןÖÛúÖ¸ß ˆ¢Öê•Ö®Ö
ÃÖÖׯŸµÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ÃÖÓÝÖߟÖÖ“µÖÖ
²ÖÖ²ÖŸÖߟ֤êÜÖᯙ ´Öã×®ÖÁÖß ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ®Öß †ŸµÖÓŸÖ ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ
ÛúÖµÖÔ Ûê»Öê †ÃÖæ®Ö, ²Ö¸ê“Ö ®Ö¾Öß®Ö ˆ¯ÖÛ뫅 ÃÖãºþ Ûê»Öê †ÖÆêŸÖ. ÃÖÓÝÖߟÖÖ²Ö§»Ö“Öß •Öî®ÖÖÓ“Öß †®ÖÖãÖÖ ŸµÖÖÓ®Öß ¯Öε֟®Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ¤æ¸
Ûê»Öß †Ö×ÞÖ •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß´Ö¬µÖê ÃÖÓÝÖߟÖÖ»ÖÖ ´ÖÖ®ÖÖ“Öê ãÖÖ®Ö †ÖÆê, Æê
ŸµÖÖÓ®Öß ¤ÖÜÖ¾Öæ®Ö פ»Öê. ŸÖÃÖê“Ö ¯ÖÎÖÃÖÖ¤¯ÖæÞÖÔ
³Ö׌ŸÖÃÖÓÝÖßŸÖ •Öß¾Ö®ÖÖ“ÖÖ †×¾Ö³ÖÖ•µÖ ³ÖÖÝÖ ²Ö®Öæ®Ö ŸµÖÖ“ÖÖ ³Ö¸¯Öæ¸ ¯ÖÎÃÖÖ¸
—ÖÖ»ÖÖ ¯ÖÖׯ•Öê ¾Ö »ÖÖêÛúÖÓ®Öß ŸµÖÖ“ÖÖ †Ó×ÝÖÛúÖ¸ Ûê»ÖÖ ¯ÖÖׯ•Öê, †¿Öß ŸµÖÖÓ“Öß
¤éœ ¬ÖÖ¸ÞÖÖ †ÖÆê. »ÖÖêÛúÖÓ®ÖÖ ˆ¢Ö´ÖÖê¢Ö´Ö †¿ÖÖ •Öî®Ö ³Ö׌ŸÖÝÖߟÖÖÓ“ÖÖ
¯Ö׸“ÖµÖ ¾ÆÖ¾ÖÖ ´ÆÞÖæ®Ö ŸµÖÖÓ®Öß ‘ŸÖߣÖÔÛú¸ ¯ÖÖ¿¾ÖÔ®ÖÖ£Ö ³Ö׌ŸÖÝÖÓÝÖÖ,’ ‘ŸÖߣÖÔÛú¸ ´ÖÆÖ¾Ö߸ ³Ö׌ŸÖÝÖÓÝÖÖ,’ ‘ÁÖß ®Öê×´Ö¸Ö•Öã»Ö
³Ö׌ŸÖÝÖÓÝÖÖ’ µÖÖÓÃÖÖ¸ÜÖê
ÛúÖ¾µÖ-ÃÖÓÛú»Ö®ÖÖŸ´ÖÛú ÝÖÎÓ£Ö ÁÖêš ÃÖÖ×Æ×ŸµÖÛúÖÓÛú›æ®Ö ÃÖÓ¯ÖÖפŸÖ Ûú¸¾Öæ®Ö
†ÖÛúÂÖÔÛú þֺþ¯ÖÖŸÖ ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ “ÖÖ»Ö®ÖÖ ×¤»Öß. ŸÖÃÖê“Ö ¸ÃÖ¯ÖæÞÖÔ •Öî®Ö
³Ö׌ŸÖ¸“Ö®ÖÖ †×³Ö•ÖÖŸÖ ÃÖÓÝÖߟÖÖ“µÖÖ ¸ÖÝÖ¤Ö¸ßŸÖ ¾Ö ŸÖÖ»ÖÃÖã¸ÖŸÖ ÝÖÖ¾ÖµÖÖÃÖ
ÃÖã»Ö³Ö ¾ÆÖ¾Öê ´ÆÞÖæ®Ö ×¾ÖßÖéŸÖ ®ÖÖê™ê¿Ö®Ö †ÃÖ»Öê»ÖÖ ‘ÃÖÓÝÖߟֿ֟Öß ’ ÆÖ †×³Ö®Ö¾Ö ÝÖÎÓ£Ö ´Öã×®ÖÁÖßÓ“µÖÖ ÜÖÖÃÖ ¯ÖÎê¸ÞÖê®Öê ŸÖµÖÖ¸
Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ. ׿־ÖÖµÖ, ÃÖÖ´ÖÖ®µÖ •Ö®ÖÖÓ¯ÖµÖÕŸÖ ³Ö׌ŸÖÃÖÓÝÖßŸÖ ¯ÖÖêÆÖê“ÖÖ¾Öê
¾Ö ŸµÖÖÓ®ÖÖ ŸµÖÖ“ÖÖ »ÖÖ³Ö ‘ÖêŸÖÖ µÖÖ¾ÖÖ, ´ÆÞÖæ®Ö ´Öã×®ÖÁÖßÓ“µÖÖ ¯ÖÎê¸ÞÖê®Öê
פ»»Öß ‡£Öê ‘ ÁÖ´ÖÞÖ •Öî®Ö ³Ö•Ö®Ö ¯ÖÎÃÖÖ¸Ûú ÃÖÓ‘Ö ’ µÖÖ ÃÖÓãÖê“Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öß. ן֓µÖÖ ´ÖÖ±ÔúŸÖ †®ÖêÛú ³Ö×ÛŸÖ¯ÖæÞÖÔ ÝÖߟÖÖÓ“µÖÖ
×¾Ö×¾Ö¬Ö ³ÖÖÂÖÖÓ´Ö¬µÖê ÝÖÎÖ´ÖÖê±úÖê®Ö ¸êÛúÖò›ÔÃÖË Ûú֜޵ÖÖŸÖ †Ö»µÖÖ. ׿־ÖÖµÖ,
´Öã×®ÖÁÖßÓ“µÖÖ ´Ö¬µÖãÖß´Öãôê“Ö ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ †ÖÛúÖ¿Ö¾ÖÖÞÖß¾Ö¸ •Öî®Ö
³Ö׌ŸÖÝÖߟÖÖÓ“ÖÖ ¯ÖξÖê¿Ö —ÖÖ»ÖÖ †Ö×ÞÖ ‘ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ’ µÖÖÃÖÖ¸ÜÖê •Öî®Ö
³Ö׌ŸÖÃÖÓÝÖߟÖÖ“Öê ¸Ö™ÒßµÖ ÛúÖµÖÔÛ뫅 Ûú¸ÞµÖÖ“Öß ¯ÖΣÖÖ †ÖÛúÖ¿Ö¾ÖÖÞÖß¾Ö¸
ÃÖãºþþ —ÖÖ»Öß. ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÆÞÖ•Öê •Öî®Ö
ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö×¾ÖÂÖµÖÛú ˆ¢Ö´ÖÖê¢Ö´Ö ÝÖÎÓ£Ö ÁÖÖ¾µÖ þֺþ¯ÖÖŸÖ ‘Ö¸Öê‘Ö¸ß
¯ÖÖêÆÖê“ÖÖ¾ÖêŸÖ †Ö×ÞÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖÃÖָܵÖÖ •Öî®Ö ³ÖÖÂÖÖ †ŸµÖÓŸÖ ÃÖã´Ö¬Ö㸠¾Ö ÝÖêµÖ
†ÖÆêŸÖ µÖÖ“Öß »ÖÖêÛúÖÓ®ÖÖ Ûú»¯Ö®ÖÖ µÖÖ¾Öß, µÖÖÃÖÖšß ´Öã×®ÖÁÖßÓ®Öß ÜÖÖÃÖ
¯Ö׸ÁÖ´Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ‘ ÃÖ´ÖµÖÃÖÖ¸ ’ µÖÖÃÖָܵÖÖ ÁÖêš ÝÖÎÓ£ÖÖÓ“Öê ÝÖÖ£ÖÖ - ÝÖÖµÖ®Ö ¾Ö †£ÖÔ -
×®Öºþ¯ÖÞÖ µÖÖÓÃÖÆ ‘ ÛòÃÖê™ËÃÖ ’ ŸÖµÖÖ¸ Ûú¸¾Öæ®Ö ‘ÖêŸÖ»µÖÖ.
†¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê •Öî®Ö ³Ö׌ŸÖÃÖÓÝÖߟÖÖ“µÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖ
ÛÎÖÓןÖÃÖ¤é¿Ö ÛúÖµÖÔ ´Öã×®ÖÁÖß ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ®Öß Ûê»Öê †ÖÆê. ŸµÖÖÓ“Öß Æß ÛúÖ´Ö×ÝÖ¸ß †ÝÖ¤ß †×¾ÖôָÞÖßµÖ †ÖÆê.
¬Ö´ÖÔ¯ÖΓÖÖ¸,
ÃÖÖׯŸµÖ, ˆ¢Öê•Ö®Ö ¾Ö ³Ö׌ŸÖÃÖÓÝÖßŸÖ ¯ÖÎÃÖÖ¸ µÖÖ ÛúÖµÖÖÕ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö •Öî®Ö
¬Ö´ÖÖÔ“µÖÖ ¯ÖÓ£ÖÖê¯Ö¯ÖÓ£ÖßµÖ †®ÖãµÖÖµÖÖÓ´Ö¬µÖê ¤éœ ‹êŒµÖ³ÖÖ¾Ö ×®Ö´ÖÖÔÞÖ
Ûú¸ÞµÖÖ“Öê ‹ê×ŸÖÆÖ×ÃÖÛú ´ÖÆ¢¾ÖÖ“Öê ÛúÖµÖÔ ¯ÖÖ¸ ¯ÖÖ›ÞµÖÖŸÖ ´Öã×®ÖÁÖß ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤
´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ®Öß ÜÖÖÃÖ ¯ÖãœÖÛúÖ¸ ‘Öê‰ú®Ö ²Ö¸ß“Ö ¯ÖÎÝÖŸÖß Ûúºþ®Ö ¤ÖÜÖ×¾Ö»Öß
†ÖÆê. µÖÖ ÛúÖ´ÖÖÃÖÖšß ŸµÖÖÓ®Öß 1974-75
µÖÖ ‘ ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ´ÖÆÖ¾Ö߸ 2500 ¾µÖÖ
×®Ö´ÖÖÔÞÖ ´ÖÆÖêŸÃÖ¾Ö ¾ÖÂÖÖÔ ’ “ÖÖ †×ŸÖ¿ÖµÖ “ÖÖÓÝÖ»ÖÖ
ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûúºþ®Ö ‘ÖêŸÖ»ÖÖ. ŸµÖÖÓŸµÖÖ“Ö ¯ÖÎê¸ÞÖê®Öê †Ö×ÞÖ ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®ÖÖÜÖÖ»Öß •Öî®ÖÖÓ“µÖÖ
‡×ŸÖÆÖÃÖÖŸÖ ¯ÖÎ£Ö´Ö“Ö ÃÖ¾ÖÔ •Öî®ÖÖÓÃÖÖšß ‹Ûú ¬¾Ö•Ö, ‹Ûú ¬¾Ö•ÖÝÖߟÖ, ‹Ûú ²ÖÖê¬Öד֮Æ,
‹Ûú ²ÖÖê¬Ö¾ÖÖŒµÖ †Ö¤ß ÃÖ´ÖÖ®ÖŸÖÖ - ¯ÖÎãÖÖ¯ÖÛú ÝÖÖê媧 ¯ÖΓÖÖ¸ÖŸÖ †Ö»µÖÖ. ŸÖÃÖê“Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ
¯ÖÎÖêŸÃÖÖÆ®ÖÖ´Öãôê“Ö •Öî®ÖÖÓŸÖß»Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¯ÖÓ×£ÖµÖÖÓ“Öê †Ö“ÖÖµÖÔ ‹Ûú¡Ö µÖê‰ú®Ö
ˆ¯Ö¤ê¿Ö ¤ê‰ú »ÖÖÝÖ»Öê †Ö×ÞÖ »ÖÖêÛúÖÓ´Ö¬µÖê ‹ÛúŸÖê“Öß ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ˆŸ¯Ö®®Ö Ûúºþþ »ÖÖÝÖ»Öê. Æß ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ¤éœ Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ´Öã×®ÖÁÖßÓ®Öß
¯ÖãœÖÛúÖ¸ ‘Öê‰ú®Ö ÃÖÓÝÖߟÖ, ®Ö韵Ö, ®ÖÖ™¶, ד֡Ö, “Ö»ÖŸÖËד֡Ö, ”ÖµÖÖ×“Ö¡Ö †Ö¤ß Ûú»ÖÖÓ“µÖÖ ´ÖÖ¬µÖ´ÖÖÓŸÖæ®Ö ¯ÖγÖÖ¾Öß
¯ÖΓÖÖ¸ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ˆ¢Öê•Ö®Ö ×¤»Öê.
