†¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê †ŸµÖÓŸÖ ÃÖ±ú»ÖŸÖÖ¯Öæ¾ÖÔÛú ÃÖÓ¯Ö®®Ö —ÖÖ»Öê»Öê Æê “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö †®ÖêÛú ¤é™߮Öß ¾Öî׿Ö™¯ÖæÞÖÔ š¸»Öê. ²ÖÖê¸ß¾Ö»Öß“µÖÖ ¸Ö™ÒßµÖ ˆªÖ®ÖÖ“Öê ×®ÖÃÖÝÖÔ¸´µÖ ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸ÞÖ, ¯ÖÖ꤮֯Ö渓µÖÖ ŸÖß®Ö-´ÖãŸÖßÔ ŸÖߣÖÔõÖê¡ÖÖ“ÖÖ ¯ÖÖ¾Ö®Ö ¯Ö׸ÃÖ¸, ¯Ö¸´ÖŸÖ¯ÖÖê×®Ö¬Öß †Ö“ÖÖµÖÔ ×¾Ö´Ö»ÖÃÖÖÝÖ¸ ´ÖÆÖ¸Ö•Ö ¾Ö ŸµÖÖÓ“ÖÖ ¯ÖγÖÖ¾ÖÛú ÃÖÓ‘Ö µÖÖÓ“Öê ´ÖÓÝÖ»Ö ÃÖÖ×®®Ö¬µÖ †ÖÓŸÖÓ¸¸Ö™ÒßµÖ ´ÖÖ®µÖŸÖÖ¯ÖÎÖ¯ŸÖ †¿ÖÖ ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ

–ÖÖ®Ö¯Ößš ÃÖãÖê“ÖÖ ¯ÖãœÖÛúÖ¸, †Ö“ÖÖµÖÔ ¿ÖÖ×®ŸÖÃÖÖÝÖ¸ ôÖÖ¸Ûú ™ÒÙ“Öê ÃÖã×®ÖµÖÖê×•ÖŸÖ ¾µÖ¾ÖãÖÖ¯Ö®Ö, •Öî®Ö ׾֪ꓵÖÖ †×³Ö¾Öé«ßÃÖÖšß †Æ×®ÖÔ¿Ö —Ö™ÞÖÖ¸ê ¾Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ׯ֟ÖÖ´ÖÆ ÃÖÖÆæ ÁÖêµÖÖÓÃÖ¯ÖÎÃÖÖ¤ •Öî®Ö µÖÖÓ“Öê ÃÖãµÖÖêÝµÖ ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®Ö ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ –ÖÖ®Ö¯ÖßšÖ“Öê •µÖêš ×®Ö¤ê¿ÖÛú ÁÖß. »Öõ´Öß“ÖÓ¤ •Öî®Ö ¾Ö ¯ÖÎןÖš֯ÖÎÖ¯ŸÖ ŸÖߣÖÔÛú¸ ´ÖÖ×ÃÖÛúÖ“Öê ÃÖÓ¯ÖÖ¤Ûú ›Öò. ®Öê´Öß“ÖÓ¤ •Öî®Ö “ÖÖÓµÖê Ûãú¿Ö»Ö ÃÖÓµÖÖê•Ö®Ö, ¬Ö´ÖÔãÖôÖ“Öê ¬Ö´ÖÖÔ׬ÖÛúÖ¸ß ¾Ö߸ê¦Ó ÆêÝÖ›ê, ¯ÖÎ×ÃÖ« ˆªÖêÝÖ¯ÖŸÖß ¾Ö ŸÖߣÖÔõÖê¡Ö Ûú״֙ߓÖê †¬µÖõÖËÓ ¿Öêš »ÖÖ»Ö“ÖÓ¤ ×Ƹ֓ÖÓ¤ ÛúÖµÖÔ¾ÖÖÆ ÁÖß. •ÖµÖ“ÖÓ¤ »ÖÖêÆÖ›ê, †®Öã³Ö¾Öß ÛúÖµÖÔÛúŸµÖÖÔ ÁÖß´ÖŸÖß ÛãúÃÖã´Ö²Öê®Ö ´ÖÖêŸÖß“ÖÓ¤ ¿ÖÆÖ, µÖÖÃÖָܵÖÖ ´ÖÖ®µÖ¾Ö¸ ®ÖêŸÖµÖÖÓ“Öß ˆ¯Ö×ã֟Öß, ¤×õÖÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖ •Öî®Ö ÃÖ³ÖꓵÖÖ †¬µÖõÖÖ ¾Ö ܵÖÖŸÖ®ÖÖ´Ö ˆªÖêÝÖ-ÃÖÓ“ÖÖ×»ÖÛúÖ ÃÖÖî. ¿Ö¸µÖæ ˆ¯ÖŸÖ¸ß µÖÖÓ“Öê †Ö¤¸×®Ö¤¿ÖÔÛú ÃÖ×Û뵅 †Öן֣µÖ, ›Öò. ÃÖ¸µÖæ ¤Öê¿Öß, ´ÖãÓ²Ö‡Ô, ›Öò. †ÆÔ¤ÖÃÖ ×¤ÝÝÖê, Ûú¸Ö› ¾Ö ›Öò. Ûãú»Ö³ÖæÂÖÞÖ »ÖÖêÜÖÓ›ê ÃÖÖê»ÖÖ¯Öæ¸ µÖÖÓÃÖָܵÖÖ ´ÖÖ®µÖ¾Ö¸ •Öî®Ö×¾ÖªÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ“Öß †Ö×ÞÖ ÁÖß. ÁÖê×ÞÖÛú †®®Ö¤ÖŸÖê (ŸÖߣÖÔÛú¸ ´Ö¸Öšß) ÁÖß, “ÖÓ¤®Ö´Ö»Ö “ÖÖѤ (“Öî®Ö•ÖÝÖŸÖ, ´ÖãÓ²Ö‡Ô) ÁÖß. ›ÖÆÖ³ÖÖ‡Ô ÛúÖ¯Ö×›µÖÖ (•Öî®Ö-×´Ö¡Ö, ÃÖ渟Ö) µÖÖÓÃÖָܵÖÖ ¯ÖÎ×£ÖŸÖµÖ¿Ö •Öî®Ö ¯Ö¡Ö-ÃÖÓ¯ÖÖ¤ÛúÖÓ“Öß ×®Ö¸ßõÖÛú ´ÆÞÖæ®Ö ˆ¯Ö×ã֟Öß , •µÖêš ¾Ö ÁÖêš ¿ÖÖáÖß-¯ÖÓ×›ŸÖ †Ö×ÞÖ ˆ““Ö¯Ö¤¬ÖÖ¸ß ×¾ÖªÖ¯Ößš-¤æ¸×“Ö¡ÖÖ¾ÖÖÞÖß, µÖÖÓ“Öß †Ö´ÖÓ×¡ÖŸÖ ÃÖƳÖËÓÖÝÖß ×¾Ö«Ö®Ö ´ÆÞÖæ®Ö ‹Ûú×¡ÖŸÖ ˆ¯Ö×ã֟Öß, ¤æ¸×“Ö¡Ö¾ÖÖÞÖß †ÖÛúÖ¿Ö¾ÖÖÞÖß ¾Ö ÃÖ¾ÖÔ³ÖÖ×ÂÖÛú ¾Öé¢Ö¯Ö¡Öê µÖÖÓ®Öß šôÛú þֹý¯ÖÖŸÖ ×¤»Öê»Öß ¤î×®ÖÛú ¯ÖÎ×ÃÖ«ß, ÃÖƳÖÖÝÖß ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ®Öß ÃÖã“Ö×¾Ö»Öê»Öê ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö-¯ÖÎÛú»¯Ö †Ö¤ß ¯ÖδÖãÜÖ ÝÖÖê™ߴÖãôê Æê “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö •Öî®Ö׾֪ꓵÖÖ †Ö•Ö¾Ö¸“µÖÖ ‡×ŸÖÆÖÃÖÖŸÖ ×¾Ö¿ÖêÔÂÖ ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ —ÖÖ»Öê, ‡ŸÖÛê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ‹ÛúÖ ®Ö¾Öß®Ö ¯Ö¾ÖÖÔ“ÖÖ ¿Öã³ÖÖ¸Ó³Ö Ûú¸ÞÖÖ¸ê —ÖÖ»Öê. ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖÓ“Öê †×¬Ö×®ÖµÖ´Ö ¾Ö †×¬Ö¯ÖŸµÖ µÖÖÓ“µÖÖ •ÖÖ“ÖÛú ¤›¯ÖÞÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ÃÖ¾ÖÔ£Öî¾Ö †×»Ö¯ŸÖ †ÃÖ»Öê»Öê †Ö×ÞÖ ¯Ö¸Ó¯Ö¸ÖÝÖŸÖ ¾Ö ׾֪߯ÖßšßµÖ ×¿ÖõÖÞÖ ‘ÖêŸÖ»Ö껵ÖÖ †×¬ÖÛúÖ¸ß ¿ÖÖáÖß-¯ÖÓ×›ŸÖ †Ö×ÞÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛú-¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛú †¿ÖÖ •µÖêš ×¾Ö«®ÖÖÓ®ÖÖ ‹Ûú×¡ÖŸÖ †ÖÞÖÞÖÖ¸ê †ÃÖê Æê •Öî®Ö׾֪ꓵÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖᯙ ¯Ö×Æ»Öê“Ö µÖ¿ÖþÖß “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö ÆÖêµÖ. ÃÖÖÆוÖÛú“Ö Æê ¤æ¸¯Ö׸ÞÖÖ´Öß š¸ê»Ö µÖÖŸÖ ¿ÖÓÛúÖ ®ÖÖÆß.

l 8 l

•Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö:

¯Ö×Æ»Öê †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö

׿ÖõÖÞÖ õÖê¡ÖÖŸÖ ´Ö¬µÖµÖãÝÖß®Ö ÛúÖ»ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö •ÖÝÖ³ÖËÓ¸ ÃÖã¯ÖÎ×ÃÖ« †ÃÖ»Ö껵ÖÖ, ¿ÖêîõÖ×ÞÖÛú ˆ¯ÖÛδÖÖÓ´Ö¬µÖê †ÝÖÎêÃÖ¸Ÿ¾ÖÖ“ÖÖ ´ÖÖ®Ö ¿ÖŸÖÛúÖ®Öã¿ÖŸÖÛê ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê ךÛú×¾ÖÞÖÖ-µÖÖ †Ö×ÞÖ ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿ÖîõÖ×ÞÖÛú ÛúÖµÖÖÔ´Ö¬µÖê ×¾Ö×¾Ö¬Ö ×¾ÖÂÖµÖÖÓŸÖᯙ ´ÖÖî×»ÖÛú ÝÖÎÓ£ÖÖÓ“µÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®ÖÖ“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö ¯Ö׸ÁÖ´Ö¯Öæ¾ÖÔÛú, ×®Öšê®Öê ¾Ö †¾µÖÖÆŸÖ¯ÖÞÖê “ÖÖ»Öæ šê¾ÖÞµÖÖ´Öãôê •ÖÝÖÖŸÖ ´ÖÖ®ÖÖ“Öê ãÖËÓÖ®Ö ¾Ö ¯ÖÎןÖÂšÖ ¯ÖÎÖ¯ŸÖ

—ÖÖ»Ö껵ÖÖ ÛêÓúײÖ륅 (‡ÓÝ»ÖÓ›) ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ®Öê ¯ÖãœÖÛúÖ¸ ‘Öê‰ú®Ö •Öî®Ö »ÖÖêÛú: ‹Ûú ÃÖ´ÖÖ•Ö µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ¾Ö¸ ‹Ûú †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ ¯Ö׸ÂÖ¤ †£Ö¾ÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö (Internation Conference on the Jains as a Community) פ®ÖÖÓÛú 27 ŸÖê 29 •Öæ®Ö, 1985 µÖÖ ÛúÖ»ÖÖ¾Ö¬ÖßŸÖ †ÖµÖÖê×•ÖŸÖ Ûê»Öê ÆÖêŸÖê. ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖŸÖᯙ ¤×õÖÞÖ †Ö׿ֵÖÖ †¬µÖµÖ®Ö ÛêÓú¦ ( Centre of South Asian Studies) †Ö×ÞÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾ÖÂÖµÖÖ“ÖÖ ×¾Ö³ÖËÓÖÝÖ (Department of Social Anthropology) µÖÖ ‡×ŸÖÆÖÃÖ ¾Ö ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö †³µÖÖÃÖõÖê¡ÖߟÖᯙ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ×¾ÖÂÖµÖÖÓ¾Ö¸ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö Ûú¸ÞÖÖ-µÖÖ ¾Ö •ÖÖÝÖןÖÛú ܵÖÖŸÖß †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ¤Öê®Ö ÃÖÓãÖÖ“µÖÖ ÃÖÓµÖãŒŸÖ ×¾Öª´ÖÖ®Öê Æê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ×¾ÖÂÖµÖÖ¾Ö¸ß»Ö ¯Ö×Æ»Öê †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ (International) ¾Ö †Öӟָ׾ֿ֪ÖÖÜÖßµÖ (Interdisciplinary) “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö ³ÖËӸ׾ÖÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê ÆÖêŸÖê ¾Ö ŸÖê ´ÖÖêšµÖÖ ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ µÖ¿ÖþÖߤêÜÖᯙ —ÖÖ»Öê.

“Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öß ¯ÖÖÀ¾ÖÔ³ÖËæ´Öß

‹ÛúÖê×ÞÖÃÖÖ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ“µÖÖ ˆ¢Ö¸Ö¬ÖÖÔ¯ÖÖÃÖæ®Ö ‡Óݻ֛Ó, ±úÖ®ÃÖ, •Ö´ÖÔ®Öß †Ö¤ß ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ¤ê¿ÖÖÓŸÖß»Ö ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ®Öß ŸÖãÛÔãÖËÓÖ®Ö- ‡×•Ö¯ŸÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö £Öê™ ³ÖÖ¸ŸÖ-“Öß®Ö-•Ö¯ÖÖ®Ö¯ÖÔŸÖ“µÖÖ ¯ÖÖî¾ÖÖÔŸµÖ ¤ê¿ÖÖÓŸÖᯙ ÃÖÓÃÖÛéúŸÖßÓ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ²ÖÖ•Öæ“ÖÖ ÃÖÖÓÝÖÖê¯Ö¿ÖÓÝÖ †³µÖÖÃÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ´ÖÖêšµÖÖ ˆŸÃÖÖÆÖ®Öê ÃÖæ¹ý¾ÖÖŸÖ Ûê»Öß †Ö×ÞÖ †¿ÖÖ †³µÖÖÃÖÖ»ÖÖ ¯ÖÎÖ“µÖ×¾ÖªÖ †¬µÖµÖ®Ö ( Oriental Studies) †ÃÖê ÃÖ¾ÖÔÃÖÖ¬ÖÖ¸ÞÖ ®ÖÖ¾Ö ×¤»Öê, ¯Ö¸ÓŸÖã »Ö¾ÖÛú¸“Ö †¿ÖÖ ¯ÖÎÖ“µÖ×¾ÖªÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ“Öê õÖê¡Ö †ŸµÖÓŸÖ ×¾ÖßÖãŸÖ ¾Ö ÃÖÓÛúßÞÖÔ †ÃÖ»µÖÖ“Öê ×®Ö¤¿ÖÔ®ÖÖÃÖ †Ö»µÖÖ®Öê ¯ÖÎÖ“µÖ×¾ÖªÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ“Öß ÛúõÖÖ ×¾Ö׿Ö™ ¤ê¿ÖÖ¯Ö渟Öß ´ÖµÖÖÔפŸÖ šê¾ÖÞµÖÖ“Öß ¯ÖΣÖÖ ÃÖã¹ý —ÖÖ»Öß †Ö×ÞÖ ŸµÖÖŸÖæ®Ö ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ×¾ÖªÖ (Indology), ד֮Öß ×¾ÖªÖ (Sinology) ×´ÖáÖß ×¾ÖªÖ( Egyptoloty) †ÃÖê ¯ÖÎÖ“µÖ×¾Öªê“Öê þ֟ÖÓ¡Ö †³µÖÖÃÖ×¾ÖÂÖ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ —ÖÖ»Öê. †¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê ³ÖËÓÖ¸ŸÖßµÖ ×¾Öªê “µÖÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ»Ö¯ÖÖ ÝÖŸÖß ×´ÖôÖ»µÖÖ®ÖÓŸÖ¸ µÖÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ“Öê õÖê¡Ö¤êÜÖᯙ †×ŸÖ¿ÖµÖ ×¾Ö¿ÖÖ»Ö †ÖÆê †Ö×ÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ÃÖÓÃÖÛéúŸÖß“ÖÖ ³ÖÖÝÖ †ÃÖ»Öê»Öß •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÛúÖ»ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö †ŸµÖÓŸÖ ÃÖ´Öé« †ÖÆê, µÖÖ ÝÖÖê™ßÓ“Öß ×¾Ö«Ö®ÖÖÓÖ ÜÖÖ¡Öß ¯Ö™»Öß, ŸµÖÖ´Öãôê •Öî®Ö ÃÖÓÃÖÛéúŸÖß“µÖÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ»ÖÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ “ÖÖ»Ö®ÖÖ ×´ÖôÖ»Öß †Ö×ÞÖ ŸµÖÖŸÖæ®Ö“Ö •Öî®Ö ×¾ÖªÖ ( Jainology) µÖÖ Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö †³µÖÖÃÖõÖËê¡ÖÖ»ÖÖ ÃÖ¾ÖÖÔסÖÛú ´ÖÖ®µÖŸÖÖ ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öß.

†¿ÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ê •Öî®Ö ×¾ÖªÖ µÖÖ Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö ×¾ÖÂÖµÖÖ“Öê †¬µÖµÖ®Ö ¾Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ¤Óê¿ÖÖŸÖᯙ ¾Ö ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖß»Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ×¾ÖªÖ¯Ößšê ¾Ö ¯ÖÎÝÖŸÖ ÃÖ¿ÖÖê¬Ö®Ö ÃÖÓãÖÖ µÖÖÓ´Ö¬Öã®Ö ÃÖã¹ý —ÖÖ»Öê. ÃÖÖÆוÖÛú“Ö †¿ÖÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ´Ö¬µÖê •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ ¾Ö ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ®Ö µÖÖ •Öî®Ö ÃÖÃÛéúŸÖß“ÖÖ ´Öæ»ÖÖ¬ÖÖ¸ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ“µÖÖ †³µÖÖÃÖÖ»ÖÖ ¯ÖÎÖ¸Ó³Ö“µÖÖ ÛúÖôÖŸÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ¯ÖÎÖ¬ÖÖ®µÖ ×´ÖôÖ»Öê †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ´Öãôê •Öî®Ö ×¾ÖªÖ ´ÆÞÖ•Öê Ûê¾Öô •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ ¾Ö ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ®Ö µÖÖÓ“ÖÖ †³µÖÖÃÖ †ÃÖê ÃÖ´ÖßÛú¸ÞÖ ¹ýœ —ÖÖ»Öê, ¯ÖÞÖ •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ ¾Ö ¢Ö¾Ö–ÖÖ®Ö µÖÖÓ“µÖÖ ÃÖ¾ÖÔÛúÂÖ †¬µÖµÖ®ÖÖÃÖÖšß ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ¯Öã¸ÖŸÖ®Ö ÛúÖ»ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ¾ÖêÝÖ¾ÖêÝÖôµÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖÓŸÖ ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ †ÃÖ»Öê»ÖµÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ³ÖÖÂÖÖÓŸÖß»Ö ×¾Ö¿ÖÖ»Ö ¾Ö ´ÖÖî×»ÖÛú þֹý¯ÖÖ“µÖÖ •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖÖ“ÖÖ ³ÖÖÂÖÖ, †Ö¿ÖµÖ, ×®Ö¹ý¯ÖÞ †Ö¤ß ÃÖ¾ÖÔ ¤é™ßÓ®Öß †³µÖÖÃÖ Ûú¸ÞÖê †ÝÖ¤ß †ÝÖŸÖ“Öê ÆÖê‰ú®Ö ²ÖÃÖ»µÖÖ®Öê •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ ÆÖ ×¾ÖÂÖµÖ •Öî®Ö ×¾Öªê “ÖÖ ‹Ûú ÜÖÖÃÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖ ´ÆÞÖæ®Ö ¯ÖÎןÖÂšßŸÖ —ÖÖ»ÖÖ. µÖÖ ×¾Ö³ÖËÓÖÝÖÖ»ÖÖ ˆ¢Ö¸Öê¢Ö¸ ˆ¢Öê•Ö®Ö ×´ÖôÖ»µÖÖ®Öê †Ö×ÞÖ ŸµÖÖŸÖæ®Ö †¬µÖÖן´ÖÛú ¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú ¾Ö ÃÖÖ×ÆןµÖÛú ×¾ÖÂÖµÖÖÓ¾Ö¸ß»Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ³ÖÖÂÖÖÓŸÖᯙ †×³Ö•ÖÖŸÖ ÝÖÎÓ£ÖËÓ ×¾Ö¯Öæ»Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ —ÖÖ»µÖÖ®Öê •Öî®Ö ×¾Öªê “µÖÖ †³µÖÖÃÖÖ´Ö¬µÖê •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸÖµÖ µÖÖ ×¾ÖÂÖËÓµÖÖ»ÖÖ ÜÖÖÃÖ ´ÖÖ®ÖÖ“Öê ãÖÖ®Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê.

†¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê •Öî®Ö ×¾Öªê “µÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖ •Öî®Ö ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ®Ö ¾Ö •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ µÖÖÓ“µÖÖ ÃÖÜÖÖê»Ö ¾Ö ¿ÖÖáÖßµÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖÓ“Öß ¯ÖÎÝÖŸÖß —ÖÖ»µÖÖ®ÖÓŸÖ¸ •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß “Öê ¯Ö׸ÞÖŸÖ †Ö×ÞÖ ¯ÖÎÝÖ»³Ö þֹý¯Ö ¯ÖγÖÖ¾Öß ¸ßŸÖß®Öê ¯ÖÎÛú™ Ûú¸ÞÖÖ-µÖÖ ¾ÖÖßÖãÛú»ÖÖ, ׿ֻ¯ÖÛú»ÖÖ, ´ÖãןÖÔÛú»ÖÖ, ד֡ÖÛú»ÖÖ †Ö¤ß Ûú»ÖÖÓ“ÖÖ ¿ÖÖáÖßµÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö ¾Ö ÃÖÖÛú»µÖÖ®Öê †³µÖÖÃÖ —ÖÖ»µÖÖÜÖê¸ß•Ö •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß“Öê µÖ£ÖÖ£ÖÔ ´ÖÆŸ¾Ö ¾Ö ן֮Öê ³ÖËÓÖ¸ŸÖßµÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖß ÃÖ¾ÖîŸÖÖê¯Ö¸ß ÃÖ´Öã« ¾Ö ×¾ÖÛú×ÃÖŸÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß †¾µÖÖÆŸÖ¯ÖÞÖê Ûê»Öê»Öê †ŸÖã»Ö®ÖßµÖ ÃÖ¾ÖêŸÖÖê¯Ö¸ß ÃÖ´Öã« ¾Ö ×¾ÖÛú×ÃÖŸÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß †¾µÖÖÆŸÖ¯ÖÞÖêÝÖ Ûê»Öê»Öê †ŸÖã»Ö®ÖßµÖ µÖÖêÝÖ¤Ö®Ö µÖÖÓ“Öê ÃÖ´µÖÛË †ÖÛú»Ö®Ö ÆÖêÞÖÖ¸ ®ÖÖÆß µÖÖ“Öß ¯ÖæÞÖÔ •ÖÖÞÖß¾Ö —ÖÖ»µÖÖ®Öê, •Öî®Ö Ûú»ÖÖ µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ“µÖÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ»ÖÖ ¾Ö ÃÖÓ¬ÖÖê¬Ö®ÖÖ»ÖÖ •Öî®Ö ×¾Öªê “µÖÖ õÖê¡ÖËÓÖŸÖ ÆôæÆôæ ¯ÖÎÖꟵÖÖÆ®Ö ×´Öôæ »ÖÖÝÖ»Öê. ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÆÞÖ•Öê •Öî®Ö Ûú»ÖÖ µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ»ÖÖ ¾Ö †¬µÖµÖ®ÖÖ»ÖÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ ÛêÓú¦ ¾Ö ¸Ö•µÖ ¿ÖÖÃÖ®ÖÖÓ“µÖÖ †ÜÖŸµÖָߟÖᯙ ¯Öã¸ÖŸÖŸ¾Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ ¾Ö ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ¾ÖßÖãÃÖÓÝÖÎÆÖ»ÖµÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖ µÖÖÓ®Öß ×¾ÖªÖ¯Ößšê ¾Ö ¯ÖÎÝÖŸÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ÃÖÓãÖÖ µÖÖÓ“µÖÖ ²Ö¸Öê²Ö¸ß®Öê ˆ¤Ö¸ ÆßÖê, †ÖŸ´ÖßµÖŸÖê®Öê ¾Ö ×®Ö¸ÓŸÖ¸¯ÖÞÖê ´Ö¤ŸÖ Û껵ÖÖ®Öê •Öî®Ö ×¾Öªê“ÖÖ ³ÖÖÝÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ •Öî®Ö Ûú»ÖÖ µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ»ÖÖ ¯ÖÎןÖÂšÖ ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öß.

•Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö : þ֟ÖÓ¡Ö †³µÖÖÃÖ×¾ÖÂÖµÖ

†¿ÖÖ ŸÖ-Æê®Öê •Öî®Ö ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ®Ö •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ †Ö×ÞÖ •Öî®Ö Ûú»ÖÖ µÖÖ †³µÖÖÃÖ¿ÖÖÜÖÖÓ®ÖÖ •Öî®Ö ×¾Öªê “µÖÖ †³µÖÖÃÖ õÖê¡ÖÖŸÖ ´ÖÆŸ¾Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ ÆÖêŸÖ †ÃÖŸÖÖ®ÖÖ“Ö •Öî®Ö ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ ¾Ö Ûú»ÖÖ µÖÖÓÃÖָܵÖÖ ×“Ö¸ÓŸÖ®Ö ¾Ö ³ÖÖîןÖÛú þֹý¯ÖÖ“µÖÖ ÝÖÖê™ßÓ“Öß ×®Öš֯Öæ¾ÖÔÛú ×®Ö×´ÖÔŸÖß ¾Ö ÛúÖô•Ö߯Öã¾ÖÔÛú •Ö¯ÖÞÖãÛú Ûú¸ÞÖÖ¸ê, ¯Öε֟®Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ¯ÖÎÝÖŸÖß ÃÖÖ¬ÖÞÖÖ¸ê ¾Ö µÖÖµÖÖêÝÖê ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖß ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê ÃÖ´Öé« Ûú¸ÞÖÖ¸ê †Ö×ÞÖ †Ö¯Ö»ÖÖ ¬Ö´ÖÔ ¿ÖŸÖÛúÖ®Öã¿ÖŸÖÛê ×®Ö¸ÓŸÖ¸¯ÖÞÖê ×™Ûú×¾ÖÞÖÖ¸ê •Öî®Ö »ÖÖêÛú ¾Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö µÖÖÓ“ÖÖ ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö (Anthropology) ¾Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖÃ¡Ö ( Sociology) µÖÖ †Ö¬Öã×®ÖÛú ÛúÖôÖŸÖ ×¾ÖÛú×ÃÖŸÖ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ¾Ö ¯ÖÎןÖÂšÖ ¯ÖÖ¾Ö»Ö껵ÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¿ÖÖáÖÖÓ“µÖÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö †³µÖÖÃÖ ÆÖêÞÖî †ÝÖ¤ß †ÝÖŸµÖÖ“Öê †ÖÆê, µÖÖ“Öß •ÖÖÞÖß¾Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖáÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ®ÖÖ ¾Ö ×¾Ö¿ÖîÂÖŸÖ: •Öî®Ö ׾֪ꓵÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¿ÖÖÜÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÖõÖê¯ÖÖ®Öê †³µÖÖÃÖ Ûê»Ö껵ÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ®ÖÖ ŸÖß¾ÖΟÖê®Öê ÆÖê‰ú »ÖÖÝÖ»Öß. µÖÖ ˆŸÛú™ •ÖÖ×ÞÖ¾ÖêŸÖæ®Ö“Ö ¯ÖÎÖ. ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ®Öß •Öî®ÖÖ“Öê ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖ“Öê †ŸµÖÓŸÖ †¾Ö‘Ö› ÛúÖµÖÔ ‡. ÃÖ. 1944 ¯ÖÖÃÖæ®Ö 1950 ¯ÖµÖÔŸÖ †×ŸÖ¿ÖµÖ ¯Ö׸ÁÖ´Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ¯Öã¸ê Ûê»Öê †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÓ“ÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ÃÖ¾ÖêÔõÖÞÖ (Jaina Community- A Social Survey) µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö¯ÖÁÖ ¯ÖβÖÓ¬ÖÖ»ÖÖ ´ÖãÓ²Ö‡Ô ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ®Öê 1950 ÃÖÖ»Öß ¯Öß‹“Ö.›ß.¯Ö¤¾Öß ¯ÖÎ¤Ö®Ö Ûê»Öß, µÖÖ´Öãôê ÃÖÖÆוÖÛú“Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö µÖÖ Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö †³µÖÖÃÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ»ÖÖ ´ÖÖ®µÖŸÖÖ ×´ÖôÖ»Öß †Ö×ÞÖ •Öî®Ö Ûú»ÖÖ µÖÖ †³µÖÖÃÖ ¿ÖÖÜÖÖÓ´Ö¬µÖê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö µÖÖ ®Ö¾Öß®Ö ¿ÖÖÜÖê“Öß ³Ö¸ ¯Ö›»Öß.

ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖáÖßµÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö •Öî®ÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÖÛú»µÖÖ®Öê ×¾Ö“ÖÖ¸ Ûê»Öê»ÖÖ ¾Ö ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¤³ÖÖÔŸÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ †ÃÖ»Öê»ÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ ¾Ö¸“ÖÖ ›Öò. ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ“ÖÖ ÆÖ ÃÖ¾ÖÔÛúÂÖ Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“ÖÖ ¯Ö×Æ»ÖÖ¾Ö×Æ»ÖÖ ¯ÖβÖÓ¬Ö »Ö¾ÖÛú¸ ¯ÖÎ×ÃÖ« ¾ÆÖ¾ÖÖ, †¿Öß ´ÖÖ®µÖ¾Ö¸ •Öî®Ö×¾ÖªÖŸÖ•–ÖÖÓ“Öß ×¿Ö±úÖ¸ÃÖ ÆÖêŸÖß †Ö×Þ ŸµÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®ÖÖÃÖÖšß •Öî®Ö ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö ÃÖÓãÖÖ ¾Ö •Öî®Ö ×¾ÖÀ¾ÖÃŸÖ ÃÖÓãÖÖ µÖÖÓ“µÖÖÛú›ê ÃÖŸÖŸÖ ¯Öε֟®Ö Ûú¹ý®Ö¤êÜÖᯙ ŸÖê ¯Öε֟®Ö ±ú»Ö¤ã¯Ö —ÖÖ»Öê ®ÖÖÆߟÖ. ¯Ö¸ÓŸÖã µÖÖ †ŸµÖÓŸÖ ®Ö¾Öß®Ö Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“µÖÖ ¯ÖβÖÓ¬ÖÖ“µÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®ÖÖ“Öê †³µÖÖÃÖÖ“µÖÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö †ÃÖ»Öê»Öê †ÖŸµÖÓןÖÛú ´ÖÆŸ¾Ö »ÖõÖÖŸÖ ‘Öê‰ú®Ö ÜÖã¤Ë ´ÖãÓ²Ö‡Ô ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ®Öê †Ö¯Ö»µÖÖ ¿ÖŸÖÃÖÖÓ¾ÖŸÃÖ׸Ûú ´ÖÆÖꟾ־ÖÖ“ÖÖ ‹Ûú ³ÖÖÝÖ ´ÆÞÖæ®Ö 1956 ÃÖÖ»Öß µÖÖ ¯ÖβÖÓ¬ÖÖ“µÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®ÖÖ»ÖÖ ²ÖéÆŸÖ †®Öã¤Ö®Ö פ»Öê †Ö×ÞÖ µÖÖ´Öãôê 1959 ÃÖÖ»Öß ´ÖãÓ²Ö‡Ô“µÖÖ ¯ÖÖò¯µÖã»Ö¸ ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö ÃÖÓãÖêŸÖ±êÔú ÆÖ ¯ÖβÖÓ¬Ö ¯ÖÎ×ÃÖ« —ÖÖ»ÖÖ. •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ¾Ö¸ß»Ö µÖÖ †×³Ö®Ö¾Ö ¾Ö †×¬ÖÛéúŸÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¿ÖÖ®ÖÓŸÖ¸ ´ÖÖ¡Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ»ÖÖ ¾Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ»ÖÖ ´Öãܵ֟Ö: ³ÖÖ¸ŸÖÖ²ÖÖÆê¸ß»Ö ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ¸Ö™ÒÖÓŸÖæ®Ö ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ —ÖÖ»Öß †ÖÞÖË×Ó †´Öê׸ÛúÖ, ‡ÓÝ»ÖÓ›, ¯ÖÎãÖÃÖ, •Ö´ÖÔ®Öß †Ö¤ß ¯ÖÎÝÖŸÖ ¸Ö™ÒÖ“µÖÖ ¯ÖδÖãÜÖ ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖÓŸÖᯙ ´ÖÖ®¾Ö¸ ×¾Ö«Ö®Ö ÃÖÓ¿ÖËÓÖê¬ÖÛú •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖÛú›ê ˆ¢Ö¸Öê¢Ö¸ †ÖÛéú™ ÆÖê‰ú »ÖÖÝÖ»Öê.

¤ãÃÖ-µÖÖ ´ÖÆÖµÖã«Ö®ÖÓŸÖ¸ •Ö®ÖŸÖê»ÖÖ ×ÆÓÃÖÖ“Ö¸ÞÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ¯Ö¸Ö¾Öé¢Ö Ûú¸ÞµÖÖ“Öß ×®ÖÛú› †ŸµÖÓŸÖ ŸÖß¾ÖΟÖê®Öê ³ÖËÓÖÃÖæ »ÖÖÝÖ»µÖÖ®Öê †×ÆÓÃÖÖ ŸÖŸ¾ÖÖÛú›ê •ÖÝÖÖŸÖß»Ö ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ“Öê »ÖõÖ •ÖÖ‰ú »ÖÖÝÖ»Öê †Ö×ÞÖ ÃÖÖÆוÖÛú“Ö †×ÆÓÃÖÖ ŸÖŸ¾ÖÖ“Öê ÃÖ¾ÖÖÔ£ÖÖÔ®Öê ¯ÖÖ»Ö®Ö Ûú¸ÞÖÖ¸Ö •ÖÝÖÖŸÖ»ÖÖ ‹Ûú´Öê¾Ö ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ´ÆÞÖæ®Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ¿ÖÖáÖß ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö †¬µÖµÖ®Ö¿Ö»ÖÖ ´ÖÆŸ¾Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê. ¯Ö׸ÞÖÖ´ÖŸÖ: ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ¤ê¿ÖÖÓŸÖᯙ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö–Ö ( Social Anthropologists ) ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖÃ¡Ö–Ö (Sociologists) ¾Ö ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ‡×ŸÖÆÖÃÖŸÖ•–Ö ( Social Historians) µÖÖÓÃÖÖ¸ÜÖê ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¿ÖÖáÖÖÓŸÖᯙ ¾µÖÖÃÖÓÝÖß, ×¾Ö«Ö®Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛú •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö¯Ö¸ †³ÖÃÖÖ¾Ö¸ •ÖÖÃŸÖ ³ÖËÓ¸ ¤ê‰ú »ÖÖÝÖ»Öê. ŸÖÃÖê“Ö 1974-75 ´Ö¬µÖê •ÖÝÖ³Ö¸ ÃÖÖ•Ö¸Ö —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ´ÖÆÖ¾Ö߸ µÖÖÓ“µÖÖ 2500 “µÖÖ ×®Ö¾ÖÖÔÞÖ ´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ´Öãôê †Ö×ÞÖ 1980 ÃÖÖ»Öß ›Öò. ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ“µÖÖ •ÖËê®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ¾Ö¸ß»Ö †×¬ÖÛéúŸÖ ¾Ö ×¾Ö«ŸÖ´ÖÖ® ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß ¤ãÃÖ¸ß ÃÖã¬ÖÖ׸ŸÖ †Ö¾Öé¢Öß ¯ÖÎ×ÃÖ« —ÖÖ»µÖÖ´Öãôê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö¯Ö¸ †¬µÖµÖ®ÖÖÓ®ÖÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ “ÖÖ»Ö®ÖÖ ×´ÖôÖ»Öß, ŸµÖÖ´Öãôê ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ×¾Ö«Ö®ÖÖ“Öê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ¾Ö¸ß»Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ¯ÖÎÛú»¯Ö ÆÖŸÖß ‘Öê‰ú®Ö ŸµÖÖÃÖÖšß ³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ÛúÖÆß ³ÖÖÝÖÖÓŸÖ ¾ÖÖß־µÖ Ûú¹ý®Ö ´ÖÖ×ÆŸÖß ×´Öô×¾ÖÞµÖÖ“Öê ˆ¯ÖÛ뫅 ÝÖ껵ÖÖ ÛúÖÆß ¾ÖÂÖÖÔ¯ÖÖÃÖæ®Ö ´ÖÖêšµÖÖ ¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ ÃÖã¹ý †ÖÆê ÃÖÖÆוÖÛú“Ö †¿ÖÖ ˆ¯ÖÛδÖÖÓ“Öß ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ®ÖÖ ´ÖÖ×ÆŸÖß ¾ÆÖ¾Öß, ˆ¯ÖÛδÖÖÓ“ÖÖ ‹Ûú×¡ÖŸÖ ¾Ö ÃÖÖÆוÖÛú“Ö †¿ÖÖ ˆ¯ÖÛδÖÖÓ“Öß ÃÖÓ¬ÖÖê¬ÖÛúÖÓ®ÖÖ ´ÖÖ×ÆŸÖß ¾ÆÖ¾Öß, ˆ¯ÖÛδÖÖÓ“ÖÖ ‹Ûú×¡ÖŸÖ ¾Ö ÃÖÖÛú»µÖÖ®Öê ×¾Ö“ÖÖ¸ ¾ÆÖ¾ÖÖ ¾Ö ¯Öãœß»Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ“µÖÖ Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ¾Ö¸ ÜÖÖÃÖ ×¾Ö“Öָ׾Ö×®Ö´ÖµÖ ¾ÆÖ¾ÖÖ, µÖÖÓÃÖָܵÖÖ ˆ¤Ëê¿ÖÖÓ®Öß ¯ÖÎê׸ŸÖ ÆÖê‰ú®Ö ÛÓײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ®Öê ¯ÖãœÖÛúÖ¸ ‘Öê‰ú Æê ¯Ö×Æ»Öê †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö×¾ÖÂÖµÖÛú “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö ³ÖËӸ׾ֻÖê ÆÖêŸÖê.

“Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öß ¾Öî׿Ö™µÖê

•Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ×¾ÖÂÖµÖÖ¾Ö¸ß»Ö µÖÖ ¯Ö×Æ»µÖÖ †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öß †ÖÜÖÞÖß ¾Ö †Ó´Ö»Ö²Ö•ÖÖ¾ÖÞÖß †ŸµÖÓŸÖ ÃÖã×®ÖµÖÖê×•ÖŸÖ ¾Öî׿Ö™µÖ¯ÖãÞÖÔ ¾Ö ¤æ¸¯Ö׸ÞÖÖ´Öß Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“Öß ÆÖêŸÖß.

1) ÛêËúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ“Öê ®ÖêŸÖéŸ¾Ö ¾Ö ÃÖÓµÖÖê•Ö®Ö : ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖŸÖᯙ ÃÖꙸ †Öò±ú ÃÖÖ‰ú£Ö ‹×¿ÖµÖ®Ö Ù›ß•Ö (¤×õÖÞÖ †Ö׿ֵÖÖ †³µÖÖÃÖ Ûê¦) ¾Ö ×›¯Ö֙˴ÖêÕ™ †Öò±ú ÃÖÖê¿Ö»Ö †ò£ÖÎÖò¯ÖÖò»ÖÖ•Öß (ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ) µÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú †¬µÖµÖ®Ö õÖê¡ÖÖŸÖß»Ö ×¾ÖÀ¾Ö×¾ÖܵÖÖŸÖ ¤ß‘ÖÔ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö¯ÖÎÖ¯ŸÖ ¾Ö ÃÖã¯ÖÎןÖךŸÖ †¿ÖÖ ¤Öê®Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ÃÖÓãÖÖ“Öê ÃÖã¾µÖ¾Ö×Ã£ÖŸÖ ÃÖÓµÖÖê•Ö®Ö ¾Ö ÃÖÓ“ÖÖ»Ö®Ö Æê µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öê ¯Ö×Æ»Öê ¾Öî׿Ö™µÖê ÆÖêµÖ. ÃÖêÓ™¸ †Öò±ú ÃÖÖ‰ú£Ö ‹×¿ÖµÖ®Ö Ù›ß•Ö µÖÖ ÃÖÓã֮Öê †Ö¯Ö»µÖÖ †×¬ÖÛúÖ¸õÖê¡ÖÖŸÖ ¯ÖÖ×ÛúßÖÖ®Ö¯ÖÖÃÖã®Ö ×±ú»Ö߯ÖÖ‡Ô®ÃÖ¯ÖµÖÔŸÖ“Öê ¤×õÖÞÖ †Ö׿ֵÖÖ ÜÖÓ›ÖŸÖᯙ ÃÖ¾ÖÔ ¤¿Ö µÖêŸÖ †ÃÖ»Öê ŸÖ¸ß ³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ‡×ŸÖÆÖÃÖÖ“µÖÖ ÃÖ¾ÖÔÛúÂÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ¾Ö¸ ×¾Ö¿ÖêÂÖ »ÖõÖ ÛêÓúצŸÖ Ûê»Öê †ÃÖæ®Ö ÃÖÓãÖêŸÖ±ê ¯ÖÎ×ÃÖ« ÆÖêÞÖÖ-µÖÖ ÃÖÖ‰ú£Ö ‹×¿ÖµÖ®Ö Ù›ß•Ö µÖÖ ÝÖÎÓ£Ö´ÖÖ»ÖêŸÖæ®Ö 75 ™ŒŒµÖÖÓÆæ®Ö •ÖÖÃŸÖ ÝÖÎÓ£Ö ±úŒŸ ³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ‡×ŸÖÆÖÃÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ¾Ö¸ †Ö¬ÖÖ¸»Öê»Öê †ÖÆêŸÖ. ŸÖÃÖê“Ö ³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ‡×ŸÖÆÖÃÖÖ“µÖÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ´Ö¬µÖê ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¬Ö´ÖÖÔ“µÖÖ µÖÖêÝÖ¤Ö®ÖÖ¾Ö¸ ³Ö¸ ¤êÞµÖÖ“Öê †Ö×ÞÖ †Ö¬Öã×®ÖÛú ´ÖÆÖ¸Ö™ÒÖ“µÖÖ •Ö›ÞÖ‘Ö›ÞÖß´Ö¬Öᯙ ²ÖÎÖƵÖÞÖêŸÖ¸ “Öô¾Öôß“µÖÖ ÛúÖµÖÖÔ¾Ö¸ »ÖõÖ ÛêÓúצŸÖ Ûú¸ÞµÖÖ“Öê ¬ÖÖê¸ÞÖ ¤×õÖÞÖ †Ö׿ֵÖÖ †¬µÖµÖ®Ö ÛêÓú¦Ö ®Öê †»ÖßÛú›“µÖÖ ÛúÖôÖŸÖ †¾Ö»ÖÓײֻÖê †ÖÆê ŸÖê¾ÆÖ µÖÖ ®Ö¾Öß®Ö ¬ÖÖê¸ÞÖÖ»ÖÖ †®ÖãÃÖ¹ý®Ö“Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö×¾ÖÂÖµÖÛú “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö ³ÖËӸ׾ÖÞµÖÖ´Ö¬µÖê ÃÖꙸ †Öò±ú ÃÖÖ‰ú£Ö ‹×¿ÖµÖ®Ö Ù›ß•Ö µÖÖ ÃÖÓãÖê®Öê ÜÖÖÃÖ ¯ÖãœÖÛúÖ¸ ‘ÖËêŸÖ»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ †Ö×ÞÖ †Ö¯Ö»µÖÖ ÛúÖµÖÖÔ»ÖµÖß®Ö ‡´ÖÖ¸ŸÖß“µÖÖ ÝÖÓ£ÖÖ»ÖµÖÖ´Ö¬µÖê “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öê ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ †ÖµÖÖê•Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê ÆÖêŸÖê. ׿־ÖÖµÖ µÖÖ Ûê¦ÓÖ“Öê ÃÖÓ“ÖÖ»ÖÛú ›Öò. ÝÖÖò›Ô®Ö •ÖÖò®ÃÖ®Ö µÖÖÓ“Öê ¯ÖγÖÖ¾Öß ®ÖêŸÖéŸ¾Ö µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ»ÖÖ »ÖÖ³Ö»Öê ÆÖêŸÖê. Æê ×¾Ö¿ÖêÂÖ ÆÖêµÖ.

ÛêײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ“µÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ µÖÖ ÃÖÓãÖê®Öê •ÖÝÖÖŸÖᯙ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾ÖÂÖµÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ“µÖÖ ÝÖ껵ÖÖ ¤ß›¿Öê ¾ÖÂÖÖÔ“µÖÖ ‡×ŸÖÆÖÃÖÖ´Ö¬µÖê †×ŸÖ¿ÖµÖ ´ÖÆŸ¾Ö¯ÖæÞÖÔ ÛúÖµÖÔ Ûê»Öê †ÃÖ»µÖÖ®Öê µÖÖ ÃÖÓãÖê»ÖÖ ´ÖÖêšê ´ÖÖ®ÖÖ“Öê ãÖÖ®Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê †ÖÆê. ‡ÓÝ»ÖÓ›ÃÖָܵÖÖ ¾ÖÃÖÖÆŸÖ¾ÖÖ¤ß ¾Ö ÃÖÖ´ÖÎÖ•µÖ¾ÖÖ¤ß ÃÖ¢ÖꓵÖÖ †×¬Ö¯ÖŸµÖÖÜÖÖ»Öß µÖêÞÖÖ-µÖÖ •ÖÝÖÖ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ³ÖÖÝÖÖÓŸÖᯙ †Öפ¾ÖÖÃÖß ¾Ö ´ÖÖÝÖÖÃÖ»Ö껵ÖÖ •Ö´ÖÖŸÖßÓ“µÖÖ »ÖÖêÛúÖÓ“Öê ¾Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ •Öß¾Ö®ÖÖ“Öê ¯ÖΟµÖõÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ¾Ö †¬µÖµÖ®Ö Ûú¹ý®Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖµÖß“ÖÖ ÃÖ¾ÖÔÃÖÖ´ÖÖ®µÖ •Ö®ÖŸÖê»ÖÖ ¾Ö ¯ÖοÖÖÃÖ®ÖÖ»ÖÖ ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ †¿Öß †×¬ÖÛéúŸÖ ´ÖÖ×ÆŸÖß ¿ÖÖáÖßµÖ Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ«Ö¸ê ¤êÞµÖÖ“Öê ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ ÛúÖµÖÔ ÛÓÓúÓêײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ“µÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ®Öê Ûê»Öê †ÖÆê. †¿ÖÖ †Öפ¾ÖÖÃÖß •Ö´ÖÖŸÖßÓ“Öê †³µÖÖÃÖ ¯ÖæÞÖÔ —ÖÖ»µÖÖ®ÖÓŸÖ¸ µÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ®Öê ×¾ÖÛú×ÃÖŸÖ ¾Ö ×¾ÖÛúÃÖ®Ö¿Öᯙ ¤ê¿ÖÖÓŸÖᯙ ÝÖÎÖ´ÖßÞÖ ÃÖ´Öã¤ÖµÖÖ“Öê †¬µÖµÖ®Ö ¾Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ±úÖ¸ ´ÖÖêšµÖÖ ¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ Ûê»Öê. †ÃÖê ÝÖÎÖ´Ö-ÃÖ´Öã¤ÖµÖÖ“Öê †¬µÖµÖ®Ö ÃÖÓ¯Ö»µÖÖ®ÖÓŸÖ¸ †»ÖßÛú›ß»Ö 15-20 ¾ÖÂÖÖÔ¯ÖÖÃÖæ®Ö µÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ®Öê •ÖÝÖÖŸÖᯙ †Ö¬Öã×®ÖÛú ¯ÖÞÖ †»¯ÖÃÖÓÜµÖ †¿ÖÖ ¾Öî׿Ö™µÖ¯ÖæÞÖÔ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖÓ“Öê †¬µÖµÖ®Ö ¾Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖ¾Ö¸ ÜÖÖÃÖ ³Ö¸ ¤êÞµÖÖ“Öê š¸×¾Ö»Öê †ÖÆê. ŸÖê¾ÆÖ µÖÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ÆÖ †ŸµÖÓŸÖ ´ÖÆŸ¾ÖÖ“ÖÖ ÃÖ´ÖÖ•Ö †ÃÖ»µÖÖ®Öê, µÖÖ ×¾Ö³ÖËÓÖÝÖÖ®Öê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ¾Ö¸ †Ö¯Ö»Öê ×¾Ö¿ÖêÂÖ »ÖõÖ ÛêÓúצŸÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ Ûê»Öß †ÖÆê ¾Ö †®ÖêÛú ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ¯ÖÎÛú»¯Ö ÆÖŸÖß ‘ÖêŸÖ»Öê †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ ´ÖÖ×ÆŸÖß µÖÖ ×¾Ö³ÖËÓÖÝÖÖ“µÖÖ ÛêÓúײÖ륅 †ò£ÖÎÖ¯ÖÖò»ÖÖò•Öß µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö¯Ö¸ ¾Ö ´ÖÖ®µÖŸÖÖ¯ÖÎÖ¯ŸÖ ×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖ“µÖÖ ÜÖÖÃÖ †ÓÛúÖŸÖæ®Ö ¤êÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖ †ÃÖŸÖê. ŸµÖÖ´Öæôê ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ“ÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ Æê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö×¾ÖÂÖµÖÛú ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ“Öê ‹Ûú ¯ÖδÖãÜÖ ÛêÓú¦ ²Ö®Ö»Öê †ÖÆê. ´ÆÞÖæ®Ö“Ö µÖÖ ×¾Ö³ÖÝÖÖ“µÖÖ •µÖêš ¯ÖÎÖ¬µÖÖׯÖÛúÖ ›Öò. Ûò¸Öê×»Ö®Ö Æ±Óß µÖÖÓ“Öê ¯ÖÎÝÖ»³Ö ®ÖêŸÖ韾֤êÜÖᯙ µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ»ÖÖ »ÖÖ³Ö»Öê, Æê ×¾Ö¿ÖêÂÖ ÆÖêµÖ. ÃÖÖÆוÖÛú“Ö ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖŸÖᯙ µÖÖ ¤Öê®Ö ÃÖÓãÖÖ“µÖÖ ¾Ö †×¬ÖÛúÖ¸ß ¾µÖŒŸÖßÓ“µÖÖ ®ÖêŸÖ韾ÖÖ´ÖãÆê µÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ×¾ÖÂÖµÖÛú †¬µÖµÖ®ÖÖ»ÖÖ ¾Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ»ÖÖ •ÖÖÝÖןÖÛú ¯ÖÎןÖÂšÖ ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öß.

2) ×ÜÖο“Ö®Ö ×¾ÖÀ¾ÖÃŸÖ ×®Ö¬Öß“Öê †Ö×£ÖÔÛú ÃÖÖÆÖµµÖ : µÖÖ †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ»ÖÖ †Ö×£ÖÔÛú ³ÖÖ¸ ²ÖÆãÓŸÖÖ¿Öß ÛÓêúײÖΕִ֬Öᯙ ×ÜÖο“Ö®Ö ¬Ö´ÖßÔµÖÖÓ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ×¾ÖÀ¾ÖÃŸÖ ´ÖÓ›ôÖ®Öß †ÓÝÖ¤ß †Ö®ÖÓ¤Ö®Öê ˆ“Ö»Ö»ÖÖ, Æê µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öê ¤ãÃÖ¸ê ¾Öî׿Ö™µÖê ÆÖêµÖ. ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ®Öê ¯Öã¸ÃÛéúŸÖ Ûê»Ö껵ÖÖ “ÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö»ÖÖ ³Ö¸¯Öæ¸ †Ö×£ÖÔÛú †®Öã¤Ö®Ö ¤êÞµÖÖ“Öê ײÖÎ×™¿Ö ÛúÖî×®ÃÖ»Ö †Öò±ú ÃÖÖê¿»Ö ÃÖÖµÖ®ÃÖ ×¸ÃÖ“ÖÔ µÖÖ ‡ÓÝ»ÖÓ›´Ö¬Öᯙ ¿ÖÖÃÖÛúß Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“µÖÖ ÃÖ¾ÖÖêÔ“µÖ ÃÖÓãÖê®Öê †ÝÖÖꤸ ´ÖÖ®µÖ Ûê»Öê ÆÖêŸÖê, ¯ÖÞÖ ®ÖŸÖ¸ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ¿ÖÖÃÖÛúßµÖ ‘ÖÖê¸ÞÖÖŸÖᯙ ²Ö¤»ÖÖ´Öãôê Æê †¯Öê×õÖŸÖ †®Öã¤Ö®Ö ®Ö †Ö»µÖÛúÖ®Öê ‹ê®Ö¾Öêôß Æê “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö ¸¤Ë Ûú¸ÞµÖÖ“Öß ¯Ö׸×ãÖ×ŸÖ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ —ÖÖ»Öß ÆÖêŸÖß, ¯Ö¸ÓŸÖã µÖÖ ×²ÖÛú™ ¯Ö׸×ã֟ÖߟÖæ®Ö ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ»ÖÖ µÖê£ÖËÓß»Ö Ã´Ö™ÃÖË ´Öê´ÖÖê׸µÖ»Ö ±Ó› “ÖÖ»ÖÔÃÖ ¾Öò»ÖêÃÖ (‡Ó×›µÖÖ) ™ÒÙ ¾Ö ¸ò¯ÖÃÖ®Ö ±Ó› µÖÖ ×ÜÖο“Ö®ÖÖÓ“µÖÖ ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¾Ö ¿ÖîõÖ×ÞÖÛú þֹý¯ÖÖ“µÖÖ ×¾ÖÀ¾ÖÃŸÖ ´ÖÓ›ôÖ®Öß †Ö¯Ö»µÖÖ ×®Ö¬ÖߟÖæ®Ö ˆ¤Ö¸¯ÖÞÖê ³Ö¸¬ÖÖêÃÖ †Ö×£ÖÔÛú ´Ö¤ŸÖ Ûú¹ý®Ö ²ÖÖÆê¸ ÛúÖœ»Öê. †¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê ×ÜÖο“Ö®ÖÖÓ“µÖÖ ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ×®Ö¬ÖߟÖæ®Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ×¾ÖÂÖµÖÛú ¯Ö×Æ»Öê “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö ÃÖÖÛúÖ¸ —ÖÖ»Öê †Ö×ÞÖ •Öî®Ö¬Ö´ÖßÔµÖÖ“µÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ»ÖÖ †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ ÃŸÖ¸Ö¾Ö¸ µÖÖêÝµÖ ¾Öêôß ×®ÖµÖÖê×•ÖŸÖ ÃÖÓÛú»¯ÖÖ®ÖãÃÖÖ¸ ×ÜÖο“Ö®ÖÖÛú›æ®Ö “ÖÖ»Ö®ÖÖ ×´ÖôÖ»Öß, Æê ×¾Ö¿ÖêÂÖ ÆÖêµÖ.

3) •ÖÝÖÖŸÖß»Ö ×¾Ö«Ö®Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖ“ÖÖ ÃÖƳÖÖÝÖ: ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¤ê¿ÖÖÓ“µÖÖ ¯ÖÓ¬Ö¸Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖÓŸÖᯙ †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ ´ÖÖ®µÖŸÖÖ¯ÖÎÖ¯ŸÖ †¿ÖÖ ¯ÖËÓ“Ö¾ÖßÃÖ ×¾Ö«Ö®Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛú, »ÖêÜÖÛú ¾Ö ¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛú µÖÖÓ“ÖÖ ÃÖ×Û뵅 ÃÖƳÖÖÝÖ Æê µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öê ןÖÃÖ¸ê ¾Öî׿Ö™µÖê ÆÖêµÖ. †Ö¯ÖÖ¯Ö»µÖÖ ×¾Ö׿Ö™ †³µÖÖÃÖõÖê¡ÖÖŸÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ ÛúÖ´Ö×ÝÖ¸ß Ûê»Öê»Öê, ×¾ÖªÖ¯ÖßšßµÖ ÃŸÖ¸Ö¾Ö¸ 15-20 ¾ÖÂÖê »ÖêÜÖ®ÖÖ“ÖÖ, ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ“ÖÖ †¬µÖÖ¯Ö®ÖÖ“ÖÖ ¾Ö ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®ÖÖ“ÖÖ †®Öã³Ö¾Ö †ÃÖ»Öê»Öê †Ö×ÞÖ ÝÖÖÖ ÛúÖÆß ¾ÖÂÖÖÔ¯ÖÖÃÖæ®Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ×¾ÖÂÖµÖÛú ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¯ÖÎÝÖŸÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö-¯ÖÎÛú»¯Ö ÆÖŸÖß ‘Öê‰ú®Ö ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê ÛúÖµÖÔ Ûú¸ßŸÖ †ÃÖ»Öê»Öê ܵÖÖŸÖ®ÖÖ´Ö ¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛú ¾Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛú µÖÖÓ“ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ. †¿ÖÖ ÃÖƳÖÖÝÖß ¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛúÖÓ´Ö¬µÖê: 1) ÛêËúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ“µÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ“µÖÖ ÁÖß´ÖŸÖß ›Öò. Ûò¸Öê×»Ö®Ö Æ±ÏÓúß, 2) Ûò×»Ö±úÖê×®ÖµÖÖ ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ“µÖÖ ¤×õÖÞÖ †Ö׿ֵÖÖ †³µÖÖÃÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ“Öê ›Öò. ¯Öª®ÖÖ³Ö •Öî®Öß. 3) †ÖòŒÃÖ±ú›Ô ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ“µÖÖ †Öê׸¤Ó™»Ö ‡×®™™µÖ㙓Öê ›Öò. †Ö¸. ‹±ú. ÝÖÖê×¾ÖΓÖ. 4) ›¸Æò´Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ“µÖÖ ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ“Öê ›Öò. ´ÖÖµÖÛê»Ö Ûò׸µÖÃÖÔ, 5) »ÖÓ›®Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ“µÖÖ ‡×ŸÖÆÖÃÖ ¾Ö ¬Ö´ÖÖÔ“Öê ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ®Ö ¾Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ“Öê ›Öò. ‹±ú. ÆÖ›ßÔ, 6) ײÖÎÙÖò»Ö ×¾ÖªÖÖ¯ÖßšÖ“µÖÖ ¬ÖÖ×´ÖÔÛú †³µÖÖÃÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ“Öê ›Öò. ‹ÃÖ. ÛúÖê×»Ö®ÃÖ, 7) ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ“µÖÖ ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ“Öê ›Öò. ‹®Ö. Ûê. ×ÃÖÓ‘Öß ¾Ö 8) ׿־ÖÖ•Öß ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ“µÖÖ ¿ÖÖÆæ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö Ûê¦Ö“Öê ›Öò. ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê Æê ¯ÖδÖãÜÖ ÆÖêŸÖê. ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÆÞÖ•Öê •ÖËê®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ×¾ÖÂÖµÖÛú ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ“Öê †Öª ¯Öξ֟ÖÔÛú ¾Ö ¯ÖÎ×£ÖŸÖµÖ¿Ö »ÖêÜÖÛú ›Öò. ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ®ÖÖ µÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖᯙ †×¬ÖÛúÖ¸ß ¾µÖ׌ŸÖ ´ÆÞÖæ®Ö µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ»ÖÖ ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®Ö Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ÜÖÖÃÖ ¯ÖÖ“ÖÖ¸ÞÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê ÆÖêŸÖê.

4) ×¾Ö×¾Ö¬Ö õÖê¡ÖÖŸÖᯙ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¿ÖÖá֖ÖÖÓ“ÖÖ ÃÖƳÖÖÝÖ : Æê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ×¾ÖÂÖµÖÛú †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö †Öӟָ׾ֿ֪ÖÖÜÖßµÖ Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“Öê (Interdisciplinary Charater) ÆÖêŸÖê, Æê µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öê “ÖÖî£Öê ¾Öî׿Ö™µÖ ÆÖêµÖ. “ÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖ •Öî®Ö ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“Öê ³ÖÖÂÛúÖ¸ ¾Ö ¯ÖÎÖ“Öß®Ö •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖÖ“Öê ÃÖ´ÖßõÖÛú µÖÖÓ“ÖÖ ®ÖêÆ´Ö߯ÖδÖÖÞÖê ÃÖƳÖÖÝÖ ÆÖêŸÖÖ“Ö, ¯ÖÞÖ ŸµÖÖÓ“µÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖá֖Ö, ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖá֖Ö, ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ‡×ŸÖÆÖÃÖŸÖ•–Ö ¾Ö ³ÖÖÂÖÖ¿ÖÖÃ¡Ö–Ö µÖÖÓ“ÖÖ¤êÜÖᯙ ÜÖÖÃÖ ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ. ŸÖÃÖê“Ö †»ÖßÛú›ß»Ö ÛúÖôÖŸÖ ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ¤ê¿ÖÖÓŸÖᯙ ²ÖÆãŸÖêÛú ÃÖ¾ÖÔ ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖÓŸÖᯙ ¬Ö´ÖÖÔ“Öê ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ®Ö, ¬Ö´ÖÔ×¾ÖÂÖµÖÛú †¬µÖµÖ®Öê, ŸÖÖî»Ö×®ÖÛú ¬Ö´ÖÔ †Ö¤ß ®ÖÖ¾ÖÖÓ®Öß ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖÓ“µÖÖ ÛúÖµÖÖÔ»ÖÖ •ÖÖÃŸÖ “ÖÖ»Ö®ÖÖ ×´ÖôÖ»Öê»Öß †ÖÆê. ŸÖê¾ÆÖ †¿ÖÖ ¬Ö´ÖÔ–ÖÖ®Ö¯ÖÖ¸ÓÝÖŸÖ ¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛúÖÓ®ÖÖ ¾Ö ÃÖ¾ÖÔ ¬Ö´ÖÖÔ“ÖÖ ŸÖã»Ö®ÖÖŸ´ÖÛú †³µÖÖÃÖ Ûú¸ÞÖÖ-µÖÖ ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ®ÖÖ µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖ †Ö¾ÖÔ•Öã®Ö ÃÖ´´Öß×»ÖŸÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê ÆÖêŸÖê Æê ×¾Ö¿ÖîÂÖ ÆÖêµÖ. ÃÖÖÆוÖÛú“Ö †Öӟָ׾ֿ֪ÖÖÜÖßµÖ Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“Öê ¾Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¿ÖÖá֖ÖÖÓ“ÖÖ ÃÖƳÖÖÝÖ †ÃÖ»Öê»Öê Æê ¯ÖÖ×Æ•Öê“Ö “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö ÆÖêµÖ.

“Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öê ÃÖÓµÖÖê•Ö®Ö

†¿ÖÖ µÖÖ †×ŸÖ¿ÖµÖ ¾Öî׿Ö™¯ÖæÞÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öê ÃÖÓµÖÖê•Ö®Ö ¾Ö ¯ÖΟµÖõÖ ÃÖÓ“ÖÖ»Ö®Ö¤êÜÖᯙ †ŸµÖÓŸÖ ¯ÖοÖÃÖ®ÖßµÖ ¾Ö ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ÆÖêŸÖê. µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öß ÃÖ¾ÖÔ ÃÖã¡Öê †ÝÖ¤ß ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖß“µÖÖ ÃÖÓÛú»¯Ö®Öê¯ÖÖÃÖæ®Ö ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ“µÖÖ ÁÖß´ÖŸÖß ›Öò. Ûò¸Öê×»Ö®Ö ÆÓ±Ïß ¾Ö ›¸Æò´Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ“Öê ›Öò. ´ÖÖµÖÛê»Ö Ûò׸£ÖÃÖÔ µÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö×¾ÖÂÖµÖÛú ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ´Ö¬µÖê ÝÖ껵ÖÖ ÛúÖÆß ¾ÖÂÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ×®Öšê®Öê ¾Ö ˆŸÃÖÖÆÖ®Öê ÛúÖµÖÔ¸ŸÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÃÖÖšß ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ¾ÖÖß־µÖ Ûú¹ý®Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸ ¯ÖΟµÖõÖ ¾Ö †ÖŸ´ÖßµÖŸÖê“Öê ÃÖÓ²ÖÓ¬Ö ¯ÖΣÖÖ×¯ÖŸÖ Ûê»Öê»ÖµÖÖ †¿ÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾ÖÂÖµÖÖ“µÖÖ ¤Öê®Ö †®Öã³Ö¾Öß ¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛú ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓÛú›ê ÆÖêŸÖß. ŸµÖÖ´Öãôê µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öê ×®ÖµÖÖê•Ö®Ö ¾Ö †Ó´Ö»Ö²Ö•ÖÖ¾ÖÞÖß µÖÖÓ´Ö¬µÖê †®ÖêÛú ÝÖÖêÂ™ß ×¾Ö¿ÖêÂÖ Ã¯ÖéÆÞÖßµÖ ¾Ö †®ÖãÛú¸ÞÖß Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“µÖÖ ¾Ö ³ÖËÓÖ¸ŸÖÖŸÖ ×¤ÃÖæ®Ö ¾Ö µÖêÞÖÖ-µÖÖ †¿ÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸“µÖÖ ÆÖꟵÖÖ.