ŸµÖÖÓ®Öß ×¾Ö¿ÖêÂÖ ÃÖÆµÖÖêÝÖ ×¤»µÖÖ´Öãôê ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ •Öî®ÖÛúÖêÂÖÛúÖ¸
ו֮ÖêÓ¦ ¾ÖÞÖßÔ Æê ÃÖ¾ÖÔ¯ÖÓ£ÖßµÖ •Öî®ÖÖÓ®Öß †×¬ÖÛéúŸÖ ´ÖÖ®Ö»Ö껵ÖÖ ‘ ÃÖ´ÖÞÖÃÖã¢Ö´ÖË ’ ÆÖ †¯ÖÎ×ŸÖ´Ö ÝÖÎÓ£Ö ÃÖÓÛú×»ÖŸÖ Ûúºþþ ¿ÖÛú»Öê. ׿־ÖÖµÖ ¯ÖΟµÖêÛú
¯Öξ֮֓ÖÖŸÖæ®Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ÛúÖµÖÔÛδÖÖÓ´Ö¬µÖê ×¾Ö¿ÖêÂÖ ÃÖÆ³ÖÖÝÖß
ÆÖêÞµÖÖÃÖ ŸµÖÖÓ®Öß µÖã¾ÖÛúÖÓ®ÖÖ ¾Ö ´Öׯ»ÖÖÓ®ÖÖ ˆªãŒŸÖ Ûê»Öê.
×®ÖµÖÖê•Ö®Ö¯Öæ¾ÖÔÛú
ÃÖ´ÖÖ•Ö¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®Ö
†¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê †Ö¬µÖÖן´ÖÛúŸÖÖ ¾Ö ÃÖÖ´ÖÖוÖÛúŸÖÖ, ¯ÖÖ¸Ó¯Ö׸ÛúŸÖÖ ¾Ö
†Ö¬Öã×®ÖÛúŸÖÖ, ÃÖÖÓןÖÛúŸÖÖ ¾Ö ¾µÖÖ¾ÖÆÖ׸ÛúŸÖÖ †Ö×ÞÖ ×¾Ö«¢ÖÖ ¾Ö ¸×ÃÖÛúŸÖÖ
µÖÖÓ“ÖÖ ÃÖã¸êÜÖ ¾Ö ¤ã×´ÖÔô ÃÖÓÝÖ´Ö ´ÆÞÖ•Öê ´Öã×®ÖÁÖß ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö ÆÖêŸÖ. µÖÖ ÃÖÓÝÖ´ÖÖ´Öãôê“Ö
´Öã×®ÖÁÖß Æê ÁÖêš •Öî®Ö †Ö“ÖÖµÖÔ ¯Ö¸Ó¯Ö¸êŸÖᯙ ´ÖÆÖ¯ÖγÖÖ¾ÖÛú ¸Ö™ÒÃÖÓŸÖ
²Ö®Ö»Öê †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖÓ®Öß
ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ´Ö¬µÖê ×®ÖµÖÖê•Ö®Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®Ö ‘Ö›¾Öæ®Ö †ÖÞÖÞµÖÖ“ÖÖ ˆ¯ÖÛδÖ
ÃÖãºþþ Ûê»ÖÖ †ÖÆê †Ö×ÞÖ µÖÖ ‹ê×ŸÖÆÖ×ÃÖÛú ˆ¯ÖÛδÖÖ“ÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ¾Ö¸ ‡Â™
¯Ö׸ÞÖÖ´Ö ÆÖê‡Ô»Ö, †¿Öß †Ö¿ÖÖ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ
—ÖÖ»Öß †ÖÆê.
… 31…
‹»ÖÖ“ÖÖµÖÔ ´Öã×®ÖÁÖß
×¾ÖªÖ®ÖÓ¤:
¯Ö¸´Ö¯Öæ•µÖ ´Öã×®ÖÁÖß ×¾ÖªÖ®ÖÓ¤ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ“ÖÖ •Ö®´Ö ²Öã¬Ö¾ÖÖ¸, פ®ÖÖÓÛú 22 ‹×¯ÖλÖ, 1925 ¸Öê•Öß ¿Ö꛲ÖÖô (ŸÖÖ»ÖãÛúÖ †£ÖÞÖß, וֻÆÖ ²ÖêôÝÖÖ¾Ö, ¸Ö•µÖ Ûú®ÖÖÔ™Ûú ) µÖÖ ÝÖÖ¾Öß —ÖÖ»ÖÖ. ŸµÖÖÓ“Öê •Ö®´Ö®ÖÖ¾Ö
‘ ÃÖã¸êÓ¦Ûãú´ÖÖ¸ ’ †ÃÖê ÆÖêŸÖê. ŸµÖÖÓ“Öê ׯ֟ÖÖ ÁÖß. Ûú»»ÖÖ¯¯ÖÖ †ÖÞÖÖ¯¯ÖÖ
ˆ¯ÖÖ¬µÖê †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÓ“µÖÖ ´ÖÖŸÖÖ ÃÖÖî. Ãָþ֟Öߤê¾Öß Ûú»»Ö¯¯ÖÖ ˆ¯ÖÖ¬µÖê
µÖÖÓ“µÖÖ ¤êÜÖ¸êÜÖßÜÖÖ»Öß ¿Ö꛲ÖÖô“µÖÖ †Ö“ÖÖµÖÔ ¿ÖÖÓןÖÃÖÖÝÖ¸ ÝÖã¹ýÛãú»Ö µÖÖ
ÃÖÓãÖêŸÖ ׿ÖõÖÞÖ ‘ÖêŸÖ †ÃÖŸÖÖ®ÖÖ“Ö ´Ö®ÖÖ´Ö¬µÖê ŸÖß¾ÖÎ ¾Öî¸ÖݵֳÖÖ¾Ö®ÖÖ ˆŸ¯Ö®®Ö
—ÖÖ»µÖÖ®Öê ŸµÖÖÓ®Öß ²ÖÖ»Ö²ÖÎÊ“ÖÖ¸ß †¾ÖãÖêŸÖ“Ö ¾ÖµÖÖ“µÖÖ 21 ¾µÖÖ ¾ÖÂÖßÔ
ÃÖÖ¬Öã•Öß¾Ö®ÖÖŸÖ Ã¾Öê“”ê®Öê ¾Ö †ÖŸ´Ö×¾Ö¿¾ÖÖÃÖ¯Öæ¾ÖÔÛú ¯ÖξÖê¿Ö Ûê»ÖÖ. ŸÖê¾ÆÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ´ÆÞÖ•Öê 15 ´ÖÖ“ÖÔ, 1946
¯ÖÖÃÖæ®Ö ÃÖãºþþ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ŸµÖÖÓ“µÖÖ ÃÖÖ¬Öã•Öß¾Ö®ÖÖ“Öß ŸÖß®Ö ŸÖ¯Öê
( 36 ¾ÖÂÖêÔ 1946 ŸÖê 1982 ) †ŸµÖÓŸÖ µÖ¿ÖþÖ߯ÖÞÖê ¯Öã¸ß
—ÖÖ»Öß †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖÓ“Öê ¯Öãœß»Ö ÃÖÖ¬Öã•Öß¾Ö®Ö¤êÜÖᯙ †×ŸÖ¿ÖµÖ ¯ÖγÖÖ¾ÖÛú
¸ßŸÖß®Öê “ÖÖ»Öæ ¸ÖÆß»Ö, †¿Öß ÃÖ¾ÖÖÕ®ÖÖ ÜÖÖ¡Öß ¾ÖÖ™ŸÖê; ´ÆÞÖæ®Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ ŸÖß®Ö
ŸÖ¯ÖÖÓ“µÖÖ ŸÖ¯Ö¿“ÖµÖêÔ“Öß ÃÖ´µÖÛË Ûú»¯Ö®ÖÖ µÖêÞµÖÖÃÖÖšß ŸµÖÖÓ“µÖÖ ÛéúŸÖÖ£ÖÔ
ÃÖÖ¬Öã•Öß¾Ö®ÖÖ“ÖÖ †Ö»ÖêÜÖ ÃÖæ¡Öºþ¯ÖÖ®Öê ÜÖÖ»Öß ×¤»ÖÖ †ÖÆê.
õÖã»»ÖÛú ¤ßõÖÖ - ÝÖÎÆÞÖ
¤ßõÖÖ
פ¾ÖÃÖ : פ®ÖÖÓÛú 15 ´ÖÖ“ÖÔ, 1946
¤ßõÖÖ
ÝÖãºþþ : †Ö“ÖÖµÖÔ ÁÖß ´ÖÆÖ¾Ö߸ ÛúߟÖßÔ
´ÖÆÖ¸Ö•Ö
¤ßõÖÖ Ã£ÖÖ®Ö : ŸÖ´Ö¤øß ( וֻÆÖ - ²ÖêôÝÖÖ¾Ö )
¤ßõÖÖ ®ÖÖ´Ö :
¯ÖÖÀ¾ÖÔÛúߟÖßÔ
×®ÖÝÖÎÔ£Ö ´Öã×®Ö¤ßõÖÖ -
ÝÖÎÆÞÖ
¤ßõÖÖ
פ¾ÖÃÖ : פ®ÖÖÓÛú 25 •Öã»Öî, 1963
¤ßõÖÖ
ÝÖãºþþ : †Ö“ÖÖµÖÔ¸Ÿ®Ö ÁÖß ¤ê¿Ö³ÖæÂÖÞÖ
´Öã×®Ö´ÖÆÖ¸Ö•Ö
¤ßõÖÖ Ã£ÖÖ®Ö : פ»»Öß
¤ßõÖÖ ®ÖÖ´Ö :
×¾ÖªÖ®ÖÓ¤
ˆ¯ÖÖ¬µÖÖµÖ ¯Ö¤ - ¯ÖÎןÖšÖ
ÆÃŸÖê : †Ö“ÖÖµÖÔ¸Ÿ®Ö ÁÖß ¤ê¿Ö³ÖãÂÖÞÖ ´Öã×®Ö´ÖÆÖ¸Ö•Ö
פ¾ÖÃÖ
: פ®ÖÖÓÛú 17 ®ÖÖê¾ÆêÓ²Ö¸, 1974
ãÖÖ®Ö
: פ»»Öß
‹»ÖÖ“ÖÖµÖÔ ¯Ö¤ - ¯ÖÎןÖšÖ
ÆÃŸÖê : •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö, פ»»Öß
פ¾ÖÃÖ
: פ®ÖÖÓÛú 17 ®ÖÖê¾ÆêÓ²Ö¸, 1974
ãÖÖ®Ö : פ»»Öß
×ÃÖ¬¤Ö®ŸÖ “ÖÛξ֟ÖßÔ ¯Ö¤¾Öß
- ¯ÖΤ֮Ö
ÆÃŸÖê : ÃÖ´ÖÃŸÖ ×¤ÝÖÓ²Ö¸ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö
פ¾ÖÃÖ
: •Öã»Öî, 1981
ãÖÖ®Ö
: ÁÖßõÖê¡Ö ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô
õÖã»»ÖÛú †¾ÖãÖÖ ( 1946 - 1962 ) 17 “ÖÖŸÖã´ÖÖÔÃÖ
1)
1946 ÛúÖêÞÞÖæ¸
( Ûú®ÖÖÔ™Ûú ) : µÖ¿ÖþÖß •Öß¾Ö®ÖÖ“ÖÖ ¯ÖÎÖ¸Ó³Ö
2)
1947 Æã´Ö“Ö
( Ûú®ÖÖÔ™Ûú )
: ¬Ö´ÖÔ¯ÖγÖÖ¾Ö®Öê“Öß ÃÖãºþ¾ÖÖŸÖ
3) 1948 ²ÖÖÆã²Ö»Öß ( ´ÖÆÖ¸Ö™Ò
) : ÝÖãºþ¤ê¾Ö ÃÖ´ÖÓŸÖ³Ö¦ ´ÖÆÖ¸Ö•ÖÖÓ¿Öß ÃÖÓ¯ÖÛÔ ¾Ö ÝÖã¹ýÛãú»Ö ÃÖÓ“ÖÖ»Ö®ÖÖ“Öß ¤é™ß.
4)
1949 ¿Ö꛲ÖÖô
( Ûú®ÖÖÔ™Ûú ) : †Ö“ÖÖµÖÔ ¿ÖÖÓןÖÃÖÖÝÖ¸ ´ÖÆÖ¸Ö•ÖÖÓ¿Öß
ŸÖê ŸÖê ÃÖÓ¯ÖÛÔ ¾Ö ŸÖê£Öᯙ ÝÖã¹ýÛãú»ÖÖ“Öê ±ú»Ö¤ÖµÖß ÃÖÓ“ÖÖ»Ö®Ö.
11)
1956
12)
1957 Æã´Ö“Ö ( Ûú®ÖÖÔ™Ûú
) : Æã´Ö“Ö õÖê¡Ö ¾Ö ŸÖê£Öᯙ ÝÖÎÓ£ÖÖ»ÖµÖ µÖÖÓ“Öß ÃÖã¾µÖ¾ÖãÖÖ
13) 1958 ÃÖã•ÖÖ®ÖÝÖœ
( ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö ) : ˆ¢Ö¸êŸÖ •ÖÖÝÖéŸÖß ¯Ö¾ÖÖÔ“ÖÖ ¾Ö ¾Ö
¿Öã³ÖÖ¸Ó³Ö, ×ÆÓ¤ß ³ÖÖÂÖê“Öê †¬µÖµÖ®Ö ¾Ö
ׯӤß
14)
1959 »ÖêÜÖÛúÖÓ¿Öß ÃÖÓ¯ÖÛÔ -
¯ÖÎãÖÖ¯Ö®Ö
15) 1960 ²ÖêôÝÖÖ¾Ö
( Ûú®ÖÖÔ™Ûú ) : ¯ÖγÖÖ¾Ö¯ÖæÞÖÔ ¯ÖÎ¾Ö“Ö®Ö ¯ÖÎÖ¸Ó³Ö,
†Ö›¾Öß ¯ÖÖ»ÖÜÖß ×´Ö¸¾ÖÞÖæÛúß“ÖÖ †¯Öæ¾ÖÔ
ÃÖ®´ÖÖ®Ö.
16) 1961 ÛãÓú¤ÛãÓú¤Ö¦ß ( Ûú®ÖÖÔ™Ûú ) : †Ö“ÖÖµÖÔ ÛãÓú¤ÛãÓú¤ µÖÖÓ“µÖÖ ¯Ö×¾Ö¡Ö
ŸÖ¯ÖÖê³Öæ´ÖßŸÖ †Ö¬µÖÖן´ÖÛú ¯ÖÎÝÖŸÖß“ÖÖ ²Öß•ÖÖÓÛãú¸.
17) 1962 ׿ִÖÖêÝÖÖ
( Ûú®ÖÖÔ™Ûú ) : ×®ÖÝÖÎÕ£Ö ¤ßõÖÖ ‘ÖêÞµÖÖ“ÖÖ, ˆ¢Ö¸
³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ¯Ö¤Ö¯ÖÔÞÖ Ûú¸ÞµÖÖ“ÖÖ
†Ö×ÞÖ ¬Ö´ÖÔ ¯ÖγÖÖ¾Ö®ÖÖ †Ö¬Öã×®ÖÛú
¯Ö¬¤ŸÖß®Öê Ûú¸ÞµÖÖ“ÖÖ ¤éœ ÃÖÓÛú»¯Ö.
×®ÖÝÖÎÕ£Ö ´Öã×®Ö†¾ÖãÖÖ (1963 - 1982) 20
“ÖÖŸÖã´ÖÖÔÃÖ
1)
1963 פ»»Öß
( ¸Ö•Ö¬ÖÖ®Öß ) : †Ö“ÖÖµÖÔ¸Ÿ®Ö ¤ê¿Ö³ÖæÂÖÞÖ
´Öã×®Ö´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ“µÖÖÛú›æ®Ö ´Öã×®Ö¤ßõÖÖ ÝÖÎÆÞÖ †Ö×ÞÖ Ã¾ÖÖ¬µÖÖµÖ ¯Ö¸ÖµÖÞÖŸÖÖ.
2)
1964 •ÖµÖ¯Öæ¸ ( ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö
) : ´ÖÆÖ¯ÖγÖÖ¾Ö¿ÖÖ»Öß ¯Öξ֮֓ÖÖÓ“ÖÖ ¯ÖÎÖ¸Ó³Ö ¾Ö ¯ÖÎ×£ÖŸÖµÖ¿Ö ¯ÖÓ.
“Öî®ÖÃÖãÜÖ¤ÖÃÖ•Öß µÖÖÓ“µÖÖ¿Öß ‘Ö×®Öš ÃÖÓ¯ÖÛÔ.
3)
1965 ×±ú¸Öê•ÖÖ²ÖÖ¤ ( ˆ¢Ö¸ ¯ÖΤê¿Ö ) : ¸Ö™ҬִÖÔ¯ÖÖ»Ö®ÖÖ“Öê †Ö×ÞÖ
ÃÖ¤Ö“ÖÖ¸¯ÖæÞÖÔ •Öß¾Ö®ÖÛδÖÖ“Öê †Ö¾ÖÖÆ®Ö
4)
1966 פ»»Öß ( ¸Ö•Ö¬ÖÖ®Öß
) : ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ À¾ÖêŸÖÖÓ²Ö¸ ´Öã×®ÖÁÖß ÃÖã¿Öß»ÖÛãú´ÖÖ¸•Öß µÖÖÓ“µÖÖ¿Öß ×¾Ö¿ÖêÂÖ
ÃÖÓ¯ÖÛÔ ¾Ö ¾Öî“ÖÖ׸Ûú †Ö¤Ö®Ö¯ÖΤ֮Ö.
5)
1967 ´Ö긚 ( ˆ¢Ö¸
¯ÖΤê¿Ö ) : •Öî®Ö ŸÖ¹ýÞÖÖÓ¿Öß ÃÖÓ¯ÖÛÔ ¯ÖÎãÖÖ¯Ö®Ö †Ö×ÞÖ µÖã¾ÖÖ¿ÖŒŸÖß»ÖÖ
ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¾Ö ¬ÖÖ×´ÖÔÛú †³µÖ㟣ÖÖ®ÖÖ“Öê
†Ö¾ÖÖÆ®Ö.
6)
1968 ²Ö›ÖîŸÖ ( ˆ¢Ö¸
¯ÖΤê¿Ö ) : •Öî®Ö ¾Ö •Öî®ÖêŸÖ¸ µÖÖÓ®ÖÖ ÃÖÆÛúÖ¸µÖãŒŸÖ ¬ÖÖ×´ÖÔÛú •Öß¾Ö®Ö
•ÖÝÖÞµÖÖ“Öß ¯ÖÎê¸ÞÖÖ.
7)
1969 ÃÖÆÖ¸®Ö¯Öæ¸ (
ˆ¢Ö¸ ¯ÖΤê¿Ö ) : ×¾Ö«Ö®Ö ¾Ö ÃÖÖ×Æ×ŸµÖÛú µÖÖÓ®ÖÖ ¬Ö´ÖÖÔ¬µÖµÖ®ÖÖ“Öê
†Ö´ÖÓ¡ÖÞÖ †Ö×ÞÖ ×Æ´ÖÖ»ÖµÖÖ“µÖÖ ¬Ö¾Ö»Ö
׿ÖÜÖ¸ÖÓ“Öê †ÖÛúÂÖÔÞÖ.
8)
1970 ÁÖß®ÖÝÖ¸ (
ÝÖœ¾ÖÖ»Ö ) : ׯ´ÖÖ»ÖµÖ ×¾ÖÆÖ¸Ö“µÖÖ ¯ÖÎ£Ö´Ö ´ÖÖ®Ö, •Öî®ÖêŸÖ¸ ÃÖÖ¬ÖæÓ²Ö¸Öê²Ö¸
Ã֤˳ÖÖ¾Ö®ÖÖ¯ÖæÞÖÔ ÃÖÓ¯ÖÛÔ †Ö×ÞÖ ÁÖß®ÖÝÖ¸ ו֮ÖÖ»ÖµÖÖ“ÖÖ •ÖßÞÖÖêÔ¬¤Ö¸.
9) 1971 ‡Ó¤æ¸ ( ´Ö¬µÖ ¯ÖΤê¿Ö ) : ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö ÃÖÓãÖÖÓ“Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ,
ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ‹ÛúŸÖê“Öê ¯Öã®Ö¹ý••Öß¾Ö®Ö†Ö×ÞÖ
•Öî®Ö Ûú»ÖÖ ¾Ö ÃÖÖׯŸµÖ ×®Ö×´ÖÔŸÖß µÖÖÓÃÖ ¯ÖÎÖêŸÃÖÖÆ®Ö.
10) 1972 ÁÖß
õÖê¡Ö ´ÖÆÖ¾Ö߸•Öß ( ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö ) : ×¾ÖÀ¾Ö¬Ö´ÖÔ ™ÒÙ“Öß
ãÖÖ¯Ö®ÖÖ, †×³Ö•ÖÖŸÖ »ÖêÜÖ®ÖÖ“Öê ÁÖêš ÃÖÖ×Æ×ŸµÖÛúÖÓÛú›æ®Ö ÃÖÓÛú»¯Ö®Ö †Ö×ÞÖ
ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú ¯Ö㸹ýŸ£ÖÖ®ÖÖÃÖÖšß µÖÖêÝµÖ †¿ÖÖ ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸ÞÖÖ“Öß ×®Ö×´ÖÔŸÖß.