1) פÜÖÖ‰ú ÃÖ´ÖÖ¸Ó³Ö ¯Ö«ŸÖß“ÖÖ †³ÖÖ¾Ö: µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ»ÖÖ ÛúÖêÞÖŸµÖÖÆß ¸ßŸÖß®Öê ‹ÜÖÖªÖ ˆŸÃÖ¾ÖÖ“Öê ¾ÖÖ ÃÖÖ¾ÖÔ•Ö×®ÖÛú ÃÖ´ÖÖ¸Ó³ÖËÓÖ“Öê þֹý¯Ö ¤êÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê ®Ö¾ÆŸÖê Æß ¯Ö×Æ»Öß ×¾Ö¿ÖêÂÖ »ÖõÖÞÖßµÖ ÝÖÖê™ ÆÖêµÖ. “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“ÖÖ ˆ¤Ë‘ÖÖ™®Ö ÃÖ´ÖÖ¸Ó³Ö ¾Ö ÃÖ´ÖÖ¸Öê¯Ö ÃÖÓ´ÖÖ¸Ó³Ö †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ×®Ö×´Ö¢Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšßµÖ ¾Ö ¿ÖÖÃÖÛúßµÖ ˆ““֤֯ãÖÖÓ“Öß ÆÖêÞÖÖ¸ß †Öî¯Ö“ÖÖ׸Ûú ¾Ö »ÖÖÓ²Ö»Ö“ÖÛú ³ÖËÓÖêÂÖÞÖê, †³ÖÖ¸-¯ÖΤ¿ÖÔ®Ö ¾Ö ÆÖ¸ŸÖæ¸ê †¯ÖÔÞÖ †Ö¤ß ÛúÖµÖÔÛδÖÖÓ®Ö¿Ö ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ¯ÖÞÖê ±úÖ™Ö ×¤»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ. “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“µÖÖ ÃÖÓµÖÖêוÖÛúÖ ÁÖß´ÖŸÖß ›Öò. Ûò¸Öê×»Ö®Ö ÆÓ±Ïß µÖÖÓ®Öß †Ö¯Ö»Öê þÖÖÝÖŸÖ¯Ö¸ ³ÖËÓÖÂÖÞÖ Ûê¾Öô ¤Öê®Ö ×´Ö×®Ö™ÖÓŸÖ ÃÖÓ¯Ö×¾Ö»Öê †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ ¾Öêôß ›Öò. ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ“µÖÖ ˆ¯Ö×ã֟Öß®Öê †Ö´Ö“ÖÖ ÃÖ®´ÖÖ®Ö —ÖÖ»ÖÖ †ÖÆê. †ÃÖê ÝÖÖÖÖê¤ÝÖÖ¸ ÛúÖœ»Öê. ŸÖÃÖê“Ö ”Ö¯Öᯙ ¯ÖסÖÛúÖ ¾Ö ×Ûú´ÖŸÖß ÃÖÓדÖÛúÖ (±úÖê»›ÃÖÔ) µÖÖÓ“ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûê»ÖÖ ®ÖÖÆß. ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ †ÖÃÖ¯ÖÖÃÖ“µÖÖ ¯ÖÎêõÖÞÖß Ã£ÖôÖÓ“ÖÖ ¾Ö ÃÖÖ¾ÖÔ•Ö×®ÖÛú ÃÖÓãÖÖÓ®ÖÖ ³Öê™ß, ×®ÖÃÖÝÖÔ¸´µÖ ךÛúÖÞÖß ÃÖÆ»Öß, ´Ö®ÖÖÓ¸•Ö®ÖÖ“Öê ¾Ö “ÖÆÖ¯ÖÖšßÔ“Öê ÛúÖµÖÔÛ뫅 †¿ÖÖÃÖÖ¸ÜÖÖ †®ÖÖ¾Ö¿µÖÛú ¾Ö ¾ÖêôÜÖÖ‰ú ²ÖÖ²ÖßÓ“ÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“µÖÖ ÛúÖµÖÔÛδÖÖŸÖ Ûú™ÖõÖÖ®Öê †ÓŸÖ³ÖÖÔ¾Ö Ûê»ÖÖ ®Ö¾ÆŸÖÖ. ׿־ÖÖµÖ ›Ö´Ö›Öî»Ö, ³Ö¯ÖÛúÖ, ÃÖ•ÖÖ¾Ö™, ¯ÖÎ×ÃÖ«ß †¿ÖÖÃÖָܵÖÖ ×¤ÜÖÖ‰ú ²ÖÖ²ÖßÓ“ÖÖ ´ÖÖÝÖ´ÖæÃÖ¤êÜÖᯙ µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“µÖÖ ÛúÖµÛÎÔú´ÖÖŸÖ ×¤ÃÖæ®Ö µÖêŸÖ ®Ö¾ÆŸÖÖ. ÃÖÖÆוÖÛú“Ö ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †£ÖÔÃÖÖÆÖµµÖÖ“ÖÖ ¾Ö ¾Öêôê“ÖÖ •ÖÖßÖßŸÖ •ÖÖÃŸÖ ÛúÃÖÖ µÖÖêÝµÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûú¹ý®Ö ‘ÖêŸÖÖ µÖê‡Ô»Ö. ‡Ûú›ê ÃÖÓµÖÖê•ÖÛúÖÓ®Öß †Ö¯Ö»Öê ÃÖ¾ÖÔ »ÖõÖ Ûê×¦ÓŸÖ Ûê»Öê ÆÖêŸÖê.2) ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ “Ö“ÖÖÔ¯Ö«ŸÖß»ÖÖ ¯ÖÎÖ¬ÖÖ®µÖ : µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖ ¾ÖÖ¤-×¾Ö¾ÖÖ¤Ö»ÖÖ ¾Ö ×¾Ö“Öָ׾ִֿÖÖÔ»ÖÖ ÃÖ¾ÖÖêÔ“µÖ ¯ÖÎÖ¬ÖÖ®µÖ ¤êÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê ÆÖêŸÖê, Æß ¤æÃÖ¸ß ×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ ÝÖÖê™ ÆÖêµÖ. “Ö“ÖêÔ“µÖÖ ¯ÖΟµÖêÛú ÃÖ¡ÖÖÃÖÖšß †¬µÖõÖÖÓ¯ÖδÖÖÞÖê“Ö ‹Ûú þ֟ÖÓ¡Ö ×¾Ö´Ö¿ÖÔÛú †£Ö¾ÖÖ ¯ÖµÖÖÔ»ÖÖê“ÖÛú (Discussant) ×®ÖµÖãŒŸÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖ ÆÖêŸÖÖ †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ ÃÖ¡ÖÖŸÖ ÃÖ´ÖÖ×¾Ö™ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖŸÖᯙ ŸÖ•–Ö ¾Ö †®Öã³Ö¾Öß ¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛúÖ“Öß ×¾Ö´Ö¿ÖÔÛú ´ÆÞÖæ®Ö ×®Ö¾Ö› Ûê»Öß •ÖÖŸÖ ÆÖêŸÖß. ¯ÖΟµÖêÛú ×®Ö²ÖÓ¬Ö-»ÖêÜÖÛúÖ®Öê †Ö¯Ö»µÖÖ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖ“Öê ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ †ÝÖ¸ ÃÖÖ¸ÖÓ¿Ö¹ý¯ÖÖ®Öê ¾ÖÖ“Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖ“Öß ¯ÖΣÖÖ ‡£Öê Ûú™ÖõÖÖ®Öê ¯ÖÖô»Öß •ÖÖŸÖ ®Ö¾ÆŸÖß, ÛúÖ¸ÞÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖᯙ ÃÖ¾ÖÔ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖ“µÖÖ ¤ —Öê¸ÖòŒÃÖ ¯ÖÎ×ŸÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖᯙ ÃÖÆÛúÖ¸ß ¯ÖÎÖ¬µÖ¯ÖÛúÖÓ®ÖÖ ÃÖ¡ÖÖ¸Ó³ÖÖ“µÖÖ ×ÛúŸµÖêÛú פ¾ÖÃÖ †Ö¬Öß ×´ÖôŸÖᯙ †¿Öß ÜÖ²Ö¸¤Ö¸ß †Ö¾Ö•ÖãÔ®Ö ‘ÖËêŸÖ»Öß ÆÖêŸÖß, ŸµÖÖ´Öãôê “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖᯙ ÃÖ¾ÖÔ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖ“Öß ´ÖÖ×ÆŸÖß ÃÖƳÖÖÝÖß ¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛúÖÓ®ÖÖ †Ö¬ÖËß“Ö —ÖÖ»Öß †ÃÖ»µÖÖ®Öê ¯ÖΟµÖõÖ ×®Ö²ÖÓ¬Ö¾ÖÖ“Ö®ÖÖ“Öß †Ö¾Ö¿ÛúŸÖÖ“Ö ³ÖÖÃÖ»Öß ®ÖÖÆß. ŸÖê¾ÆÖ ×®Ö²ÖÓ¬Ö¾ÖÖ“Ö®ÖÖ‹ê¾Ö•Öß ×¾Ö´Ö¿ÖÔÛúÖ®Öê †³µÖÖÃÖ¯Öæ¾ÖÔÛú ˆ¯Ö×Ã£ÖŸÖ Ûê»Ö껵ÖÖ ´ÖãªÖÓ¾Ö¸ ¾Ö ´ÖÖÓ›»Ö껵ÖÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖ¾Ö¸ ÃÖÖÝÖÖê¯ÖÖÓÝÖ “Ö“ÖÖÔ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ´ÖÆŸ¾Ö ¤êÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖ ÆÖêŸÖê. µÖÖ ¯Ö«ŸÖßŸÖ ×®Ö²ÖÓ¬Ö»ÖêÜÖÛúÖ»ÖÖ ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ߯ÖÖÃÖã®Ö“Ö “Ö“ÖêÔ»ÖÖ ÃÖÖ´ÖÖê¸ê •ÖÖ¾Öê »ÖÖÝÖŸÖê, ¯Öο®ÖÖê¯Ö¯Öο®ÖÖÓ®ÖÖ ŸÖÖ²Ö›ŸÖÖê²Ö ¾Ö ÃÖ´Ö¯ÖÔÛú ˆ¢Ö¸ê ªÖ¾Öß »ÖÖÝÖŸÖÖŸÖ †Ö×ÞÖ †Ö¯Ö»µÖÖ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖŸÖ Ûê»Ö껵ÖÖ ¯ÖÎן֯ÖÖ¤®ÖÖ“Öê ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¾Ö µÖÖêÝµÖ †Ö¬ÖÖ¸ ¤ê‰ú®Ö ÃÖ´Ö£ÖÔ®Ö Ûú¸Ö¾Öê »ÖÖÝÖŸÖê. ÃÖÖÆוÖÛú“Ö †¿ÖÖ ¯ÖÎÝÖ»³Ö ¾Ö֤׾־ÖÖ¤ÖÓ´Öãôê ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖÓ“Öß ¾Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ »ÖêÜÖÛúÖÓ“Öß ÛúÃÖæ®Ö ¯Ö¸ßõÖÖ ÆÖêŸÖê. “Ö“ÖêÔ“ÖÖ ÃŸÖ¸ †ÝÖ¤ß ˆÓ“Ö ¸ÖÜÖ»ÖÖ •ÖÖŸÖÖê †Ö×ÞÖ ÃÖÖ¬ÖÛú²ÖÖÓ¬ÖÛú †Ö»ÖÖê“Ö®Öê´Ö¬Öã®Ö ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖ´Ö¬µÖê †Ö¾Ö¿µÖÛú †ÃÖê ±î¸±úÖ¸ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ¾Ö ŸÖê ¯Ö׸¯ÖæÞÖÔ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´Ö¤ŸÖ ÆÖêŸÖê. “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö ÃÖÓ“ÖÖ»Ö®ÖÖ“Öß Æß ÃÖ¾ÖÔ£ÖîÔ¾Ö ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¯Ö«ŸÖ µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖ †ÝÖ¤ß Ûú™ÖõÖÖ®Öê ¯ÖÖô»Öß ÝÖê»Öß, ÛúÖ¸ÞÖ µÖÖ ¯ÖÎÃÖÓÝÖß —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ‹ÛæúÞÖ ÃÖÖŸÖ ÃÖ¡ÖÖÓÃÖÖšß ®Öê´Ö»Ö껵ÖÖ ÃÖÖŸÖ ´ÖÖ®µÖ¾Ö¸ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ®Öß †Ö¯Ö»µÖÖ ×¾Ö´Ö¿ÖÔÛúÖ“µÖÖ ³Öæ×´ÖÛúÖ ±úÖ¸ ˆŸÛéú™ ¸ßŸÖß®Öê ¯ÖÖ¸ ¯ÖÖ›»µÖÖ.

3) ×ãÖן֤¿ÖÔÛú ×®Ö²Ö¬Ö¯Ö«ŸÖß“ÖÖ †¾Ö»ÖÓ²Ö : µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖ ×®Ö¬ÖÖÔ׸ŸÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ¿Öß ÃÖÓ²ÖÓ¬ÖßŸÖ †ÃÖê“Ö ×®Ö²ÖÓ¬Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛú ¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛúÖÓÛú›æ®Ö µÖêŸÖᯙ µÖÖ“Öß ¤õÖŸÖÖ ÃÖÓµÖÖê•ÖÛúÖÓ®Öß †Ö¬Ö߯ÖÖÃÖæ®Ö ‘ÖêŸÖ»Öß ÆÖêŸÖß, Æß µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öß ×ŸÖÃÖ¸ß ×¾Ö¿ÖêÂÖ Ã¯ÖéÆÞÖßµÖ ÝÖÖê™ ÆÖêµÖ. ŸµÖÖÃÖÖšß ›Öò. ´ÖÖµÖÛê»Ö Ûò׸£ÖÃÖÔ ¾Ö Ûò¸Öê×»Ö®Ö ÆÓ±Ïß µÖÖ ¤Öê®Ö ÃÖÓµÖÖê•ÖÛúÖÓ®Öß ×®ÖµÖÖê×•ÖŸÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“µÖÖ †Ö¬Öß ÃÖã´ÖÖ¸ê ¯ÖÖ“Ö ´Ö×Æ®Öê •Öî®Ö »ÖÖêÛú - ‹Ûú ÃÖ´ÖÖ•Ö µÖÖ ×®Ö¬ÖÖÔ׸ŸÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ¾Ö¸ß»Ö †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ ¯Ö׸ÂÖ¤ê»ÖÖ †£Ö¾ÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ»ÖÖ †®ÖãÃÖ¹ý®Ö ‹Ûú ×¾ÖßÖéŸÖ þֹý¯ÖÖ“ÖÖ ×ãÖן֤¿ÖÔÛú ×®Ö²ÖÓ¬Ö (Position Paper) “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖ ÃÖƳÖÖÝÖß ÆÖêÞÖÖ-µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛú- ¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛúÖÓÛú›ê ¯ÖÖš×¾Ö»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ. µÖÖ ×ãÖן֤¿ÖÔÛú ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖ´Ö¬µÖê ›Öò. ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖ®Öß 1950 ÃÖÖ»Öß •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ×¾ÖÂÖµÖß Ûê»Öê»ÖµÖÖ ¯Ö×Æ»µÖÖ¾ÖÆß»µÖÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÂÖÖáÖßµÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ“µÖÖ ¯ÖÖÀ¾ÖÔ³Öæ´Öß¾Ö¸ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ ÃÖ¬µÖÖ ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¯Ö׸×ã֟Öß“Öê ¿ÖÖáÖß ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ Ûú¹ý®Ö ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ×¾ÖÂÖµÖß ŸÖÖê ÃÖ´ÖÖ•Ö ‹ÛúÃÖÓ‘Ö †ÖÆê ÛúÖµÖ? ŸÖÖê ÃÖ´ÖÖ•Ö Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö †ÖÆê ÛúÖµÖ? ŸµÖÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ ‹ÛúŸ¾ÖÖ“Öß ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ¯ÖÎ²Ö»Ö †ÖÆê ÛúÖµÖ? ŸµÖÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ †Ö¯ÖÞÖ ‡ŸÖ¸ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖÆæ®Ö ¾ÖêÝÖôê †ÖÆÖêŸÖ †¿Öß ¬ÖÖ¸ÞÖ †ÖÆê ÛúÖµÖ ¾Ö ŸÖß •Öî®Ö »ÖÖêÛúÖÓ´Ö¬µÖê ÜÖÖê»Ö¾Ö¸ ¹ý•Ö»Öß †ÖÆê ÛúÖµÖ? •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö †Ö¯Ö»Öê þ֟ÖÓ¡Ö †×ß֟¾Ö ×™Ûú×¾ÖÞµÖÖÃÖÖšß ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê †Ö×ÞÖ ×®Öšê®Öê ¯Öε֟®Ö Ûú¸ŸÖÖê ÛúÖµÖ? †¿ÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸“Öê ÛúÖÆß ´Öæ»Ö³ÖæŸÖ þֹý¯ÖÖ“Öê ¯Öο®Ö ˆ¯Ö×Ã£ÖŸÖ Ûê»Öê ÆÖêŸÖê. ÃÖÖÆוÖÛú“Ö µÖÖ ×ãÖן֤¿ÖÔÛú ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖ“µÖÖ †®ÖãÂÖÓÝÖÖ®Öê »ÖêÜÖÛúÖÓ®Öß †Ö¯Ö»Öê ×®Ö²ÖÓ¬Ö ¯ÖÖš¾ÖÖ¾ÖêŸÖ, †¿Öß ×¾Ö®ÖÓŸÖß Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öß ÆÖêŸÖß. ŸµÖÖ®ÖãÃÖÖ¸ †Ö»Ö껵ÖÖ ¯ÖÓ¬Ö¸Ö ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖ¾Ö¸ ‹ÛæúÞÖ ÃÖÖŸÖ ÃÖ¡ÖÖÓ´Ö¬µÖê “Ö“ÖÖÔ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öß.

“Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖß»Ö ×®Ö²ÖÓ¬Ö

1) •Öî®ÖÖÓ“µÖÖ ÃÖã¬ÖÖ¸ÞÖÖ “Öô¾Öôß : “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öß ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ ›Öò. ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê (´ÖÖ®Ö¤ ÃÖÓ“ÖÖ»ÖÛú, ¿ÖÖÆæ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö Ûê¦, ׿־ÖÖ•Öß ×¾ÖªÖ¯Ößš ÛúÖê»ÆÖ¯Öæ¸, ³ÖÖ¸ŸÖ) µÖÖÓ“µÖÖ †Ö¬Öã×®ÖÛú ³ÖËÓÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ´Ö¬µÖê

—ÖÖ»Öê»ÖµÖÖ ÃÖã¬ÖÖ¸ÞÖÖ “Öô¾Öôß µÖÖ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖ¾Ö¸ß»Ö “Ö“ÖêÔ®Öê —ÖÖ»Öß. µÖÖ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖ´Ö¬µÖê ¤ÃÃÖÖ ¯Öæ•ÖÖ׬ÖÛúÖ¸ †Ö¤ÖÓê»Ö®Ö ¿ÖÖáִÖã¤ÞÖ×¾Ö¸Öê¬Öß †ÖÓ¤Öê»Ö®Ö, ²ÖÖ»Ö¤ßõÖÖ ¯ÖÎןֲÖÓ¬Ö †ÖÓ¤Öê»Ö®Ö, ‹Ûú †Ö“ÖÖµÖÔ †ÖÓ¤Öê»Ö®Ö µÖÖÓÃÖÖ¸ÜÖß ¬ÖÖ×´ÖÔÛú-ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú þֹý¯ÖÖ“Öß †ÖÓ¤Öê»Ö®Öê †Ö×ÞÖ ²ÖÖ»Ö×¾Ö¾ÖÖÆ ¯ÖÎןֲÖÓ¬Ö, ÆãÓ›Ö²ÖÓ¤ß, †ÖÓŸÖ¸•ÖÖŸÖßµÖ ×¾Ö¾ÖÖÆ ¯Öã¸ÃÛúÖ¸, •Öî®Ö ×¾Ö¾ÖÖÆ ×¾Ö¬Öß“ÖÖ †¾Ö»ÖÓ²Ö, ÃÖ´ÖÖ•Ö×¾Ö¸Öê¬Öß Ûãú¹ýœßÓ“Öê ×®Ö´ÖæÔ»Ö®Ö µÖÖÓÃÖָܵÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¯Öο®ÖÖÓÃÖÖšß

—ÖÖ»Öê»Öß †ÖÓ¤Öê»Ö®Öê µÖÖÓ“Öê ÃÖ×¾Ößָ ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê ÆÖêŸÖê. †¿ÖÖ ŸÖ-Æê“Öß ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ÃÖã¬ÖÖ¸ÞÖÖ “Öô¾ÖôßÃÖÓ²ÖÓ¬Öß“Öß ‹Ûú×¡ÖŸÖ ´ÖÖ×ÆŸÖß ¯ÖÎ£Ö´Ö“Ö ÃÖÖ¤¸ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»µÖÖ´Öãôê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ÆÖ †ÝÖ¤ß ÃÖ®ÖÖŸÖ¸ß ¾Ö ×ãÖןֿÖᯙ ®ÖÃÖæ®Ö ŸÖÖê ÃÖã¬ÖÖ¸ÞÖÖ¾ÖÖ¤ß ¾Ö ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®Ö¿Ö߻֤êÜÖᯙ †ÖÆê, µÖÖ †Ö•Ö¯ÖµÖÔŸÖ †¾ÖÝÖŸÖ ®ÖÃÖ»Öê»ÖµÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¯Ö׸×ã֟Öß“Öß •ÖÖÞÖß¾Ö ˆ¯ÖãÖË×ÓŸÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ“ÖÖ —ÖÖ»Öß.

2) •Öî®Ö ¬Ö´ÖÖÔŸÖᯙ »ÖÖêÛúׯÖ뵅 ²ÖÖ²Öß : ›Öò, ¯Öª®ÖÖ³Ö •Öî®Öß (ÛúÖ¸Ó•ÖÖ ÝÖã¹ýÝÖã»Ö“Öê ´ÖÖ•Öß ×¾ÖªÖ£ÖËÓ¸Ëß †Ö×ÞÖ ÃÖ¬µÖÖ ²ÖÖִÖßÔµÖ †³µÖÖÃÖÖ“Öê ¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛú, Ûò×»Ö±úÖê×®ÖÔµÖÖ µÖã×®Ö¾Æ×ÃÖ™ß, ²ÖÛÔ»Öê, †´Öê׸ÛúÖ) µÖÖÓ“ÖÖ »ÖÖêÛúׯÖ뵅 •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ †ÖÆê ÛúÖµÖ? ÆÖ ×®Ö²ÖÓ¬Ö †×ŸÖ¿ÖµÖ ®Ö¾Öß®Ö Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“ÖÖ ¾Ö ×¾Ö“ÖÖ¸¯Öξ֟ÖÔÛú ÆÖêŸÖÖ. µÖÖ´Ö¬µÖê •Öî®Ö ¬Ö´ÖÖÔŸÖᯙ ¯Öæ•ÖÖ†“ÖÖÔ †Öפ ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖß“Öê ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ×¾Ö¬Öß †Ö×ÞÖ ®ÖÓŸÖ¸ ‡ŸÖ¸¬Ö´ÖßÔ µÖÖÓ“µÖÖ ÃÖÓ¯ÖÛúÖÔ´Öãôê †Ö»Öê»Öê ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ×¾Ö¬Öß µÖÖÓ“Öê ÃÖÖ¬ÖÖ¸ ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö Ûê»Öê †ÃÖæ®Ö, µÖÖ ÃÖÓ¤³ÖÖÔŸÖ ³ÖËÓÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ ¾Ö ×ÃÖ»ÖÖê®Ö´Ö¬Öᯙ ÃÖ´ÖßõÖÖ Ûê»Öß ¬Ö´ÖÔ µÖÖÓ´Ö¬µÖê ¬Ö´ÖÖÔ“Ö¸ÞÖÖŸÖᯙ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ²Ö¤»ÖÖÓ“Öß ŸÖÖî»Ö×®ÖÛú ÃÖ´ÖßõÖÖ Ûê»Öß †ÖÆê. ŸÖÃÖê“Ö ´Ö¬µÖµÖãÝÖß®Ö ÛúÖ»ÖÖŸÖ •Öî®Ö¬Ö´ÖÖÔ´Ö¬µÖê ¿ÖÖÃÖ®Ö ¤ê¾Ö¤ê¾ÖŸÖÖ µÖÖÓ“Öß ¯Öæ•ÖÖ Ûú¿Öß »ÖÖêÛúׯÖ뵅 ÆÖêŸÖ ÝÖê»Öß †Ö×ÞÖ †ÖŸÖÖ †ŸµÖÓŸÖ ³Ö¾µÖ þֹý¯ÖÖŸÖ ×•Ö®Ö¯Öæ•ÖÖ ¾Ö †×³ÖÂÖêÛú Ûú¸ÞµÖÖ“ÖÖ ¯ÖΑÖÖŸÖ ÛúÃÖÖ ¹ýœ ÆÖêŸÖ †ÖÆê, Æê ÃÖ´Ö¯ÖÔÛú ¸ßŸÖß®Öê ¤ÖÜÖ¾Öæ®Ö פ»Öê, ÃÖÖÆוÖÛú“Ö •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ ¾Ö ×ÆÓ¤æ ¬Ö´ÖÔ µÖÖÓ´Ö¬Öᯙ »ÖÖêÛúׯÖ뵅 ²ÖÖ²ÖßÓ“Öê Ûê»Öê»Öê ¿ÖÖáÖßµÖ ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ ˆ¯Ö×ã֟ÖÖÓ®ÖÖ ±úÖ¸ ˆ¤Ë²ÖÖê¬ÖÛú ¾ÖÖ™»Öê.

3) •Öî®ÖÖ´Ö¬Öᯙ ‹ÛúŸ¾ÖÖ“Öß ³ÖËÓÖ¾Ö®ÖÖ : ›Öò. ´ÖÖµÖÛê»Ö Ûò׸£ÖÃÖÔ (×ÃÖ»ÖÖê®Ö´Ö¬Öᯙ ²ÖÖî« ¬Ö´ÖÖÔ“Öê ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛú, »ÖêÜÖÛú †Ö×ÞÖ ÃÖ¬µÖÖ ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖáÖÖ“Öê ¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÖÛú, ›¸Æò´Ö ×¾ÖªÖ¯Ößš, ›¸Æò´Ö, ‡ÓÝ»ÖÓ›) µÖÖÓ“ÖÖ ¤×õÖÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖß»Ö ×¤ÝÖ²ÖÓ¸ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ´Öæ»ÖÖ¬ÖÖ¸ ÆÖ ×¾ÖßÖéŸÖ ¾Ö ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖÖŸ´ÖÛú ×®Ö²ÖÓ¬ÖËÓ ŸµÖÖÓ®Öß ÛúÖê»ÆÖ¯Öæ¸ ³ÖËÓÖÝÖÖŸÖ 1982 ŸÖê 1984 ÃÖÖ»ÖÖ´Ö¬µÖê ¾ÖÖß־µÖ Ûú¹ý®Ö Ûê»Ö껵ÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ¯ÖΟµÖõÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ¾Ö¸ †Ö¬ÖÖ¸»Öê»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖŸÖ ÛúÖê»ÆÖ¯Öæ¸, ÃÖÖÓÝÖ»Öß ¾Ö ²ÖêôÝÖÖ¾Ö ×•Ö»ÆÖŸÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ´Ö¬µÖê ‹ÛúŸ¾ÖÖ“Öß ³ÖËÓÖ¾Ö®ÖÖ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûú¹ý®Ö ŸÖß ¤éœ´Öæ»Ö Ûú¸ÞµÖÖ“Öê ´ÖÆŸ¾Ö¯ÖæÞÖÔ ÛúÖµÖÔ ŸµÖÖ ³ÖÖÝÖÖŸÖᯙ •Öî®ÖÖÓ“Öß ¯ÖÎןÖ×®Ö׬ÖÛú ÃÖÓãÖÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ‘¤×õÖÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖ •Öî®Ö ÃÖ³Öê ’ ®Öê ÛúÃÖê •ÖÖÞÖß¾Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ¾Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ˆ¯ÖÛδÖÖÓ«Ö¸ê Ûê»Öê, µÖÖ“Öê ¿ÖÖáÖßµÖ ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö Ûê»Öê †ÃÖæ®Ö ŸÖê ÛúÖµÖÔ ÃÖ¬µÖÖ ‘ ¾Ö߸ ÃÖê¾ÖÖ ¤»Ö’ Æß ÃÖ³Öê“Öß ¿ÖÖÜÖÖ ÛúÃÖê ¯Öε֟®Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ¯Öãœê “ÖÖ»Ö¾ÖßŸÖ †ÖÆê, Æê ÃÖ´Ö¯ÖÔÛú ¸ßŸÖß®Öê ¤ÖÜÖ¾Öæ®Ö פ»Öê †ÖÆê. ŸÖÃÖê“Ö µÖÖ ³ÖÖÝÖÖŸÖß»Ö ×•Ö®Ö´ÖÓפ¸ê, •Öî®Ö ˆ¯ÖÖ¬µÖÖµÖ ¾ÖÝÖÔ, •Öî®Ö ÃÖÖ¬Öæ -- ÃÖÖ¬¾Öß ÃÖÓ‘Ö ¾Ö •Öî®Ö ³Ö¼Ö¸Ûú ´Öš µÖÖ ÃÖÓãÖÖ¤êÜÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ ‹ÛúŸ¾ÖÖ“Öß ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ¹ý•Ö×¾ÖÞµÖÖ´Ö¬µÖê ¾Ö ŸÖß ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê ×™Ûú×¾ÖÞµÖÖ´Ö¬µÖê Ûú¿Öß ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ³Öæ×´ÖÛúÖ ×®Öš֯Öæ¾ÖÔÛú ¾Ö ×®Ö¸ÓŸÖ¸¯ÖÞÖê ²Ö•ÖÖ¾ÖßŸÖ †ÖÆêŸÖ, Æê ÃÖÖ¬ÖÖ¸ ¯Ö™¾Öæ®Ö פ»Öê †ÖÆê; ŸµÖÖ´Öãôê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸ ¯ÖÎãÖÖ×¯ÖŸÖ Ûê»Ö껵ÖÖ ¯ÖΟµÖõÖ ÃÖÓ²ÖÓ¬ÖÖÓ“µÖÖ ¯ÖÖÀ¾ÖÔ³Öæ´Öß¾Ö¸ †Ö¬ÖÖ¸»Ö껵ÖÖ µÖÖ ×¾Ö¾Öê“Ö®ÖÖŸ´ÖÛú ¾Ö ´ÖÖ×ÆŸÖ߯ÖæÞÖÔ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖ“ÖÖ ˆ¯Ö×ã֟ÖÖÓ¾Ö¸ ´ÖÖêšÖ ¯ÖγÖÖ¾Ö ¯Ö›»ÖÖ.

4) •Öî®Ö ŸÖߣÖÔõÖê¡ÖÖÓ¾Ö¸ß»Ö •Ö¡ÖÖÓ“Öê ´ÖÆ¢¾Ö : ›Öò. ÁÖß´ÖŸÖß Ûò¸Öê×»Ö®Ö ÆÓ±Ïß (´ÖÓÝÖÖê×»ÖµÖÖŸÖᯙ ¬Ö´ÖÔÛú»¯Ö®ÖÖÓ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê׬ÖÛúÖ, »Öê×ÜÖÛúÖ †Ö×ÞÖ ÃÖ¬µÖÖ ÃÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾ÖÂÖµÖÖ“µÖÖ ¯ÖÎÖ¬µÖÖׯÖÛúÖ, ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖׯ֚, ÛêÓúײÖΕÖ, ‡ÓÝ»ÖÓ› ) µÖÖÓ“ÖÖ ‘¸Ö•ÖãÖÖ®Ö´Ö¬Öᯙ •Öî®ÖÖÓ“µÖÖ •Ö¡ÖÖ ¾Ö ŸµÖÖÓŸÖᯙ “Ö´ÖŸÛúÖ¸’ ÆÖ ®ÖÖ¾Öß®µÖ¯ÖæÞÖÔ ×®Ö²ÖÓ¬Ö ŸµÖÖÓ®Öß ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö´Ö¬µÖê Ûúß ¾ÖÂÖêÔ ¸ÖÆæ®Ö Ûê»Ö껵ÖÖ ¯ÖΟµÖõÖ †³µÖÖÃÖÖ¾Ö¸ †Ö¬ÖÖ¸»Öê»ÖÖ †ÖÆê. µÖÖ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖŸÖ ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö´Ö¬Öß»Ö ×¤ÝÖÓ²Ö¸ •Öî®ÖÖÓ“Öß ÁÖß ´ÖÆÖ¾Ö߸•Öß (וֻÆÖ : ÃÖ¾ÖÖ‡Ô ´ÖÖ‘ÖÖê¯Öæ¸ ) , ÁÖß. Ûê¿Ö׸µÖÖ•Öß (וֻÆÖ : ˆ¤ê¯Öæ¸ ) ¾Ö ÁÖß ¯Ö©¯Öã¸Ö•Öß (וֻÆÖ : •ÖµÖ¯Öæ¸ ) †Ö×ÞÖ À¾ÖêŸÖÖÓ¾Ö¸ •Öî®ÖÖÓ“Öê ÁÖß ®ÖÖÛúÖꤸ•Öß (וֻÆÖ : ²ÖÖ¸´Öê¸ ) †¿ÖÖ “ÖÖ¸ †ŸµÖÓŸÖ ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ ¾Ö ¯Ö×¾Ö¡Ö †×ŸÖ¿ÖµÖ - õÖê¡ÖÖÓ“Öß, ŸµÖÖÓŸÖᯙ ¯ÖδÖãÜÖ ´ÖÓפ¸ÖÓ“Öß, ŸµÖÖ´Ö¬Öᯙ “Ö´ÖŸÛúÖ¸µÖãŒŸÖ ÃÖÖ×ŸÖ¿ÖµÖ ´ÖæŸÖßÕ“Öß , ŸµÖÖÓ“Öß ³ÖŒŸÖß Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö •ÖÖןִ֕ÖÖŸÖßÓ“Öß, ŸµÖÖ“µÖÖÓ ÃÖÓ²ÖÓ¬ÖÖŸÖ ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ¤ÓŸÖÛú£ÖÖÓ“Öß, ן֣Öê ÆÖêÞÖÖ·µÖÖ ¾ÖÖ×ÂÖÔÛú ¸£ÖµÖÖ¡ÖÖÓ“Öß †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÓ®ÖÖ •ÖÖê›æ®Ö ³Ö¸ÞÖÖ·µÖÖ ×¾Ö¿ÖÖ»Ö •Ö¡ÖÖÓ“Öß ÃÖ×¾Ößָ ´ÖÖ×ÆŸÖß ¤êÞµÖÖŸÖ †Ö»Öß †ÃÖæ®Ö Æß õÖê¡Öê ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¾Ö †Ö×£ÖÔÛú ¤é™ßÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö •Öî®ÖÖÓ®ÖÖ Ûú¿Öß ´ÖÆ¢¾ÖÖ“Öß †ÖÆêŸÖ, µÖÖ“Öê ÃÖÖÓÝÖÖê¯ÖÖÓÝÖ ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê †ÖÆê. ŸÖÃÖê“Ö ÝÖÎÖ´ÖßÞÖ ³ÖÖÝÖÖŸÖᯙ µÖÖ õÖê¡ÖÖÓ“µÖÖ ¯Ö׸ÃÖ¸ÖŸÖ †ŸµÖÓŸÖ ×¾Ö¿ÖÖ»Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ³Ö¸ÞÖÖ·µÖÖ †Ö×ÞÖ †®ÖãÃÖæ×“ÖŸÖ •ÖÖןִ֕ÖÖŸÖßÓÃÖÆ ÃÖ¾ÖÔ •ÖÖŸÖßÓŸÖᯙ ¾Ö ÃÖ¾ÖÔ £Ö¸ÖÓŸÖᯙ »ÖÖêÛú ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê ¾Ö ×®Öšê®Öê ÃÖƳÖÖÝÖß ÆÖêÞÖÖ·µÖÖ µÖÖ ×¾Ö¿ÖÖ»Ö ¾ÖÖ×ÂÖÔÛú •Ö¡ÖÖÓ“Öê †Ö×£ÖÔÛú ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ Ûú¹ý®Ö, ŸµÖÖÓ“Öê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ¾Ö¸ ÛúÃÖê ¤æ¸ÝÖÖ´Öß ¯Ö׸ÞÖÖ´Ö ÆÖêŸÖÖŸÖ µÖÖ“Öê ´ÖÖ×´ÖÔÛú ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê †ÖÆê. µÖÖ ¾Öî׿Ö™µÖ¯ÖæÞÖÔ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖ´Öãôê •Öî®Ö ÃÖ×ŸÖ¿ÖµÖ õÖê¡ÖÖŸÖ ³Ö¸ÞÖÖ·µÖÖ •Ö¡ÖÖÓ“µÖÖ ÃÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÆ¢¾ÖÖ“Öß µÖ£ÖÖ£ÖÔ Ûú»¯Ö®ÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ®ÖÖ ¯ÖÎ£Ö´Ö —ÖÖ»Öß.

5) ×ÃÖ¸ÖêÆß ÝÖÖ¾ÖÖ“ÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö : ›Öò. ‹®Ö. Ûê. ×ÃÖÓ‘Öß (¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛú ¾Ö ¯ÖδÖãÜÖ , ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ, ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö ×¾ÖªÖ¯Ößš, •ÖµÖ¯Öæ¸, ³ÖÖ¸ŸÖ ) µÖÖÓ“µÖÖ ‘ ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö´Ö¬Öᯙ ×ÃÖ¸Öê¸ß ¿ÖƸ֟Öᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ’ µÖÖ ´ÖÖ×ÆŸÖ߯ÖæÞÖÔ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖŸÖ ×ÃÖ¸ÖêÆß µÖÖ ‹êןÖÆÖ×ÃÖÛú ¿ÖƸ֟Öᯙ ÃÖã´ÖÖ¸ê ¾ÖßÃÖ Æ•ÖÖ¸ »ÖÖêÛúÃÖÓܵÖÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ¯Ö׸×ã֟Öß“Öê ¬ÖÖ×´ÖÔÛú, ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú, †Ö×£ÖÔÛú, ¸Ö•Ö×ÛúµÖ †Ö¤ß ¤é×™ÛúÖê®ÖÖÓŸÖæ®Ö ÃÖ×¾Ößָ ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê †ÖÆê. ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ¯ÖÞÖê ´ÖæןÖÔ¯Öæ•ÖÛú À¾ÖêŸÖÖÓ²Ö¸¯ÖÓ£ÖßµÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ †Ö×ÞÖ ×¾ÖÃÖÖ †ÖêÃÖ¾ÖÖ»Ö, ¤ÃÖÖ †ÖêÃÖ¾ÖÖ»Ö ¾Ö ¯ÖÖ긾ÖÖ»Ö µÖÖ ŸÖß®Ö“Ö •ÖÖŸÖß †ÃÖ»Ö껵ÖÖ µÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖᯙ ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö, ÃÖÓÃÛúÖ¸ ×¾Ö¬Öß ¾Ö ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¸ßןÖ׸¾ÖÖ•Ö µÖÖÓ“Öß ÃÖÜÖÖê»Ö ´ÖÖ×ÆŸÖß ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖáÖßµÖ ¯Ö׸³ÖÖÂÖêŸÖæ®Ö µÖÖ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖŸÖ ˆŸÛéú™¸ßŸÖß®Öê ¤êÞµÖÖŸÖ †Ö»Öß †ÖÆê. ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÆÞÖ•Öê ×ÃÖ¸ÖêÆßŸÖ 1920 ÃÖÖ»Öß Ã£ÖÖ¯Ö®Ö —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ‘†®ÖÖê¯Ö ´ÖÓ›ô’ µÖÖ Ûú´µÖã×®ÖÙ¬ÖÖוÖÔÞµÖÖ ÃÖÓ‘Ö™®Öê®Öê •Öî®Ö ÃÖÖ¬ÖæÓ®ÖÖ ×šÛúךÛúÖÞÖß Ûê»Öê»Öß ´ÖÖ¸ÆÖÞÖ, •Öêî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ¾Ö¸ ™ÖÛú»Öê»ÖÖ †Ö×£ÖÔÛú ²Ö×ÆÂÛúÖ¸, •Öî®ÖÖÓ×¾Ö¹ý¬¤ ÃÖã¹ý Ûê»Öê»ÖÖ ×¾ÖÂÖÖ¸ß ¾Ö †¯Ö´ÖÖ®ÖÛúÖ¸Ûú ¯ÖΓÖÖ¸ †Ö¤ß ²ÖÖ²ÖßÓ“µÖÖ †Ö¬ÖÖ¸ê •Öî®Ö ¾Ö •Öî®ÖêŸÖ¸ ÃÖ´ÖÖ•Ö µÖÓÖ´Ö¬Öᯙ ÃÖÓ²ÖÓ¬ÖÖ“Öê µÖÖ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖŸÖ ²ÖÖ¸ÛúÖ‡Ô®Öê ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê †ÖÆê. ŸµÖÖ´Öãôê ‹ÛúÖ ×¾Ö׿Ö™ ÝÖÖ¾Ö“µÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ¾ÖßÖã×®Ö™ þֹý¯ÖÖŸÖ ¾Ö ¯ÖµÖÖÔ¯ŸÖ ¸ßŸÖß®Öê †ÖÛú»Ö®Ö ÆÖêÞµÖÖÃÖ “ÖÖÓÝÖ»Öß ´Ö¤ŸÖ —ÖÖ»Öß. ÃÖÖÆוÖÛú“Ö †¿ÖÖ ŸÖ·Æê“Öß ÃÖ´ÖÝÖÎ ´ÖÖ×ÆŸÖß ‡ŸÖ¸ ¯ÖδÖãÜÖ ÝÖÖ¾Ö“µÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ÆÖêÞÖê †Ö¾Ö¿µÖÛú †ÖÆê, †ÃÖê ÃÖ¾ÖÔ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ“Öê ´ÖŸÖ ¯Ö›»Öê.

6) ‡ÓÝ»ÖÓ›“µÖÖ ×´Ö›»Ö²Ö¸Öê ¿ÖƸ֟Öᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö : ×´ÖÙ¸ ´ÖÖÛÔÃÖË ²ÖòŒÃÖ (ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö †×¬ÖÛúÖ¸ß, ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ, ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯Ößš, ÛêÓúײÖΕÖ, ‡ÓÝ»ÖÓ› ) µÖÖÓ®Öß ÃÖÖ¤¸ Ûê»Öê»ÖÖ ‘ ‡ÓÝ»ÖÓ›´Ö¬µÖê ãÖÖ×µÖÛú —ÖÖ»Öê»ÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö’ ÆÖ †ÝÖ¤ß ¾ÖêÝÖôµÖÖ ¯Ö׸×ã֟ÖßŸÖ ¾Ö ¯Ö¸¤ê¿ÖÖŸÖ ¸ÖÆÞÖÖ·µÖÖ •Öî®Ö »ÖÖêÛúÖÓÃÖÓ²Ö¬Öß“ÖÖ ×®Ö²ÖÓ¬Ö †×ŸÖ¿ÖµÖ ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö ¾Ö ®Ö×¾Ö®Ö ´ÖÖ×ÆŸÖß ¤êÞÖÖ¸ ÆÖêŸÖÖ. ײÖΙ®Ö´Ö¬µÖê ¸ÖÆÞÖÖ·µÖÖ ÃÖã´ÖÖ¸ê 25,000 •Öî®ÖÖÓ¯ÖîÛúß ŸÖß “ÖŸÖã£ÖÖÕ¿Ö »ÖÖêÛú ¯Öæ¾ÖÔ †×±ÏÛêŸÖᯙ µÖãÝÖÖÓ›Ö, ™Ö—ÖÖÓ×®ÖµÖÖ ¾Ö Ûê×®ÖµÖÖ µÖÖ ŸÖß®Ö ¤ê¿ÖÖÓŸÖæ®Ö †Ö»Öê»Öê †ÃÖæ®Ö ŸÖê ´Öæô“Öê ÝÖã•Ö¸ÖŸÖß ´ÖæןÖÔ¯Öæ•ÖÛú À¾ÖêŸÖÖÓ²Ö¸ ¯ÖÓ£ÖßµÖ †ÖÆêŸÖ ¾Ö ´Öãܵ֟Ö: »ÖÓ›®Ö ¿ÖÆ¸ÖŸÖ ¾ÖÖß־µÖ Ûú¸ÞÖÖ¸ê †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖÓ¯ÖîÛúß ‡ÓÝ»ÖÓ›“µÖÖ ‘×´Ö›»ÖÑ›ÃÖË ’ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ“µÖÖ ‘×´Öˆ»Ö²Ö¸Öê’ ¿ÖƸ֟Öß»Ö ×¾ÖÃÖÖ †ÖêÃÖ¾ÖÖ»Ö ¾Ö ×¾ÖÃÖÖ ÁÖß´ÖÖ»Öß µÖÖ ¤Öê®Ö •ÖÖŸÖß †ÃÖ»Ö껵ÖÖ À¾ÖêŸÖÖÓ²Ö¸ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ÁÖ¬¤Ö, †Ö“Ö¸ÞÖ ¾Ö ÃÖÓãÖÖ µÖÖÓ´Ö¬µÖê ÝÖ껵ÖÖ ÛúÖÆß ¾ÖÂÖÖÔ¯ÖÖÃÖæ®Ö ‘Ö›ŸÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ¯Ö׸¾ÖÔŸÖ®ÖÖ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö †ÓÝÖÖÓ“Öê ¾Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖÓ“Öê µÖ£ÖÖ£ÖÔ ×¤Ý¤¿ÖÔ®Ö µÖÖ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖŸÖ †ÝÖ¤ß ¿ÖÖáÖßµÖ ¸ßŸÖß®Öê Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê †ÖÆê; ŸµÖÖ´Öãôê ¯Ö¸¤ê¿ÖÖ¤êÜÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö †Ö¯Ö»Öê þ֟ÖÓ¡Ö †×ß֟¾Ö ¾Ö ¾ÖêÝÖôß †×ô֟ÖÖ ×™Ûú×¾ÖÞµÖÖÃÖÖšß ÛúÃÖÖ ¯Öε֟®Ö¿Öᯙ †ÃÖŸÖÖê, µÖÖ“Öß ÃÖ´µÖÛË Ûú»¯Ö®ÖÖ µÖÖ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖ¾Öºþþ®Ö ÃÖ¾ÖÔ ˆ¯Ö×ã֟ÖÖÓ®ÖÖ †Ö»Öß.