11)
1973 ´Ö긚 ( ˆ¢Ö¸ ¯ÖΤê¿Ö ) : ‘ ¾Ö߸ ×®Ö¾ÖÖÔÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖß ’ “Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ, ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ“ÖÖ ˆ×“ÖŸÖ ÃÖ®´ÖÖ®Ö, ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ´ÖÆÖ¾Ö߸ 2500 ¾µÖÖ ×®Ö¾ÖÖÔÞÖ
´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ“µÖÖ ×¾ÖÀ¾Ö¾µÖÖ¯Öß µÖÖê•Ö®Öê“Öß ¤æ¸¤¿ÖßÔ †ÖÜÖÞÖß, ¬Ö´ÖÔ“ÖÛÎ
¯Ö׸³ÖδÖÞÖÖ“µÖÖ ³ÖÖ¸ŸÖ¾µÖÖ¯Öß ÛúÖµÖÔÛδÖÖ“Öß ×®Ö׿“ÖŸÖß †Ö×ÞÖ ÃÖ¾ÖÔ •Öî®Ö
¯ÖÓ£ÖÖê¯ÖÓ£ÖÖÓ®ÖÖ ‹ÛúÖ ¾µÖÖÃÖ¯ÖßšÖ¾Ö¸ †ÖÞÖÞµÖÖ“ÖÖ µÖÖê•Ö®ÖÖ²Ö¬¤ ¯Öε֟®Ö.
12)
1974 פ»»Öß ( ¸Ö•Ö¬ÖÖ®Öß
) : ¾Ö߸ ×®Ö¾ÖÖÔÞÖ ¸•ÖŸÖ¿ÖŸÖß ´ÖÆÖêŸÃÖ¾Ö ¾ÖÂÖÖÔÃÖÖšß ÃÖ¾ÖÔ ÃÖÓ¯ÖΤֵÖÖÓ“Öß
ÃÖ±ú»Ö ÃÖÆµÖÖêÝÖ¯ÖÎÖ¯ŸÖß, ‘ ÃÖ´ÖÞÖÃÖã¢Ö´ÖË ’ “µÖÖ ×®Ö×´ÖÔŸÖßÃÖÖšß ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ ÃÖÆ³ÖÖÝÖ, ‘ ÛãÓú¤ÛãÓú¤ ³ÖÖ¸ŸÖß ’ “Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ †Ö×ÞÖ ‘ ˆ¯ÖÖ¬µÖÖµÖ ’ ¯Ö¤ ¯ÖÎןÖšÖ.
13)
1975 •ÖÝÖÖ¬Ö¸ß ( Æ×¸µÖÖÞÖÖ
) : ‘ ²ÖÎÖÊß ×»Ö¯Öß ’ µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öê ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö †Ö×ÞÖ ×¾ÖªÖ£ÖßÔ¾ÖÝÖÖÔ»ÖÖ ¬Ö´ÖÖÔ“Ö¸ÞÖÖ“Öê †Ö¾ÖÖÆ®Ö.
14) 1976 פ»»Öß ( ¸Ö•Ö¬ÖÖ®Öß ) : ‘ ÃÖ´ÖµÖÃÖÖ¸ ’ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öê דÖÓŸÖ®Ö ¾Ö
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ¯Ö׸¯ÖæÞÖÔ ÃÖÓ¯ÖÖ¤®ÖÖÃÖÖšß ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö †Ö×ÞÖ
ŸµÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ¯Ö׸¯ÖæÞÖÔ ÃÖÓ¯ÖÖ¤®ÖÖÃÖÖšß ¯ÖÓ. ²Ö»Ö³Ö¦•Öß •Öî®Ö µÖÖÓ®ÖÖ ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®Ö.
15) 1977 ²Ö›ÖîŸÖ ( ˆ¢Ö¸ ¯ÖΤê¿Ö ) : ‘ ÃÖ´ÖµÖÃÖÖ¸ ’ ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ¯ÖÖš³Öê¤ÖÓ“Öß
×®Ö׿“ÖŸÖß, ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö - ¯ÖΟÖß“Öß
ŸÖµÖÖ¸ß †Ö×ÞÖ ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ®ÖÖ ®Ö¾ÖÃÖÖׯŸµÖ ×®Ö×´ÖÔŸÖß“Öß ¯ÖÎê¸ÞÖÖ.
16) 1978 פ»»Öß ( ¸Ö•Ö¬ÖÖ®Öß ) : ‘ ÃÖ´ÖµÖÃÖÖ¸ ’ ÝÖÎÓ£ÖÖ»ÖÖ ÃÖÓÝÖߟֲ֬¤
Ûú¸ÞµÖÖ“Öß Ûú»ÖÖÛúÖ¸ÖÓ®ÖÖ ¯ÖÎê¸ÞÖÖ ¾Ö ¯Ö׸ÞÖÖ´ÖŸÖ: ŸµÖÖ“µÖÖ ÛòÃÖê™ËÃÖ“Öß
†¯Öæ¾ÖÔ ×®Ö×´ÖÔŸÖß †Ö×ÞÖ ‘ ¸µÖÞÖÃÖÖ¸ ’ ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ¯ÖÖš³Öê¤ÖÓ“Öß
×®Ö׿“ÖŸÖß.
17)
1979 ‡Ó¤æ¸ ( ´Ö¬µÖ ¯ÖΤê¿Ö ) : ‘ ÃÖ´ÖµÖÃÖÖ¸ ’ ‘ ¸µÖÞÖÃÖÖ¸ ’ †Ö¤ß ÝÖÎÓ£ÖÖÓ“Öê ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö, ‘ ”ƜֻÖÖ ’ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß ¯ÖÖš ×®Ö׿“ÖŸÖß,
×¾ÖÀ¾Ö¿ÖÖÓŸÖß ÃÖÓ´Öê»Ö®ÖÖÓ®ÖÖ ˆ¯Ö×Ã£ÖŸÖ ¸ÖÆÞµÖÖÃÖÖšß ¯Ö¸¤ê¿Öß •ÖÖÞµÖÖ“Öß ³Ö¼Ö¸ÛúÖÓ®ÖÖ ¯ÖÎê¸ÞÖÖ, ÝÖÖê´Ö™ê¿Ö
ÃÖÆÄÖ¾ÖÂÖßÔµÖ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ“Öê ÃÖÓµÖÖê•Ö®Ö †Ö×ÞÖ
ŸÖ¤®ÖãÃÖÖ¸
“ÖÖŸÖã´ÖÖÔÃÖÖ®ÖÓŸÖ¸ ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêôÛú›ê ‹ê×ŸÖÆÖ×ÃÖÛú ¾Ö ´ÖÓÝÖ»Ö ×¾ÖÆÖ¸Ö“ÖÖ
¯ÖÎÖ¸Ó³Ö.
18) 1980 ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô
( Ûú®ÖÖÔ™Ûú ) : ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ²ÖÖÆã²Ö»Öß ¾Ö ¾Ö ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ
ÃÖÆÄÖÖ²¤ß
´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛúÖ“µÖÖ
‹ê×ŸÖÆÖ×ÃÖÛú
19)
1981 ¾Ö •ÖÖÝÖןÖÛú ´ÖÆ¢¾ÖÖ“µÖÖ
´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ“Öê ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ †ÖµÖÖê•Ö®Ö, Ûãú¿Ö»Ö ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®Ö ¾Ö ¯ÖγÖÖ¾Ö¯ÖæÞÖÔ
ÃÖ´ÖÖ¯Ö®Ö, ‘ •Ö®Ö´ÖÓÝÖ»Ö ™ÒÙ ’ “Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ ¾Ö †®ÖêÛú »ÖÖêÛúÖê¯ÖµÖÖêÝÖß ˆ¯ÖÛδÖÖÓ“Öß
ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ. ¬Ö´ÖÔãÖô µÖê£Öᯙ ³Ö. ²ÖÖÆã²Ö»Öß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ
¯ÖÎןÖš֮֯ÖÖ ´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ“Öê ÃÖÓµÖÖê•Ö®Ö ¾Ö ˆ¯Ö×ã֟Öß †Ö×ÞÖ
ˆ¢Ö¸êÛú›ß»Ö
´ÖÓÝÖ»Ö ×¾ÖÆÖ¸ÖÃÖ ¯ÖÎÖ¸Ó³Ö ¾Ö ÃÖ¾ÖÔ¡Ö ¬Ö´ÖÔ •ÖÖÝÖéŸÖß“Öß ¯ÖÎê¸ÞÖÖ.
20) 1982 ¿ÖÖÓןÖ×ÝÖ¸ß
- ÛúÖê£Öôß ( Ûú®ÖÖÔ™Ûú ) : ¤×õÖÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖ •Öî®Ö ÃÖ³ÖÖ, ÁÖß ¤ê¿Ö³ÖæÂÖÞÖ †ÖÁÖ´Ö
†Ö¤ß ÃÖÓãÖÖÓ®ÖÖ ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®Ö, ‘ וֿ֮֝•ÖÖ ‹¾ÖÓ ×•Ö®Ö´ÖÓפ¸
’ µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öê ÃÖÆ»ÖêÜÖ®Ö ¾Ö ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö, ²ÖÖÆã²Ö»Öß µÖê£Öᯙ ‹ê×ŸÖÆÖ×ÃÖÛú þֺþ¯ÖÖ“µÖÖ ÝÖã¹ýÛãú»Ö
פ¾µÖÖ¾Ö¤Ö®Ö ÃÖ´ÖÖ¸ÖêÆÖ“Öê ÃÖÓµÖÖê•Ö®Ö ¾Ö ÛúÖê»ÆÖ¯Öæ¸ µÖê£Öᯙ ÁÖß »Öõ´ÖßÃÖê®Ö ´ÖšÖŸÖᯙ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö
¯ÖÎןÖÂšÖ ´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ“Öê ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®Ö †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÃÖÖšß
“ÖÖŸÖã´ÖÖÔÃÖÖ®ÖÓŸÖ¸
¤×õÖÞÖ ´ÖÆÖ¸Ö™ÒÖŸÖᯙ ´ÖÓÝÖ»Ö ×¾ÖÆÖ¸ÖÃÖ ¯ÖÎÖ¸Ó³Ö.
… 32…
ÃÖ¾ÖÖÕÝÖßÞÖ ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú
¯ÖÎÝÖŸÖß“Öê ´ÖÆÖ®Ö ¯ÖÎê¸Ûú:
³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖß»Ö
¯ÖÎÖ“Öß®Ö ×¤ÝÖÓ²Ö¸ •Öî®Ö †Ö“ÖÖµÖÔ¯Ö¸Ó¯Ö¸ê“Öê ×¾ÖÃÖÖ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖß»Ö
¯ÖγÖÖ¾Ö¿ÖÖ»Öß ˆ¬¤Ö¸Ûú, ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÝÖã¹ýÛãú»Ö ׿ÖõÖÞÖ¯ÖÎÞÖÖ»ÖßÓ“Öê †Ö¬Öã×®ÖÛú
ÛúÖôÖŸÖᯙ £ÖÖê¸ ¯Öã®Ö¹ý••Öß¾ÖÛú, »ÖÖî×ÛúÛú ¾Ö ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ׿ÖõÖÞÖÖ“Öß µÖÖêݵÖ
ÃÖÖÓÝÖ› ‘ÖÖ»Öæ®Ö †Ö¾Ö¿µÖÛú †¿ÖÖ “ÖÖ׸¡µÖÖÃÖÓ¾Ö¬ÖÔ®ÖÖ»ÖÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÖÆ¢¾Ö ¤êÞÖÖ¸ê
•µÖêš ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔÛú, –ÖÖ®ÖÃÖÖ¬Ö®ÖÖ ¾Ö þÖÖ¬µÖÖµÖ µÖÖÓ“Öß †ÜÖÓ› ¯ÖÎê¸ÞÖÖ ¤êÞÖÖ¸ê
¯ÖγÖÖ¾Öß ˆ¯Ö¤ê¿ÖÛú, ´ÖÆÖ¸Ö™ÒÖŸÖᯙ ²ÖÖÆã²Ö»Öß ²ÖÎʓֵÖÖÔÁÖ´Ö (²ÖÖÆã²Ö»Öß -
ÛãÓú³ÖÖê•Ö ) ¾Ö ´ÖÆÖ¾Ö߸ ²ÖÎʓֵÖÖÔÁÖ´Ö ( ÛúÖ¸Ó•ÖÖ, ¾Ö·ÆÖ› ) µÖÖ ¯ÖÎ×£ÖŸÖµÖ¿Ö
׿ÖõÖÞÖÃÖÓãÖÖÓ“Öê ´ÖÖ®µÖ¾Ö¸ ÃÖÓãÖÖ¯ÖÛú, ×¾ÖªÖ£ÖßÔ ¾Ö µÖã¾ÖÛú¾ÖÝÖÔ µÖÖÓ®ÖÖ
ñãúŸÖßÔ ¤ê‰ú®Ö ŸµÖÖÓ“Öß ¯ÖΓÖÓ› ¿ÖŒŸÖß ×¾Ö¬ÖÖµÖÛú ÛúÖµÖÖÔ»ÖÖ »ÖÖ¾ÖÞÖÖ¸ê ¦Â™ê
ÃÖ´ÖÖ•ÖÛÎÖÓןÖÛúÖ¸Ûú †Ö×ÞÖ ÃÖ¤î¾Ö ‘ †Ö¯Ö»Öê ¯Ö¸´ÖÛú»µÖÖÞÖ ÆÖê¾ÖÖê ’ †ÃÖÖ ´ÖÓÝÖ»Ö †Ö¿Öß¾ÖÖÔ¤ ÃÖ¾ÖÖÕ®ÖÖ ¯ÖÎÃÖ®®Ö ´Ö®ÖÖ®Öê ¤êÞÖÖ¸ê
´ÖÖ®Ö¾ÖׯŸÖדÖÓŸÖÛú ÃÖ¾ÖÔŸÖÖê³Ö¦ ÝÖã¹ý¤ê¾Ö †Ö“ÖÖµÖÔ ÃÖ´ÖÓŸÖ³Ö¦ ´Öã×®Ö´ÖÆÖ¸Ö•Ö
µÖÖÓ®Öß †Ö¯Ö»µÖÖ 97 ¾ÖÂÖÖÕ“µÖÖ ( ‡. ÃÖ. 1891 ŸÖê 1988)
¯ÖΤߑÖÔ •Öß¾Ö®ÖÖŸÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ´Ö¬µÖê ÃÖ¾ÖÖÕÝÖßÞÖ ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú ¯ÖÎÝÖŸÖß
†ŸµÖÓŸÖ ×¾Ö“ÖÖ¸¯Öæ¾ÖÔÛú ¾Ö ×®ÖµÖÖê•Ö®Ö²Ö¬¤ ¸ÖêŸÖß®Öê ‘Ö›¾Öæ®Ö †ÖÞÖÞµÖÖ“Öê
†×ŸÖ¿ÖµÖ †¾Ö‘Ö› ÛúÖµÖÔ µÖ¿ÖþÖ߯ÖÞÖê ¯ÖÖ¸ ¯ÖÖ›æ®Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ
ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú ‡×ŸÖÆÖÃÖÖ´Ö¬µÖê †Ö¯Ö»Öê ®ÖÖ¾Ö †´Ö¸ Ûê»Öê †ÖÆê.
¬Ö´ÖÔ¯ÖγÖÖ¾Ö®Öê“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö
³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ×¤ÝÖÓ²Ö¸ •Öî®Ö †Ö“ÖÖµÖÖÕ“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö †×ŸÖ¿ÖµÖ ¯Öã¸ÖŸÖ®Ö
†ÃÖæ®Ö ןֻÖÖ ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖßŸÖ †ŸµÖÓŸÖ ´ÖÖ®ÖÖ“Öê ãÖÖ®Ö †ÖÆê. ³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ³ÖÖÝÖÖÓŸÖß»Ö ×¤ÝÖÓ²Ö¸
•Öî®Ö †Ö“ÖÖµÖÖÕ®Öß ¬Ö´ÖÔ¯ÖÎÞÖßŸÖ ÛúšÖê¸ †Ö“Ö¸ÞÖ ÛúÖêÞÖŸµÖÖÆß ¯Ö׸×ã֟ÖߟÖ
×®Ö¸¯Ö¾ÖÖ¤¯ÖÞÖê “ÖÖ»Öæ šê¾Ö»Öê; ×®Ö¸ÓŸÖ¸
ÃÖ¾ÖÔ¡Ö ¯ÖÖµÖß ×¾ÖÆÖ¸ Ûú¸ßŸÖ †ÜÖÓ›¯ÖÞÖê ÃÖ¾ÖÖÕ®ÖÖ ¬Ö´ÖÖêÔ¯Ö¤ê¿Ö ¤ê‰ú®Ö •Öî®Ö
¬Ö´ÖÖÔ“Öê ÃÖÖŸÖŸµÖ ×™Ûú×¾ÖÞµÖÖÃÖ ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ ´Ö¤ŸÖ Ûê»Öß; ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ×¾Ö¯Öã»Ö ¾Ö ˆ¯ÖµÖ㌟Ö
ÝÖÎÓ£ÖÃÖÓ¯Ö¤Ö ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ ¯ÖÎÖ¤ê׿ÖÛú ³ÖÖÂÖÖÓŸÖæ®Ö ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûúºþþ®Ö
¾ÖêÝÖ¾ÖêÝÖóµÖÖ ³ÖÖÂÖÖÓŸÖᯙ ÃÖÓÃÛéúŸÖß ÃÖ´Ö鬤 Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †×ŸÖ¿ÖµÖ ´ÖÖê»ÖÖ“Öß
³Ö¸ ‘ÖÖŸÖ»Öß. פÝÖÓ²Ö¸ •Öî®Ö †Ö“ÖÖµÖÖÕ“µÖÖ
µÖÖ ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ ÛúÖµÖÖÔ“Öß ¯ÖΓÖߟÖß ¤×õÖÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖÆß †ÝÖ¤ß ¯ÖÎÛúÂÖÖÕ®Öê
†Öœôæ®Ö µÖêŸÖê; ÛúÖ¸ÞÖ µÖÖ ³ÖÖÝÖÖŸÖ
‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®ÖÖ¯Öæ¾ÖßÔ“µÖÖ ÛúÖÆß ¿ÖŸÖÛúÖÓ¯ÖÖÃÖæ®Ö †Ö“ÖÖµÖÔ ¬Ö¸ÃÖê®ÖÖÓ“Öê
׿ÖµÖÖ¾Ö¸ - ¯Öã¯֤®ŸÖ, ³ÖæŸÖ²Ö»Öß, †Ö“ÖÖµÖÔ Ûãú®¤Ûãú®¤, ˆ´ÖÖþÖÖ´Öß,
ÃÖ´ÖÓŸÖ³Ö¦, ®Öê×´Ö“Ö®¦, ÃÖÖê´ÖÃÖê®Ö, ¾Ö߸ÃÖê®Ö, ו֮ÖÃÖê®Ö, ÝÖãÞÖ³Ö¦
µÖÖÓÃÖÖ¸ÜÖê ×¾Ö¿ÖêÂÖ ¯ÖÎןֳÖÖÃÖÓ¯Ö®®Ö ÝÖÎÓ£ÖÛúÖ¸ ¾Ö ¯ÖγÖÖ¾Ö¿ÖÖ»Öß
¬Ö´ÖÔ¯ÖΓÖÖ¸Ûú ÆÖê‰ú®Ö ÝÖê»Öê.
¯ÖÞÖ
¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÛúÖôÖŸÖß»Ö ×¤ÝÖÓ²Ö¸ •Öî®Ö †Ö“ÖÖµÖÖÕ“Öß Æß ˆ••¾Ö»Ö ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö
´Ö¬µÖµÖãÝÖß®Ö ÛúÖôÖŸÖ ´ÆÞÖ•Öê ÃÖÖ´ÖÖ®µÖŸÖ: ‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®ÖÖ“µÖÖ ŸÖê¸Ö¾µÖÖ
¿ÖŸÖÛúÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ´ÖãÃÖ»Ö´ÖÖ®ÖÖÓ“µÖÖ †ÖÛδÖÞÖÖ´Öãôê“Ö ¾Ö †×ãָ ¸Ö•ÖÛúßµÖ
¯Ö׸×ã֟Öß´Öãôê ÜÖÓ×›ŸÖ —ÖÖ»Öß.
ÃÖ֯וÖÛú“Ö ´ÖãÃÖ»Ö´ÖÖ®Ö ¸Ö•ÖÖÓ“Öß †×®ÖµÖÓ×¡ÖŸÖ ÃÖ¢ÖÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ µÖÖ
´Ö¬µÖµÖãÝÖß®Ö ÛúÖ»ÖÜÖÓ›ÖŸÖ ¬Ö´ÖÔ¯ÖÎÞÖßŸÖ †Ö“Ö¸ÞÖÖ»ÖÖ †ŸµÖÓŸÖ ¯ÖÎןÖÛæú»Ö
¯Ö׸×ã֟Öß ×®Ö´ÖÖÔÞÖ —ÖÖ»µÖÖ®Öê •Öî®Ö ´Öã®Öß“ÖßÓ †Ö×ÞÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ: ×®ÖÝÖÎÕ£Ö
•Öî®Ö ´Öã®ÖßÓ“Öß ÃÖÓܵÖÖ ÆôæÆôæ †ÝÖ¤ß Ûú´Öß —ÖÖ»Öß †Ö×ÞÖ ¯ÖµÖÖÔµÖÖ®Öê ŸµÖÖÓ“ÖÖ
»ÖÖêÛúÖÓ¾Ö¸ß»Ö ¯ÖγÖÖ¾Ö¤êÜÖᯙ »Öã¯ŸÖ —ÖÖ»ÖÖ.
•Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ ¾Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß µÖÖÓ“µÖÖ ¯ÖγÖÖ¾Ö®ÖꓵÖÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö
†×ŸÖ¿ÖµÖ ³ÖµÖÖ¾ÖÆ ¾Ö ÜÖꤕ֮ÖÛú †ÃÖ»Öê»Öß Æß ¯Ö׸×ã֟Öß ‹ÛúÖê×ÞÖÃÖÖ¾µÖÖ
¿ÖŸÖÛúÖ“µÖÖ †ÜÖ긯ֵÖÕŸÖ £ÖÖê›¶Ö±úÖ¸ ±ú¸ÛúÖ®Öê ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ ÆÖêŸÖß.
†Ö“ÖÖµÖÔÁÖß ¿ÖÖÓןÖÃÖÖÝÖ¸
´ÖÆÖ¸Ö•ÖÖÓ“Öê ¬Ö´ÖÔ•ÖÖÝÖéŸÖß“Öê £ÖÖê¸ ÛúÖµÖÔ
µÖÖ ³ÖßÂÖÞÖ ¯Ö׸×ã֟Öß´Öãôê ¤ß‘ÖÔÛúÖô ÜÖÓ×›ŸÖ —ÖÖ»Öê»Öß ×¤ÝÖÓ²Ö¸
•Öî®Ö †Ö“ÖÖµÖÖÕ“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö ×¾ÖÃÖÖ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ“µÖÖ ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖß»ÖÖ ¯ÖÎÖŸÖ:
ôָÞÖßµÖ ×®ÖÝÖÎÕ£Ö ´Öã×®Ö¸Ö•Ö ¯Ö¸´Ö¯Öæ•µÖ “ÖÖ׸¡Ö“ÖÛξ֟ÖßÔ †Ö“ÖÖµÖÔ ÁÖß ¿ÖÖ×®ŸÖÃÖÖÝÖ¸
´ÖÆÖ¸Ö•Ö (‡. ÃÖ. 1873 ŸÖê
1955) µÖÖÓ®Öß ¯Öã®ÆÖ ÃÖãºþþ Ûê»Öß †Ö×ÞÖ †Ö¯Ö»µÖÖ ¬Ö´ÖÔ¯ÖÎÞÖßŸÖ †Ö“Ö¸ÞÖÖ´Öãôê
ŸÖß ¯ÖγÖÖ¾Öß Ûúºþ®Ö ¤ÖÜÖ×¾Ö»Öß.
ŸµÖÖÓ®Öß Ã¾ÖŸÖ: “µÖÖ ×®ÖÂÛú»ÖÓÛú †Ö“Ö¸ÞÖÖ®Öê ×®ÖÝÖÎÕÓ£Ö •Öß¾Ö®ÖÖ“ÖÖ ‹Ûú
†Ö¤¿ÖÔ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûê»ÖÖ †Ö×ÞÖ ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ®ÖÖ ÃÖÖ¬Öã - ¤ßõÖÖ ‘ÖêÞµÖÖÃÖ ˆªãŒŸÖ
Ûê»Öê. ŸµÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê
†®ÖêÛú ÁÖÖ¾ÖÛú - ÁÖÖ×¾ÖÛúÖ µÖÖÓ®Öß µÖן֕Öß¾Ö®ÖÖ“ÖÖ ´ÖÖÝÖÔ †Ö®ÖÓ¤Ö®Öê ¯ÖŸÛú¸»ÖÖ
†Ö×ÞÖ ŸÖê ´Öã®Öß ¾Ö †Ö×µÖÔÛúÖ µÖÖ Ã¾Öºþ¯ÖÖÓŸÖ »ÖÖêÛúÖÓ®ÖÖ ¬Ö´ÖÖêÔ¯Ö¤ê¿Ö
¤êÞµÖÖ“Öê †Ö¾Ö¿µÖÛú ÛúÖµÖÔ ×®Öšê®Öê ¾Ö ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê Ûúºþ®Ö »ÖÖÝÖ»Öê. †¿ÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ê ×ÛúŸµÖêÛú
¿ÖŸÖÛúÖÓ®ÖÓŸÖ¸ ‹ÛúÖ ×®ÖÝÖÎÕ£Ö †Ö“ÖÖµÖÖÕ“µÖÖ †×¬Ö¯ÖŸµÖÖÜÖÖ»Öß ×¤ÝÖÓ²Ö¸ •Öî®Ö
´Öã×®ÖÃÖÓ‘Ö †×ß֟¾ÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ.
×®ÖÝÖÎÕ£Ö ´Öã×®Ö¯Ö¤Ö“Öß ¯ÖÎןÖÂšÖ ¾Ö֜׾ÖÞµÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö
ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ´Ö¬µÖê ¬Ö´ÖÔ•ÖÖÝÖéŸÖß Ûú¸ÞµÖÖ“Öê ÛúšßÞÖ ÛúÖµÖÔ¤êÜÖᯙ ¯Ö. ¯Öæ.
†Ö“ÖÖµÖÔÁÖß ¿ÖÖ×®ŸÖÃÖÖÝÖ¸ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ®Öß †ŸµÖÓŸÖ ¯ÖγÖÖ¾Ö߯ÖÞÖê ¯ÖÖ¸
¯ÖÖ›»Öê. •Öî®Ö ¬Ö´ÖÖÔ¯ÖδÖÖÞÖê
¾ÖÖÝÖÖ¾ÖµÖÖÃÖ »ÖÖ¾ÖÞµÖÖ“Öê Æê ÛúÖµÖÔ ÃÖãºþþ Ûú¸ÞÖê †×ŸÖ¿ÖµÖ †¾Ö‘Ö› ÆÖêŸÖê; ÛúÖ¸ÞÖ
´Ö¬µÖµÖãÝÖß®Ö ÛúÖ»ÖÖ´Ö¬µÖê •Öî®Ö ÃÖÓÃÛúÖ¸ÖÓ“ÖÖ ¾Ö ×¾Ö׬Ö×®ÖµÖ´ÖÖÓ“ÖÖ •Ö¾Öô•Ö¾Öô
»ÖÖê¯Ö —ÖÖ»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ. †¿ÖÖ
¸ßŸÖß®Öê †Ö“ÖÖµÖÔÁÖßÓ®Öß µÖãÝÖ¯Öξ֟ÖÔÛú þֺþ¯ÖÖ“Öê ÛúÖµÖÔ Ûúºþ®Ö ×¾ÖÃÖÖ¾µÖÖ
¿ÖŸÖÛúÖ“µÖÖ ´Ö¬µÖÖ¯ÖµÖÕŸÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ´Ö¬µÖê †³ÖæŸÖ¯Öæ¾ÖÔ ¬Ö´ÖÔ•ÖÖÝÖæŸÖß
Ûê»Öß.
ÝÖã¹ý¤ê¾Ö ÃÖ´ÖÓŸÖ³Ö¦ÖÓ“Öê
ÃÖÓÃÛéúŸÖß ¯Öã®Ö¹ý••Öß¾Ö®ÖÖ“Öê ÛúÖµÖÔ
†Ö“ÖÖµÖÔ
ÁÖß ¿ÖÖÓןÖÃÖÖÝÖ¸ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ®Öß †¿ÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ê †ŸµÖÓŸÖ ÛúšßÞÖ ¯Ö׸×ã֟Öß»ÖÖ
´ÖÖêš¶Ö ¬ÖîµÖÖÔ®Öê ¾Ö ÃÖÓµÖ´ÖÖ®Öê ŸÖÖêÓÓ› ¤ê‰ú®Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ´Ö¬µÖê ×ÛúŸµÖêÛú
¿ÖŸÖÛúÖÓ®ÖÓŸÖ¸ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûê»Ö껵ÖÖ ¬Ö´ÖÔ•ÖÖÝÖéŸÖß»ÖÖ ×ãָ Ûú¸ÞµÖÖ“Öê, ןֻÖÖ
ÃÖÓãÖÖ¯ÖÛú ãÖÖµÖß Ã¾Öºþþ¯Ö ¤êÞµÖÖ“Öê ¾Ö ×ŸÖ“Öê »ÖÖêÞÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ
£Ö¸ÖÓ¯ÖµÖÕŸÖ •ÖÖÞÖß¾Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ¯ÖÖêÆÖê“Ö×¾ÖÞµÖÖ“Öê ‹ê×ŸÖÆÖ×ÃÖÛú ´ÖÆ¢¾ÖÖ“Öê
ÛúÖµÖÔ ÝÖã¹ý¤ê¾Ö ÃÖ´ÖÓŸÖ³Ö¦ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ®Öß ×¾Ö×¾Ö¬Ö ÃÖÓãÖÖ ÛúÖœæ®Ö ¾Ö
׮ָ׮ָÖóµÖÖ ×¾Ö¬ÖÖµÖÛú ˆ¯ÖÛδÖÖÓ“ÖÖ †¾Ö»ÖÓ²Ö Ûúºþ®Ö ÃÖ´Ö£ÖÔ¯ÖÞÖê Ûê»Öê;
‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ´Ö¬µÖê ‹Ûú ¯ÖÎÛúÖ¸“Öß ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú ÛÎÖÓŸÖß
‘Ö›¾Öæ®Ö †ÖÞÖ»Öß †Ö×ÞÖ ŸµÖÖµÖÖêÝÖê •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß“µÖÖ ³ÖÖ¾Öß ÛúÖôÖŸÖß»Ö
¯ÖÎÝÖŸÖß“ÖÖ ¯ÖÖµÖÖ ‘ÖÖ»ÖÞµÖÖ“Öê †ŸµÖÓŸÖ †¾Ö‘Ö›, ¯ÖÞÖ †Ö¾Ö¿µÖÛú ÛúÖµÖÔ ×¾Ö׿Ö™
ÛúÖ»ÖÖ¾Ö¬ÖßŸÖ ¾Ö ×®ÖµÖÖê•Ö®Ö¯ÖæÞÖÔ ×¿ÖßÖßŸÖ ®Ö¾Öß ¤éÂ™ß ×¤»Öß, ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖß»Ö
¤ÖŸÖ韾ÖÖ“ÖÖ †Öê‘Ö ×¿ÖõÖÞÖÛúÖµÖÖÔÛú›ê ¾Öô×¾Ö»ÖÖ, ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ´Ö¬µÖê ®Ö¾Ö®Ö¾Öß®Ö
ÃÖÓãÖÖ Ã£ÖÖ¯Ö®Ö Û껵ÖÖ, ÃÖ´ÖÖ•Ö•Öß¾Ö®ÖÖ´Ö¬µÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¾Ö †×³Ö®Ö¾Ö ˆ¯ÖÛδÖÖÓ“Öß
ÃÖãºþ¾ÖÖŸÖ Ûê»Öß †Ö×ÞÖ ¬µÖêµÖ¾ÖÖ¤ß ¾Ö ŸµÖÖÝÖß ¯Ö׸ÁÖ´Ö¿Öᯙ †¿ÖÖ
ÛúÖµÖÔÛúŸµÖÖÕ“ÖÖ ÃÖÓ“Ö ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûê»ÖÖ. ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú ¯ÖÎÝÖŸÖß“µÖÖ ¤é™߮Öê µÖÖ ÝÖÖê媧 Ûú¸ÞÖê
†ŸµÖÓŸÖ †Ö¾Ö¿µÖÛú ÆÖêŸÖê. ŸµÖÖÓ“Öß ÛúÖ»ÖÖ®Öãºþ¯Ö ¾Ö ÃÖãµÖÖêÝµÖ ¸ßŸÖß®Öê ¯Ö׸¯ÖæŸÖßÔ Ûúºþ®Ö
ÝÖã¹ý¤ê¾ÖÖÓ®Öß •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß»ÖÖ †Ö¯Ö»Öê ´Öæô“Öê þֺþ¯Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ Ûúºþ®Ö
¤êÞµÖÖ“Öê ´ÖÖî×»ÖÛú ¾Ö ¯ÖÖµÖÖ³ÖæŸÖ ÛúÖµÖÔ Ûê»Öê †ÖÆê. ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÆÞÖ•Öê Æê
ÃÖÖÓÃÛéúŸÖßÛú Ûú¸ÞµÖÖ“Öß ÛúÖôÖ“Öß ´ÖÖêšß ÝÖ¸•Ö ÆÖêŸÖß. •µÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®ÖÖ“µÖÖ ¤ÆÖ¾µÖÖ
¿ÖŸÖÛúÖ“µÖÖ ÃÖã´ÖÖ¸ÖÃÖ ¤×õÖÞÖêŸÖᯙ ¾Ö߸ÃÖê®Ö, ו֮ÖÃÖê®Ö, ÃÖÖê´Ö¤ê¾ÖÃÖæ¸ß †Ö¤ß
פÝÖÓ²Ö¸ •Öî®Ö †Ö“ÖÖµÖÖÕ®Öß •Öî®Ö ¬Ö´ÖÖÔ“Öê ¯Ö¸¬Ö´ÖßÔµÖÖÓ“µÖÖ ¯ÖβÖô
†ÖÛδÖÞÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ˆ¯ÖÖµÖÖÓ“ÖÖ †¾Ö»ÖÓ²Ö Ûúºþ®Ö ÃÖÓ¸õÖÞÖ Ûê»Öê ¾Ö •Öî®Ö
¬Ö´ÖÖÔ“Öê †×ß֟¾Ö ×™Ûú×¾ÖÞµÖÖ“Öê ‹ê×ŸÖÆÖ×ÃÖÛú ÛúÖµÖÔ Ûê»Öê, ŸµÖÖ“Ö¯ÖδÖÖÞÖê
×¾ÖÃÖÖ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ´Ö¬µÖê ÝÖã¹ý¤ê¾Ö ÃÖ´ÖÓŸÖ³Ö¦ ´ÖÆÖ¸Ö•ÖÖÓ®Öß †×ŸÖ¿ÖµÖ
¤æ¸¤×¿ÖÔŸÖÖ ¤ÖÜÖ¾Öæ®Ö ¾Ö ®Ö¾Öß®Ö ˆ¯ÖÛδÖÖÓ“Öß ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ Ûúºþ®Ö •Öî®Ö
ÃÖÓÃÛéúŸÖß»ÖÖ ¯Ö¸ÛúßµÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖß“µÖÖ ¾ÖÖœŸµÖÖ ¾Ö †×®Ö™ ¯ÖγÖÖ¾ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö
¾ÖÖ“Ö×¾ÖÞµÖÖ“Öê ¾Ö ŸÖß ¤éœ´Öæ»Ö Ûú¸ÞµÖÖ“Öê ‹ê×ŸÖÆÖ×ÃÖÛú ²ÖÆã´ÖÖê»Ö ÛúÖµÖÔ Ûê»Öê
†ÖÆê. •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß“ÖÖ ³ÖÖ¾Öß
ÛúÖôÖŸÖᯙ ¯ÖÎÝÖŸÖß“ÖÖ ´ÖÖÝÖÔ µÖÖÓ´Öãôê ÃÖãÛú¸ —ÖÖ»ÖÖ †ÖÆê.
•Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß“Öê ¯Öã®Ö¹ý••Öß¾Ö®Ö (
Revival of Jain Culture ) Ûúºþ®Ö •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß“ÖÖ ¯ÖγÖÖ¾Ö ¾Ö֜׾ÖÞÖê ¾Ö ŸÖß
ÃÖÓÃÛéúŸÖß ´Öæô þֺþ¯ÖÖŸÖ ×“Ö¸Ã£ÖÖµÖß Ûú¸ÞÖê Æê ÝÖã¹ý¤ê¾ÖÖÓ“Öê •Öß¾Ö®Ö¬µÖêµÖ
†ÃÖ»µÖÖ®Öê ŸÖê ÃÖÖ¬µÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ŸµÖÖÓ®Öß ¬ÖÖ×´ÖÔÛú, ¿ÖîõÖ×ÞÖÛú, ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú,
ÃÖÖ×Æ×ŸµÖÛú †Ö¤ß õÖê¡ÖÖÓŸÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ×¾Ö¬ÖÖµÖÛú ˆ¯ÖÛ뫅 ÃÖãºþþ Ûê»Öê, ®Ö¾Öß®Ö ÃÖÓãÖÖ Ã£ÖÖ¯Ö®Ö Û껵ÖÖ, ŸµÖÖÓ“Öß
ÛúÖµÖÔ¯Ö¬¤ŸÖß š¸¾Öæ®Ö פ»Öß, ŸµÖÖÓ“Öê ÃÖãµÖÖêÝµÖ ÃÖÓ“ÖÖ»Ö®Ö Ûê»Öê ¾Ö
ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ´Ö¬µÖê †¯Öê×õÖŸÖ ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®Ö ‘Ö›¾Öæ®Ö †ÖÞÖ»Öê. †¿ÖÖ ®Ö¾Ö®Ö¾Öß®Ö ˆ¯ÖÛδÖÖÓ´Ö¬µÖê ŸµÖÖÓ®Öß
¬µÖêµÖ¾ÖÖ¤ß ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö †Ö¯Ö»Öê •Öß×¾ÖŸÖÛúÖµÖÔ ´ÆÞÖæ®Ö •ÖÖÞÖß¾Ö¯Öæ¾ÖÔÛú
ÃÖãºþþ Ûê»Ö껵ÖÖ ÜÖÖ»Öᯙ ÝÖÖêÂ™ß ×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ ¾Ö ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ †ÖÆêŸÖ:
1)
¬Ö´ÖÔÁÖ¬¤ê»ÖÖ –ÖÖ®ÖÖ“Öß •ÖÖê› : ¯Ö. ¯Öæ. †Ö“ÖÖµÖÔÁÖß
¿ÖÖÓןÖÃÖÖÝÖ¸ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ®Öß •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ®Öê †Ö¯Ö»µÖÖŸÖ ¤ß‘ÖÔÛúÖ»Ö
¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ×´Ö£µÖÖŸ¾ÖÖ“ÖÖ ŸµÖÖÝÖ Ûúºþ®Ö ¾Ö ÃÖ¸ÖÝÖß ×´Ö£µÖÖ
¤ê¾Ö¤ê¾ÖŸÖÖÓ“Öß †Ö¸Ö¬Ö®ÖÖ Ûú¸ÞµÖÖ“Öß ¯ÖΣÖÖ ÃÖÖê›æ®Ö ¤ê‰ú®Ö ÃÖ´µÖÛËŸ¾ÖÖ“Öß
ÛúÖÃÖ ¬Ö¸Ö¾Öß ¾Ö ¾ÖߟָÖÝÖ ¬Ö´ÖÖÔ¾Ö¸“Ö ÁÖ¬¤Ö šê¾ÖÖ¾Öß, †ÃÖÖ ˆ¯Ö¤ê¿Ö Ûê»ÖÖ ¾Ö
ŸµÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê †Ö“Ö¸ÞÖÖŸÖ ²Ö¤»Ö Ûú¸Ö¾ÖÖ †ÃÖê ¯Öε֟®Ö Ûê»Öê. †¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê †Ö“ÖÖµÖÔÁÖßÓ®Öß
¯Öã®Ö¹ý••Öß×¾ÖŸÖ Ûê»Ö껵ÖÖ ¬Ö´ÖÔÁÖ¬¤ê»ÖÖ †×¬ÖÛú ›ÖêôÃÖ ¾Ö ¤éœ Ûú¸ÞµÖÖ“Öê ÛúÖµÖÔ
¾Ö ןֻÖÖ –ÖÖ®ÖÖ“Öê †×¬ÖÂšÖ®Ö ¤êÞµÖÖ“Öê ÛúÖµÖÔ ÝÖã¹ý¤ê¾Ö ÁÖß ÃÖ´ÖÓŸÖ³Ö¦
´ÖÆÖ¸Ö•ÖÖÓ®Öß ÃÖãºþþ Ûúºþ®Ö ŸÖê •Öß¾Ö®ÖÖ“µÖÖ †ÜÖ긯ֵÖÕŸÖ †¾µÖÖÆŸÖ¯ÖÞÖê “ÖÖ»Öæ
šê¾Ö»Öê. ŸµÖÖÃÖÖšß ŸµÖÖÓ®Öß ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ®ÖÖ
¸Öê•Ö ¬Ö´ÖÔÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖÖ Ã¾ÖÖ¬µÖÖµÖ Ûú¸ÞµÖÖ“Öê ¾ÖÎŸÖ ‘ÖêÞµÖÖÃÖ ´ÖÖêš¶Ö
¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ ˆªãŒŸÖ Ûê»Öê,
µÖÖŸÖæ®Ö“Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ Ã¾ÖÖ¬µÖÖµÖ Ûú¸ÞµÖÖ“Öß ¯ÖΣÖÖ ¯Öã®ÆÖ
¯ÖÎãÖÖ×¯ÖŸÖ —ÖÖ»Öß. †Ö“ÖÖµÖÔ
ÃÖÓŸÖ´Ö³Ö¦êÛú.éŸÖ ‘ ¸Ÿ®ÖÛú¸Þ› ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“ÖÖ¸, ’ ÁÖß ®Öê×´Ö“ÖÓ¦Ö“ÖÖµÖÔÛéúŸÖ ‘ ¦¾µÖÃÖÓÝÖÎÆ ’, ¯ÖÓ. ™Ö꛸´Ö»Ö•Öß×¾Ö¸×“ÖŸÖ ‘ ´ÖÖêõÖ´ÖÖÝÖÔ¯ÖÎÛúÖ¿ÖÛú ’ ¾Ö ¯ÖÓ. ¤Öî»ÖŸÖ¸Ö´Ö•Öß¸×“ÖŸÖ ‘ ”ƜֻÖÖ ’ µÖÖÓÃÖָܵÖÖ ˆŸÛéú™ ¯ÖÞÖ
ÃÖãÝÖ´Ö ‘ ŸÖ¢¾ÖÖ£ÖÔÃÖæ¡Ö, ’ ‘ ÃÖ´ÖµÖÃÖÖ¸ ’ ‘ ¯Öξ֮֓ÖÃÖÖ¸ ’ ‘ ¯ÖÓ“ÖÖ×ßÖÛúÖµÖ ’ µÖÖÃÖָܵÖÖ †Ö¬ÖÖ¸³ÖæŸÖ
´ÖÖ®Ö»µÖÖ †Ö»Öß. µÖÖ
ÃÖ¾ÖÔ ¯Öε֟®ÖÖÓ´ÖÓôê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ ¬Ö´ÖÔ–ÖÖ®ÖÖ“ÖÖ †Ö¾Ö¿µÖÛú ¯ÖÎÃÖÖ¸
ÆÖêÞµÖÖÃÖ ´ÖÖêšß ´Ö¤ŸÖ —ÖÖ»Öß.
2)
‘ ÝÖã¹ýÛãú»Ö ’ ¯ÖÎÞÖÖ»Öß“Öß ¯ÖÎãÖÖ¯Ö®ÖÖ :
¬ÖÖ×´ÖÔÛú õÖê¡ÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ׿ÖõÖÞÖÖ“µÖÖ õÖê¡ÖÖ¤êÜÖᯙ ŸµÖÖÓ®Öß ®Ö¾Öß®Ö
ˆ¯ÖÛ뫅 ÆêŸÖæŸÖ: ÃÖãºþþ Ûê»Öê. µÖÖ ˆ¯ÖÛδÖÖÓ´Ö¬µÖê
ÝÖã¹ýÛãú»Ö ׿ÖõÖÞÖ¯ÖλÖß“Öß ¯Öã®Ö: ãÖÖ¯Ö®ÖÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ÜÖÖÃÖ ¯ÖÎÖ¬ÖÖ®µÖ פ»Öê
¾Ö ŸµÖÖ®ÖãÃÖÖ¸ ¤ß‘ÖÔÛúÖ»Öß®Ö µÖÖê•Ö®ÖÖ †ÖÜÖæ®Ö ŸµÖÖ ÛúÖµÖÖÔ×®¾ÖŸÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ
¯ÖÎÖ¸Ó³Ö Ûê»ÖÖ. ŸµÖÖÃÖÖšß ŸµÖÖÓ®Öß ÃÖ¢Ö¸
¾ÖÂÖÖÕ¯Öæ¾ÖßÔ ´ÆÞÖ•Öê ÃÖ®Ö 1918 ÃÖÖ»Öß ÛúÖ¸Ó•ÖÖ ( וֻÆÖ †ÛúÖê»ÖÖ - ×¾Ö¤³ÖÔ )
‡£Öê ‘ ÁÖß ´ÖÆÖ¾Ö߸ ²ÖÎʓֵÖÖÔÁÖ´Ö
( ÝÖã¹ýÛãú»Ö ) ’ µÖÖ ÃÖÓãÖê“Öß Ã£ÖÖ¯Ö®Ö
Ûê»Öß †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ“Ö ¬ÖŸÖßÔ¾Ö¸ “ÖÖê¯Ö®®Ö ¾ÖÂÖÖÕ¯Öæ¾ÖßÔ ´ÆÞÖ•Öê ÃÖ®Ö 1934 ÃÖÖ»Öß
²ÖÖÆã²Ö»Öß ²ÖéʓֵÖÖÔÁÖ´Ö ( ÝÖã¹ýÛãú»Ö ) ’ µÖÖ ÃÖÓãÖê“Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ Ûê»Öß.
ŸµÖÖ®ÖÓŸÖ¸ ŸµÖÖÓ“µÖÖ ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®ÖÖÜÖÖ»Öß ´ÖÆÖ¸Ö™Ò,
Ûú®ÖÖÔ™Ûú ¾Ö ´Ö¬µÖ ¯ÖΤê¿Ö µÖÖ ¸Ö•µÖÖÓŸÖæ®Ö †ÖÞÖÖÜÖß µÖÖ ¤ÆÖ ÝÖã¹ýÛãú»ÖÖÓ“Öß
ãÖÖ¯Ö®ÖÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öß.
µÖÖ
ÃÖ¾ÖÔ ÝÖã¹ýÛãú»Ö ׿ÖõÖÞÖ ÃÖÓãÖÖÓ´Ö¬ÖËæ®Ö ¸Ö•µÖ ¿ÖÖÃÖ®Ö¯ÖÎÞÖߟÖ
†³µÖÖÃÖÛδÖÖ®ÖãÃÖÖ¸ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¯ÖÎÛúÖ¸“Öê »ÖÖî×ÛúÛú ¾Ö ŸÖÖÓסÖÛú ׿ÖõÖÞÖ
ˆ¢Ö´Ö¯ÖÎÛúÖ¸ê ¤êÞµÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö ×¾ÖªÖ£µÖÖÕ®ÖÖ †Ö¾Ö¿µÖÛú †ÃÖê ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¾Ö
®ÖîןÖÛú ׿ÖõÖÞÖ ¤êÞÖê ¾Ö “ÖÖ׸¡µÖÃÖÓ¾Ö¬ÖÔ®Ö Ûú¸ÞÖÖ¸ê ÃÖÓÃÛúÖ¸ ŸµÖÖÓ“µÖÖ¾Ö¸
×®ÖŸµÖ¿Ö: Ûú¸ÞÖê µÖÖ ÝÖÖê™ßÓ¾Ö¸ ŸµÖÖÓ®Öß ×¾Ö¿ÖêÂÖ ³Ö¸ פ»ÖÖ. ŸµÖÖÃÖÖšß ‘ ¿Öß»Ö, –ÖÖ®Ö, ¯ÖÎÓê´Ö, ¾µÖ¾ÖãÖÖ ¾Ö ÃÖê¾ÖÖ ’ Æß ÝÖã¹ýÛãú»Ö ׿ÖõÖÞÖ¯ÖÎÞÖÖ»Öß“Öß ¯ÖÓ“ÖÃÖæ¡Öß ¯ÖÎãÖÖ×¯ÖŸÖ Ûê»Öß
†Ö×ÞÖ ŸµÖÖŸÖæ®Ö ×¾ÖªÖ£µÖÖÕ“Öê ¿Ö¸ß¸, ²Öã¬¤ß ¾Ö ´Ö®Ö ( Hand, Head and Heart )
µÖÖÓ“ÖÖ ÃÖ´ÖŸÖÖê»Ö ×¾ÖÛúÖÃÖ ÃÖÖ¬ÖÞµÖÖ“ÖÖ †ÜÖÓ› ¯Öε֟®Ö Ûê»ÖÖ.
ŸÖê¾ÆÖ
¬Ö´ÖÔ †Ö×ÞÖ ×¿ÖõÖÞÖ µÖÖ ¤Öê®Ö ÝÖÖê媧 ¯Ö¸Ã¯Ö¸×¾Ö¸Öê¬Öß ®ÖÃÖæ®Ö ŸµÖÖ
¯Ö¸Ã¯Ö¸¯Öæ¸Ûú †ÖÆêŸÖ †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ ®Ö¾µÖÖ ×¯Öœß“µÖÖ •Ö›ÞÖ‘Ö›ÞÖß»ÖÖ ¾Ö
“ÖÖ׸¡µÖÃÖÓ¾Ö¬ÖÔ®ÖÖ»ÖÖ †Ö¾Ö¿µÖÛú †ÖÆêŸÖ, Æê ÝÖã¹ý¤ê¾ÖÖÓ®Öß †Ö¯Ö»µÖÖ
¯ÖεÖÖêÝÖÖÓŸÖæ®Ö ÃÖ¯ÖδÖÖÞÖ ×ÃÖ¬¤ Ûúºþ®Ö ¤ÖÜÖ×¾Ö»Öê ŸÖÃÖê“Ö ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú
´Ö滵ÖÖÓ“Öß ‘ÖÃÖ¸ÞÖ £ÖÖÓ²ÖÞµÖÖÃÖ֚ߤêÜÖᯙ »ÖÖî×ÛúÛú ¾Ö ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ×ÛÓ¾ÖÖ
®ÖîןÖÛú ׿ÖõÖÞÖ ¤êÞÖÖ·µÖÖ ÝÖã¹ýÛãú»Ö¯ÖÎÞÖÖ»Öß“ÖÖ †¾Ö»ÖÓ²Ö Ûú¸ÞÖê †Ö¾Ö¿µÖÛú
†ÖÆê, Æß ÝÖÖê™ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖÃÖ ¯Ö™¾Öæ®Ö פ»Öß.
ÃÖ¬µÖÖ µÖÖ ÝÖÖê™ߓÖß“Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ»ÖÖ ×®ÖŸÖÖÓŸÖ ÝÖ¸•Ö †ÖÆê,
†ÃÖê ×¾Ö“ÖÖ¸¾ÖÓŸÖ ×¿ÖõÖÞÖŸÖ•–Ö ´ÆÞÖŸÖ †ÖÆêŸÖ. ÃÖ֯וÖÛú“Ö
¯Ö. ¯Öæ. ÝÖã¹ý¤ê¾ÖÖÓ“Öß ×¿ÖõÖÞÖõÖê¡ÖÖŸÖᯙ Æß
ÛúÖ´Ö×ÝÖ¸ß ´ÖÖêšß ´ÖÆ®ÖßµÖ ¾Ö דָãÖÖµÖß Ã¾Öºþ¯ÖÖ“Öß —ÖÖ»Öß †ÖÆê †Ö×ÞÖ
ŸµÖÖÓ“Öê Æê ¤æ¸¯Ö׸ÞÖÖ´Öß µÖÖêÝÖ¤Ö®Ö ¸Ö™ÒÖ»ÖÖ ÜÖ“ÖßŸÖ“Ö ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔÛú †ÖÆê.
3) ´Ö¸Öšß •Öî®Ö ÃÖÖׯŸµÖ×®Ö×´ÖÔŸÖß“Öß ¯ÖÎê¸ÞÖÖ: ¬ÖÖ×´ÖÔÛú †Ö×ÞÖ ¿ÖîõÖ×ÞÖÛú õÖê¡ÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ÃÖÖ×Æ×ŸµÖÛú õÖê¡ÖÖŸÖÃÖã¬¤Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ´Ö¬µÖê ÛúÖ»ÖÖ®Öãºþ¯Ö †ÃÖê ®Ö¾Öß®Ö ˆ¯ÖÛ뫅 ÃÖãºþþ Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ¯Ö¸´Ö¯Öæ•µÖ ÝÖã¹ý¤ê¾ÖÖÓ®Öß ÃÖÖ×Æ×ŸµÖÛúÖÓ®Öß ÃÖ¤î¾Ö ¯ÖÎê¸ÞÖÖ ×¤»Öß, ŸµÖÖÓ®ÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¯ÖÎÛúÖ¸“µÖÖ ÃÖã×¾Ö¬ÖÖ ˆ¯Ö»Ö²¬Ö פ»µÖÖ †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÓ“µÖÖ ÃÖÖׯŸµÖÛéúŸÖßÓ“Öê ÃÖãµÖÖêÝµÖ ¸ÃÖÝÖÎÆÞÖ ¾Ö ÛúÖîŸÖãÛú Ûúºþ®Ö ŸµÖÖÓ®ÖÖ ÃÖÖׯŸµÖ×®Ö×´ÖÔŸÖß“µÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖ ×®Ö¸ÓŸÖ¸¯ÖÞÖê ÛúÖµÖÔ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ´Ö®ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ¯ÖÎÖêŸÃÖÖÆ®Ö פ»Öê; ŸµÖÖ´Öãôê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ †»ÖßÛú›ß»Ö ÛúÖôÖŸÖ ÃÖÖ×Æ×ŸµÖÛúÖÓ“Öß ‹Ûú ®Ö¾Öß ×¯Öœß ŸÖµÖÖ¸ —ÖÖ»Öß †Ö×ÞÖ •Öî®Ö ÃÖÖׯŸµÖ - ×®Ö×´ÖÔŸÖß“µÖÖ õÖê¡ÖÖÓŸÖ ÝÖ껵ÖÖ ÛúÖÆß ¿ÖŸÖÛúÖÓ“µÖÖ ´ÖÖ®ÖÖ®Öê ±úÖ¸ ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ ¯ÖÎÝÖŸÖß —ÖÖ»Öß. Æê ¤æ¸¯Ö׸ÞÖÖ´Öß ¾Ö †ŸµÖÖ¾Ö¿µÖÛú ÛúÖµÖÔ ¯Ö. ¯Öæ. ÝÖã¹ý¤ê¾ÖÖÓ“µÖÖ ¯ÖÖ¾Ö®Ö ¯ÖÎê¸ÞÖê´Öãôê ´Ö¸Öšß •Öî®Ö ÃÖÖׯŸµÖ×®Ö×´ÖÔŸÖß“µÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖ —ÖÖ»Öê, Æê ¯ÖÎÛúÂÖÖÔ®Öê ¯ÖΟµÖµÖÖÃÖ µÖêŸÖê. µÖÖ“Öê ˆŸÛéú™ ˆ¤ÖƸÞÖ ´ÆÞÖ•Öê ¬ÖÖ¸Ö×¿Ö¾Ö - †Öî¸ÓÝÖÖ²ÖÖ¤“Öê ܵÖÖŸÖ®ÖÖ´Ö ÃÖÖ×Æ×ŸµÖÛú þÖ. ÁÖß ´ÖÖêŸÖß»ÖÖ»Ö ×Æ¸Ö“ÖÓ¤ ÝÖÖÓ¬Öß µÖÖÓ®Öß ‘ †–ÖÖŸÖ ’ µÖÖ ™Öê¯ÖÞÖ ®ÖÖ¾ÖÖ®Öê ´Ö¸Öšß •Öî®Ö ÃÖÖׯŸµÖÖŸÖ Ûê»Öê»Öß ×¾Ö¯Öã»Ö ¾Ö ´ÖÖî×»ÖÛú †¿Öß ÝÖÎÓ£Ö×®Ö×´ÖÔŸÖß ¾Ö ן֓Öê þÖÜÖ“ÖÖÔ®Öê Ûê»Öê»Öê ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö Æê ÆÖêµÖ. ¯Ö. ¯Öæ. ÝÖã¹ý¤ê¾Ö ÃÖÓ´ÖÓŸÖ³Ö¦ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ“µÖÖ ÜÖÖÃÖ ¯ÖÎê¸ÞÖê¾Öºþ®Ö ÁÖß. ‘ †–ÖÖŸÖ ’ µÖÖÓ®Öß ÃÖ®Ö 1934 ÃÖÖ»Öß ´Ö¸Öšß ³ÖÖÂÖêŸÖ