7) •Öî®Ö ¾Ö ¾ÖîÂÞÖŸÖ ²Ö×®ÖµÖÖ •ÖÖŸÖß : ›Öò. ÁÖß´ÖŸÖß ×ÜÖÎÃŸÖ®Ö ÛúÖê™òÝÖ (¯ÖÎÖ¬µÖÖׯÖÛúÖ, ÃÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ, ÛéúÂÖß ×¾ÖßÖÖ¸ ¾Ö ÝÖÎÖ´ÖßÞÖ ×¾ÖÛúÖÃÖ ÛêÓú¦, ¸ß×›ÓÝÖ ×¾ÖªÖ¯Ößš, ¸ß×›ÓÝÖ, ‡ÓÝ»ÖÓ› ) µÖÖÓ“ÖÖ ‘ ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö´Ö¬Öᯙ •Öî®Ö ²Ö×®ÖµÖÖ •ÖÖŸÖß’ ÆÖ ¯ÖΤߑÖÔ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÎ ŸµÖÖÓ®Öß ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö“µÖÖ •ÖµÖ¯Öæ¸ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖŸÖᯙ ¤ÆÖ Æ•ÖÖ¸ ¾ÖÃÖŸÖß †ÃÖ»Ö껵ÖÖ »ÖÆÖ®Ö ¾µÖÖ¯ÖÖ¸ß ÛêÓú¦ÖÓ“µÖÖ ÝÖÖ¾Öß ¸ÖÆæ®Ö Ûê»Ö껵ÖÖ ¯ÖΟµÖõÖ †³µÖÖÃÖÖ¾Ö¸ †Ö¬ÖÖ¸»Öê»ÖÖ †ÃÖ»µÖÖ®Öê ŸÖÖê ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¯ÖÎÛúÖ¸“Öß ´ÖÖ×ÆŸÖß ¤êÞÖÖ¸Ö ¾Ö ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ ¯Ö׸×ã֟Öß“Öê ¿ÖÖáÖßµÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ Ûú¸ÞÖÖ¸ ÆÖêŸÖÖ. µÖÖ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖŸÖ ‘ ´ÖÆÖ•Ö®Ö ×ÛÓ¾ÖÖ ²Ö×®ÖµÖÖ’ •ÖÖŸÖß´Ö¬Öᯙ ‘ ¾ÖîÂÞÖ¾Ö ²Ö×®ÖµÖÖ’ ¾Ö ‘ •Öî®Ö ²Ö×®ÖµÖÖ’ µÖÖ •ÖÖŸÖßÓ“Öß ¸“Ö®ÖÖ, ¾Öî׿Ö™µÖê ¾Ö ¯Ö¸Ã¯Ö¸ÃÖÓ²ÖÓ¬Ö µÖÖÓ“Öê ÃÖ×¾Ößָ ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê †ÃÖæ®Ö •Öî®Ö ²Ö×®ÖµÖÖ •ÖÖŸÖß“µÖÖ »ÖÖêÛúÖÓ“Öê ÃÖÓ“ÖÖ»Ö®Ö †Ö¤ß ÝÖÖê™ßÓ“µÖÖ †®ÖãÂÖÓÝÖÖ®Öê •Öî®Ö ²Ö×®ÖµÖÖ •ÖÖŸÖß µÖÖ ‡ŸÖ¸ ²Ö×®ÖµÖÖ •ÖÖŸÖßÓ¯ÖÖÃÖæ®Ö ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö ×ÛúŸÖ¯ÖŸÖ ×¾Ö׳֮®Ö †ÖÆêŸÖ, µÖÖ ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ ²ÖÖ²ÖßÓ“Öß ÃÖÖÓÝÖÖê¯ÖÖÓÝÖ “Ö“ÖÖÔ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öß †ÖÆê. µÖÖ´Öãôê •Öî®Ö ²Ö×®ÖµÖÖ •ÖÖŸÖß“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ²ÖÖ•ÖæÓ“Öê µÖ£ÖÖ£ÖÔ †ÖÛú»Ö®Ö ÆÖêÞµÖÖÃÖ ²Ö¸ß“Ö ´Ö¤ŸÖ —ÖÖ»Öß.

8) •Öî®Ö ¤ãÛúÖ®Ö¤Ö¸ ¾Ö ÃÖÖ¾ÖÛúÖ¸ : •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ †Ö×£ÖÔÛú ¾µÖ¾ÖÆÖ¸ÖÓ¿Öß ÃÖÓ²ÖÓ¬ÖßŸÖ †ÃÖÖ ¤ãÃÖ¸Ö ×®Ö²ÖÓ¬Ö ×´ÖÙ¸ ÆÖò¾Ö›Ô •ÖÖê®ÃÖ (ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö †×¬ÖÛúÖ¸ß, †£ÖÔ¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ, ÛéúÂÖß ×¾ÖßÖÖ¸ ¾Ö ÝÖÎÖ´ÖßÞÖ ×¾ÖÛúÖÃÖ ÛêÓú¦, ¸ß×›ÓÝÖ ×¾ÖªÖ¯Ößš, ¸ß×›ÓÝÖ, ‡ÓÝ»ÖÓ› ) µÖÖÓ“ÖÖ ÆÖêŸÖÖ. ŸµÖÖÓ“ÖÖ ‘•Öî®Ö ¤ãÛúÖ®Ö¤Ö¸ ¾Ö ÃÖÖ¾ÖÛúÖ¸ ’ ÆÖ ˆ»»ÖêÜÖ×®ÖµÖ ×®Ö²ÖÓ¬Ö ¤×õÖÞÖ ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö“µÖÖ ›åÓÝÖ¸¯Öæ¸ ×•Ö»ÊÖŸÖᯙ ÃÖã´ÖÖ¸ê ‹Ûú Æ•ÖÖ¸ »ÖêÖÛúÃÖÓܵÖÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ¾Ö ¯ÖÎÖ´ÖãܵÖÖ®Öê ׳ֻ»Ö †Öפ¾ÖÖÃÖßÓ“Öß ¾ÖÃÖŸÖß †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ‹ÛúÖ »ÖÖ®Ö ÜÖ꛵ÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ †Ö×£ÖÔÛú ‘Ö›Ö´ÖêÖ›ßÓ“µÖÖ ¯ÖΟµÖõÖ †³µÖÖÃÖÖ¾Ö¸ †Ö¬ÖÖ¸»Öê»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ. µÖÖ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖŸÖ •Öî®Ö ¤ãÛúÖ®Ö¤Ö¸ ¾Ö ÃÖÖ¾ÖÛúÖ¸ Ûãú™æÓ²ÖÖÓŸÖ±êÔú †ÝÖ¤ß ´ÖÖêšµÖÖ ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ÆÖêÞÖÖ·µÖÖ †®ÖÖêî¯Ö“ÖÖ׸Ûú ¯ÖŸÖ¯Ö㸾֚µÖÖ“Öê ŸÖê£Öᯙ ÝÖÎÖ´ÖßÞÖ †Ö×£ÖÔÛú •Öß¾Ö®ÖÖŸÖᯙ ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ Ã£ÖÖ®Ö ×¾Ö¿Ö¤ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖ´Öãôê þ֟ÖÓ¡Ö †ÃÖÖ ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¾Ö ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú •Öß¾Ö®ÖÛ뫅 ¾µÖŸÖßŸÖ Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ»ÖÖ ŸµÖÖ ³ÖÖÝÖÖŸÖ Ûú¿Öß ¾Öî׿Ö™µÖ¯ÖæÞÖÔ ¯ÖÎןÖÂšÖ ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öß †ÖÆê, Æê †ŸµÖÓŸÖ ÃÖ´Ö¯ÖÔÛú¯ÖÞÖê ¾Ö ¿ÖÖáÖßµÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö ¤ÖÜÖ¾Öæ®Ö ¤êÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê †ÖÆê.

9) •Öî®Ö ×áֵÖÖÓ“Öê ÛúÖµÖÔ : Ûãú´ÖÖ¸ß •Öê. ¸ê®Öê»Ö (ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö †×¬ÖÛúÖ¸ß, ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ, ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯Ößš, ÛêÓúײÖΕÖ, ‡ÓÝ»ÖÓ› ) µÖÖÓ“ÖÖ ×®Ö²ÖÓ¬Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖß»Ö Ã¡Öß“Öß ³Öæ×´ÖÛúÖ µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ÆÖêŸÖÖ. ŸµÖÖÓ“ÖÖ ‘×áֵÖÖ ¾Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ÃÖÖŸÖŸµÖ (×ÛÓ¾ÖÖ ¯Öã®Ö¹ýŸ¯ÖÖ¤®Ö ) ’ ÆÖ ×®Ö²ÖÓ¬Ö ŸµÖÖÓ®Öß ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö“µÖÖ •ÖµÖ¯Öæ¸ ÃÖÖŸÖŸµÖ ( ×ÛÓ¾ÖÖ ¯Öã®Ö¹ýŸ¯ÖÖ¤®Ö ) ’ ÆÖ ×®Ö²ÖÓ¬Ö ŸµÖÖÓ®Öß ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö“µÖÖ •ÖµÖ¯Öæ¸ ¿ÖƸ֓µÖÖ •ÖÖîÆ¸ß ²ÖÖ•ÖÖ¸ ³ÖÖÝÖÖŸÖᯙ ´ÖæןÖÔ¯Öæ•ÖÛú À¾ÖêŸÖÖÓ²Ö¸¯ÖÓ£ÖßµÖ •Öî®ÖÖÓ“µÖÖ Ûê»Ö껵ÖÖ ¯ÖΟµÖõÖ ¯ÖÖÆÞÖß¾Ö¸ †Ö¬ÖÖ¸»Öê»ÖÖ †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖŸÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö ¾Ö ÃÖ´ÖÖוÖÛú ¸ßןÖ׸¾ÖÖ•Ö µÖÖÓ“Öê ×®ÖµÖ×´ÖŸÖ¯ÖÞÖê ¯ÖÖ»Ö®Ö Ûú¹ý®Ö ŸµÖÖÓ“Öê ÃÖÖŸÖŸµÖ †¾µÖÖÆŸÖ¯ÖÞÖê “ÖÖ»Öæ šê¾ÖÞµÖÖ“µÖÖ ´ÖÆŸ¾Ö¯ÖæÞÖÔ ÛúÖµÖÖÔ´Ö¬µÖê •Öî®Ö ×áֵÖÖ Ûú¿Öß ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ³Öæ×´ÖÛúÖ ¯ÖÖ¸ ¯ÖÖ›ŸÖÖŸÖ, µÖÖ“Öê ÃÖÖ¬ÖÖ¸ ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê †ÖÆê. µÖÖ ÃÖÓ¤³ÖÖÔŸÖ •Öî®Ö ÃÖÖ¬¾Öß Ûú¸ßŸÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ÛúÖµÖÖÔ“Öß ´ÖÖ×ÆŸÖß ±úÖ¸ ˆ¤Ë²ÖÖê¬ÖÛú ÆÖêŸÖß.

¾Ö¸ß»Ö ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖÓ¯ÖδÖÖÞÖê“Ö (10) ×´ÖÙ¸ Ûê.†Ö¸.® ¾Ö¸ß»Ö ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖÓ¯ÖδÖÖÞÖê“Ö (10) ×´ÖÙ¸ Ûê.†Ö¸.®¾Ö¸ß»Ö ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖÓ¯ÖδÖÖÞÖê“Ö (10) ×´ÖÙ¸ Ûê.†Ö¸.®ÖÖò´ÖÔ®Ö (ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö †×¬ÖÛúÖ¸ß, ¯ÖÎÖ“µÖÖ×¾ÖªÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖ, ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖׯ֚, ÛêÓúײÖΕÖ, ‡ÓÝ»ÖÓ›) µÖÖÓ“ÖÖ ‘ •Öî®Ö †ÖÝÖ´ÖÖ®ÖãÃÖÖ¸ ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“Öß ³Öæ×´ÖÛúÖ;’ (11) ›Öò. ¯Öß. ›åÓ›ÖÃÖ (ÃÖÓÃÛéúŸÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖ, ‹×›Ó²ÖÝÖÔ ×¾ÖªÖׯ֚, ‹×›Ó²ÖÝÖÕ, ‡ÓÝ»ÖÓ› ) µÖÖÓ“ÖÖ ‘פÓÝÖ²Ö¸ •Öî®Ö µÖêÖ¬¤Ö;’ (12) ›Öò. †¸×¾ÖÓ¤ †ÝÖ¸¾ÖÖ»Ö (ÃÖÆÖµµÖÛú ¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛú, ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ, ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö ×¾ÖªÖׯ֚, •ÖµÖ¯Öæ¸, ³ÖÖ¸ŸÖ) µÖÖÓ“ÖÖ ‘•Öî®Ö ¾Ö ×ÆÓ¤æ µÖÖÓ´Ö×¬Ö»Ö ¬ÖÖ×´ÖÔÛú, •ÖÖןÖ×¾ÖÂÖµÖÛú ¾Ö ¾Öî¾ÖÖ×ÆÛú ÃÖÓ²ÖÓ¬Ö’ †Ö×ÞÖ (13) ›Öò. ‹´Ö.»‹´Ö.»‹´Ö.»‹´Ö.»ÖÖš (¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛú, ¾Öæ»±úÃÖ®Ö ÛúÖò»Öê•Ö, †ÖòŒÃÖ±ú›Ô ×¾ÖªÖ¯Ößš, †ÖòŒÃÖ±ú›Ô, ‡ÓÝ»ÖÓ› ) µÖÖÓ“ÖÖ ‘ פÓÝÖ²Ö¸¯ÖÓ£ÖßµÖ ÁÖÖ¾ÖÛúÖ“ÖÖ¸ ÝÖÎÓ£Ö’ †ÃÖê ‡ŸÖ¸ ×®Ö²ÖÓ¬Ö¤êÜÖᯙ †ŸµÖÓŸÖ ´ÖÖ×ÆŸÖ߯ÖæÞÖÔ ¾Ö ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ ÆÖêŸÖê.

6) “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öß ±ú»ÖÁÖãŸÖß : “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öê ¯ÖεÖÖê•Ö®Ö ¾Ö ˆ×§Â™, “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öß †ÖÜÖÞÖß ¾Ö †´ÖÓ»Ö²Ö•ÖÖ¾ÖÞÖß, “Ö“ÖÖ˸ÃÖ¡ÖÖ»ÖÖ ×´ÖôÖ»Öê»ÖÖ ¯ÖÖךӲÖÖ ¾Ö ¯ÖÎןÖÃÖÖ¤, “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ»ÖÖ »ÖÖ³Ö»Öê»ÖÖ ®ÖêŸÖéŸ¾Ö ¾Ö ÃÖÓ“ÖÖ»ÖÛúŸ¾Ö, “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖß»Ö ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖ“Öß ×¾Ö×¾Ö¬ÖŸÖÖ ¾Ö ÝÖãÞÖ¾Ö¢ÖÖ †Ö×ÞÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖᯙ ¾Ö֤׾־ÖÖ¤Ö“Öß ˆ““ÖßָŸÖÖ ¾Ö ¯Ö׸ÞÖÖ´ÖÛúÖ¸ÛúŸÖÖ †Ö¤ß ×®ÖÛúÂÖÖÓ“µÖÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö Æê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö×¾ÖÂÖµÖÛú †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö ±úÖ¸ ´ÖÖêšµÖÖ ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ µÖ¿ÖþÖß

—ÖÖ»Öê. ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ µÖÖ †¿ÖÖ ŸÖ·ÆꓵÖÖ ¯Ö×Æ»µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ´Öãôê ¤æ¸ ¯Ö׸ÞÖÖ´Öß Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“µÖÖ †®ÖêÛú ÝÖÖê媧 ÃÖ´ÖÖ¬ÖÖ®ÖÛúÖ¸Ûú¸ßŸµÖÖ ÃÖÖ¬µÖ —ÖÖ»µÖÖ.

1) •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ×¾ÖÂÖµÖÖÃÖ ´ÖÖ®µÖŸÖÖ : ‘•Öî®ÖÖ“µÖÖ ÃÖ´ÖÖוÖÛú¤é™µÖÖ †³µÖÖÃÖ’ µÖÖ ›Öò. ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ®Öß ¯ÖÎ£Ö´Ö ÃÖã¹ý Ûê»Ö껵ÖÖ ®Ö¾Öß®Ö ×¾ÖÂÖµÖÖ»ÖÖ †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ ´ÖÖ®µÖŸÖÖ ×´ÖôÖ»Öß, Æß µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öß ¯Ö×Æ»Öß ¯ÖδÖãÜÖ ˆ¯Ö»Ö²¬Öß ÆÖêµÖ. µÖÖ´Öãôê •Öî®ÖÖÓ“Öê ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖáÖßµÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö †¬µÖµÖ®Ö ¾Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ»ÖÖ ´ÖÆ¢¾Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê ¾Ö ¯ÖÎןÖš֤êÜÖß»Ö ×´ÖôÖ»Öß. ¯Ö׸ÞÖÖ´ÖŸÖ: •Öî®Ö ×¾Öªê“Öê †³µÖÖÃÖõÖê¡Ö ¾µÖÖ¯ÖÛú ¾Ö ×¾ÖßÖéŸÖ —ÖÖ»Öê; ÛúÖ¸ÞÖ •Öî®Ö׾֪ꓵÖÖ ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ †³µÖÖÃÖÛúõÖê´Ö¬µÖê †ÖŸÖÖ ‹ÛúÖ ®Ö¾µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ“Öß ³Ö¸ ¯Ö›»Öß †ÖÆê. ÃÖÖÆוÖÛú“Ö •Öî®Ö ׾֪ꓵÖÖ †³µÖÖÃÖõÖê¡ÖÖŸÖ •Öî®Ö ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö, •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ ¾Ö •Öî®Ö Ûú»ÖÖ µÖÖ ÃÖ¬µÖÖ “ÖÖ»Öæ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ÃÖ¾ÖÔ´ÖÖ®µÖ ×¾ÖÂÖµÖÖÓ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö †ÖŸÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö µÖÖ ®Ö¾Öß®Ö ×¾ÖÂÖµÖÖ“ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö —ÖÖ»ÖÖ †ÖÆê.

2) ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®Ö¯Ö¸ ÝÖÎÓ£Ö -- ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö : µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“µÖÖ †Ö¬ÖÖ¸¾ÖÖ¸ ÜÖÖÃÖ ŸÖµÖÖ¸ Ûê»Öê»ÖÖ ÝÖÎÓ£Ö ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖŸÖ±êÔú ¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ ÆÖêÞÖÖ¸ †ÖÆê, Æß µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öß ¤ãÃÖ¸ß ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ ˆ¯Ö»Ö²¬Öß ÆÖêµÖ. “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖ ÃÖÖ¤¸ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Ö껵ÖÖ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖÓ¾Ö¸ß»Ö “Ö“ÖêÔ“µÖÖ †®Öã¸Öê¬ÖÖ®Öê ÃÖã¬ÖÖ׸ŸÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê»Öê ×®Ö²ÖÓ¬Ö µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ ÃÖ´ÖÖ×¾Öš Ûú¸ÞµÖÖŸÖ µÖêÞÖÖ¸ †ÖÆêŸÖ. ŸÖÃÖê“Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ´Ö¬µÖê ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖáÖßµÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö †Ö•Ö¾Ö¸ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖÓ“ÖÖ µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ †ÖœÖ¾ÖÖ ‘ÖêÞµÖÖŸÖ µÖêÞÖÖ¸ †ÃÖæ®Ö, ¯Öãœß»Ö ÛúÖôÖŸÖ Ûú¸ŸÖÖ µÖêÞµÖÖÃÖָܵÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖŸ´ÖÛú †³µÖÖÃÖÓÖ“Öê þֹý¯Ö ¾Ö ¾µÖÖ¯ŸÖß µÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ´Öæ»Ö³ÖæŸÖ †¿Öß ´ÖÖ×ÆŸÖß ¤êÞµÖÖŸÖ µÖêÞÖÖ¸ †ÖÆê. ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ“µÖÖ ¾Ö ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®ÖÖ“µÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖ ×ÛúŸµÖêÛú ¿ÖŸÖÛúÖÓ¯ÖÖÃÖæ®Ö †ÝÖÎÝÖÞµÖ ®ÖêŸÖ韾ÖÖ“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö ¯ÖÎãÖÖ×¯ÖŸÖ Ûê»Ö껵ÖÖ ÛêËúײÖÓΕÖÃÖָܵÖÖ •ÖÝÖ®´ÖÖ®µÖ ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ“µÖÖ ¾ÖŸÖß®Öê ¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ ÆÖêÞÖÖ¸ †Ö×ÞÖ ÁÖß´ÖŸÖß ›Öò. Ûú¸Öê×»Ö®Ö ÆÓ±Ïß ¾Ö ›Öò. ´ÖÖµÖÛê»Ö Ûò׸£ÖÃÖÔ µÖÖÓ“µÖÖ Ûãú¿Ö»Ö ÃÖÓ¯ÖÖ¤ÛúŸ¾ÖÖÜÖÖ»Öß ŸÖµÖÖ¸ ÆÖêÞÖÖ¸Ö ÆÖ ÝÖÎÓ£Ö ÃÖÖ´ÖÖ®µÖŸÖ: •Öî®Ö ׾֪ꓵÖÖ †Ö×ÞÖ ´Öãܵ֟Ö: •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö×¾ÖÂÖµÖÛú †³µÖÖÃÖÖ“µÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖᯙ ‹êןÖÆÖÃÖßÛú þֹý¯ÖÖ“Öß ¾Ö †×ŸÖ¿ÖµÖ ´ÖÆ¢¾ÖÖ“Öß ‘Ö™®ÖÖ š¸ÞÖÖ¸ †ÖÆê. †Ö•Ö¾Ö¸ ÛúÖêÞÖŸµÖÖÆß ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ®Öê µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ¾Ö¸ †¿ÖÖ ŸÖ·Æê“ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿ÖÛú ¾Ö ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔÛú þֹý¯ÖÖ“ÖÖ ÝÖÎÓ£Ö »ÖÆÖ®Ö †ÝÖ¸ ´ÖÖêšµÖÖ †ÖÛúÖ¸ÖŸÖ †Ö•Ö¯ÖµÖÕŸÖ ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ Ûê»ÖÖ ®ÖÃÖ»µÖÖ®Öê, ÃÖÖÆוÖÛú“Ö ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖׯ֚֓µÖÖ ¾ÖŸÖß®Öê ¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ ÆÖêÞÖÖ·µÖÖ µÖÖ ÃÖÓÛú×»¯ÖŸÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ»ÖÖ •Öî®Ö ׾֪ꓵÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖŸ´ÖÛú †³µÖÖÃÖÖÓ´Ö¬µÖê †®Ö®µÖÃÖÖ¬ÖÖ¸ÞÖ ´ÖÆ¢¾Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ ÆÖêÞÖÖ¸ †ÖÆê.

3) ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ¯ÖÎÛú»¯ÖÖŸÖ ÃÖÓ³ÖÖ¾µÖ ¾ÖÖœ : µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ´Öãôê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö×¾ÖÂÖµÖÛú ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ»ÖÖ µÖÖ¯Öãœê ×¾Ö¿ÖêÂÖ ÝÖŸÖß ¯ÖÎÖ¯ŸÖ ÆÖê‡Ô»Ö, Æß µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öß ×ŸÖÃÖ¸ß ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¾Ö »ÖõÖÞÖßµÖ ˆ¯Ö»Ö²¬Öß ÆÖêµÖ. Æê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö×¾ÖÂÖµÖÛú “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ ÃŸÖ¸Ö¾Ö¸ †ÖµÖÖê×•ÖŸÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»µÖÖ´Öãôê •ÖÝÖÖ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ³ÖÖÝÖÖÓŸÖᯙ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛú µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ¾Ö¸ ´ÖÖêšµÖÖ ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ »ÖõÖ ÛêÓúצŸÖ Ûú¸ŸÖß»Ö, †¿Öß ¯Ö׸×ã֟Öß ×®Ö´ÖÖÔÞÖ —ÖÖ»Öß †ÖÆê. ŸÖÃÖê“Ö Æê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö×¾ÖÂÖµÖÛú “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö †Öӟָ׾ֿ֪ÖÖÜÖßµÖ Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“Öê †ÃÖ»µÖÖ®Öê ŸÖ¢¾Ö–Ö, ÃÖÖ×ÆןµÖÛú, ³ÖÖÂÖÖ¿ÖÖÃ¡Ö–Ö ¾Ö Ûú»ÖÖŸÖ•–Ö µÖÖÓ“µÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖá֖Ö, ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖá֖Ö, ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ‡×ŸÖÆÖÃÖÛúÖ¸ µÖÖÓÃÖÖ¸ÜÖê ×¾Ö×¾Ö¬Ö ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¿ÖÖáÖÖÓŸÖᯙ ŸÖ•–Ö ¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛú ¾Ö ´ÖÖ®µÖ¾Ö¸ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛú¤êÜÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö †ÓÝÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÜÖÖê»Ö †³µÖÖÃÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ¾ÖêÝÖ¾ÖêÝÖôê ¯ÖÎÝÖŸÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ¯ÖÎÛú»¯Ö •ÖÝÖÖŸÖß»Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖÓ“µÖÖ ¾Ö ¯ÖδÖãÜÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ÃÖÓãÖÖÓ“µÖÖ¾ÖŸÖß®Öê ÛúÖµÖÖÔ×®¾ÖŸÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ¯ÖξÖé¢Ö ÆÖêŸÖß»Ö; †¿Öß †Ö¿ÖÖ¤ÖµÖÛú †¾ÖãÖÖ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ —ÖÖ»Öß †ÖÆê. µÖÖ´Öãôê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö×¾ÖÂÖµÖÛú †³µÖÖÃÖÖ“Öê ¾Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ“Öê þֹý¯Ö ˆŸÖ¸Öê¢Ö¸ ¾µÖÖ¯ÖÛú ÆÖêŸÖ •ÖÖ‰ú®Ö µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ»ÖÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÖÖ®µÖŸÖÖ ¾Ö ¯ÖÎןÖÂšÖ ¯ÖÎÖ¯ŸÖ ÆÖêŸÖ •ÖÖ‡Ô»Ö, †¿Öß ÃÖãד֮ÆÓê פÃÖæ »ÖÖÝÖ»Öß †ÖÆêŸÖ. †¿ÖÖ ²ÖÆã¿ÖÖÜÖßµÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ¯ÖÎÛú»¯ÖÖ´Öãôê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö×¾ÖÂÖµÖÛú –ÖÖ®ÖÖ´Ö¬µÖê †ŸµÖÓŸÖ ´ÖÖê»ÖÖ“Öß ³Ö¸ ¯Ö›æ®Ö ‹Ûú ¾Öî׿Ö™µÖ¯ÖæÞÖÔ ÃÖ´ÖÖ•Ö ´ÆÞÖæ®Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö •ÖÝÖÖ¯Öãœê µÖêÞÖÖ¸ †ÖÆê, Æß ‘Ö™®ÖÖ •Öî®ÖÖÓ“µÖÖ ¤é™߮Öê ‹êןÖÆÖ×ÃÖÛú ´ÖÆ¢¾ÖÖ“Öß †ÖÆê.

4) †³µÖÖÃÖ õÖê¡ÖÖŸÖ ÛúÖê»ÆÖ¯Öæ¸ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ“ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö : µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ´Öãôê ¯Ö¸¤ê¿ÖßµÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ“Öê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö×¾ÖÂÖµÖÛú ¯ÖΟµÖõÖ †³µÖÖÃÖÖ“Öê ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ õÖê¡Ö ×¾ÖßÖéŸÖ ÆÖê‰ú®Ö, ŸµÖÖŸÖ ¤×õÖÞÖêŸÖᯙ ÛúÖê»ÆÖ¯Öæ¸ ----- ÃÖÖÓÝÖ»Öß ---- ²ÖêôÝÖÖ¾Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ“ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö ÆÖê‡Ô»Ö, Æß µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öß “ÖÖî£Öß ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ ˆ¯Ö»Ö²¬Öß ÆÖêµÖ. †Ö•Ö¯ÖµÖÕŸÖ ¯ÖãÂÛúô¿ÖÖ ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ÃÖ´ÖÖ•Ö --- ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ“Öê †³µÖÖÃÖõÖê¡Ö ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ ´Öãܵ֟Ö: ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ¯Ö㸟Öê“Ö ´ÖµÖÖÔפŸÖ —ÖÖ»Öê»Öê †ÖÆê, Æß ¾ÖßÖã×ã֟Öß “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖᯙ ²ÖÆãŸÖÖÓ¿Öß ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖÓ¾Öºþþ®Ö ïÖ™ ÆÖêŸÖê; ¯Ö¸ÓŸÖã •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê µÖ£ÖÖ£ÖÕ †ÖÛú»Ö®Ö ÆÖêÞµÖÖÃÖÖšß ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö¯ÖδÖÖÞÖê“Ö •Öî®Ö »ÖÖêÛúÃÖÓܵÖÖ ´ÖÖêšµÖÖ ¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ ÛêÓúצŸÖ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ ‡ŸÖ¸ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖÓ“ÖÖ¤êÜÖᯙ †³µÖÖÃÖ Ûú¸ÞÖê ×®ÖŸÖÖÓŸÖ †Ö¾Ö¿µÖÛú †ÖÆê, µÖÖ“Öß •ÖÖÞÖß¾Ö µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖᯙ “Ö“ÖêÔ´Öãôê —ÖÖ»Öß. †¿ÖÖ ×¾Ö³ÖÖÓÝÖÖ´Ö¬µÖê ´ÖÆÖ¸ÖÂ™Ò ¾Ö Ûú®ÖÖÔ™Ûú ¸Ö•µÖÖÓ“µÖÖ ÃÖß´Öê¾Ö¸ß»Ö ÛúÖê»ÆÖ¯Öæ¸ ---- ÃÖÖÓÝÖ»Öß ---- ²ÖêôÝÖÖ¾Ö ÆÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖ ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ¤é™߮Öê †ŸµÖÓŸÖ ¾Öî׿Ö™µÖ¯ÖæÞÖÔ †ÖÆê †ÃÖê ›Öò. ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ®Öß ¯Ö™¾Öæ®Ö פ»Öê. µÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖŸÖ •Öî®ÖÖÓ“Öß 10 ™ŒÛê »ÖÖêÛúÃÖÓܵÖÖ ÛêÓúצŸÖ —ÖÖ»Öß †ÃÖæ®Ö †ÃÖê •Öî®ÖÖÓ“Öê ÛêÓú¦ßÛú¸ÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ‡ŸÖ¸¡Ö †Öœôæ®Ö µÖêŸÖ ®ÖÖÆß. ŸÖÃÖê“Ö µÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖŸÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ¯ÖÎÖ´ÖãܵÖÖ®Öê ¿ÖêŸÖß ¾µÖ¾ÖÃÖÖµÖ Ûú¸ÞÖÖ¸Ö †ÖÆê †Ö×ÞÖ †¿ÖÖ ŸÖ·Æê“ÖÖ ¿ÖêŸÖÛú¸ß •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ †®µÖ¡Ö פÃÖæ®Ö µÖêŸÖ ®ÖÖÆ. ׿־ÖÖµÖ µÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖŸÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ¿ÖêŸÖß ¾µÖ¾ÖÃÖÖµÖÖ´Öãôê ×ãָ þֹý¯ÖÖ“ÖÖ †ÃÖ»µÖÖ®Öê •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß“µÖÖ †×³Ö¾Ö鬤߻ÖÖ µÖê£Öᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ®Öê ±úÖ¸ ´ÖÖêšµÖÖ ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ÆÖŸÖ³ÖÖ¸ »ÖÖ¾Ö»ÖÖ †ÖÆê. •Öî®Ö †Ö“ÖÖµÖÔ, •Öî®Ö ÃÖÖ¬Öæ, •Öî®Ö ³Ö¼Ö¸Ûú, •Öî®Ö ÝÖÎÓ£ÖÛúÖ¸ ¾Ö •Öî®Ö Ûú»ÖÖÛúÖ¸ µÖÖÓ“Öß ÝÖÖֿÖÖ»Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö µÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ®Öê ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÛúÖ»ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûê»Öß †ÃÖæ®Ö, ŸÖß †Ö•ÖŸÖÖµÖÖÝÖŸÖ †¾µÖÖÆŸÖ¯ÖÞÖê “ÖÖ»Öæ †ÖÆê. ŸµÖÖ“Ö¯ÖδÖÖÞÖê ¸Ö•ÖÛúßµÖ, ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú, †Ö×£ÖÔÛú, ¿ÖîõÖ×ÞÖÛú, ®ÖîןÖÛú †Ö¤ß õÖê¡ÖÖÓŸÖ †Ö´Ö •Ö®ÖŸÖê“ÖÖ ÃÖ¾ÖÖÕÝÖßÞÖ ×¾ÖÛúÖÃÖ ÆÖê‡Ô»Ö, †¿Öß ×“Ö¸ÓŸÖ®Ö Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“µÖÖ ×¾Ö¬ÖÖµÖÛú ÛúÖµÖÖÔ“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö ¯ÖÎãÖÖ×¯ÖŸÖ Ûú¹ý®Ö µÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖŸÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ®Öê ´ÖÖ®ÖÖ“Öê ãÖÖ®Ö ×´Öô×¾Ö»Öê †ÖÆê. µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ ÝÖÖê™ßÓ“Öê µÖ£ÖÖ£ÖÕ †ÖÛú»Ö®Ö ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ®ÖÖ µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ´Öãôê ¯ÖÎ£Ö´Ö“Ö —ÖÖ»µÖÖ®Öê ŸµÖÖÓ“ÖÖ †ÖêœÖ µÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖŸÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖÛú›ê »ÖÖÝÖê»Ö †¿Öß ¯Ö׸×ã֟Öß ×®Ö´ÖÖÔÞÖ —ÖÖ»Öß †ÖÆê.

5) •Öî®ÖÖÓ“µÖÖ •Öß¾Ö®Ö¯Ö¬¤ŸÖß“µÖÖ †³µÖÖÃÖÖÃÖ “ÖÖ»Ö®ÖÖ : µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ´Öãôê ÃÖ¾ÖÔÃÖÖ´ÖÖ®µÖ •Öî®Ö »ÖÖêÛúÖÓ“µÖÖ ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ •Öß¾Ö®Ö¯Ö¬¤ŸÖß“ÖÖ ¾Ö •Öß¾Ö®ÖÛδÖÖ“ÖÖ ¿ÖÖáÖßµÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö †³µÖÖÃÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ×¾Ö×¾Ö¬Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö¯ÖÎÛú»¯Ö ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ¤ê¿ÖÖÓŸÖß»Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖÓÛú›æ®Ö µÖÖ¯Öãœê »Ö¾ÖÛú¸“Ö ÛúÖµÖÖÔ×®¾ÖŸÖ ÆÖêŸÖß»Ö, †¿Öß †Ö¿ÖÖ¤µÖÛú ¯Ö׸×ã֟Öß ×®Ö´ÖÖÔÞÖ —ÖÖ»Öß Æß µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öß ¯ÖÖ“Ö¾Öß ÜÖÖÃÖ ¾ÖÖÜÖÖÞÖÞµÖÖÃÖÖ¸ÜÖß ˆ¯Ö»Ö²¬Öß ÆÖêµÖ. •ÖÝÖÖ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ³ÖÖÝÖÖÓŸÖ ¯ÖÃÖ¸»Ö껵ÖÖ ×¾Ö׳֮®Ö þֹý¯ÖÖ“µÖÖ †»¯ÖÃÖÓÜµÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖÓ´Ö¬µÖê ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ÆÖ †®ÖêÛú ¤é×™ӮÖß †ÝÖ¤ß ¾Öî׿Ö™µÖ¯ÖæÞÖÔ ÃÖ´ÖÖ•Ö †ÖÆê. ¯ÖΟµÖõÖ ¤î®ÖÖÓפ®Ö †Ö“Ö¸ÞÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ †ŸµÖÓŸÖ †¾Ö‘Ö› ÃÖ´Ö•Ö»µÖÖ ÝÖê»Ö껵ÖÖ, ¯ÖÞÖ †×ŸÖ¿ÖµÖ ¯ÖοÖÓÃÖ®ÖßµÖ †¿ÖÖ †×ÆÓÃÖÖ ŸÖ¢¾ÖÖ“Öê ÃÖ¾ÖÔ ²ÖÖ•ÖæÓ®Öß ¾Ö ÛúÖ™êÛúÖ긯ÖÞÖê ¯ÖÖ»Ö®Ö Ûú¹ý®Ö µÖ¿ÖþÖ߸ߟµÖÖ †Ö¯Ö»Öê •Öß¾Ö®Ö ¾µÖŸÖßŸÖ Ûú¸ÞÖÖ¸Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ÆÖ •ÖÝÖÖŸÖ»ÖÖ ‹Ûú´Öê¾Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö †ÖÆê. ŸÖÃÖê“Ö µÖÖ †×ÆÓÃÖÖ׬ÖךŸÖ •Öß¾Ö®Ö¯Ö¬¤ŸÖß“Öê †ÝÖ¤ß ¯ÖÎןÖÛæú»Ö ¯Ö׸×ã֟Öߟ֤êÜÖß»Ö ×®Öš֯Öæ¾ÖÔÛú ¯ÖÖ»Ö®Ö Ûú¹ý®Ö †Ö¯Ö»Öê †×ß֟¾Ö ¿ÖŸÖÛúÖ®Öã¿ÖŸÖÛê ×®Ö¸ÓŸÖ¸¯ÖÞÖê ×™Ûú×¾ÖÞÖÖ¸Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ÆÖ ‹Ûú´Öê¾Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö †ÖÆê. ׿־ÖÖµÖ †Ö¯Ö»µÖÖ †×ÆÓÃÖÖ´ÖµÖ ¬Ö´ÖÖÔ“Öê þ֟ÖÓ¡Ö †×ß֟¾Ö †²ÖÖ×¬ÖŸÖ šê¾Öæ®Ö¤êÜÖᯙ •ÖÝÖÖ“Öß ÃÖÓÃÛéúŸÖß ÃÖ¾ÖÔŸÖÖê¯Ö¸ß ÃÖ´Ö鬤 Ûú¸ÞµÖÖ´Ö¬µÖê †Ö¯Ö»µÖÖ »ÖÖêÛúÃÖÓܵÖꓵÖÖ ´ÖÖ®ÖÖ®Öê ×ÛúŸÖßŸÖ¸ß ¯Ö™ßÓ®Öß ×¾Ö»ÖÖê³Ö®ÖßµÖ ¾Ö דָôָÞÖßµÖ µÖ¿Ö ÃÖÓ¯ÖÖ¤®Ö Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖ †»¯ÖÃÖÓÜµÖ †¿ÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖÃÖÖ¸ÜÖê ¤ãÃÖ¸ê ˆ¤ÖƸÞÖ •ÖÝÖÖ“µÖÖ ‡×ŸÖÆÖÃÖÖŸÖ †Öœôæ®Ö µÖêŸÖ ®ÖÖÆß. ´ÆÞÖæ®Ö ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ¤ê¿ÖÖÓŸÖᯙ †ŸµÖÓŸÖ •ÖÖÝÖ¹ýÛú ¾Ö ו֖ÖÖÃÖæ †¿ÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¿ÖÖá֖ÖÖÓ“Öê †Ö×ÞÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ: ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö–Ö ¾Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖÃ¡Ö–Ö µÖÖÓ“Öê •Öî®ÖÖÓ“µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ£Öî¾Ö †×ÆÓÃÖÖ¯ÖγÖÖ×¾ÖŸÖ •Öß¾Ö®ÖÖ“Öê †Ö×ÞÖ ´Öãܵ֟Ö: ŸµÖÖ¾Ö¸ †Ö¬ÖÖ¸»Öê»Öê †Ö“Öָ׮ִֵÖ, ¸ßןÖ׸¾ÖÖ•Ö, ÃÖÓÃÛúÖ¸, †ÖÆÖ¸, ¸ÖÆÞÖß, ¯ÖÖê¿ÖÖÜÖ, ¾µÖ¾ÖÃÖÖµÖ, ³ÖÖÂÖÖ, ¾ÖÖÝÖÞÖæÛú, ÝÖéƸ“Ö®ÖÖ, ÝÖéÆÃÖ•ÖÖ¾Ö™, ´Ö®ÖÖê¸Ó•Ö®ÖÖ“Öê ¯ÖÎÛú¸ †Ö¤ß ÃÖ´ÖÖוÖÛú ²ÖÖ²ÖßÓ“Öê ¾Ö ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®ÖÖ“Öê ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖŸ´ÖÛú †¬µÖµÖ®Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¯ÖÎÛúÖ»¯ÖÖÓ«Ö¸ê Ûú¸ÞµÖÖÛú›ê ¾Ö ŸµÖÖÃÖÖšß ³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ³ÖÖÝÖÖÓŸÖ ¯ÖΟµÖõÖ ¸ÖÆæ®Ö †×¬ÖÛéúŸÖ ´ÖÖ×ÆŸÖß ‘ÖêÞµÖÖÛú›ê †ÖŸÖÖ »ÖõÖ ¾Öô»Öê †ÖÆê. †ÃÖê ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¿ÖÖÃ¡Ö–Ö •Öî®ÖÖÓ“Öß •Öß¾Ö®Ö¯Ö¬¤ŸÖß •ÖÖÞÖÞµÖÖÃÖÖšß »Ö¾ÖÛú¸“Ö ³ÖÖ¸ŸÖÖÛú›ê µÖê‰ú »ÖÖÝÖŸÖß»Ö; ŸµÖÖ´Öãôê ÃÖÖÆוÖÛú“Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ¾Ö¸“Öß •Ö²ÖÖ²Ö¤Ö¸ß ±úÖ¸ ´ÖÖêšµÖÖ ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ¾ÖÖœ»Öß †ÖÆê, Æê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ®Öê Ÿ¾Ö¸ßŸÖ •ÖÖÞÖæ®Ö ‘ÖêÞÖê †ŸµÖÓŸÖ †Ö¾Ö¿µÖÛú —ÖÖ»Öê †Æê.

…9…

•Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö : ‹Ûú þ֟ÖÓ¡Ö †¬µÖµÖ®Ö --- ×¾ÖÂÖµÖ

(¯ÖãÞÖê µÖê£Öß»Ö ×ŸÖÃÖ·µÖÖ ´ÖÆÖ¸ÖÂ™Ò •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ ÃÖÓ´Öê»Ö®Ö¯ÖÎÃÖÓÝÖß Ã£ÖÖ®ÖßÛú ´ÖÆÖ¸ÖÂ™Ò •Öî®Ö ÃÖÓÖÃÛéúןÖÛú ´ÖÓ›ôÖŸÖ±êÔú ‘ ´ÖÆÖ¸ÖÂ™Ò †Ö×ÞÖ •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß’ ÆÖ ÃÖ¾ÖÖÕÝÖÃÖãÓ¤¸ ×¾Ö¿ÖêÂÖÖÓÛú ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ. ŸµÖÖ“Öê ÃÖÓ¯ÖÖ¤®Ö ¯ÖÎ×£ÖŸÖµÖ¿Ö ×¾Ö“ÖÖ¸¾ÖÓŸÖ ¾Ö ÃÖÓ´Öê»Ö®ÖÖ“Öê ¯ÖδÖãÜÖ ÃÖæ¡Ö¬ÖÖ¸ ›Öò. ´ÖÖ. ¯Ö. ´ÖÓÝÖã›Ûú¸ µÖÖÓ®Öß Ûê»Öê †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖŸÖᯙ ²ÖÆã³ÖÖÝÖ »ÖêÜÖ ´ÖÆÖ¸Ö™ÒÖŸÖᯙ ÃÖã¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ •Öî®Ö - •Öî®ÖêŸÖ¸ ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ“µÖÖ ¾Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ“µÖÖ »ÖêÜÖÞÖߟÖæ®Ö ˆŸÖ¸»Öê»Öê †ÃÖ»µÖÖ®Öê ¾ÖÖ“Ö®ÖßµÖ †ÃÖê“Ö †ÖÆêŸÖ. µÖÖ ¤é™ßê®Öê ¯ÖÎßÖãŸÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖÖÓÛú ÜÖ×“ÖŸÖ“Ö ÃÖÓÝÖÎÖÊ †ÃÖæ®Ö ÊÖ ÃÖÓ´Öê»Ö®ÖÖ“Öß ‹Ûú ×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ¯Ö»Ö²¬Öß ´ÆÞÖŸÖÖ µÖê‡Ô»Ö. µÖÖÃÖÖšß ÃÖÓ¯ÖÖ¤Ûú ŸÖ£ÖÖ ´Ö. •Öî®Ö ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú ´ÖÓ›ôÖ®Öê ‘ÖêŸÖ»Ö껵ÖÖ †£ÖÛú ¯Ö׸ÁÖ´ÖÖ²Ö§»Ö ¾ÖÖ“ÖÛú¾ÖÝÖÔ ŸµÖÖÓ®ÖÖ ¬Ö®µÖ¾ÖÖ¤ פ»µÖÖ׿־ÖÖµÖ ¸ÖÆÞÖÖ¸ ®ÖÖÆß. µÖÖŸÖᯙ ÛúÖÆß ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ »ÖêÜÖ ¾Ö ŸµÖÖŸÖᯙ ˆ»»ÖêÜÖ×®ÖµÖ ³ÖÖÝÖ ‘ ÃÖ®´Öן֒ “µÖÖ ¾ÖÖ“ÖÛúÖÓÃÖÖšß µÖ£ÖÖãÖÖ®Ö ¤êŸÖ ¸ÖÆæ. ŸµÖÖ¯ÖîÛúß ›Öò. ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ“ÖÖ »ÖêÜÖ µÖê£Öê ÃÖÖ³ÖÖ¸ ˆ¨éŸÖ Ûú¸ßŸÖ †ÖÆÖêŸÖ.)

¯ÖÎÖ“µÖÖ×¾ÖªÖ --- †¬µÖµÖ®ÖÖŸÖæ®Ö ¯ÖÎÝÖŸÖß

‹ÛúÖê×ÞÖÃÖÖ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ“µÖÖ ˆ¢Ö¸Ö¬ÖÖÔ¯ÖÖÃÖæ®Ö ‡ÓÝ»ÖÓ›, ±Ï®ÃÖ, •Ö´ÖÔ®Öß †Öפ ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ¤ê¿ÖÖÓŸÖß»Ö ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ®Öß ŸÖãÛÔãÖÖ®Ö --- ‡×•Ö¯ŸÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö £Öê™ ³ÖÖ¸ŸÖ, “Öß®Ö, •Ö¯ÖÖ®Ö¯ÖµÖÕŸÖ“µÖÖ ¯ÖÖî¾ÖÖÔŸµÖ ¤ê¿ÖÖÓŸÖᯙ ÃÖÓÃÛéúŸÖß“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ²ÖÖ•ÖæÓ“ÖÖ ÃÖÓÖÝÖÖê¯ÖÖÓÝÖ †³µÖÖÃÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ´ÖÖêšµÖÖ ˆŸÃÖÖÆÖ®Öê ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ Ûê»Öß †Ö×ÞÖ †¿ÖÖ †³µÖÖÃÖÖ»ÖÖ ‘ ¯ÖÎÖ“µÖÖ×¾ÖªÖ †¬µÖµÖ®Ö ’ (†Öê׸‹Ó™»Ö ٛߕÖË ) †ÃÖê ÃÖ¾ÖÔÃÖÖ¬ÖÖ¸ÞÖ ®ÖÖ¾Ö ×¤»Öê; ¯Ö¸ÓŸÖã »Ö¾ÖÛú¸“Ö †¿ÖÖ ¯ÖÎÖ“µÖÖ×¾ÖªÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ“Öê õÖê¡Ö †ŸµÖÓŸÖ ×¾ÖßÖéŸÖ ¾Ö ¾µÖÖ¯ÖÛú †ÃÖ»µÖÖ“Öê ×®Ö¤¿ÖÔ®ÖÖÃÖ †Ö»µÖÖ®Öê ¯ÖÎÖ“µÖÖ×¾ÖªÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ“Öß ÛúõÖÖ ×¾Ö׿Ö™ ¤ê¿ÖÖ¯Ö㸟Öß ´ÖÖµÖÖÔפŸÖ šê¾ÖÞµÖÖ“Öß ¯ÖΣÖÖ ÃÖã¹ý —ÖÖ»Öß †Ö×ÞÖ ŸµÖÖŸÖæ®Ö ‘ ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ×¾ÖªÖ ’ (Indology), ‘ ד֮Öß ×¾ÖªÖ ’ (Sinology), ‘×´ÖáÖß ×¾ÖªÖ’ (Egyptology) †ÃÖê ¯ÖÎÖ“µÖÖ×¾Öªê“Öê þ֟ÖÓ¡Ö †³µÖÖÃÖ ---- ×¾ÖÂÖµÖ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ —ÖÖ»Öê. †¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê ‘ ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ×¾Öªê’ “µÖÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ»ÖÖ ÝÖŸÖß ×´ÖôÖ»µÖÖ®ÖÓŸÖ¸ µÖÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ“Öê õÖê¡Ö¤êÜÖᯙ †×ŸÖ¿ÖµÖ ×¾Ö¿ÖÖ»Ö †ÖÆê †Ö×ÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖß“ÖÖ ³ÖÖÝÖ †ÃÖ»Öê»Öß •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÛúÖôÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö †ŸµÖÓŸÖ ÃÖ´Ö鬤 †ÖÆê, µÖÖ ÝÖÖê™ߓÖß ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ®ÖÖ ÜÖÖ¡Öß ¯Ö™»Öß; ŸµÖÖ´Öãôê •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß“µÖÖ †¬µÖµÖ®ÖÖÃÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ “ÖÖ»Ö®ÖÖ ×´ÖôÖ»Öß †Ö×ÞÖ ŸµÖÖŸÖ®Öæ“Ö •Öî®Ö --- ×¾ÖªÖ (Jainology) µÖÖ Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö †³µÖÖÃÖ --- õÖê¡ÖÖ»ÖÖ ÃÖÖ¾ÖÔסÖÛú ´ÖÖ®µÖŸÖÖ ×´ÖôÖ»Öß.

‘•Öî®Ö×¾ÖªÖ’ †¬µÖµÖ®ÖÖŸÖ ‘ •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖÖ’ “µÖÖ Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö †³µÖÖÃÖÖ»ÖÖ ´ÖÖ®µÖŸÖÖ

†¿ÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ê ‘•Öî®Ö×¾ÖªÖ’ µÖÖ Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö ×¾ÖÂÖµÖÖ“Öê †¬µÖµÖ®Ö ¾Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ õÖê¡ÖÖŸÖᯙ ¾Ö ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖß»Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ×¾ÖªÖ¯Ößšê ¾Ö ¯ÖÎÝÖŸÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ÃÖÓãÖÖ µÖÖÓ´Ö¬Öæ®Ö ÃÖã¹ý —ÖÖ»Öê. ÃÖÖÆוÖÛú“Ö †¿ÖÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ´Ö¬µÖê ‘ •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ ¾Ö ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö’ µÖÖ“ÖÖ †³µÖÖÃÖ †ÃÖê ÃÖ´ÖßÛú¸ÞÖ ¤éœ —ÖÖ»Öê.

¯ÖÞÖ •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ ¾Ö ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö µÖÖÓ“µÖÖ ÃÖ¾ÖÕÛúÂÖ †¬µÖµÖ®ÖÖÃÖÖšß ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ¯Öã¸ÖŸÖ®Ö ÛúÖ»ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ¾ÖêÝÖ¾ÖêÝÖôµÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖÓŸÖ ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ³ÖÖÂÖÖÓŸÖß»Ö ×¾Ö¿ÖÖ»Ö ¾Ö ´ÖÖî×»ÖÛú þֹý¯ÖÖ“µÖÖ •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖÖ“ÖÖ ³ÖÖÂÖÖ, †Ö¿ÖµÖ, ×®Ö¹ý¯ÖÞÖ †Ö¤ß ÃÖ¾ÖÔ ¤é™ßÓ®Öß †³µÖÖÃÖ Ûú¸ÞÖê †ÝÖ¤ß †ÝÖŸµÖÖ“Öê —ÖÖ»Öê ¾Ö ŸµÖÖŸÖæ®Ö“Ö ‘ •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ’ ÆÖ ×¾ÖÂÖµÖ ‘ •Öî®Ö×¾Öªê ’ “ÖÖ ‹Ûú ÜÖÖÃÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖ ´ÆÞÖæ®Ö ¯ÖÎןÖךŸÖ —ÖÖ»ÖÖ. µÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ»ÖÖ ˆ¢Ö¸Öê¢Ö¸ ÃÖ¾ÖÔ¡Ö ˆ¢Öê•Ö®Ö ×´ÖôÖ»µÖÖ®Öê †Ö×ÞÖ ŸµÖÖŸÖæ®Ö †Ö¬µÖÖן´ÖÛú, ¾Öî–ÖÖ×®Ö ¾Ö ÃÖÖ×ÆןµÖÛú ×¾ÖÂÖµÖÖÓ¾Ö¸ß»Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ³ÖÖÂÖÖÓŸÖᯙ †×³Ö•ÖÖŸÖ ÝÖÎÓ£Ö ×¾Ö¯Öã»Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ —ÖÖ»µÖÖ®Öê ‘ •Öî®Ö×¾Öªê’ “µÖÖ †³µÖÖÃÖÖ´Ö¬µÖê ‘ •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ’ µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ»ÖÖ ÜÖÖÃÖ ´ÖÖ®ÖÖ“Öê ãÖÖ®Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê.

‘ •Öî®Ö Ûú»ÖÖ’ µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ»ÖÖÆß ¯ÖÎןÖšÖ

†¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê ‘ •Öî®Ö×¾ÖªêÓ’ “µÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖ ‘ •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ ¾Ö ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö ’ †Ö×ÞÖ ‘ •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ’ µÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÜÖÖê»Ö †³µÖÖÃÖ ¾Ö ¿ÖÖáÖßµÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ“Öß ¯ÖÎÝÖŸÖß —ÖÖ»µÖÖ®ÖÓŸÖ¸ ‘ •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß’ “Ö ¯ÖÎÝÖ»³Ö þֹý¯Ö ¯ÖγÖÖ¾Öß ¸ßŸÖß®Öê ¯ÖÎÛú™ Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖ ¾ÖÖßÖãÛú»ÖÖ, ׿ֻ¯ÖÛú»ÖÖ, ´ÖæןÖÔÛú»ÖÖ, ד֡ÖÛú»ÖÖ †Ö¤ß Ûú»ÖÖÓ“ÖÖ ¿ÖÖáÖßµÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö ÃÖÖÛú»µÖÖ®Öê †³µÖÖÃÖ —ÖÖ»µÖÖÜÖê¸ß•Ö •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß“Öê µÖ£ÖÖ£ÖÔ ´ÖÆ¢¾Ö ¾Ö ן֮Öê ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖß ÃÖ¾ÖÔŸÖÖê¯Ö¸ß ÃÖ´Ö鬤 ¾Ö ×¾ÖÛú×ÃÖŸÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß †¾µÖÖÆŸÖ¯ÖÞÖê Ûê»Öê»Öê †ŸÖã»Ö®ÖßµÖ µÖÖêÝÖ¤Ö®Ö µÖÖÓ“Öê ÃÖ´µÖÛË †ÖÛú»Ö®Ö ÆÖêÞÖÖ¸ ®ÖÖÆß µÖÖ“Öß ¯ÖæÞÖÔ •ÖÖÞÖß¾Ö —ÖÖ»µÖÖ®Öê ‘•Öî®Ö Ûú»ÖÖ’ µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ“µÖÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ»ÖÖ ¾Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ»ÖÖ ÆôæÆôæ ¯ÖÎÖêŸÃÖÖÆ®Ö ×´Öôæ »ÖÖÝÖ»Öê. ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÆÞÖ•Öê ‘ •Öî®Ö Ûú»ÖÖ’ µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ®ÖÖ †¬µÖµÖ®ÖÖÃÖÖšß ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ ÛêÓú¦ ¾Ö ¸Ö•µÖ ¿ÖÖÃÖ®ÖÖ“µÖÖ †ÜÖŸµÖָߟÖᯙ ¯Öã¸ÖŸÖ¢¾Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ ¾Ö ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ¾ÖßÖãÃÖÓÝÖÎÆÖ»ÖµÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖ µÖÖÓ®Öß ×¾ÖªÖ¯Ößšê ¾Ö ¯ÖÎÝÖŸÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ÃÖÓãÖÖ µÖÖÓ“µÖÖ ²Ö¸Öê²Ö¸ß®Öê ˆ¤ÖƸßÖê, †ÖŸ´ÖßµÖŸÖê®Öê ¾Ö ×®Ö¸ÓŸÖ¸¯ÖÞÖê ´Ö¤ŸÖ Û껵ÖÖ®Öê •Öî®Ö×¾Öªê“ÖÖ ³ÖÖÝÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ‘ •Öî®Ö Ûú»ÖÖ’ µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ»ÖÖ ¯ÖÎןÖÂšÖ ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öß.

‘•Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ’ ---- †³µÖÖÃÖ¿ÖÖÜÖê“Öß ³Ö¸

†¿ÖÖ ŸÖ·Æê®Öê ‘ •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ ¾Ö ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö, ‘ •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ’ †Ö×ÞÖ ‘ •Öî®Ö Ûú»ÖÖ’ µÖÖ †³µÖÖÃÖ¿ÖÖÜÖÖÓ®ÖÖ •Öî®Ö׾֪ꓵÖÖ †³µÖÖÃÖõÖê¡ÖÖŸÖ ´ÖÆ¢¾Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ ÆÖêŸÖ †ÃÖŸÖÖ®ÖÖ“Ö •Öî®Ö ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö, ÃÖÖ×ÆŸµÖ ¾Ö Ûú»ÖÖ µÖÖÓÃÖָܵÖÖ ×“Ö¸ÓŸÖ®Ö ¾Ö ³ÖÖîןÖÛú þֹý¯ÖÖ“µÖÖ ÝÖÖê™ÓßÓ“Öß ×®Öš֯Öæ¾ÖÔÛú ¯ÖÎÝÖŸÖß ÃÖÖ¬ÖÞÖÖ¸ê ¾Ö µÖÖµÖÖêÝÖê ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖß ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê ÃÖ´Ö鬤 Ûú¸ÞÖÖ¸ê †Ö×ÞÖ †Ö¯Ö»ÖÖ ¬Ö´ÖÔ ¿ÖŸÖÛúÖ®Öã¿ÖŸÖÛê ×®Ö¸ÓŸÖ¸¯ÖÞÖê ×™Ûú×¾ÖÞÖÖ¸ê ‘ •Öî®Ö »ÖÖêÛú’ ¾Ö ‘ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö’ ´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö (Anthropology) ¾Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖÃ¡Ö (Sociology) µÖÖ †Ö¬Öã×®ÖÛú ÛúÖôÖŸÖ ×¾ÖÛú×ÃÖŸÖ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ¾Ö ¯ÖÎןÖÂšÖ ¯ÖÖ¾Ö»Ö껵ÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¿ÖÖáÖÖÓ“µÖÖ ¤é™ßÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö †³µÖÖÃÖ ÆÖêÞÖê †ÝÖ¤ß †ÝÖŸµÖÖ“Öê †ÖÆê, µÖÖ“Öß •ÖÖÞÖß¾Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖáÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ®ÖÖ, ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ: •Öî®Ö ׾֪ꓵÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¿ÖÖÜÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÖõÖê¯ÖÖ®Öê †³µÖÖÃÖ Ûê»Ö껵ÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ®ÖÖ ŸÖß¾ÖΟÖê®Öê ÆÖê‰ú »ÖÖÝÖ»Öß. µÖÖ •ÖÖ×ÞÖ¾ÖêŸÖæ®Ö“Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖáÖÖ“Öê ¯ÖÎÖ. ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ®Öß •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ÃÖ´ÖÖוÖÛú ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖ“Öê †¾Ö‘Ö› ÛúÖµÖÔ ‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®Ö 1944 ¯ÖÖÃÖæ®Ö 1950 ¯ÖµÖÕŸÖ †ŸµÖÓŸÖ ¯Ö׸ÁÖ´Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ¯Öã¸ê Ûê»Öê †Ö×ÞÖ ŸµÖÓÖ“µÖÖ ‘ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ÃÖ´ÖÖוÖÛú ÃÖ¾ÖêÔõÖÞÖ ’ (Jain Community : a Social Survey ) µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö¯Ö¸ ¯ÖβÖÓ¬ÖÖ»ÖÖ ´ÖãÓ²Ö‡Ô ×¾ÖªÖׯ֚֮Öê ÃÖ®Ö 1950 ÃÖÖ»Öß ‘ ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ®Öß •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ÃÖ´ÖÖוÖÛú ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖ“Öê †¾Ö‘Ö› ÛúÖµÖÔ ‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®Ö 1944 ¯ÖÖÃÖæ®Ö 1950 ¯ÖµÖÕŸÖ †ŸµÖÓŸÖ ¯Ö׸ÁÖ´Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ¯Öã¸ê Ûê»Öê †Ö×ÞÖ ŸµÖÓÖ“µÖÖ ‘ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ÃÖ´ÖÖוÖÛú ÃÖ¾ÖêÔõÖÞÖ ’ (Jain Community : a Social Survey ) µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö¯Ö¸ ¯ÖβÖÓ¬ÖÖ»ÖÖ ´ÖãÓ²Ö‡Ô ×¾ÖªÖׯ֚֮Öê ÃÖ®Ö 1950 ÃÖÖ»Öß ‘ ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ®Öß •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ÃÖ´ÖÖוÖÛú ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖ“Öê †¾Ö‘Ö› ÛúÖµÖÔ ‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®Ö 1944 ¯ÖÖÃÖæ®Ö 1950 ¯ÖµÖÕŸÖ †ŸµÖÓŸÖ ¯Ö׸ÁÖ´Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ¯Öã¸ê Ûê»Öê †Ö×ÞÖ ŸµÖÓÖ“µÖÖ ‘ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ÃÖ´ÖÖוÖÛú ÃÖ¾ÖêÔõÖÞÖ ’ (Jain Community : a Social Survey ) µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö¯Ö¸ ¯ÖβÖÓ¬ÖÖ»ÖÖ ´ÖãÓ²Ö‡Ô ×¾ÖªÖׯ֚֮Öê ÃÖ®Ö 1950 ÃÖÖ»Öß ‘ ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ®Öß •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ÃÖ´ÖÖוÖÛú ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖ“Öê †¾Ö‘Ö› ÛúÖµÖÔ ‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®Ö 1944 ¯ÖÖÃÖæ®Ö 1950 ¯ÖµÖÕŸÖ †ŸµÖÓŸÖ ¯Ö׸ÁÖ´Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ¯Öã¸ê Ûê»Öê †Ö×ÞÖ ŸµÖÓÖ“µÖÖ ‘ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ÃÖ´ÖÖוÖÛú ÃÖ¾ÖêÔõÖÞÖ ’ (Jain Community : a Social Survey ) µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö¯Ö¸ ¯ÖβÖÓ¬ÖÖ»ÖÖ ´ÖãÓ²Ö‡Ô ×¾ÖªÖׯ֚֮Öê ÃÖ®Ö 1950 ÃÖÖ»Öß ‘ ¯Öß‹“Ö.›ß.’ Æß ¯Ö¤¾Öß ¯ÖÎ¤Ö®Ö Ûê»Öß. µÖÖ´Öãôê ÃÖÖÆוÖÛú“Ö ‘ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö’ µÖÖ Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö †³µÖÖÃÖ×¾ÖÂÖµÖÖ»ÖÖ ´ÖÖ®µÖŸÖÖ ×´ÖôÖ»Öß †Ö×ÞÖ •Öî®Ö ׾֪ꓵÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖ •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ ¾Ö ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö, •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ ¾Ö •Öî®Ö Ûú»ÖÖ µÖÖ †³µÖÖÃÖ¿ÖÖÜÖÖÓ´Ö¬µÖê ‘ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö’ µÖÖ ®Ö¾Öß®Ö ¿ÖÖÜÖê“Öß ³Ö¸ ¯Ö›»Öß.

³ÖÖ¸ŸÖÖ²ÖÖÆê¸ µÖÖ ¿ÖÖÜÖê“Öß »ÖÖêÛúׯÖε֟ÖÖ

ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖáÖßµÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö •Öî®ÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÖÛú»µÖÖ®Öê ×¾Ö“ÖÖ¸ Ûê»Öê»ÖÖ ¾Ö ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¤³ÖÖÔŸÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ÃÖ¾ÖÖÕÝÖßÞÖ ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ †ÃÖ»Öê»ÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ¾Ö¸“ÖÖ ›Öò. ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ“ÖÖ ÆÖ ÃÖ¾ÖÕÛúÂÖ Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“ÖÖ ¯Ö×Æ»ÖÖ --- ¾Ö×Æ»ÖÖ ¯ÖβÖÓ¬Ö »Ö¾ÖÛú¸ ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ ¾ÆÖ¾ÖÖ, †¿Öß ´ÖÖ®µÖ¾Ö¸ •Öî®Ö ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ“Öß ×¿Ö±úÖ¸ÃÖ ÆÖêŸÖß †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®ÖÖÃÖÖšß •Öî®Ö ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö ÃÖÓãÖÖ ¾Ö •Öî®Ö ×¾ÖÀ¾ÖÃŸÖ ÃÖÓãÖÖ µÖÖÓ“µÖÖÛú›ê ÃÖŸÖŸÖ ¯Öε֟®Ö Ûú¹ý®Ö¤êÜÖᯙ ŸÖê ¯Öε֟®Ö ±ú»Ö¦æ¯Ö —ÖÖ»Öê ®ÖÖÆߟÖ; ¯Ö¸ÓŸÖã †ŸµÖÓŸÖ ®Ö¾Öß®Ö Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“µÖÖ ¯ÖβÖÓ¬ÖÖ“µÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®ÖÖ“Öê †³µÖÖÃÖÖ“µÖÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö †ÃÖ»Öê»Öê †ÖŸµÖÓןÖÛú ´ÖÆ¢¾Ö »ÖõÖÖŸÖ ‘Öê‰ú®Ö ÜÖ㧠´ÖãÓ²Ö‡Ô ×¾ÖªÖׯ֚֮Öê ¿ÖŸÖÃÖÖÓ¾ÖŸÃÖ׸Ûú ´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ“ÖÖ ‹Ûú ³ÖÖÝÖ ´ÆÞÖæ®Ö 1956 ÃÖÖ»Öß ´ÖãÓ²Ö‡Ô“µÖÖ ¯ÖÖò¯µÖã»Ö¸ ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö ÃÖÓãÖêŸÖ±êÔú ÆÖ ¯ÖβÖÓ¬Ö ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ÜÖÖÃÖ †®Öã¤Ö®Ö פ»Öê. •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ¾Ö¸ß»Ö µÖÖ †×³Ö®Ö¾Ö ¾Ö †×¬ÖÛéúŸÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ 1959 ÃÖÖ»Öß —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®ÖÖ®ÖÓŸÖ¸ ´ÖÖ¡Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö¯Ö¸ †¬µÖµÖ®ÖÖ»ÖÖ ´Öãܵ֟Ö: ³ÖÖ¸ŸÖÖ²ÖÖÆê¸ß»Ö ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ¸Ö™ÒÖÓŸÖæ®Ö ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ —ÖÖ»Öß †Ö×ÞÖ †´Öê׸ÛúÖ, ‡ÓÝ»ÖÓ›, ±ÏÖ®ÃÖ, •Ö´ÖÔ®Öß †Ö¤ß ¯ÖÎÝÖŸÖ ¸Ö™ÒÖÓ“µÖÖ ¯ÖδÖãÜÖ ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖÓŸÖᯙ ´ÖÖ®µÖ¾Ö¸ ×¾Ö«Ö®Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛú ‘ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ’ “µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖÛú›ê ˆ¢Ö¸Öê¢Ö¸ †ÖÛéú™ ÆÖê‰ú »ÖÖÝÖ»Öê.

¤ãÃÖ·µÖÖ ´ÖÆÖµÖ㬤֮ÖÓŸÖ¸ •Ö®ÖŸÖê»ÖÖ ×ÆÓÃÖÖ“ÖÖ¸Ö¯ÖÖÃÖæ®Ö ¯Ö¸Ö¾Öé¢Ö Ûú¸ÞµÖÖ“Öß ×®ÖÛú› †ŸµÖÓŸÖ ŸÖß¾ÖΟÖê®Öê ³ÖÖÃÖæ »ÖÖÝÖ»µÖÖ®Öê ‘ †×ÆÓÃÖÖ ŸÖ¢¾ÖÖ“Öê ÃÖ¾ÖÖÔ£ÖÖÔ®Öê ¯ÖÖ»Ö®Ö Ûú¸ÞÖÖ¸Ö •ÖÝÖÖŸÖ»ÖÖ ‹Ûú´Öê¾Ö ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö’ ´ÆÞÖæ®Ö ¿ÖÖáÖßµÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö