‘ •Öî®Ö
ÃÖ´ÖÖ•Ö’ ×¾ÖÂÖµÖÖ¾Ö¸ß»Ö †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö
†¿ÖÖ
¸ßŸÖß®Öê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö¯Ö¸ †¬µÖµÖ®ÖÖÃÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ “ÖÖ»Ö®ÖÖ
×´ÖôÖ»µÖÖ´Öãôê ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ“Öê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ¾Ö¸ß»Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö --- ¯ÖÎÛú»¯Ö ÆÖŸÖß ‘Öê‰ú®Ö ŸµÖÖÓÃÖÖšß ³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ÛúÖÆß ³ÖÖÝÖÖÓŸÖ
¾ÖÖß־µÖ Ûú¹ý®Ö ´ÖÖ×ÆŸÖß ×´Öô×¾ÖÞµÖÖ“Öê ˆ¯ÖÛÎ´Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšßµÖ ÃŸÖ¸Ö¾Ö¸ ÝÖ껵ÖÖ
10 --- 15 ¾ÖÂÖÖÕ¯ÖÖÃÖæ®Ö ´ÖÖêšµÖÖ ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ÃÖã¹ý —ÖÖ»Öê. ÃÖÖÆוÖÛú“Ö †¿ÖÖ ˆ¯ÖÛδÖÖÓ“Öß ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ®ÖÖ
´ÖÖ×ÆŸÖß ¾ÆÖ¾Öß, ˆ¯ÖÛδÖÖÓ“ÖÖ ‹Ûú×¡ÖŸÖ ¾Ö ÃÖÖÛú»µÖÖ®Öê ×¾Ö“ÖÖ¸ ¾ÆÖ¾ÖÖ †Ö×ÞÖ
¯Öãœß»Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ“µÖÖ Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ¾Ö¸ ÜÖÖÃÖ ×¾Ö“Öָ׾Ö×®Ö´ÖµÖ ¾ÆÖ¾ÖÖ,
µÖÖÃÖָܵÖÖ ˆ§ê¿ÖÖÓ®Öß ¯ÖÎê׸ŸÖ ÆÖê‰ú®Ö ÛêÓúײÖ륅 µÖê£Öê פ. 27 ŸÖê 29 •Öæ®Ö
1985 µÖÖ ÛúÖ»ÖÖ¾Ö¬ÖßŸÖ ‘ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö’ µÖÖ ×¾ÖÂÖµÖÖ¾Ö¸ ¯Ö×Æ»Öê †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ ¾Ö
†Öӟָ׾ֿ֪ÖÖÜÖßµÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö ³Ö¸×¾ÖÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê.
Æê
“Ö“ÖÖÔÃÖ¡Ö ³Ö¸×¾ÖÞµÖÖŸÖ ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖ¯ÖßšÖ“µÖÖ ‘ ÃÖ´ÖÖוÖÛú
´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ’ ®Öê ¯ÖãœÖÛúÖ¸ ‘ÖêŸÖ»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ; ÛúÖ¸ÞÖ ÝÖ껵ÖÖ
15-20 ¾ÖÂÖÖÕ¯ÖÖÃÖæ®Ö µÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ´Ö¬µÖê •ÖÝÖÖŸÖᯙ †¬Öã×®ÖÛú ¯ÖÞÖ †»¯ÖÃÖÓܵÖÖ
†¿ÖÖ ¾Öî׿Ö™µÖ¯ÖæÞÖÔ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖÓ“Öê †¬µÖµÖ®Ö ¾Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖ¾Ö¸ ÜÖÖÃÖ ³Ö¸
¤êÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖ †ÖÆê. ŸÖê¾ÆÖ µÖÖ
¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ÆÖ †ŸµÖÓŸÖ ´ÖÆ¢¾ÖÖ“ÖÖ †»¯ÖÃÖÓܵÖ
ÃÖ´ÖÖ•Ö †ÃÖ»µÖÖ®Öê , µÖÖ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ®Öê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ¾Ö¸ †Ö¯Ö»Öê
×¾Ö¿ÖêÂÖ »ÖõÖ ÛêÓúצŸÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ Ûê»Öß ¾Ö †®ÖêÛú ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ---
¯ÖÎÛú»¯Ö ÆÖŸÖß ‘ÖêŸÖ»Öê †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ ´ÖÖ×ÆŸÖß µÖÖ
×¾Ö³ÖÖÝÖÖŸÖ»µÖÖ ‘ ÛêÓúײÖ륅 †ò£ ¸Öò¯ÖÖò»ÖÖò•Öß ’ µÖÖ
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö¯Ö¸ ¾Ö ´ÖÖ®µÖŸÖÖ¯ÖÎÖ¯ŸÖ ×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖ“µÖÖ ÜÖÖÃÖ †ÓÛúÖŸÖæ®Ö ¤êŸÖ
†ÃÖŸÖê. ŸÖê¾Æ ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖׯ֚֓ÖÖ ‘ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú
´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ’ Æê •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö×¾ÖÂÖµÖÛú ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ“Öê ‹Ûú
¯ÖδÖãÜÖ ÛêÓú¦ ²Ö®Ö»Öê †ÃÖ»µÖÖ®Öê ŸµÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ®Öê µÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö
Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖ •ÖÝÖÖŸÖß»Ö ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ®ÖÖ ¯ÖÎ£Ö´Ö ‹Ûú×¡ÖŸÖ †ÖÞÖ»Öê.
×¾Ö×¾Ö¬Ö
¤ê¿ÖÖÓ“µÖÖ ¯ÖÓ¬Ö¸Ö ×¾ÖªÖׯ֚ÖÓŸÖᯙ †ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ ´ÖÖ®µÖŸÖÖ¯ÖÎÖ¯ŸÖ †ÃÖê 25
×¾Ö«Ö®Ö, ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛú, »ÖêÜÖÛú ¾Ö ¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛú µÖÖÓ®ÖÖ µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖÃÖÖšß
¯ÖÖ“ÖÖ¸ÞÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê ÆÖêŸÖ.
†Ö¯Ö»µÖÖ ×¾Ö׿Ö™ †³µÖÖÃÖõÖê¡ÖÖŸÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ»»ÖêÜÖ×®ÖµÖ ÛúÖ´Ö×ÝÖ¸ß
Ûê»Öê»Öê, ×¾ÖªÖ×¯ÖšßµÖ ÃŸÖ¸Ö¾Ö¸ 15-20 ¾ÖÂÖêÔ »ÖêÜÖ®ÖÖ“ÖÖ, ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ“ÖÖ,
†¬µÖÖ¯Ö®ÖÖ“ÖÖ ¾Ö ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®ÖÖ“ÖÖ †®Öã³Ö¾Ö †ÃÖ»Öê»Öê †Ö×ÞÖ ÝÖ껵ÖÖ ÛúÖÆß
¾ÖÂÖÖÕ¯ÖÖÃÖæ®Ö ‘ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö’ ×¾ÖÂÖµÖÛú ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¯ÖÎÝÖŸÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö
¯ÖÎÛú»¯Ö ÆÖŸÖß ‘Öê‰ú®Ö ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê ÛúÖµÖÔ Ûú¸ßŸÖ †ÃÖ»Öê»Öê ܵÖÖŸÖ®ÖÖ´Ö
¯ÖÎÖ¬µÖÖ¯ÖÛú ¾Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛú µÖÖÓ“ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ
†Ö»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ. ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÆÞÖ•Öê ‘ •Öî®Ö
ÃÖ´ÖÖ•Ö’ ×¾ÖÂÖµÖÛú ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ“Öê †Öª ¯Öξ֟ÖÔÛú ¾Ö
¯ÖÎ×£ÖŸÖµÖ¿Ö »ÖêÜÖÛú ›Öò. ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ®ÖÖ µÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖᯙ †×¬ÖÛúÖ¸ß
¾µÖŒŸÖß ´ÆÞÖæ®Ö µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ»ÖÖ ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®Ö Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ÜÖÖÃÖ ¯ÖÖ“ÖÖ¸ÞÖ
Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê ÆÖêŸÖê. µÖÖ
“Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖÃÖÖšß ´ÖÖ®µÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Ö껵ÖÖ ¯ÖÓ¬Ö¸Ö ×¾ÖßÖéŸÖ ×®Ö²ÖÓ¬ÖÖÓ¾Ö¸
‹ÛæúÞÖ ÃÖÖŸÖ ÃÖ¡ÖÖÓ´Ö¬µÖê ÃÖ×¾Ößָ “Ö“ÖÖÔ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öß.
µÖÖ
†ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“µÖÖ ¯Ö×Æ»µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ´Öãôê ¤æ¸¯Ö׸ÞÖÖ´Öß †¿ÖÖ †®ÖêÛú
ÝÖÖê媧 ÃÖÖ¬µÖ —ÖÖ»µÖÖ Æê ×¾Ö¿ÖêÂÖ ÆÖêµÖ.
‘ •Öî®ÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú¤é™µÖÖ †³µÖÖÃÖ’ µÖÖ
›Öò. ×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ®Öß ÃÖã¹ý Ûê»Ö껵ÖÖ ®Ö¾Öß®Ö ×¾ÖÂÖµÖÖ»ÖÖ
†ÖÓŸÖ¸¸Ö™ÒßµÖ ´ÖÖ®µÖŸÖÖ ×´ÖôÖ»Öß, Æß µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“Öß ¯Ö×Æ»Öß ¯ÖδÖãÜÖ
ˆ¯Ö»Ö²¬Öß ÆÖêµÖ. µÖÖ´Öãôê •Öî®ÖÖÓ“Öê
ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖáÖßµÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö †¬µÖµÖ®Ö ¾Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ»ÖÖ ´ÖÆ¢¾Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ
—ÖÖ»Öê ¾Ö ¯ÖÎןÖš֤êÜÖß»Ö ×´ÖôÖ»Öß. ŸÖÃÖê“Ö µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ“µÖÖ †Ö¬ÖÖ¸Ö¾Ö¸
ÜÖÖÃÖ ŸÖµÖÖ¸ Ûê»Öê»ÖÖ ÝÖÎÓ£Ö ÛêÓúײÖÎ•Ö ×¾ÖªÖׯֱ֚֟êÔú »Ö¾ÖÛú¸“Ö ¯ÖÎÛúÖ¿ÖߟÖ
ÆÖêÞÖÖ¸ †ÖÆê. µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ´Öãôê
ÃÖÖ´ÖÖ®µÖŸÖ: •Öî®Ö׾֪ꓵÖÖ †Ö×ÞÖ ´Öãܵ֟Ö: •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö×¾ÖÂÖµÖÛú
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ»ÖÖ µÖÖ¯Öãœê ×¾Ö¿ÖêÂÖ ÝÖŸÖß ¯ÖÎÖ¯ŸÖ ÆÖê‡Ô»Ö †Ö×ÞÖ †ÃÖê ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö
--- ¯ÖÎÛú»¯Ö µÖÖ¯Öãœê ÜÖÖÃÖ Ûú¹ý®Ö †Öӟָ׾ֿ֪ÖÖÜÖßµÖ Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“Öê †ÃÖŸÖß»Ö
†ÃÖê ¯ÖΟµÖµÖÖÃÖ µÖêŸÖ †ÖÆê. †¿ÖÖ
²ÖÆã¿ÖÖÜÖßµÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ¯ÖÎÛú»¯ÖÖÓ´Öãôê •Öî®Ö×¾ÖÂÖµÖÛú ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú
–ÖÖ®ÖÖ´Ö¬µÖê †ŸµÖÓŸÖ ´ÖÖê»ÖÖ“Öß ³Ö¸ ¯Ö›æ®Ö ‹Ûú ¾Öî׿Ö™µÖ¯ÖæÞÖÔ ÃÖ´ÖÖ•Ö ´ÆÞÖæ®Ö
‘ •Öî®Ö
ÃÖ´ÖÖ•Ö’ •ÖÝÖÖ¯Öãœê µÖêÞÖÖ¸ †ÖÆê, Æß ‘Ö™®ÖÖ
•Öî®ÖÖÓ“µÖÖ ¤é™߮Öê ‹êןÖÆÖ×ÃÖÛú ´ÖÆ¢¾ÖÖ“Öß †ÖÆê.
†Ö¿ÖÖ¤ÖµÖÛú ³ÖÖ¾Öß ¯Ö׸×ã֟Öß
†Ö•Ö¯ÖµÖÕŸÖ
¯ÖãÂÛúô¿ÖÖ ¯ÖÖ׿“ÖÖ´ÖÖŸµÖ ÃÖ´ÖÖ•Ö--- ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ“Öê †³µÖÖÃÖõÖê¡Ö ˆ¢Ö¸
³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ ´Öãܵ֟Ö: ¸Ö•ÖãÖÖ®Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ¯Ö㸟Öê ´ÖÖµÖÖÔפŸÖ ÆÖêŸÖê; ¯Ö¸ÓŸÖã
•Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê µÖ£ÖÖ£ÖÕ †ÖÛú»Ö®Ö ÆÖêÞµÖÖÃÖÖšß •Öî®Ö »ÖÖêÛúÃÖÓܵÖÖ ´ÖÖêšµÖÖ
¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ ÛêÓúצŸÖ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ ‡ŸÖ¸ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖÓ“ÖÖ¤êÜÖᯙ †³µÖÖÃÖ
Ûú¸ÞÖê ×®ÖŸÖÖ®ŸÖ †Ö¾Ö¿µÖÛú †ÖÆê µÖÖ“Öß •ÖÖÞÖß¾Ö µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ´Öãôê —ÖÖ»Öß
†Ö×ÞÖ †¿ÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖÓ´Ö¬µÖê ÛúÖê»ÆÖ¯Öæ¸, ÃÖÖÓÝÖ»Öß, ²ÖêôÝÖÖ¾Ö ÆÖ ¯ÖΤê¿Ö
ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ¤é™߮Öê †ŸµÖÓŸÖ ¾Öî׿Ö™µÖ¯ÖæÞÖÔ †ÖÆê, †ÃÖê ›Öò.
×¾Ö»ÖÖÃÖ ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ®Öß “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖŸÖ ÃÖ¾ÖÖÕ®ÖÖ ¯Ö™¾Öæ®Ö פ»Öê; ÛúÖ¸ÞÖ µÖÖ
×¾Ö³ÖÖÝÖŸÖ •Öî®ÖÖÓ“Öß 10 ™ŒÛê »ÖÖêÛúÃÖÓܵÖÖ ÛêÓúצŸÖ —ÖÖ»Öß †ÃÖæ®Ö †ÃÖê
•Öî®ÖÖÓ“Öê ÛêÓú¦ßÛú¸ÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ‡ŸÖ¸¡Ö Ûãúšê †Öœôæ®Ö µÖêŸÖ ®ÖÖÆß. ŸÖÃÖê“Ö µÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖŸÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö
¯ÖÎÖ´ÖãܵÖÖ®Öê ¿ÖêŸÖß ¾µÖ¾ÖÃÖÖµÖ Ûú¸ÞÖÖ¸Ö †ÖÆê †Ö×ÞÖ †¿ÖÖ ŸÖ·Æê“ÖÖ ¿ÖêŸÖÛú¸ß
•Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ¿ÖêŸÖß ¾µÖ¾ÖÃÖÖµÖÖ´Öãôê ×ãָ þֹý¯ÖÖ“ÖÖ †ÃÖ»µÖÖ®Öê •Öî®Ö
ÃÖÓÃÛéúŸÖß“µÖÖ ÃÖÖŸÖŸµÖÖÃÖ ¾Ö ¯ÖÎÝÖŸÖßÃÖ ±úÖ¸ ´ÖÖêšµÖÖ ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ŸµÖÖÓ“ÖÖ
ÆÖŸÖ³ÖÖ¸ »ÖÖÝÖ»ÖÖ †ÖÆê. •Öî®Ö †Ö“ÖÖµÖÔ,
•Öî®Ö ³Ö¼Ö¸Ûú, •Öî®Ö ÃÖê®ÖÖ¯ÖŸÖß, •Öî®Ö ÝÖÎÓ£ÖÛúÖ¸ ¾Ö •Öî®Ö Ûú»ÖÖÛúÖ¸ µÖÖÓ“Öß
ÝÖÖֿÖÖ»Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö µÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ®Öê ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÛúÖôÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûê»Öß
†ÃÖæ®Ö ŸÖß †Ö•ÖŸÖÖµÖÖÝÖŸÖ †¾µÖÖÆŸÖ¯ÖÞÖê “ÖÖ»Öæ †Æê. ŸµÖÖ“Ö¯ÖδÖÖÞÖê ¸Ö•ÖÛúßµÖ, ÃÖ´ÖÖוÖÛú, †Ö×£ÖÔÛú, ¿ÖîõÖ×ÞÖÛú,
®ÖîןÖÛú †Ö¤ß õÖê¡ÖÖÓŸÖ †Ö´Ö •Ö®ÖŸÖê“ÖÖ ÃÖ¾ÖÖÕÝÖßÞÖ ×¾ÖÛúÖÃÖ ÆÖê‡Ô»Ö †¿ÖÖ
×“Ö¸ÓŸÖ®Ö Ã¾Öºþþ¯ÖÖ“µÖÖ ×¾Ö¬ÖÖµÖÛú ÛúÖµÖÖÔ“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö ¯ÖÎãÖÖ×¯ÖŸÖ Ûúºþþ®Ö µÖÖ
×¾Ö³ÖÖÝÖÖŸÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ®Öê ´ÖÖ®ÖÖ“Öê ãÖÖ®Ö ×´Öô×¾Ö»Öê †ÖÆê. µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ ÝÖÖê™ßÓ“Öê ¯ÖµÖÖÔ¯ŸÖ †ÖÛú»Ö®Ö
¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛúÖÓ®ÖÖ µÖÖ “Ö“ÖÖÔÃÖ¡ÖÖ´Öãôê ¯ÖÎ£Ö´Ö“Ö —ÖÖ»µÖÖ®Öê
ŸµÖÖÓ“ÖÖ †ÖêœÖ ÛúÖê»ÆÖ¯Öæ¸ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖŸÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖÓÛú›ê
»ÖÖÝÖê»Ö, †¿Öß †Ö¿ÖÖ¤ÖµÖÛú ¯Ö׸×ã֟Öß ×®Ö´ÖÖÔÞÖ —ÖÖ»Öß †ÖÆê.
†×ÆÓÃÖÖ ¯ÖγÖÖ×¾ÖŸÖ †•ÖÖê› •Öß¾Ö®Ö¯Ö¬¤ŸÖß
ŸµÖÖ“Ö¯ÖδÖÖÞÖê •ÖÝÖÖ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö
³ÖÖÝÖÖÓŸÖ ¯ÖÃÖ¸»Ö껵ÖÖ ×¾Ö׳֮®Ö þֺþþ¯ÖÖ“µÖÖ †»¯ÖÃÖÓÜµÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖÓ´Ö¬µÖê
³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ÆÖ †®ÖêÛú ¤é™ßÓ®Öß †ÝÖ¤ß ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ ÃÖ´ÖÖ•Ö
†ÖÆê. ¯ÖΟµÖõÖ ¤î®ÖÓפ®Ö †Ö“Ö¸ÞÖ
Ûú¸ÞµÖÖÃÖ †ŸµÖÓŸÖ †¾Ö‘Ö› ÃÖ´Ö•Ö»µÖÖ ÝÖê»Ö껵ÖÖ ¯ÖÞÖ †×ŸÖ¿ÖµÖ ¯ÖοÖÓÃÖ®ÖßµÖ
µÖ¿ÖþÖ߸ߟµÖÖ †Ö¯Ö»Öê •Öß¾Ö®Ö ¾µÖŸÖßŸÖ Ûú¸ÞÖÖ¸Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ÆÖ •ÖÝÖÖŸÖ»ÖÖ
‹Ûú´Öê¾Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö †ÖÆê. ŸÖÃÖê“Ö
†×ÆÓÃÖÖ׬ÖךŸÖ •Öß¾Ö®Ö¯Ö¬¤ŸÖß“Öê †ÝÖ¤ß ¯ÖÎןÖÛæú»Ö ¯Ö׸×ã֟Öߟ֤êÜÖß»Ö
×®Öš֯Öæ¾ÖÔÛú ¯ÖÖ»Ö®Ö Ûúºþþ®Ö, †Ö¯Ö»Öê †×ß֟¾Ö †²ÖÖ×¬ÖŸÖ šê¾Öæ®Ö ŸµÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸
•ÖÝÖÖ“Öß ÃÖÓÃÛéúŸÖß ÃÖ¾ÖÔŸÖÖê¯Ö¸ß ÃÖ´Ö鬤 Ûú¸ÞµÖÖ´Ö¬µÖê †Ö¯Ö»µÖÖ
»ÖÖêÛúÃÖÓܵÖꓵÖÖ ´ÖÖ®ÖÖ®Öê ×ÛúŸÖßŸÖ¸ß ¯Ö™ß®ÖßÓ ×¾Ö»ÖÖê³Ö®ÖßµÖ ¾Ö דָôָÞÖßµÖ
µÖ¿Ö ÃÖÓ¯ÖÖ¤®Ö Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖ †»¯ÖÃÖÓÜµÖ †¿ÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖÃÖÖ¸ÜÖê ¤æÃÖ¸ê ˆ¤ÖƸÞÖ
•ÖÖÝÖÖ“µÖÖ ‡×ŸÖÆÖÃÖÖŸÖ †Öœôæ®Ö µÖêŸÖ ®ÖÖÆß.
´ÆÞÖæ®Ö ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ¤ê¿ÖÖÓŸÖᯙ †ŸµÖÓŸÖ •ÖÖÝÖºþþÛú ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú
´ÖÖ®Ö¾Ö¿ÖÖáÖÖ–ÖÖÓ“Öê »ÖõÖ •Öî®ÖÖÓ“µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ£Öî¾Ö †×ÆÓÃÖÖ - ¯ÖγÖÖ×¾ÖŸÖ
•Öß¾Ö®ÖÖ“Öê †Ö×ÞÖ ´Öãܵ֟Ö: ŸµÖÖ¾Ö¸ †Ö¬ÖÖ¸»Öê»Öê †Ö“Öָ׮ִֵÖ, ¸ßןÖ׸¾ÖÖ•Ö,
ÃÖÓÃÛúÖ¸, †ÖÆÖ¸, ¸ÖÆÞÖß, ¯ÖÖê¿ÖÖÜÖ, ¾µÖ¾ÖÃÖÖµÖ, ³ÖÖÂÖÖ, ¾ÖÖÝÖÞÖæÛú, ÝÖéƸ“Ö®ÖÖ,
ÝÖéÆÃÖ•ÖÖ¾Ö™, ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖŸ´ÖÛú †¬µÖµÖ®Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¯ÖÎÛú»¯ÖÖÓ«Ö¸ê Ûú¸ÞµÖÖÛú›ê ¾Ö
ŸµÖÖÃÖÖšß ³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ³ÖÖÝÖÖÓŸÖ ¯ÖΟµÖõÖ ¸ÖÆæ®Ö †×¬ÖÛéúŸÖ ´ÖÖ×ÆŸÖß
‘ÖêÞµÖÖÛú›ê †ÖŸÖÖ ¾Öô»Öê †ÖÆê; ´ÆÞÖæ®Ö ÃÖ¾ÖÔ´ÖÖ®µÖ •Öî®Ö »ÖÖêÛúÖ“µÖÖ ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ
•Öß¾Ö®Ö¯Ö¬¤ŸÖß“ÖÖ ¾Ö •Öß¾Ö®ÖÛδÖÖ“ÖÖ ¿ÖÖáÖßµÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö †³µÖÖÃÖ
Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ×¾Ö×¾Ö¬Ö ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö¯ÖÎÛú»¯Ö ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ¤ê¿ÖÖÓŸÖß»Ö
×¾ÖªÖ¯ÖßšÖÓÛú›æ®Ö µÖÖ¯Öãœê »Ö¾ÖÛú¸“Ö ÛúÖµÖÖÔ×®¾ÖŸÖ ÆÖêŸÖß»Ö, †¿Öß †Ö¿ÖÖ¤ÖµÖÛú
¯Ö׸×ã֟Öß ×®Ö´ÖÖÔÞÖ —ÖÖ»Öß †ÖÆê. µÖÖÃÖÖšß
ÃÖÖÆוÖÛú“Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ®Öê †Ö¯Ö»Öß ˆ““Ö ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö ×™Ûú¾Öæ®Ö
šê¾ÖÞÖê ¾Ö ŸµÖÖ ¤é™߮Öê †Ö¯Ö»Öê †Ö“ÖÖ¸ - ×¾Ö“ÖÖ¸ ¾µÖÃÖ®Ö´ÖãŒŸÖ †Ö×ÞÖ “ÖÖÓÝÖ»Öê
¤•ÖêÔ¤Ö¸ ¸ÖÜÖÞÖê •Ö¹ý¸ß“Öê †ÖÆê, µÖÖ“Öß
•ÖÖÞÖß¾Ö †Ö¯ÖÞÖ šê¾Ö»Öß ¯ÖÖ×Æ•Öê ¾Ö ŸµÖÖ ¤é™߮Öê ÃÖ¾ÖÖÕ“Öê ÃÖŸÖŸÖ ¯Öε֟®Ö
¸Ö×Æ»Öê ¯ÖÖ×Æ•ÖêŸÖ.
…
10 …
†×«ŸÖßµÖ •Öî®Ö ׿ֻ¯Ö : ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö
´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ÆÖ ¾ÖÖßÖã׿ֻ¯ÖÖ“ÖÖ ‹Ûú
¾Öî׿Ö™¯ÖæÞÖÔ ¯ÖÎÛúÖ¸ †ÃÖæ®Ö •ÖÝÖÖ“µÖÖ ¾ÖÖßÖãÛú»ÖꓵÖÖ †Ö•Ö¾Ö¸“µÖÖ
‡×ŸÖÆÖÃÖÖ´Ö¬µÖê ŸµÖÖ»ÖÖ ŸÖÖê› ®ÖÖÆß.
¾ÖÖßÖã׿ֻ¯ÖÖ“ÖÖ ÆÖ †×«ŸÖßµÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ †ŸµÖÓŸÖ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÛúÖôÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö
±úŒŸÖ •Öî®ÖÖÓ´Ö¬µÖê - †Ö×ÞÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ: פÝÖÓ²Ö¸¯ÖÓ£ÖßµÖ •Öî®ÖÖÓ´Ö¬µÖê -
†Öœôæ®Ö µÖêŸÖÖê. ו֮Ö
´ÖÓפ¸ÖÃÖ´ÖÖê¸ß»Ö ¯ÖÎÖÓÝÖÞÖÖ´Ö¬µÖê ˆÓ“Ö ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ˆ³ÖÖ Ûú¸ÞµÖÖ“Öß ¯ÖΣÖÖ
³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ÃÖ¾ÖÔ¡Ö ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ †ÃÖ»Öß ŸÖ¸ß ŸÖß ¯ÖÎÖ´ÖãܵÖÖ®Öê ¤×õÖÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ
—ÖÖ»Öß †ÖÆê †Ö×ÞÖ ÃÖ¾ÖÔ •ÖÝÖÖŸÖᯙ ´ÖÖ®µÖ¾Ö¸ ¯Öã¸ÖŸÖ¢¾Ö¿ÖÖá֖Ö,
¾ÖÖßÖã¿ÖÖÃ¡Ö–Ö ¾Ö Ûú»ÖÖÃÖ´ÖßõÖÛú µÖÖÓ“Öê †³µÖÖÃÖ¯ÖæÞÖÔ »ÖõÖ“Ö ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê
¾Öê¬Öæ®Ö ‘ÖêŸÖ †ÖÆê; ´ÆÞÖæ®Ö ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö Æß •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß®Öê ³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ
®Ö¾Æê ŸÖ¸ •ÖÝÖÖ“µÖÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖß»ÖÖ ×¤»Öê»Öß †´ÖÖê»Ö ¤êÞÖÝÖß †ÖÆê, †ÃÖê ´ÖÖ®Ö»Öê
•ÖÖŸÖê.
´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öß ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¯ÖÖÀ¾ÖÔ³Öæ´Öß
×•Ö®Ö ´ÖÓפ¸ÖÃÖ´ÖÖê¸ ˆ‘Ö›¶Ö¾Ö¸
´Ö•Ö²ÖæŸÖ¯ÖÞÖê ¸Öê¾Ö»Ö껵ÖÖ ˆÓ“Ö, ×®Ö´ÖãôŸµÖÖ ÆÖêÞÖÖ·µÖÖ ¯ÖÖÂÖÖÞÖÖ“µÖÖ
ÜÖÖÓ²ÖÖ¾Ö¸ß»Ö ”ŸÖÖÃÖָܵÖÖ ”¡Öß¾Ö¸ ×¾Ö¸Ö•Ö´ÖÖ®Ö Ûê»Ö껵ÖÖ “ÖŸÖã´ÖãÔÜÖ ´ÆÞÖ•Öê
¯ÖΟµÖêÛú פ¿Öê»ÖÖ ŸÖÖêÓ› †ÃÖÞÖÖ·µÖÖ “ÖÖ¸ ו֮֯ÖÎןִÖÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ
¾ÖÖßÖã׿ֻ¯ÖÖ»ÖÖ ‘ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ’ †¿Öß ÃÖÓ–ÖÖ ×¤»Öß •ÖÖŸÖê.
´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ
¬Ö´ÖÔ¿ÖÖáÖÖ´Ö¬µÖê פ»Ö껵ÖÖ µÖÖ
¾ÖÞÖÔ®ÖÖ®ÖãÃÖÖ¸ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ Ûú¸ÞµÖÖ“Öß ¯ÖΣÖÖ †•Öæ®Ö “ÖÖ»Öæ
†ÖÆê. †ÖŸÖÖ ÃÖ´Ö¾ÖÃÖ¸ÞÖ ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ÆÖêŸÖ
®ÖÃÖ»µÖÖ®Öê ×•Ö®Ö ´ÖÓפ¸Ö»ÖÖ“Ö ÃÖ´Ö¾ÖÃÖ¸ÞÖ Ûú»¯Öæ®Ö ×•Ö®Ö ´ÖÓפ¸Ö¯Öãœß»Ö ˆ‘Ö›¶Ö
•ÖÖÝÖê¾Ö¸ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ²ÖÖÓ¬ÖÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖÖê.
ŸÖÃÖê“Ö ×•Ö®Ö ´ÖÓפ¸ÖŸÖᯙ ´Öæ»Ö®ÖÖµÖÛúÖ“µÖÖ ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ ˆÓ“Öß“µÖÖ
†®Öã¸Öê¬ÖÖ®Öê ´ÖÓפ¸Ö¯Öãœß»Ö ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öß ˆÓ“Öß š¸×¾ÖÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖê. µÖÖ“ÖÖ †£ÖÔ †ÃÖÖ Ûúß, ´ÖÖŸÖßÖÓ³ÖÖ“Öß ˆÓ“Öß
ÃÖ´ÖÖ긓µÖÖ ×•Ö®Ö ´ÖÓפ¸ÖŸÖᯙ ´Öæ»Ö®ÖÖµÖÛúÖ“µÖÖ ˆÓ“Öß“µÖÖ ²ÖÖ¸Ö¯Ö™
†ÃÖŸÖê. ŸÖÃÖê“Ö ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ´Öãܵ֟Ö:
ÝÖÖê»ÖÖÛúÖ¸“Ö †ÃÖŸÖÖê; ¯ÖÞÖ Œ¾Öד֟Ö
ךÛúÖÞÖß ŸÖÖê “ÖÖî¸ÃÖ Ûê»Öê»ÖÖ †Öœôæ®Ö µÖêŸÖÖê. ŸµÖÖ“Ö¯ÖδÖÖÞÖê ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öê ŸÖß®Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ ×ÛÓ¾ÖÖ ´Ö•Ö»Öê
‹ÛúÖ“Ö ¯ÖÖÂÖÖÞÖÖ“Öê Ûú¸ÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖÖŸÖ, ´ÖÝÖ ŸÖÖê ¯ÖÖÂÖÖÞÖ ¿Öã³ÖÎ ÃÖÓÝÖ´Ö¸¾Ö¸ß
†ÃÖÖê ×ÛÓ¾ÖÖ ÛúÖóµÖÖ ÛúšßÞÖ ¤ÝÖ›Ö“ÖÖ †ÃÖÖê.
׿־ÖÖµÖ, ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ¾Ö¸ß»Ö “ÖÖ¸ß ²ÖÖ•ÖæÓ“µÖÖ ´ÖæŸÖßÔ ‹ÛúÖ“Ö
ŸÖߣÖÕÛú¸Ö“µÖÖ †ÃÖŸÖÖŸÖ †Ö×ÞÖ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ ²ÖÖ•ÖæÓ¾Ö¸ ¬¾Ö•ÖÖ, ‘ÖÓ™Ö,
“Ö¾Ö¸ß, ×ÛÓ×ÛúÞÖß †Ö¤ßÓ“Öß ¸“Ö®ÖÖ Ûê»Öê»Öß †ÃÖŸÖê. ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ»ÖÖ ‘ ‡Ó¦¬¾Ö•Ö ’ †ÃÖêÆß ´ÆÞÖÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖê. †»ÖßÛú›ß»Ö ÛúÖôÖŸÖ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“µÖÖ ´Öæ»Ö
´ÆÞÖ•Öê ÜÖÖ»Ö“µÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ¾Ö¸ ŸÖߣÖÕÛú¸ ´ÖÖŸÖê»ÖÖ ¯Ö›»Ö껵ÖÖ ¿Öã³ÖÃÖæ“ÖÛú 16
þ֯®ÖÖÓ“Öß ×“Ö¡Öê ÛúÖê¸ÞµÖÖŸÖ ¯ÖΑÖÖŸÖ ºþþœ ÆÖêŸÖ †ÖÆê. ‹ÛæúÞÖ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öß ¸“Ö®ÖÖ Ûú»ÖÖ¯ÖæÞÖÔ,
´Ö®ÖÖêƸ ¾Ö ¿Öã³Ö¯Ö׸ÞÖÖ´Öß Ûú¸ÞµÖÖ“Öß ¯ÖΣÖÖ †•Öæ®Ö “ÖÖ»Öæ †ÖÆê.
´ÖÖ¾Ö®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öê ¯ÖεÖÖê•Ö®Ö
´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö Æß ¯ÖΟÖßÛúÖŸ´ÖÛú (
Symbolic ) ¸“Ö®ÖÖ †ÖÆê. ˆÓ“Ö
´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ•Ö¾Öô ÝÖ껵ÖÖ®Öê †Ö¯ÖÞÖ ×ÛúŸÖß »ÖÆÖ®Ö †ÖÆêŸÖ, µÖÖ“Öß ´Ö®ÖãµÖÖ»ÖÖ
Ûú»¯Ö®ÖÖ µÖêŸÖê †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ“ÖÖ ÃÖ¾ÖÔ ÝÖ¾ÖÔ, ‹ê™, ´Ö¤, ´ÖÖ®Ö †Ö¤ß †ÆÓ¯ÖÞÖÖ“µÖÖ
ÜÖÖê™¶Ö ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ÝÖôæ®Ö ¯Ö›ŸÖÖŸÖ.
´ÆÞÖæ®Ö †Ö“ÖÖµÖÔ ×•Ö®ÖÃÖê®Ö µÖÖÓ®Öß ‘ †Öפ¯Öã¸ÖÞÖ ’ µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ †ÖÛúÖ¿ÖÖ»ÖÖ Ã¯Ö¿ÖÔ Ûú¸ÞÖÖ¸ê
´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ÃÖã¿ÖÖê×³ÖŸÖ †ÃÖŸÖÖŸÖ, ŸÖê ¤ãºþþ®Ö ¤é™ßÃÖ ¯Ö›ŸÖÖŸÖ ¾Ö ×´Ö£µÖÖ¤é™ß
»ÖÖêÛúÖÓ“ÖÖ ÝÖ¾ÖÔ ¿Öß‘ÖÎ ®Ö™ Ûú¸ŸÖÖŸÖ †ÃÖê ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öê ÝÖãÞÖ¾ÖÞÖÔ®Ö Ûê»Öê
†ÖÆê. ÃÖÖÆוÖÛú“Ö ‘ ´ÖÖ®ÖÓßÖÓ³ÖµÖןÖ
‡×ŸÖ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö: ! ’ ´ÆÞÖ•Öê •µÖÖ“µÖÖ Ûê¾Öô ¤¿ÖÔ®ÖÖ®Öê
¯ÖÖÆÞÖÖ·µÖÖ“ÖÖ ´ÖÖ®Ö ( ´Ö¤ ) ×®Ö‘Öæ®Ö •ÖÖŸÖÖê ŸÖÖê ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö †ÃÖê ÃÖÖ£ÖÔ
®ÖÖ¾Ö µÖÖ ¾ÖÖßÖæ»ÖÖ ¯Ö›»Öê †ÖÆê.
´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö µÖÖ ®ÖÖ¾ÖÖ“Öß ÃÖÖ£ÖÔÛúŸÖÖ
†Ö“ÖÖµÖÔ µÖן־ÖéÂÖ³Ö µÖÖÓ®Öß ‘ ןֻÖÖêµÖ¯ÖÞÞÖ×¢Ö ’ µÖÖ
ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ ÜÖÖ»Ö߻֯ÖδÖÖÞÖê ¾Ö×ÞÖÔ»Öß †ÖÆê.
‘ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öê ¤ãºþþ®Ö ¤¿ÖÔ®Ö ‘ÖêŸÖ»µÖÖ®ÖêÃÖ㬤Ö
×´Ö£µÖÖ¤é媧 »ÖÖêÛúÖÓ“Öß ´Ö®Öê †×³Ö´ÖÖ®Ö¸×ÆŸÖ ÆÖêŸÖÖŸÖ, ´ÆÞÖæ®Ö ŸµÖÖÓ®ÖÖ
´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ´Æ™»Öê •ÖÖŸÖê. ’
׿־ÖÖµÖ ´ÖÖ®Ö ×ÛÓ¾ÖÖ ´Ö¤ ƸÞÖ Ûú¸ÞÖê
‹¾Öœê“Ö ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öê ´ÖµÖÖÔפŸÖ ¯ÖεÖÖê•Ö®Ö †ÃÖŸÖ ®ÖÖÆß, ŸÖ¸ †ÆÓ³ÖÖ¾Ö ®Ö™
Ûú¸ÞµÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö ¯ÖÖÆÞÖÖ·µÖÖ“µÖÖ ´Ö®ÖÖŸÖ ÃÖ´µÖÛË ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ÁÖ¬¤Ö³ÖÖ¾Ö
×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûú¸ÞµÖÖ“Öß õÖ´ÖŸÖÖ¤êÜÖᯙ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖŸÖ †ÃÖŸÖê.
ŸµÖÖ“Ö¯ÖδÖÖÞÖê ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ»ÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ²ÖÖ•Öæ¤êÜÖß»Ö
†ÖÆê. ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ÜÖæ¯Ö ˆÓ“Ö †ÃÖ»µÖÖ®Öê
ŸµÖÖ“µÖÖ¾Ö¸ß»Ö ×•Ö®Ö¯ÖÎןִÖÖÓ“Öê ¤¿ÖÔ®Ö ²Ö·µÖÖ“Ö »ÖÖÓ²Ö †ÓŸÖ¸Ö¾Öºþþ®ÖÃÖ㬤Ö
ÆÖê‰ú ¿ÖÛúŸÖê †Ö×ÞÖ ÜÖ꛶ִ֬µÖê ŸÖ¸ ŸÖê ÝÖÖ¾ÖÖ´Ö¬Öæ®Ö †Ö×ÞÖ †Ö•Öæ²ÖÖ•Ö擵ÖÖ
¿ÖêŸÖÖÓ´Ö¬Öæ®ÖÆß ÆÖê‰ú ¿ÖÛúŸÖê.
ŸµÖÖ´Öãôê †Ö¯Ö»µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ ÛéúŸµÖÖÓ¾Ö¸ ¾Ö †Ö“Ö¸ÞÖÖ¾Ö¸ ¤ê¾ÖÖ“Öß ÃÖ¤î¾Ö
®Ö•Ö¸ †ÖÆê †¿Öß ´ÖÖÞÖÃÖÖ“Öß ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ÆÖêŸÖê †Ö×ÞÖ ´ÆÞÖæ®Ö ŸÖÖê ¤ãÂÛéúŸµÖ
Ûú¸ÞµÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö þ֟Ö: »ÖÖ ¯Ö¸Ö¾Öé¢Ö Ûú¸ÞµÖÖ“ÖÖ ÃÖÓ³Ö¾Ö •ÖÖÃŸÖ †ÃÖŸÖÖê. ŸÖê¾ÆÖ ¤ãÂÛúÖµÖÕ ×®Ö¾Öé¢Öß ¾Ö ÃÖŸÛúÖµÖÔ
¯ÖξÖé¢Öß µÖÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖê¯ÖµÖÖêÝÖß ³ÖÖ¾Ö®ÖÖÓ“µÖÖ ×®Ö×´ÖÔŸÖß»ÖÖ ÃÖÖÆÖµµÖ³ÖæŸÖ
ÆÖêÞÖê Æê ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öê ןÖÃÖ¸ê ¯ÖδÖãÜÖ ¯ÖεÖÖê•Ö®Ö ÆÖêµÖ.
µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ ÛúÖ¸ÞÖÖÓ´Öãôê
´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ¾Ö¸ß»Ö ´ÖæŸÖßÔ µÖÖ ‘ ÃÖ¾ÖÔŸÖÖê³Ö¦ ’ ´ÆÞÖ•Öê ÃÖ¾ÖÖÕ“Öê Ûú»µÖÖÞÖ Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖ ¾Ö
¿Öã³Ö ×ÛÓ¾ÖÖ ³Ö¦ ¯Ö׸ÞÖÖ´Öß ÃÖ´Ö•Ö»µÖÖ •ÖÖŸÖÖŸÖ.
´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öß »ÖÖêÛúׯÖε֟ÖÖ
†¿ÖָߟÖß®Öê ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ×ÛÓ¾ÖÖ ‡Ó¦¬¾Ö•Ö
µÖÖÓ“Öß ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¾Ö ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú õÖê¡ÖÖÓ´Ö¬Öᯙ ˆ¯ÖµÖ㌟֟ÖÖ ¯Ö™»µÖÖ®Öê †Ö×ÞÖ
ŸµÖÖ“Öß Ûú»ÖÖ¯ÖæÞÖÔ ¾Ö ´Ö®ÖÖêƸ ¸“Ö®ÖÖ Ã£ÖÖ®ÖßµÖ ÃÖÖîÓ¤µÖÖÔŸÖ ´ÖÖê»ÖÖ“Öß ³Ö¸
‘ÖÖ»ÖßŸÖ †ÃÖ»µÖÖ®Öê ŸµÖÖ“Öß ˆ³ÖÖ¸ÞÖß Ûú¸ÞµÖÖ“Öß ¯ÖΣÖÖ ×¤ÝÖÓ²Ö¸¯ÖÓ£ÖßµÖ
•Öî®ÖÖÓ´Ö¬µÖê †×ŸÖ¿ÖµÖ »ÖÖêÛúׯÖ뵅 —ÖÖ»Öß.
ŸµÖÖ´Öãôê ±úÖ¸ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÛúÖ»ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö פÝÖÓ²Ö¸ •Öî®ÖÖÓ®Öß
ŸÖߣÖÔõÖê¡ÖÖ¾Ö¸ß»Ö †ÝÖ¸ ÝÖÖ¾ÖÖŸÖß»Ö ×•Ö®Ö ´ÖÓפ¸ÖÃÖ´ÖÖê¸ ´Ö®ÖÖê–Ö ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö
²ÖÖÓ¬Ö»µÖÖ“Öß †ÝÖ×ÞÖŸÖ ˆ¤ÖƸÞÖê ³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ ³ÖÖÝÖÖÓŸÖæ®Ö †Ö×ÞÖ
×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ: ¤×õÖÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖæ®Ö ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ †Öœôæ®Ö µÖêŸÖÖŸÖ. †¿ÖÖ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“ÖÖ ÃÖ¾ÖÖÕŸÖ •Öã®ÖÖ
‹êןÖÆÖ×ÃÖÛú ¯Öã¸Ö¾ÖÖ ˆ¢Ö¸ ¯ÖΤê¿ÖÖŸÖᯙ ÝÖÖê¸ÜÖ¯Öæ¸ ×•Ö»ÊÖŸÖᯙ ÛúÆÖÑ¾Ö ÝÖÖ¾Öß
×´ÖôÖ»ÖÖ †ÖÆê. ÆÖ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ÝÖ㯟Ö
ÛúÖ»ÖÖŸÖ ‡. ÃÖ. 460 - 61 ÃÖÖ»Öß ²ÖÖÓ¬Ö»Öß ÝÖê»ÖÖ †ÖÆê †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖ¾Ö¸ ÃÖ´ÖÎÖ™
ÃÖ´Öã¦ÝÖ㯟ÖÖÓ“Öê †Ö¤ê¿Ö¤êÜÖᯙ ÛúÖ긻Öê»Öê †ÖÆêŸÖ. ŸÖÃÖê“Ö ˆ¢Ö¸ ¯ÖΤê¿ÖÖŸÖᯙ —ÖÖ¿Öß ×•Ö»ÊÖŸÖᯙ ²ÖêŸÖ¾ÖÖ ®Ö¤ß“µÖÖ
×Ûú®ÖÖ·µÖÖ¾Ö¸ß»Ö ¯ÖÆÖ›Ö´Ö¬µÖê †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ¤ê¾ÖÝÖœ ŸÖߣÖÔõÖê¡ÖÖ¾Ö¸ †Öš¾µÖÖ
¿ÖŸÖÛúÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ²ÖÖ¸Ö¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ¯ÖµÖÕŸÖ †®ÖêÛú פÝÖÓ²Ö¸ וִ֮ÖÓפ¸ÖÓÃÖ´ÖÖê¸
²ÖÖÓ¬Ö»Öê»Öê Ûú»ÖÖ¯ÖæÞÖÔ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ×¤ÃÖæ®Ö µÖêŸÖÖŸÖ. µÖÖ ×šÛúÖÞÖß ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“µÖÖ ¸“Ö®Öê´Ö¬µÖê
ÛúÖÆß ²Ö¤»Ö —ÖÖ»µÖÖ“Öê ¯ÖÖÆÖ¾ÖµÖÖÃÖ ×´ÖôŸÖê.
ŸÖê£Öᯙ ÛúÖÆß ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖÓ¾Ö¸ †ÝÖγÖÖÝÖß †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ®ÖêÆ´Öß“µÖÖ
“ÖŸÖã´ÖãÔÜÖ ×•Ö®ÖײÖÓ²ÖÖÜÖê¸ß•Ö ÜÖÖ»Ö“µÖÖ ŸÖôÖ“µÖÖ ³ÖÖÝÖÖÓ¾Ö¸ µÖ×õÖÞÖß ¾Ö õÖê¡Ö¯ÖÖ»Ö µÖÖÓ“µÖÖ “ÖÖ¸ ¯ÖÎןִÖÖ “ÖÖ¸
²ÖÖ•ÖæÓ®Öß ÛúÖ긻Ö껵ÖÖ †Öœôæ®Ö µÖêŸÖÖŸÖ.
´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“µÖÖ ™ÖêÛúÖ¾Ö¸ß»Ö “ÖŸÖã´ÖãÔÜÖ ×•Ö®ÖײÖÓ²ÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö
ßÖÓ³ÖÖ“µÖÖ ÜÖÖ»Ö“µÖÖ ³ÖÖÝÖÖ¾Ö¸¤êÜÖᯙ ¯ÖÎןִÖÖ ÛúÖê¸ÞµÖÖ“µÖÖ µÖÖ ´ÖµÖÖÔפŸÖ
þֺþþ¯ÖÖ“µÖÖ ¯Ö¬¤ŸÖß“ÖÖ †ŸµÖÓŸÖ ¯ÖÎÝÖ»³Ö †Ö×¾ÖÂÛúÖ¸ ¸Ö•ÖãÖÖ®ÖÖŸÖß»Ö ×“ÖŸÖÖê›
ÝÖÖ¾Ö“µÖÖ ‘ ÛúßןÖÔßÖÓ³Ö ’ ‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®ÖÖ“µÖÖ 12 ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ¯Öæ¾ÖßÔ
²ÖÖÓ¬Ö»ÖÖ ÝÖê»ÖÖ †ÃÖÖ¾ÖÖ, 15 ¾µÖÃÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ´Ö¬µÖê ¸ÖÞÖÖ ÛãÓú³Ö µÖÖÓ“µÖÖ
ÛúÖ¸ÛúߤßÔŸÖ ŸµÖÖ“Öß ¤ã¹ýßÖß ¾Ö ›ÖÝÖ›å•Öß Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öß †ÃÖÖ¾Öß †ÃÖê
¾ÖÖßÖã¿ÖÖá֖ÖÖÓ“Öê ´ÖŸÖ †ÖÆê. ÆÖ ÃŸÖÓ³Ö
‹ÛúÖ ×¿ÖÜÖ¸²ÖÓ¤ וִ֮ÖÓפ¸ÖÃÖ´ÖÖê¸ ²ÖÖÓ¬Ö»Öê»ÖÖ †ÖÆê. ŸÖÃÖê“Ö ÆÖ ÃŸÖÓ³Ö ÃÖã´ÖÖ¸ê 80 ±æú™ ˆÓ“Ö
†ÃÖæ®Ö ŸµÖÖ“µÖÖ ŸÖô³ÖÖÝÖÖ“ÖÖ ¾µÖÖÃÖ 31 ±æú™ †Ö×ÞÖ ¾Ö¸“µÖÖ ³ÖÖÝÖÖ“ÖÖ ¾µÖÖÃÖ 15
±æú™ †ÖÆê. µÖÖ ÃŸÖÓ³ÖÖ“Öê ‹ÛæúÞÖ ÃÖÖŸÖ
´Ö•Ö»Öê †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖ“µÖÖ †ÝÖγÖÖÝÖß ÝÖÓ¬ÖÛãú™ß þֺþþ¯ÖÖ“Öß ”¡Öß ²ÖÖÓ¬Ö»Öß †ÖÆê. ‹Ûú¤Ö ¾Öß•Ö ¯Ö›»µÖÖ®Öê Æß ”¡Öß ´ÖÖê›»Öß
ÆÖêŸÖß, ¯Ö¸ÓŸÖã ´ÖÆÖ¸ÖÞÖÖ ±ú¢Öê×ÃÖÓÆÖ®Öê ÃÖã´ÖÖ¸ê 80 Æ•ÖÖ¸ÖÓ“ÖÖ ÜÖ“ÖÔ Ûúºþþ®Ö
¯Öã®ÆÖ ŸÖß ¯Öæ¾ÖÔ¾ÖŸÖ ²ÖÖÓ¬Ö×¾Ö»Öß.
µÖÖ¾Ö¸ß»Ö ×¿ÖÜÖ¸Ö“µÖÖ ÝÖÓ¬ÖÛãú™ß´Ö¬µÖê ¯Öæ¾ÖßÔ ×®Ö׿“ÖŸÖ“Ö “ÖŸÖã´ÖãÔÜÖß
פÝÖÓ²Ö¸ וִ֮ÖãŸÖßÔ †ÃÖ»Öß ¯ÖÖ×Æ•Öê.
ßÖÓ³ÖÖ¾Ö¸ß»Ö ÃÖ¾ÖÔ ÃÖÖŸÖß ´Ö•Ö»µÖÖÓ“µÖÖ “ÖÖ¸ß ²ÖÖ•ÖæÓ®ÖÖ †Öפ®ÖÖ£Ö ¾Ö
†®µÖ ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“µÖ ®ÖÝ®Ö ¯ÖÎןִÖÖ ×¾Ö¸•Ö´ÖÖ®Ö †ÖÆêŸÖ. µÖÖ¾Öºþþ®Ö µÖÖ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö־ָ߻Ö
“ÖŸÖã´ÖãÔÜÖ ×•Ö®Ö´ÖæŸÖßÔ †Öפ®ÖÖ£Ö ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“Öß“Ö †ÃÖ»Öß ¯ÖÖ×Æ•Öê ¾Ö ÆÖ ÃŸÖÓ³Ö
†Öפ®ÖÖ£Ö ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“ÖÖ“Ö Ã´ÖÖ¸Ûú †ÃÖ»ÖÖ ¯ÖÖ×Æ•Öê.
´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öê Ûú»ÖÖŸ´ÖÛú ´ÖÆ¢¾Ö
´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ÆÖ ¾ÖÖßÖã׿ֻ¯Ö ¯ÖÎÛúÖ¸
³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ÃÖ¾ÖÔ¡Ö †Ö×ÞÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ: ¤×õÖÞÖ ³ÖÖÝÖÖŸÖ †ŸµÖÓŸÖ »ÖÖêÛúׯÖεÖ
²Ö®Ö»ÖÖ. ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ Ûú»ÖÖŸ´ÖÛú
¤é™߮Öê¤êÜÖᯙ ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ¾ÖÖßÖãÛú»ÖꓵÖÖ ÃÖÓ¤³ÖÖÔŸÖ †×ŸÖ¿ÖµÖ ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ
š¸»ÖÖ †ÖÆê. •Öî®ÖÖÓ®Öß †Ö•Ö¾Ö¸
²ÖÖÓ¬Ö»Ö껵ÖÖ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖÓ“Öß ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ †Ö×ÞÖ ¯Ö¸¤ê¿ÖÖŸÖᯙ ¯ÖÎ×£ÖŸÖµÖ¿Ö
¾ÖÖßÖãÛú»ÖꓵÖÖ ÃÖ´ÖßõÖÛúÖÓ®Öß †ÝÖ¤ß ´Ö㌟ÖÛÓšÖ®Öê ßÖãŸÖß Ûê»Öß †ÖÆê. ›Öò. ׾ƮÃÖêÓ™ ×Ã´Ö£Ö µÖÖÓ®Öß †Ö¯Ö»µÖÖ ‘ ³ÖÖ¸ŸÖ
¾Ö ×ÃÖ»ÖÖê®Ö ’ ÝÖÎÓ£ÖÖ´Ö¬µÖê ‘ ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ Ûú»Öê“ÖÖ ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ¯ÖÞÖê ×¾Ö“ÖÖ¸
Û껵ÖÖÃÖ ˆ““Ö †×³Ö¹ý“Öß“µÖÖ ²ÖÖ²ÖŸÖßŸÖ µÖÖ Ûò®Ö¸Ö וֻÊÖŸÖᯙ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öß
²Ö¸Öê²Ö¸ß Ûú¸ÞÖÖ¸ß ¤ãÃÖ¸ß ÛúÖêÞÖŸÖßÆß ¾ÖÖßÖæ ÃÖÆÃÖÖ ÃÖÖ¯Ö›ÞÖÖ¸ ®ÖÖÆß, ’ †ÃÖÖ
×®Ö¾ÖÖÔôÖ ×¤»ÖÖ †ÖÆê.
†¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê ¾ÖÖßÖãÛú»Ö껵ÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖ
•Öî®Ö ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖÓ®ÖÖ ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ ´ÖÆ¢¾Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê †Ö×ÞÖ Æê
´ÖÆ¢¾ÖÖ“Öê ãÖÖ®Ö ×™Ûú×¾ÖÞµÖÖ“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö †•Öæ®ÖÆß “ÖÖ»Öæ †ÖÆê. µÖÖ ¯Ö¸Ó¯Ö¸ê“ÖÖ ‹Ûú ³ÖÖÝÖ ´ÆÞÖ•Öê
ÛúÖê»ÆÖ¯Öæ¸ÖŸÖᯙ ÁÖß »Öõ´ÖßÃÖê®Ö •Öî®Ö ´ÖšÖ“µÖÖ ×¾ÖßÖßÞÖÔ ¯ÖÎÖÓÝÖÞÖÖŸÖ ÁÖß
“ÖÓ¦¯ÖÎ³Ö ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“µÖÖ ´ÖÓפ¸ÖÃÖ´ÖÖê¸ ˆ³ÖÖ Ûê»Öê»ÖÖ 36 ±æú™ ˆÓ“Öß“ÖÖ †ÜÖÓ›
ÝÖÎò®ÖÖ‡™ ¯ÖÖÂÖÖÞÖÖ“ÖÖ Ûú»ÖÖ¯ÖæÞÖÔ ¾Ö ´Ö®ÖÖêƸ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ‡ŸÖ¸¡Ö
†Öœôæ®Ö µÖêŸÖ ®ÖÖÆß, ´ÆÞÖæ®Ö ÁÖß »Öõ´ÖßÃÖê®Ö ´ÖšÖŸÖᯙ ÆÖ ®ÖæŸÖ®Ö ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö
ÛúÖê»ÆÖ¯Ö渓µÖÖ ÃÖ´Ö鬤 ¾ÖÖßÖã׿ֻ¯ÖÛú»Öê“Öê ¾Öî³Ö¾Ö ¾ÖÖœ¾Öᯙ ‡ŸÖÛê“Ö ®Ö¾Æê
ŸÖ¸ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ †ÃÖÓÜµÖ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖÓ´Ö¬µÖê †×«ŸÖßµÖ ¾Ö †ÖÛúÂÖÔÞÖ š¸ê»Ö µÖÖŸÖ
¿ÖÓÛúÖ ®ÖÖÆß.
…
11 …
•Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛú»ÖÖ
¾Öî³Ö¾Ö
( ÁÖß õÖê¡Ö ²ÖÖÆã²Ö»Öß µÖê£Öᯙ ¯ÖÓ“ÖÛú»µÖÖÞÖ
¯ÖÎןÖÂšÖ ´ÖÆÖêŸÃÖ¾Ö¯ÖÎÃÖÓÝÖß ×¤. 13 ´ÖÖ“ÖÔ, 1984 ¸Öê•Öß 828 ¾ÖÂÖßÔµÖ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö
´Ö®ÖÖê–Ö ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ²ÖÖÆã²Ö»Öß ¯ÖÎןִÖê“ÖÖ ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ¾Ö •Öî®Ö
׿ֻ¯ÖÛú»ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¸ÖêÆ ³Ö¾µÖ ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ÃÖÖ•Ö¸Ö —ÖÖ»ÖÖ. ŸµÖÖ ¾Öêôß ¾Ö¸ß»Ö ×¾ÖÂÖµÖÖ¾Ö¸ ›Öò. ×¾Ö»ÖÖÃÖ
ÃÖÓÝÖ¾Öê µÖÖÓ“Öê •Öê ˆ¤Ë²ÖÖê¬ÖÛú ¾Ö ´ÖÖ×ÆŸÖ߯ÖæÞÖÔ ³ÖÖÂÖÞÖ —ÖÖ»Öê, ŸÖê ‘ ÃÖŸ´ÖןÖ
’ “µÖÖ
¾ÖÖ“ÖÛúÖÓÃÖÖšß ŸµÖÖÓ®Öß ¯ÖÎßÖãŸÖ »ÖêÜÖºþþ¯ÖÖ®Öê ×»ÖÆæ®Ö ¯ÖÖš×¾Ö»Öê ‹ŸÖ¤£ÖÔ
¬Ö®µÖ¾ÖÖ¤. - ÃÖÓ¯ÖÖ¤Ûú )
•Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛú»Öê“Öê ´ÖÆ¢¾Ö
•Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß´Ö¬µÖê ׿ֻ¯ÖÛú»Öê»ÖÖ
×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÖÆ¢¾Ö ¤êÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê †ÖÆê.
•Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß ×•Ö£Öê ו֣Öê ¹ý•Ö»Öß, ¾ÖÖœ»Öß, ן֣Öê ן֣Öê
׿ֻ¯ÖÛú»ÖÖ¤êÜÖᯙ ¾Öé׬¤ÓÝÖŸÖ ¯ÖÖ¾Ö»Öß †ÃÖê פÃÖæ®Ö µÖêŸÖê. •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ ÆÖ ¾Öî¸ÖݵÖ, ŸÖ®´Öæ»ÖÛú ŸÖ¯Ö : -
ÃÖÖ¬Ö®ÖÖ ¾Ö ´ÖÖêõÖ µÖÖ ÝÖÖê™ßÓ®ÖÖ ´ÖÆ¢¾Ö ¤êÞÖÖ¸Ö †ÃÖ»ÖÖ ŸÖ¸ß •Öî®ÖÖÓ“µÖÖ
ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú ¯Ö¸Ó¯Ö¸êŸÖ Ûú»ÖꓵÖÖ ˆ¯ÖÖÃÖ®Öê»ÖÖÆß ´ÖÆ¢¾ÖÖ“Öê ãÖÖ®Ö ×´ÖôÖ»Öê
†ÖÆê. Ûú»Öê“Öß •ÖÖê› ×¤»µÖÖ׿־ÖÖµÖ
ÛúÖêÞÖŸÖÖÆß ¬Ö´ÖÔ »ÖÖêÛú´ÖÖ®ÖÃÖÖŸÖ ¹ý•ÖŸÖ ®ÖÖÆß, Æê •ÖÖÞÖæ®Ö •Öî®Ö †ÖµÖÖµÖÖÔ®Öß
†®ÖêÛú Ûú»ÖÖÓÛú›ê µÖÖêÝµÖ ŸÖê »ÖõÖ ¯Öã¸×¾Ö»Öê.
•Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖÖ´Ö¬µÖê ךÛúךÛúÖÞÖß 72 Ûú»ÖÖÓ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †ÖœôŸÖÖê †Ö×ÞÖ
ÃÖ´Ö¾ÖÖµÖÖÓÝÖ ÃÖæ¡ÖÖ´Ö¬µÖê 72 Ûú»ÖÖÓ“Öß ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ ®ÖÖ´ÖÖ¾Ö»Öß ×¤»Öß †ÖÆê. µÖÖ 72 Ûú»ÖÖÓ“ÖÖ ¾ÖÖ¯Ö¸ Ûúºþþ®Ö, ŸµÖÖÓŸÖ
®Öî¯ÖãÞµÖ ¯ÖÎÖ¯ŸÖ Ûúºþþ®Ö ‘ÖêÞµÖÖ“Öß ¾Ö †¯ÖÎ×ŸÖ´Ö Ûú»ÖÖÛéúŸÖß ×®Ö´ÖÖÔÞÖ
Ûú¸ÞµÖÖ“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö •Öî®Ö Ûú»ÖÖÛúÖ¸ÖÓ®Öß ¯ÖÎãÖÖ×¯ÖŸÖ Ûê»Öß ¾Ö ŸÖß
†Ö•ÖŸÖÖÝÖÖµÖŸÖÆß “ÖÖ»Öæ †ÖÆê.
ÃÖÖÆוÖÛú“Ö µÖÖ ÃÖÖîÓ¤µÖÔ¯ÖæÞÖÔ ¾Ö ´Ö®ÖÖê–Ö †¿ÖÖ ×ŸÖ»ÖÖ •ÖÝÖÖ“µÖÖ
×¾Ö×¾Ö¬Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß´Ö¬µÖê ´ÖÖ®ÖÖ“Öê ãÖÖ®Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê †ÖÆê. ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÆÞÖ•Öê µÖÖ •Öî®Ö
Ûú»ÖÖÛéúŸÖßÓ´Ö¬µÖê †Ö×ÞÖ ´Öãܵ֟Ö: •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛú»ÖÖÛéúŸÖßÓ´Ö¬Öæ®Ö
ÃÖÖîÓ¤µÖÖÔ“Öß †®Öã¯Ö´Ö †×³Ö¾µÖŒŸÖß Ã¯Ö™¯ÖÞÖê פÃÖæ®Ö µÖêŸÖê. ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ŸµÖÓÖ´Ö¬Öæ®Ö
ÃÖÖîÓ¤µÖÖÔ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö »ÖÖêÛú•Öß¾Ö®ÖÖ“Öê ¯ÖÎןÖײÖÓ²Ö¤êÜÖᯙ ¯ÖγÖÖ¾Ö߯ÖÞÖê
¯ÖΟµÖµÖÖÃÖ µÖêŸÖê. ŸÖê¾ÆÖ •Öî®Ö
׿ֻ¯ÖÛú»ÖÖ Æß ‡ŸÖ¸ Ûú»ÖÖÓ¯ÖδÖÖÞÖê ¬Ö´ÖÖÔ׬ÖךŸÖ †ÃÖ»Öß ŸÖ¸ß ŸÖß ‹Ûú ˆŸÛéú™
¾Ö ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ Ûú»ÖÖ †ÖÆê †Ö×ÞÖ Ûê¾Öô ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ®Ö¾Æê ŸÖ¸ •ÖÝÖÖ“Öß Ûú»ÖÖ
ÃÖ´Ö鬤 Ûú¸ÞµÖÖ´Ö¬µÖê ן֓ÖÖ ±úÖ¸ ´ÖÖêšÖ ¾ÖÖ™Ö †ÖÆê, †ÃÖê †ÖŸÖÖ ´ÖÖ®µÖ —ÖÖ»Öê †ÖÆê.
•Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛú»Öê“Öß ¾Öî׿Ö™¶ê
1 ) ¯ÖÎÖ“Ö߮֟ÖÖ : Æê •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛú»Öê“Öê ¯Ö×Æ»Öê ¯ÖδÖãÜÖ
¾Öî׿Ö™¶ ÆÖêµÖ. •Öî®ÖÖÓ“Öê ¯ÖΣִÖ
ŸÖߣÖÔÛú¸ ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ¾ÖéÂÖ³Ö¤ê¾Ö µÖÖÓ®Öß »ÖÖêÛúÖÓ®ÖÖ ˆ¯Ö•Öß×¾ÖÛúÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß
ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ †¿ÖÖ ÃÖÆÖ Ûú´ÖÖÔ“ÖÖ ¯Öã¸ÃÛúÖ¸ Ûê»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ ¾Ö ŸµÖÖÓ´Ö¬µÖê ׿ֻ¯ÖÖ»ÖÖ
ãÖÖ®Ö ×¤»Öê ÆÖêŸÖê. Æê †Ö“ÖÖµÖÔ
ו֮ÖÃÖê®Ö µÖÖÓ“µÖÖ ‘ †Öפ¯Öã¸ÖÞÖ ’ µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖᯙ ÜÖÖ»Öᯙ ¿»ÖÖêÛúÖÓ¾Öºþþ®Ö
פÃÖæ®Ö µÖê‡Ô»Ö ---
†ÃÖ×´ÖÔ×ÂÖ: Ûéú×ÂÖ×¾ÖÔªÖ
¾ÖÖ×ÞÖ•µÖÓ ×¿Ö»¯Ö´Öê¾Ö “Ö …
Ûú´ÖÖÔÞÖß´ÖÖ×®Ö ÂÖÖêœÖ õÖã:
¯ÖΕÖÖ•Öß¾Ö®ÖÆêŸÖ¾Öê ……
ŸÖ¡ÖÖ×ÃÖÛú´ÖÔ ÃÖê¾ÖÖµÖÖÓ
´Ö×ÂÖ×»ÖÔׯÖ×¾Ö¬ÖÖî ôÖéŸÖÖ …
Ûéú×ÂÖ³ÖæÔÛúÂÖÔÞÖê
¯ÖÎÖꌟÖÖ ×¾ÖªÖ ¿ÖÖáÖÖê¯Ö•Öß¾Ö®Öê ……
¾ÖÖ×ÞÖ•µÖÓ ¾Ö×ÞÖ•ÖÖÓ Ûú´ÖÔ
׿ֻ¯ÖÓ ÃµÖÖŸÖË Ûú¸ÛúÖî¿Ö»Ö´ÖË …
ŸÖ““Ö ×“Ö¡ÖÛú»ÖÖ¯Ö¡Ö”êªÖפ
²ÖÆã¬ÖÖÓ Ã´ÖéŸÖ´ÖË
1)
16
/ 179, 181, 182
µÖÖ“ÖÖ †£ÖÔ †ÃÖÖ Ûúß ÝÖéÆãÖÖ“µÖÖ ¤î®ÖÓפ®Ö
þֺþþ¯ÖÖ“µÖÖ ÃÖÆÖ Ûú´ÖÖÕ´Ö¬µÖê ‘ ׿ֻ¯Ö ’ Ûú´ÖÖÔ»ÖÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ Ã£ÖÖ®Ö ¤êÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê †ÖÆê
†Ö×ÞÖ ‘ ׿ֻ¯Ö ’ ´ÆÞÖ•Öê ‘ ÆßÖÛúÖî¿Ö»µÖ ’ †ÃÖÖ ¾µÖÖ¯ÖÛú †£ÖÔ ÃÖæ×“ÖŸÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. ÃÖÖÆוÖÛú“Ö ‡×ŸÖÆÖÃÖ¯Öæ¾ÖÔ ±úÖ¸ ¯Öã¸ÖŸÖ®Ö
ÛúÖ»ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ‘ ׿ֻ¯ÖÛú»ÖÖ ’ Æß •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß“ÖÖ ‹Ûú †×¾Ö³ÖÖ•µÖ ³ÖÖÝÖ
´ÆÞÖæ®Ö ¯ÖÎÃÖÖ¸ÖŸÖ †Ö»Öß †ÖÆê ;
µÖÖ´Öãôê“Ö ‘ ׿ֻ¯Ö“ÖÖµÖÔ ’ µÖÖ ®ÖÖ¾ÖÖ“ÖÖ Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö ˆ»»ÖêÜÖ •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖÖŸÖ
†Öœôæ®Ö µÖêŸÖÖê.
2 ) ×¾Ö×¾Ö¬ÖŸÖÖ : Æê •Öî®Ö
׿ֻ¯ÖÛú»Öê“Öê ¤ãÃÖ¸ê ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ ¾Öî׿Ö™¶ †ÖÆê. ‘ ׿ֻ¯Ö ’ Æß ÃÖÓ–ÖÖ ±úÖ¸ ¾µÖÖ¯ÖÛú †ÃÖæ®Ö µÖÖ´Ö¬µÖê ‘ ד֡ÖÛú»ÖÖ
’ ¾Ö
‘ ÛúÖê¸ß¾Ö
Ûú»ÖÖ ’ µÖÖÓ“ÖÖ ¯ÖÎÖ´ÖãܵÖÖ®Öê ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö ÆÖêŸÖÖê. ÛúÖê¸ß¾Ö ÛúÖ´Ö Ûú¸ÞÖÖ¸ß ×¿Ö»¯ÖÛú»ÖÖ¤êÜÖß»Ö
†×ŸÖ¿ÖµÖ ×¾ÖßÖéŸÖ ¾Ö ¾Öé׬¤ÓÝÖŸÖ †ÃÖæ®Ö ן֓Öê ----
2)
´ÖæןÖÔ׿ֻ¯Ö
( Iconography )
3)
¾ÖÖßÖã׿ֻ¯Ö
( Architecture )
4)
´ÖÓפ¸×¿Ö»¯Ö
( Temple Architecture )
5)
¿Öî»Ö׿ֻ¯Ö
( Rock - Sculpture )
6)
¯ÖÎÃÖÖ¬Ö®Ö׿ֻ¯Ö
( Bas Relief )
†ÃÖê ¯ÖÖ“Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ ´ÖÖ®µÖŸÖÖ ¯ÖÖ¾Ö»Öê
†ÖÆêŸÖ. ׿ֻ¯ÖÛú»ÖꓵÖÖ µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ
×¾Ö³ÖÖÝÖÖÓ´Ö¬µÖê •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÖ“ÖÖµÖÖÕ®Öß †ŸµÖÓŸÖ ×¾Ö»ÖÖê³Ö®ÖßµÖ ÛéúŸÖß
×®Ö´ÖÖÔÞÖ Û껵ÖÖ †ÖÆêŸÖ. ×¾Ö¿ÖêÂÖ
´ÆÞÖ•Öê ׿ֻ¯ÖÛú»ÖꓵÖÖ µÖÖ ¯ÖΟµÖêÛú ×¾Ö³ÖÖÝÖÖ´Ö¬µÖê †ÖÛúÖ¸, ÛúÖê¸ß¾ÖŸÖÖ,
®ÖõÖßÛúÖ´Ö, ¯ÖΟÖßÛúÖÓ“ÖÖ ¾ÖÖ¯Ö¸ †Ö¤ß ¤é™ßÓ®Öß ´Ö®ÖÖ»ÖÖ £ÖŒÛú Ûú¸ÞÖÖ¸ß
×¾Ö×¾Ö¬ÖŸÖÖ ÃÖ¾ÖÔ¡Ö šôÛú¯ÖÞÖê ×®Ö¤¿ÖÔ®ÖÖÃÖ µÖêŸÖê.
3 ) ÃÖ´Ö鬤ŸÖÖ : Æê •Öî®Ö
׿ֻ¯ÖÛú»Öê“Öê ןÖÃÖ¸ê šôÛú ¾Öî׿Ö™¶ †ÖÆê.
•Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛú»ÖÖ Ûê¾Öô ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ¾Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö Ã¾Öºþþ¯ÖÖ“Öß †ÖÆê, ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ŸÖß ÃÖ´Ö鬤 ×ÛÓ¾ÖÖ
ÃÖÓ¯Ö®®Ö¤êÜÖᯙ †ÖÆê. •Öî®Ö
׿ֻ¯ÖÖ“ÖÖµÖÖÕ®Öß ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûê»Öê»Öß ´ÖÓפ¸ê, ´ÖæŸÖßÔ, »ÖêÞÖß, ¾ÖÖßÖæ †Ö¤ßÓ“Öß
ÃÖÓܵÖÖ ¯ÖΓÖÓ› ¾Ö ×¾ÖôֵÖÛúÖ¸Ûú ¾ÖÖ™Ö¾Öß †¿Öß †ÖÆê. •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖÃÖָܵÖÖ »ÖÆÖ®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ®Öê ‹¾Öœ¶Ö ¯ÖΓÖÓ› ¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸
Ûê»Ö껵ÖÖ ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ Ûú»ÖÖÛéúŸÖßÓ“µÖÖ ×®Ö×´ÖÔŸÖß»ÖÖ •ÖÝÖÖ“µÖÖ ‡×ŸÖÆÖÃÖÖŸÖ
ŸÖÖê› ®ÖÖÆß. †ÃÖÓÜµÖ •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛéúŸÖß
³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ ³ÖÖÝÖÖÓŸÖ †•Öæ®ÖÆß ÃÖã×ã֟ÖßŸÖ †Öœôæ®Ö µÖêŸÖÖŸÖ †Ö×ÞÖ
ŸµÖÖ“Ö²Ö¸Öê²Ö¸ פÃÖæ®Ö µÖêŸÖÖŸÖ. µÖÖ
ÃÖ¾ÖÔ ÝÖÖê媧 •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛú»ÖꓵÖÖ
ÃÖ´Ö鬤ŸÖê“Öß Ã¯Ö™¯ÖÞÖê ÃÖÖõÖ ¤êŸÖÖŸÖ.
4 ) ÃÖãÓ¤¸ŸÖÖ : Æê •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛú»Öê“Öê
“ÖÖî£Öê ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ ¾Öî׿Ö™¶ †ÖÆê. ‘ •Öî®Ö
׿ֻ¯ÖÛéúŸÖß µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ ¤é™ßÓ®Öß ÃÖÖîÓ¤µÖÔµÖãŒŸÖ †ÃÖŸÖÖŸÖ ¾Ö ´Ö®ÖÖ¾Ö¸
ÛúÖµÖ´Ö“ÖÖ šÃÖÖ ˆ´Ö™×¾ÖÞÖÖ·µÖÖ †ÃÖŸÖÖŸÖ, ’ †ÃÖÖ ×®Ö¾ÖÖÔôÖ ›Öò. ׾ƮÃÖêÓ™ ×ô֣Ö, •Öê´ÃÖ
±úݵÖãÔÃÖ®Ö ¾Ö ¯ÖÃÖßÔ ²ÖÎÖ‰ú®Ö µÖÖÓÃÖָܵÖÖ ÜµÖÖŸÖ®ÖÖ´Ö ¯Öã¸ÖŸÖ¢¾Ö -
¿ÖÖá֖ÖÖ®Öß †Ö¯Ö»µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ´ÖÖ®µÖ ÝÖÎÓ£ÖÖÓŸÖæ®Ö פ»ÖÖ †ÖÆê. ›ÖêÓÝÖ¸, ¤¸ß, ®Ö¤ß×Ûú®ÖÖ¸Ö µÖÖÓÃÖָܵÖÖ †ŸµÖÓŸÖ
×®ÖÃÖÝÖÔ¸´µÖ •ÖÖÝÖÖ †Ö¯Ö»µÖÖ ×¿Ö»¯ÖÛéúŸÖßÓÃÖÖšß ×®Ö¾Ö›ÞµÖÖ´Ö¬µÖê •Öî®ÖÖÓ®Öß
ÃÖ¾ÖÔ •ÖÝÖÖŸÖ ±úÖ¸ ´ÖÖêšß †Ö‘ÖÖ›ß ´ÖÖ¸»Öß †ÖÆê †Ö×ÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ
×®ÖÃÖÝÖÔÃÖÖîÓ¤µÖÖÔ®Öê ®Ö™»Ö껵ÖÖ ¯ÖδÖãÜÖ •ÖÖÝÖß •Öî®ÖÖÓ®Öß †Ö¯Ö»Öß ´ÖÓפ¸ê
†ÝÖ¸ ¯Ö×¾Ö¡Ö ¾ÖÖßÖæ Æ´ÖÜÖÖÃÖ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Û껵ÖÖ †ÖÆêŸÖ, †ÃÖê ïÖ™¯ÖÞÖê †Öœôæ®Ö µÖêŸÖê. •Öî®Ö ´ÖÓפ¸ê ¾Ö ³ÖÖê¾ÖŸÖÖ»Ö“ÖÖ ×®ÖÃÖÝÖÔ
¯Ö׸ÃÖ¸ µÖÖÓ“µÖÖÃÖÖ¸ÜÖÖ ´Ö®ÖÖê–Ö ×´Ö»ÖÖ±ú ‡ŸÖ¸¡Ö Œ¾Ö×“ÖŸÖ“Ö ×¤ÃÖæ®Ö µÖêŸÖÖê;
µÖÖ´Öãôê •Öî®ÖÖÓ“Öß ŸÖߣÖÔõÖê¡Öê ¾Ö ´ÖÓפ¸ê Æß †¯ÖÎ×ŸÖ´Ö ×®ÖÃÖÝÖÔÃÖãÓ¤¸
ãÖÖ®Öê ´ÆÞÖæ®Ö¤êÜÖᯙ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ †×ŸÖ¿ÖµÖ ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ †ÖÆêŸÖ.
5
) †ÜÖÓ×›ŸÖ ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö : Æê •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛú»Öê“Öê ¯ÖÖ“Ö¾Öê »ÖõÖÞÖßµÖ ¾Ö׿Ö™¶
†ÖÆê. ׿ֻ¯ÖÛú»ÖÖ Æß ×ÛúŸµÖêÛú
¿ÖŸÖÛúÖÓ¯ÖÖÃÖæ®Ö †¾µÖÖÆŸÖ¯ÖÞÖê ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ †ÃÖ»Öß ŸÖ¸ß¤êÜÖß»Ö ×ŸÖ“µÖÖ´Ö¬µÖê
£ÖÖê›ÖÃÖã¬¤Ö ±ú¸Ûú ¯Ö›»ÖÖ †ÃÖê פÃÖæ®Ö µÖêŸÖ ®ÖÖÆß. •Öî®Ö ´ÖæןÖÔ×¾Ö–ÖÖ®Ö ×ÛÓ¾ÖÖ •Öî®Ö ´ÖæŸÖßÕ“Öß ×®Ö×´ÖÔŸÖß
µÖÖ¾Öºþþ®Ö Æß ÝÖÖê™ ïÖ™¯ÖÞÖê ¯ÖΟµÖµÖÖÃÖ µÖêŸÖê. •Öî®Ö ´ÖæןÖÔ×®Ö×´ÖÔŸÖß“Öê †ÝÖ¤ß ¯ÖÎÖ¸Ó³Öß“Öê ´ÆÞÖ•Öê ×ÛúŸµÖêÛú
¿ÖŸÖÛúÖÓ¯Öæ¾ÖßÔ“Öê ×®ÖµÖ´Ö †Ö•ÖŸÖÖÝÖÖµÖŸÖ †ŸµÖÓŸÖ Ûú™ÖõÖÖ®Öê ¯ÖÖô»Öê •ÖÖŸÖÖŸÖ. •Öî®Ö ŸÖߣÖÔÛú¸ÖÓ“µÖÖ ´ÖæŸÖßÕ´Ö¬µÖê ÝÖ껵ÖÖ
×ÛúŸµÖêÛú ¿ÖŸÖÛúÖÓŸÖ ÛúÖÆßÆß ±ú¸Ûú ¯Ö›»Öê»ÖÖ †Ö×ÞÖ ÛúÖêÞÖŸÖÖÆß ²Ö¤»Ö Ûê»Öê»ÖÖ
פÃÖŸÖ ®ÖÖÆß. ×ÆÓ¤æ ¤êÃÖŸÖÖÓ“µÖÖ
´ÖæŸÖßÔ´Ö¬µÖê ãÖÖ®Ö¯Ö¸Ÿ¾Öê ¾Ö ÛúÖ»Ö¯Ö¸Ÿ¾Öê ¾ÖêÝÖôê¯ÖÞÖÖ ÛúÖÆß ¾Öêôê»ÖÖ
•ÖÖÞÖ¾ÖŸÖÖê; ¯ÖÞÖ †¿Öß ×¾Ö׳֮®ÖŸÖÖ •Öî®Ö ŸÖߣÖÕÛú¸ÖÓ“µÖÖ ´ÖæŸÖßÕŸÖ ¯ÖΟµÖµÖÖÃÖ
µÖêŸÖ ®ÖÖÆß. ŸÖÃÖê“Ö ¯ÖÆã›»Öê»Öß †ÝÖ¸
—ÖÖê¯Ö»Öê»Öß †¿Öß ÝÖÖîŸÖ´Ö ²Ö㬤ֵ֓Öß ´ÖæŸÖßÔ ÛúÖÆß ×šÛúÖÞÖß †Öœôæ®Ö
µÖêŸÖê; ¯ÖÞÖ —ÖÖê¯Ö»Öê»Öß ×•Ö®Ö´ÖæŸÖßÔ
´ÖÖ¡Ö ÛãúšêÆß †Öœôæ®Ö µÖêŸÖ ®ÖÖÆß ´ÆÞÖæ®Ö ¯Ö¸Ó¯Ö¸ÖÝÖŸÖŸÖÖ ÆÖ •Öî®Ö
׿ֻ¯ÖÛú»Öê“ÖÖ Ã£ÖÖµÖß³ÖÖ¾Ö —ÖÖ»ÖÖ †ÖÆê.
6 ) ÃÖ´Ö®¾ÖµÖŸÖÖ : Æê •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛú»Öê“Öê ×¾Ö»ÖÖê³Ö®ÖßµÖ †ÃÖê
ÃÖÆÖ¾Öê ¾Öî׿Ö™¶ †ÖÆê. •Öî®Ö
׿ֻ¯ÖÖ“ÖÖµÖÖÕ®Öß ³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ³ÖÖÝÖÖÓŸÖ ´ÖÓפ¸ ׿ֻ¯ÖÖ“µÖÖ ¾Ö
¾ÖÖßÖã׿ֻ¯ÖÖ“µÖÖ †ÝÖ×ÞÖŸÖ ¾Ö †¯ÖÎ×ŸÖ´Ö ÛéúŸÖß ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Û껵ÖÖ †ÃÖ»µÖÖ
ŸÖ¸ß ŸµÖÖÓ®Öß •Öî®ÖÖÓ“ÖÖ Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö †ÃÖÖ
´ÖÓפ¸ - ׿ֻ¯Ö †ÝÖ¸ ¾ÖÖßÖã׿ֻ¯Ö - ¯ÖÎÛúÖ¸ ºþþœ Ûê»ÖÖ ®ÖÖÆß Æê ×¾Ö¿ÖêÂÖ
ÆÖêµÖ. •µÖÖ ŸµÖÖ ³ÖÖÝÖÖŸÖᯙ ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ
׿ֻ¯Ö¯ÖÎÛúÖ¸ •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÖ“ÖÖµÖÖÕ®Öß †ÖŸ´ÖÃÖÖŸÖ Ûê»ÖÖ. ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ŸµÖÖŸÖ ³Ö¸¯Öæ¸ ¯ÖÎÝÖŸÖß
Ûúºþþ®Ö ¤ÖÜÖ×¾Ö»Öß. ´ÖÓפ¸
׿ֻ¯ÖÖ¾Öºþþ®Ö Æß ÝÖÖê™ ÃÖÆ•Ö¯ÖÞÖê פÃÖæ®Ö µÖêŸÖê; ´ÆÞÖæ®Ö •Öî®Ö ´ÖÓפ¸ÖÓ“µÖÖ ¸“Ö®Öê´Ö¬µÖê ˆ¢Ö¸ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ‘ ®ÖÖÝÖ¸
´ÖÓפ¸ ’ ¯ÖÎÛúÖ¸ ×ÛÓ¾ÖÖ ‰ú¬¾ÖÔ ¾Öé¢Öß ( Vertical )
¯ÖÎÛúÖ¸ †Ö×ÞÖ ¤×õÖÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ‘ ¦Ö×¾Ö› ´ÖÓפ¸ ’ ¯ÖÎÛúÖ¸ ×ÛÓ¾ÖÖ ‘ ÃÖ´ÖŸÖ»Ö
¾Öé¢Öß ’ ( Horizontal ) ¯ÖÎÛúÖ¸ ¯ÖÎÖ´ÖãܵÖÖ®Öê
¯ÖΟµÖµÖÖÃÖ µÖêŸÖÖŸÖ. •Öî®ÖÖÓ“Öß •µÖÖ
ŸµÖÖ ³ÖÖÝÖÖÓŸÖᯙ »ÖÖêÛúÖÓ´Ö¬µÖê ÃÖ´Ö¸ÃÖ ÆÖêÞµÖÖ“Öß Æß ÃÖ´Ö®¾ÖµÖ¾ÖÖ¤ß ¯ÖξÖé¢Öß
׿ֻ¯ÖÛú»Öê¯ÖδÖÖÞÖê ÃÖÖ×ÆŸµÖ, ÃÖÓÝÖߟÖ, ®Ö韵Ö, ®ÖÖ™¶ †Ö¤ß Ûú»ÖÖÓ´Ö¬µÖê †Ö×ÞÖ
•Öß¾Ö®ÖÖ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö õÖê¡ÖÖÓ´Ö¬µÖê¤êÜÖᯙ ¯ÖÎÛúÂÖÖÔ®Öê ¾Ö Ã¯Ö™¯ÖÞÖê
¯ÖΟµÖµÖÖÃÖ µÖêŸÖê. ´ÆÞÖæ®Ö †ÝÖ¤ß
þ֟ÖÓ¡Ö †ÃÖÖ •Öî®Ö ¾ÖÖßÖã - ׿ֻ¯Ö ¯ÖÎÛúÖ¸ ( Jain School of Architecture )
†×ß֟¾ÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ ®ÖÖÆß.
7 ) »ÖÖêÛúÖÁÖµÖ : Æê •Öî®Ö
׿ֻ¯ÖÛú»Öê“Öê ´ÖÖêšê ïÖéÆÞÖßµÖ †ÃÖê ÃÖÖŸÖ¾Öê ¾Öî׿Ö™¶ †ÖÆê. •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛú»Öê»ÖÖ ¸Ö•ÖÖÁÖµÖ ×´ÖôÖ»ÖÖ Æê
ÜÖ¸ê; ¯ÖÞÖ ŸÖÖê ±úÖ¸ £ÖÖ꛶Ö
¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ×´ÖôÖ»ÖÖ. ´ÖÖ¡Ö »ÖÖêÛúÖÁÖµÖ
ÆÖ •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛú»Öê»ÖÖ †ŸµÖÓŸÖ ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ×´ÖôÖ»ÖÖ. ¬Ö×®ÖÛú ¾Ö ¾µÖÖ¯ÖÖ¸ß ¾ÖÝÖÔ †Ö×ÞÖ ÃÖÖ´ÖÖ®µÖ
•Ö®ÖŸÖÖ µÖÖÓ“µÖÖ †¯Ö×¸×´ÖŸÖ ¯ÖÖךӲµÖÖ¾Ö¸“Ö •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛú»ÖÖ ÃÖ¾ÖÖÔ£ÖÖÔ®Öê
¾Öé׬¤ÓÝÖŸÖ —ÖÖ»Öß. •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ
ÃÖ¾ÖÔ £Ö¸ÖÓŸÖᯙ ¾µÖŒŸÖßÓ®Öß ‹Ûú ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ÛúŸÖÔ¾µÖ ´ÆÞÖæ®Ö ´ÖÓפ¸, ´ÖæŸÖßÔ,
ßÖæ¯Ö, »ÖêÞÖß, ßÖÓ³Ö †Ö¤ß ¯Ö×¾Ö¡Ö ¾ÖÖßÖæÓ“µÖÖ ×®Ö×´ÖÔŸÖßÃÖ ÃÖ¤î¾Ö “ÖÖ»Ö®ÖÖ
פ»Öß. ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ŸµÖÖÓ“µÖÖ
ÃÖÓ¸õÖÞÖÖ“ÖߤêÜÖᯙ ¿ÖŒµÖ ŸÖß ŸÖ•Ö¾Öß•Ö ¬Ö´ÖÔ³ÖÖ¾Ö®Öê®Öê Ûê»Öß. Æß ¬Ö´ÖÔÃÖÓ¸õÖÞÖÖ“Öß ¾Ö ÃÖÓ¾Ö¬ÖÔ®ÖÖ“Öß
¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö †Ö•ÖŸÖÖÝÖÖµÖŸÖ “ÖÖ»Öæ †ÖÆê;
´ÆÞÖæ®Ö“Ö •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛéúŸÖß ×¾Ö¯Öã»Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ¾Ö ŸµÖÖ ´ÖÖ®ÖÖ®Öê
ÃÖã×ã֟ÖßŸÖ †Öœôæ®Ö µÖêŸÖÖŸÖ. µÖÖ
¤é™߮Öê •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛú»ÖÖ Æß ´Öãܵ֟Ö: »ÖÖêÛúÛú»ÖÖ †ÖÆê †ÃÖê ´ÆÞÖŸÖÖ
µÖê‡Ô»Ö. ÃÖÖÆוÖÛú“Ö •Öî®Ö
׿ֻ¯ÖÛú»Öê“Öß ×®Ö¸ÓŸÖ¸ŸÖÖ †ÝÖ¸ ÃÖÖŸÖŸµÖ Æê »ÖÖêÛúÖÁÖµÖÖ¾Ö¸“Ö ×™Ûæú®Ö ¸Ö×Æ»Öê
†ÖÆê ¾Ö µÖÖ¯ÖãœêÆß ¸ÖÆÞÖÖ¸ †ÖÆê, Æê ˆ‘Ö› †ÖÆê.
8 ) ÃÖ®´ÖÖÝÖÔ¯ÖξÖé¢Öß : Æê •Öî®ÖÖÓ“µÖÖ ÃÖÖ×ÆŸµÖ, ÃÖÓÝÖߟÖ, ד֡Ö
†Ö¤ß Ûú»ÖÖÓ¯ÖδÖÖÞÖê ׿ֻ¯ÖÛú»Öê“Öê¤êÜÖᯙ †ŸµÖÓŸÖ ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ †ÃÖê †Öš¾Öê
¾Öî׿Ö™¶ †ÖÆê. ®Ö¾ÖןÖ×´ÖÔŸÖß“ÖÖ
†Ö®ÖÓ¤ †Ö×ÞÖ ¤é×™ÃÖãÜÖ Æê •Ö¸ß Ûú»ÖꓵÖÖ †×³Ö¾µÖŒŸÖß“Öê ÆêŸÖæ †ÃÖ»Öê ŸÖ¸ß ŸÖê
†Ö®ÖãÂÖÓ×ÝÖÛú †ÖÆêŸÖ, †¿Öß ÃÖ¾ÖÔ •Öî®Ö Ûú»ÖÖÛú¸ÖÓ“Öß - ´ÖÝÖ ŸÖê ׿ֻ¯ÖÛúÖ¸
†ÃÖÖêŸÖ, ÃÖÖ×ÆŸµÖÛúÖ¸ †ÃÖÖêŸÖ, Ûúß ×“Ö¡ÖÛúÖ¸ †ÃÖÖêŸÖ - ¤éœ ¬ÖÖ¸ÞÖÖ †ÃÖŸÖê. ÃÖ¾ÖÔ »ÖÖêÛúÖÓ®ÖÖ ÃÖ®´ÖÖÝÖÔ - ¯ÖξÖé¢Ö
Ûú¸ÞÖê Æê“Ö Ûú»ÖÖ×®Ö×´ÖÔŸÖß“Öê ¯ÖδÖãÜÖ ˆ×§Â™ ×¾Ö×¾Ö¬Ö õÖê¡ÖÖŸÖßÓ»Ö •Öî®Ö
Ûú»ÖÖÛúÖ¸ÖÓ®Öß †Ö¯Ö»µÖÖ ®Ö•Ö¸êÃÖ´ÖÖê¸ šê¾Ö»Öê ÆÖêŸÖê; ´ÆÞÖæ®Ö ÃÖ¾ÖÔ •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛéúŸÖßÓ“Öß ¸“Ö®ÖÖ µÖÖ“Ö ÃÖ¾ÖÖêÔ¤µÖ¾ÖÖ¤ß
×ÛÓ¾ÖÖ ÃÖ¾ÖÔ Ûú»µÖÖÞÖÛúÖ¸ß ¾Öé¢Öß“Öß •ÖÖê¯ÖÖÃÖ®ÖÖ ¾Ö ¾ÖÖœ Ûú¸ÞµÖÖ“µÖÖ ÆêŸÖæ®Öê“Ö
´Öãܵ֟Ö: —ÖÖ»Öß ÆÖêŸÖß, Æê פÃÖæ®Ö µÖêŸÖê.
´Ö¸Öš¾ÖÖ›¶ÖŸÖᯙ ¾Öêºþþô ‡£Öê ²ÖÖ, ×ÆÓ¤æ ¾Ö •Öî®Ö µÖÖ ×ŸÖ®Æß
¬Ö´ÖßÔµÖÖÓ“Öß •ÖÝÖ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ †¿Öß ¿Öî»Ö׿ֻ¯Öê †ÝÖ¸ ×ÝÖ׸ - ׿ֻ¯Öê ´ÆÞÖ•Öê
›ÖêÓÝÖ¸ÖŸÖ ÛúÖ긻Öê»Öß »ÖêÞÖß †ÖÆêŸÖ;
¯Ö¸ÓŸÖã µÖÖ »ÖêÞµÖÖ´Ö¬µÖê •Öî®Ö »ÖêÞÖß †ÝÖ¤ß ¾ÖêÝÖôß ¾Ö ÃÖÖ×¢¾ÖÛú
³ÖÖ¾Ö®Öê®Öê ¯Ö׸¯ÖæÞÖÔ †¿Öß ¾ÖÖ™ŸÖÖŸÖ;
‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ŸµÖÖ´Ö¬µÖê ˆ¢ÖÖ®Ö ¿ÖÓéÝÖÖ¸ŸÖÖ ×ÛÓ¾ÖÖ ˆ“”ÓéÜÖ»Ö¯ÖÞÖÖ
µÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ †³ÖÖ¾Ö ×¤ÃÖæ®Ö µÖêŸÖÖê.
ŸµÖÖ´Öãôê ŸÖê£Öᯙ •Öî®Ö »ÖêÞµÖÖÓ´Ö¬µÖê ¯Ö×¾Ö¡ÖŸÖê»ÖÖ ¾Ö ¿ÖÖÓŸÖŸÖê»ÖÖ
¯ÖÖêÂÖÛú †ÃÖê ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸ÞÖ ÃÖÖÆוÖÛú“Ö ×®Ö´ÖÖÔÞÖ ÆÖêŸÖê.
•Öß ÝÖÖê™ »ÖêÞµÖÖÓ“Öß ŸÖß“Ö ÝÖÖê™ ‘ ŸÖߣÖÔµÖÖ¡ÖÖ
¤é×ݾֿÖ㬤µÖê … ’ ´ÆÞÖ•Öê •Öß¾Ö®Ö¤é媧 ¿Ö㬤 ÆÖêÞµÖÖÃÖÖšß
ŸÖߣÖÔµÖÖ¡ÖÖ Ûú¸Ö¾Öß ÆÖ •Öî®Ö ¬Ö´ÖÖÔ®Öê ‘ÖÖ»Öæ®Ö פ»Öê»ÖÖ ÆêŸÖæ ÃÖ±ú»Ö
Ûú¸ÞµÖÖ“µÖÖ ¯Ö×¾Ö¡Ö ˆ§ê¿ÖÖ®Öê“Ö •Öî®Ö ŸÖߣÖÔõÖê¡ÖÖÓŸÖᯙ ¯Ö×¾Ö¡Ö ¾ÖÖßÖæÓ“Öß
×®Ö×´ÖÔŸÖß •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛúÖ¸ÖÓ®Öß Ûê»Öß;
´ÆÞÖæ®Ö“Ö ÃÖ¾ÖÔ •Öî®Ö ŸÖߣÖÔõÖê¡ÖÖÓ¾Ö¸ß»Ö ¯Ö×¾Ö¡Ö ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸ÞÖ
†Ö•ÖŸÖÖÝÖÖµÖŸÖ •ÖÃÖꓵÖÖ ŸÖÃÖê ×™Ûú»Öê †ÖÆê.
µÖÖ“Ö ÃÖ®´ÖÖÝÖÔ - ¯ÖξÖé¢Öß“ÖÖ ¯Ö׸¯ÖÖêÂÖ ´ÖæŸÖßÔ, ´ÖÓפ¸ê ¾Ö ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö
µÖÖÓ“µÖÖ ×®Ö×´ÖÔŸÖß´Ö¬µÖê ¯ÖÎÖ´ÖãܵÖÖ®Öê פÃÖæ®Ö µÖêŸÖÖê. †¬ÖÖêÔ®´Öß×»ÖŸÖ ®ÖµÖ®Ö, ®ÖÖÃÖÖÝÖÎ ¤é™ß,
¯ÖοÖÖ®ŸÖ ´Öã¦Ö, ´ÖÓ¤ ×Ã´ÖŸÖ †Ö¤ß »ÖõÖÞÖÖÓ®Öß µÖãŒŸÖ †ÃÖ»Öê»Öß ×•Ö®Ö´ÖæŸÖßÔ Æß
¯ÖÖÆÞÖÖ·µÖÖÓ“µÖÖ ´Ö®ÖÖŸÖ Æ´ÖÜÖÖÃÖ ¿Öã³Ö ³ÖÖ¾Ö ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûú¸ŸÖê; ´ÆÞÖæ®Ö“Ö
וִ֮ÖæŸÖßÔ Æß ÃÖ¾ÖÔŸÖÖê³Ö¦ ×ÛÓ¾ÖÖ ³Ö¦ ¯Ö׸ÞÖÖ´Öß ´ÖæŸÖßÔ ´ÆÞÖæ®Ö“Ö †ÖêôÜÖ»Öß
•ÖÖŸÖê. ×•Ö®Ö ´ÖÓפ¸ÖÓ“µÖÖ
¤¿ÖÔ®ÖÖ®Öê¤êÜÖᯙ ¯Ö×¾Ö¡Ö ³ÖÖ¾Ö“Ö ¯ÖÎÛú™ ÆÖêŸÖÖŸÖ ´ÆÞÖæ®Ö“Ö ‘ ¤é™Ö™Ûú
ßÖÖê¡ÖÖ ’ “µÖÖ ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖß»ÖÖ“Ö
¤éÂ™Ó ×•Ö®Öꮦ³Ö¾Ö®ÖÓ
³Ö¾ÖŸÖÖ¯ÖÆÖ¸ß …
³Ö¾µÖÖŸ´Ö®ÖÖÓ
×¾Ö³Ö¾ÖÃÖÓ³Ö¾Ö³Öæ׸ÆêŸÖã ……
´ÆÞÖ•Ö ×•Ö®Ö´ÖÓפ¸ Æê ÃÖÓÃÖÖ¸Ö“ÖÖ ŸÖÖ¯Ö Æ¸ÞÖ
Ûú¸ÞÖÖ¸ê †ÖÆê †ÃÖê ×•Ö®Ö ´ÖÓפ¸Ö“Öê ÃÖÖ£ÖÔ ¾ÖÞÖÔ®Ö Ûê»Öê †ÖÆê. Ûê¾Öô וִ֮ÖÓפ¸ê ²ÖÖÓ¬Öæ®Ö •Öî®Ö
׿ֻ¯ÖÛúÖ¸ £ÖÖÓ²Ö»Öê ®ÖÖÆßŸÖ ŸÖ¸ ŸµÖÖÓ®Öß ‘ ´ÖÓפ¸ - ®ÖÝÖ¸ ’ (
Temple City ) µÖÖ ®ÖÖ¾Öß®µÖ¯ÖæÞÖÔ ×¿Ö»¯Ö¯ÖÎÛúÖ¸Ö“Öß ˆ³ÖÖ¸ÞÖß Ûê»Öß. ‹ÜÖÖªÖ ¯Ö×¾Ö¡Ö •ÖÖÝÖß †®ÖêÛú ´ÖÓפ¸ÖÓ“Öß
•Ö¾Öô •Ö¾Öô ¸“Ö®ÖÖ Ûú¸ÞµÖÖ“Öß Æß †®ÖÖêÜÖß ¯Ö¬¤ŸÖ •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛúÖ¸ÖÓ®Öß ºþþœ
Ûê»Öß ®ÖÖ¾ÖÖºþþ¯ÖÖÃÖ †ÖÞÖ»Öß.
ÃÖÖê®ÖÖ×ÝÖ¸ß, ´Ö㌟ÖÖ×ÝÖ¸ß, ÛãÓú£Ö»Ö×ÝÖ¸ß, ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô †Ö¤ß •Öî®Ö
õÖê¡Öê Æß ´ÖÓפ¸ - ®ÖÝÖ¸ÖÓ“Öß ˆŸÛéú™ ˆ¤ÖƸÞÖê ÆÖêŸÖ; ×ÛÓ²ÖÆã®ÖÖ ‘ ´ÖÓפ¸ - ®ÖÝÖ¸ß ’ ×ÛÓ¾ÖÖ
‘ ´ÖÓפ¸
- ÃÖ´ÖæÆ ’ Æß •Öî®ÖÖÓ®Öß •ÖÝÖÖ»ÖÖ ×¤»Öê»Öß †´ÖÖê»Ö
¤êÞÖÝÖß ÆÖêµÖ.
´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö : †×«ŸÖßµÖ ×¿Ö»¯Ö¯ÖÎÛúÖ¸
†¿Öß“Ö ¤êÞÖÝÖß ×¤ÝÖÓ²Ö¸ •Öî®ÖÖÓ®Öß ‘ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö
’ “µÖÖ
ºþþ¯ÖÖ®Öê •ÖÝÖÖ»ÖÖ ×¤»Öß †ÖÆê.
´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ÆÖ †×«ŸÖßµÖ †ÃÖÖ ×¿Ö»¯ÖÛúÖ¸ ´Öãܵ֟Ö: פÝÖÓ²Ö¸ •Öî®ÖÖÓ®Öß
¯ÖΓÖÖ¸ÖŸÖ †ÖÞÖ»ÖÖ ¾Ö ¯Ö׸¯ÖæÞÖÔŸÖê»ÖÖ ®Öê»ÖÖ.
†ÝÖγÖÖÝÖß ´ÖæŸÖßÔ †×¬ÖךŸÖ †ÃÖ»Öê»Öê ˆÓ“Ö ¾Ö Ûú»ÖÖ¯ÖæÞÖÔ ÃŸÖÓ³Ö
•ÖÝÖÖŸÖ ‡ŸÖ¸¡Ö ÛãúšêÆß †Öœôæ®Ö µÖêŸÖ ®ÖÖÆߟÖ.
ŸÖê ±úŒŸÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ †Ö×ÞÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ: ¤×õÖÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ¯ÖÎÖ´ÖãܵÖÖ®Öê
פÃÖæ®Ö µÖêŸÖÖŸÖ. µÖÖ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖÓ“Öß
×®Ö×´ÖÔŸÖß ¯ÖΟÖßÛúÖŸ´ÖÛú þֺþþ¯ÖÖ“Öß †ÃÖŸÖê.
´ÆÞÖæ®Ö ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öê µÖ£ÖÖ£ÖÔ ¯ÖεÖÖê•Ö®Ö ‘ †Öפ¯Öã¸ÖÞÖ
’ µÖÖ
¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ ÜÖÖ»Ö߻֯ÖδÖÖÞÖê Ûê»Öê †ÖÆê -----
†×¬ÖךŸÖÖ ×¾Ö¸ê•ÖãßÖê
´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ ®Ö³ÖÖê×»ÖÆ: …
µÖê ¤æ¸Ö¤Ë ¾Öß×õÖŸÖÖ´ÖÖ®ÖÓ
ßִ³ÖµÖ®ŸµÖÖ¿Öã ¤ã¤éÔ¿ÖÖ´ÖË ……
®Ö³ÖïÖé¿ÖÖê ´ÖÆÖ´ÖÖ®ÖÖ
‘ÖÞ™Ö׳Ö: ¯Ö׸¾ÖÖ׸ŸÖÖ: …
ÃÖ“ÖÖ´Ö¸¬¾Ö•ÖÖ ¸ê•Öã:
ßִ³ÖÖßÖê פÝÝÖ•ÖÖ×µÖŸÖÖ: ……
פŒ“ÖŸÖ㙵ִÖÖ×ÁÖŸµÖ ¸ê•Öê
ßִ³Ö“ÖŸÖ㙵ִÖË …
ŸÖ¢Ö¤Ë¾µÖÖ•ÖÖפ¾ÖÖê¤Ë³ÖæŸÖÓ
ו֮ÖÖ®Ö®ŸÖ“ÖŸÖ㙵ִÖË ……
×Ƹ޴ֵÖßוÖÔ®Öꮦ֓µÖÖÔ:
ŸÖêÂÖÖÓ ²Ö㬮֯ÖÎןÖךŸÖÖ: …
¤ê¾ÖꮦÖ: ¯Öæ•ÖµÖ×®ŸÖ ôÖ
õÖ߸Öê¤Ö´³ÖÖê׳ÖÂÖê“Ö®Öî: ……
´ÖÖ®Ößִ³ÖÖŸÖË ´ÖÆÖ´ÖÖ®Ö -
µÖÖêÝÖÖŸÖË ¡Öî»ÖÖꌵÖÖ´ÖÖ®Ö®ÖÖŸÖË …
†®¾Ö£ÖÔÃÖÓ–ÖµÖÖ
ŸÖ•–Öî´ÖÖÔ®Ößִ³ÖÖ: ¯ÖÎÛúßןÖÔŸÖÖ: ……
----
22/95, 96, 97, 98, 102
µÖÖ“ÖÖ †£ÖÔ †ÃÖÖ Ûúß, ‘ †ÖÛúÖ¿ÖÖ»ÖÖ
ïֿÖÔ Ûú¸ÞÖÖ¸ê ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ¤ãºþþ®Ö ¤é™ßÃÖ ¯Ö›ŸÖÖ“Ö †–ÖÖ®Öß - ×´Ö£µÖÖ¤é™ß
»ÖÖêÛúÖÓ“ÖÖ ÝÖ¾ÖÔ ®Ö™ Ûú¸ŸÖÖŸÖ (
´ÖÖ®ÖÓ ÃŸÖ´³ÖµÖ×®ŸÖ ). †ÖÛúÖ¿ÖÖ»ÖÖ
ïֿÖÔ Ûú¸ÞÖÖ¸ê, ´ÖÆÖ¯ÖδÖÖÞÖÖ“Öê ¬ÖÖ¸Ûú, ‘ÖÓ™Ö, “ÖÖ´Ö¸, ¬¾Ö•ÖÖ µÖÖÓ®Öß µÖ㌟Ö
†ŸÖ‹¾Ö פÝÝÖ•ÖÖÃÖ´ÖÖ®Ö †ÃÖê “ÖÖ¸Æß ×¤¿ÖÖÓ®ÖÖ †ÃÖÞÖÖ¸ê “ÖÖ¸ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ´ÆÞÖ•Öê
•ÖÞÖæ ³ÖÝÖ¾ÖÓŸÖÖ“Öê †®ÖÓŸÖ“ÖŸÖã™µÖ“Ö ÆÖêŸÖ.
µÖÖ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“µÖÖ †ÝÖγÖÖÝÖß ×•Ö®ÖÓê¦ ³ÖÝÖ¾ÖÓŸÖÖ“µÖÖ ÃÖã¾ÖÞÖÔ´ÖµÖ
¯ÖÎןִÖÖ ×¾Ö¸Ö•Ö´ÖÖ®Ö †ÃÖŸÖÖŸÖ ¾Ö ¤ê¾ÖÓê¦ õÖ߸ÃÖÖÝÖ¸Ö“µÖÖ •Ö»ÖÖ®Öê ŸµÖÖÓ“ÖÖ
†×³ÖÂÖêÛú Ûú¸ŸÖÖŸÖ. ÃÖÖ¸ÖÓ¿Ö, ŸµÖÖÓ“µÖÖ
†¾Ö»ÖÖêÛú®ÖÖ®Öê ×´Ö£µÖÖ¤é™ßÓ“ÖÖ ´ÖÖ®Ö ( †ÆÓÛúÖ¸ ) ®Ö™ ÆÖêŸÖÖê. ŸµÖÖÓ“Öê ¯ÖδÖÖÞÖ ´ÖÖêšê ˆÓ“Ö †ÃÖŸÖê ¾Ö
ŸÖß®Ö »ÖÖêÛú ŸµÖÖÓ“ÖÖ ÃÖ®´ÖÖ®Ö Ûú¸ŸÖÖŸÖ, ´ÆÞÖæ®Ö •ÖÖÞÖÛúÖ¸ÖÓ®Öß µÖÖÓ®ÖÖ ‘ ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö
’ †ÃÖê
†®¾Ö£ÖÔÛú ®ÖÖ¾Ö ×¤»Öê †ÖÆê. µÖÖ
´ÖÖ®ÖßÖÓ³ÖÖ“Öê ¤¿ÖÔ®Ö •ÖÃÖê †ÆÓ³ÖÖ¾Ö ®Ö™ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ´Ö¤ŸÖ Ûú¸ŸÖê ŸÖÃÖê“Ö ŸÖê
ÃÖ´µÖÛˤ¿ÖÔ®ÖÖ“µÖÖ ¯ÖÎÖ¯ŸÖß»ÖÖ¤êÜÖᯙ ÃÖÖÆÖµµÖ³ÖæŸÖ ÆÖêŸÖê. ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ¤ãÂÛúÖµÖÔ×®Ö¾Öé¢Öß ¾Ö
ÃÖŸÛúÖµÖÔ¯ÖξÖé¢Öß µÖÖ ³ÖÖ¾Ö®ÖÖÓ“ÖÖ ¯Ö׸¯ÖÖêÂÖ¤êÜÖᯙ Ûú¸ŸÖê. ’
‹ÛæúÞÖ »ÖÖêÛúÖÓ®ÖÖ ÃÖ®´ÖÖÝÖÖÔ¾Ö¸ ×ãָ
Ûú¸ÞµÖÖ“Öê ±úÖ¸ ´ÖÖêšê ÛúÖµÖÔ •Öî®Ö ׿ֻ¯ÖÛú»ÖÖ ¯ÖÖ¸ ¯ÖÖ›ßŸÖ †ÖÆê.
×¾Ö³ÖÖÝÖ 2
•Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ, ׿ÖõÖÞÖ ¾Ö ¯Ö¡ÖÛúÖ׸ŸÖÖ
12) •Öî®ÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÖ×ÆŸµÖÃÖÓ³ÖÖ¸
13) ÃÖ´ÖÞÖÃÖã¢ÖÓ ( ÁÖ´ÖÞÖÃÖæ¡Ö´ÖË )
14) ´ÖÆÖ¸ÖÂ™Ò •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ ¯Ö׸ÂÖ¤
15) ´Ö¸Öšß •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ: ÃÖÓÛú»¯Ö®ÖÖ ×¾ÖÛúÖÃÖ
16) •Öî®ÖÖÓ“Öß ¿ÖîõÖ×ÞÖÛú ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö
17) ´Ö¸Öšß •Öî®Ö ×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛê : ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö ¾Ö ÛúÖµÖÔ
18) ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ ’ “Öß
¿ÖŸÖÛúÖ“Öß ¾ÖÖ™“ÖÖ»Ö
•Öî®ÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÖ×ÆŸµÖÃÖÓ³ÖÖ¸
¯ÖÎÖ“Öß®Ö
³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖß ÃÖ´Ö鬤 Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß †Ö¯ÖÖ¯Ö»µÖÖ ÛúÖôÖŸÖ •Öî®ÖÖ“ÖÖµÖÖÔ®Öß
×¾Ö×¾Ö¬Ö õÖê¡ÖÖÓ´Ö¬µÖê †×ŸÖ¿ÖµÖ ´ÖÖê»ÖÖ“Öß ÛúÖ´Ö×ÝÖ¸ß ²Ö•ÖÖ¾Ö»Öß †ÖÆê.
»ÖÖêÛúÃÖÓܵÖꓵÖÖ ´ÖÖ®ÖÖ®Öê ×¾Ö“ÖÖ¸ Ûú¸ŸÖÖ , ¯ÖÎÖ“Öß®Ö •Öî®ÖÖ“ÖÖµÖÖÔ®Öß
×“Ö¸ÓŸÖ®Ö Ã¾Öºþþ¯ÖÖ“Öß Ûúºþþ®Ö šê¾Ö»Öê»Ö»Öß ×Æ ÛúÖ´Ö×ÝÖ¸ß ›ÖêôµÖÖÓŸÖ
³Ö¸»µÖÖ׿־ÖÖµÖ ¸ÖÆŸÖ ®ÖÖÆß. ×ÆÓ¤æ ¾Ö ²ÖÖ ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®ÖÖÆæ®Ö •Öî®Ö ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö
†ÝÖ¤ß Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖÓŸÖ •Öî®ÖÖ“ÖÖµÖÖÓÔ®Öß •Öß¾Ö-†•Öß¾ÖÖ¤ß ´Öæ»ÖŸÖ¢¾ÖÖÓ“ÖÖ
þ֟ÖÓ¡Ö ¤é×™ÛúÖê®ÖÖÓŸÖæ®Ö ÃÖÜÖÖê»Ö ×¾Ö“ÖÖ¸ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. ¾Öê¤Ö®ŸÖß »ÖÖêÛúÖÓ“ÖÖ
×®ÖŸµÖ¾ÖÖ¤ ×ÛÓ¾ÖÖ ²ÖÖ¬Ö´ÖßÔµÖÖÓ“ÖÖ ×¾Ö®ÖÖ¿Ö¾ÖÖ¤ µÖÖ“µÖÖ ŸÖã»Ö®ÖêŸÖ
•Öî®ÖÖ“ÖÖµÖÖÔÓ®Öß ¯ÖÎן֯ÖÖפ»Öê»ÖÖ ×®ÖŸµÖÖ×®ÖŸµÖÖŸ´ÖÛú †®ÖêÛúÖ®ŸÖ¾ÖÖ¤Ö“ÖÖ
×ÃÖ¬¤ÖÓŸÖ †Ö¬Öã×®ÖÛú ¯ÖÖî¾ÖÖÔŸµÖ ¾Ö ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ ŸÖ¢¾Öê¾ÖꢵÖÖÓ®ÖÖÆß †×¬ÖÛú
ÝÖÎÖÊ ¾ÖÖ™ŸÖÖê †Ö×ÞÖ ÆÖ †®ÖêÛúÖ®ŸÖ¾ÖÖ¤ ´ÆÞÖ•Öê •Öî®ÖÖÓ®Öß ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ
ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®ÖÖ»ÖÖ ×¤»Öê»Öß ´ÖÆÖ®Ö ¤êÞÖÝÖÖß ÆÖêµÖ †ÃÖê ´ÖÖ®ÖÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖê. ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®ÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê“Ö Ûú»ÖÖÛúÖî¿Ö»µÖÖ“µÖÖ
õÖê¡ÖÖŸÖÆß •Öî®ÖÖÓ®Öß †¯ÖÎ×ŸÖ´Ö ÛúÖµÖÔ Ûê»Öê †ÖÆê. †Ö²Öæ ¾Ö ¸ÖÞÖÛú¯Öæ¸ µÖê£Öᯙ Ûú»ÖÖ¯ÖæÞÖÔ ×¾Ö¿ÖÖ»Ö ×•Ö®Ö´ÖÓפ¸ê
•Öî®ÖÖÓ®Öß ¾ÖÖßÖãÛú»ÖêŸÖ Ûê»Ö껵ÖÖ ¯ÖοÖÓÃÖ®ÖßµÖ ¯ÖÎÝÖŸÖß“Öß ÃÖÖõÖ
¤êŸÖÖŸÖ.
ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô µÖê£Öᯙ ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö
ÝÖÖê´Ö™êÀ¾Ö¸ÖÓ“Öß ¯ÖΓÖÓ› ¯ÖÞÖ ¯ÖδÖÖÞÖ²Ö¬¤ ¾Ö †×ŸÖ¿ÖµÖ ´Ö®ÖÖê–Ö ¯ÖÎןִÖÖ Æß
†×ÜÖ»Ö ×¾ÖÀ¾ÖÖ´Ö¬µÖê ´ÖæןÖÔÛú»ÖêŸÖᯙ †×«ŸÖßµÖ ÛéúŸÖß ÃÖ´Ö•Ö»Öß •ÖÖŸÖê. ˆ¢ÖÖ®Ö ¿ÖÓéÝÖÖ¸Ö¯ÖÖÃÖæ®Ö ÃÖ¾ÖÔ£Öî¾Ö †×»Ö¯ŸÖ
†ÃÖ»Öê»Öß •Öî®ÖÖÓ“Öß ×¿Ö»¯ÖÛú»ÖÖ Æß ´Ö®ÖÖŸÖ ÃÖÓµÖ´Ö, ÃÖ´ÖŸÖÖ ¾Ö ¿Öã³Ö ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ
×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ †ÖÆê.
×ÆÓ¤ããÖÖ®ÖÖŸÖ ÃÖ¾ÖÔ¡Ö ÃÖãÓ¤¸ “ÖÖÖ»ÖµÖê ²ÖÖÓ¬Öæ®Ö, ×®ÖÃÖÝÖÔ¸´µÖ †¿ÖÖ
×ÝÖ׸׿ÖÜÖ¸ÖÓ¾Ö¸ ¯Ö×¾Ö¡Ö ŸÖߣÖÔõÖê¡ÖÖÓ“Öß ¸“Ö®ÖÖ Ûúºþþ®Ö, ¯ÖãÂÛúô ךÛúÖÞÖß
´Ö®ÖÖê–Ö ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö ¾Ö ÛúßןÖÔßÖÓ³Ö ˆ³ÖÖºþþ®Ö, ÛúÖÆß ×šÛúÖÞÖß ÛúÖê¸ß¾Ö »ÖêÞÖß
ÜÖÖê¤æ®Ö ¾Ö µÖÖêÝµÖ •ÖÖÝÖß ´Ö®ÖÖêƸ ¯ÖÎÃÖÖ¬Ö®Ö - ׿ֻ¯ÖÖ“ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûúºþþ®Ö
•Öî®ÖÖÓ®Öß ×ÛúŸÖßŸÖ¸ß ¸´µÖ Ûú»ÖÖÛéúŸÖß ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Û껵ÖÖ ¾Ö ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ
Ûú»ÖÖÛúÖî¿Ö»µÖÖ“µÖÖ †×³Ö¾Ö鬤߻ÖÖ ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ´Ö¤ŸÖ Ûê»Öß. ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö ¾Ö Ûú»ÖÖÛúÖî¿Ö»µÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê“Ö
ÃÖÖ×ÆŸµÖÖ“µÖÖ ¯ÖÎÖÓÝÖÞÖÖŸÖ¤êÜÖß»Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ×¾ÖÂÖµÖÖÓ¾Ö¸ß»Ö ×¾Ö¯Öã»Ö ¾ÖÖ’Ëû´ÖµÖ
†×¬ÖÛúÖ¸¾ÖÖÞÖß®Öê ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûúºþþ®Ö •Öî®ÖÖÓ®Öß †Ö¯Ö»Öê ®ÖÖ¾Ö †•Ö¸Ö´Ö¸ Ûúºþþ®Ö
šê¾Ö»Öê †ÖÆê, µÖÖÓŸÖ ¿ÖÓÛúÖ ®ÖÖÆß. ÁÖêÂšÖ †Ö“ÖÖµÖÖÕ®Öß ¾Ö ×¾Ö«Ö®Ö ¯ÖÓ×›ŸÖÖÓ®Öß
Ûê»Ö껵ÖÖ µÖÖ ×¾Ö¿ÖÖ»Ö ¾ÖÖ’Ëû´ÖµÖÃÖê¾Öê“Öß ÃÖã´ÖÖ¸ê ¯Ö®®ÖÖÃÖ - ÃÖÖš
¾ÖÂÖÖÕ¯Öæ¾ÖßÔ »ÖÖêÛúÖÓ®ÖÖ ±úÖ¸¿Öß Ûú»¯Ö®ÖÖ ®Ö¾ÆŸÖß; ¯Ö¸ÓŸÖã •ÖÃÖ•ÖÃÖê •Öî®Ö
ÝÖÎÓ£Ö ¯ÖÎÛúÖ¿ÖÖŸÖ µÖê‰ú »ÖÖÝÖ»Öê †Ö×ÞÖ ¯ÖÖî¾ÖÖÔŸµÖ ¾Ö ¯ÖÖ׿ִÖÖŸµÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬ÖÛú
×¾Ö«Ö®Ö ŸµÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÜÖÖê»Ö †³µÖÖÃÖ Ûúºþþ »ÖÖÝÖ»Öê, ŸÖÃÖŸÖÃÖÖ ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ÃÖÖ×ÆŸµÖÖŸÖ •Öî®ÖÖÓ®Öß †Ö•ÖŸÖÖÝÖÖµÖŸÖ •Öß
´ÖÖê»ÖÖ“Öß ³Ö¸ ‘ÖÖŸÖ»Öß †ÖÆê, ŸµÖÖ“ÖÖ ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ®ÖÖ †×¬ÖÛúÖ׬ÖÛú ¯ÖΟµÖµÖ µÖê‰ú
»ÖÖÝÖ»ÖÖ †ÖÆê. ÃÖÖ×ÆŸµÖÖ“µÖÖ µÖÖ
×¾Ö¿ÖÖ»Ö õÖê¡ÖÖŸÖ •Öî®ÖÖ“ÖÖµÖÖÕ®Öß •Öß ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ ÛúÖ´Ö×ÝÖ¸ß ²Ö•ÖÖ¾Ö»Öß
†ÖÆê, ן֓ÖÖ“Ö £ÖÖꛌµÖÖŸÖ ¯Ö׸“ÖµÖ
Ûúºþþ®Ö ¤êÞµÖÖ“Öê µÖÖ »ÖêÜÖÖŸÖ µÖÖêוֻÖê †ÖÆê.
1 ) †ÖÝÖ´Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ
•Öî®ÖÖÓ“Öê ×ÃÖ¬¤ÖÓŸÖ×¾ÖÂÖµÖÛú ÝÖÎÓ£Ö
±úÖ¸ ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †ÖÆêŸÖ †Ö×ÞÖ ŸÖê ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÛúÖôß ×»Ö×Æ»Öê»Öê
†ÃÖ»µÖÖ®Öê ¯ÖδÖÖÞÖ ¾Ö †Ö¬ÖÖ¸³ÖæŸÖ ÃÖ´Ö•Ö»Öê.
µÖÖ †ÖÝÖ´ÖÖÓ“µÖÖ ²ÖÖ²ÖŸÖßŸÖ •Öî®Ö ¬Ö´ÖÖÔŸÖß»Ö ×¤ÝÖÓ²Ö¸ ¾Ö À¾ÖêŸÖÖÓ²Ö¸
ÃÖÓ¯ÖΦֵÖÖÓŸÖᯙ †®ÖãµÖÖµÖÖÓ“Öß ¾ÖêÝÖ¾ÖêÝÖôß ´ÖÖ®µÖŸÖÖ †ÖÆê.
À¾ÖêŸÖÖÓ²Ö¸ ´ÖŸÖ¯ÖÎÞÖÖ»Ö߯ÖδÖÖÞÖê
†ÖÝÖ´ÖÖŸÖ ¯Öãœß»Ö ¬Ö´ÖÔÝÖÎÓ£ÖÖÓ“ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö Ûê»ÖÖ •ÖÖŸÖÖê :
²ÖÖ¸Ö ‘ †ÓÝÖ ’ ÝÖÎÓ£Ö :
1 ) †Ö“ÖÖ¸ÖÓÝÖ ÃÖæ¡Ö, 2 ) ÃÖæ¡Ö - ÛéúŸÖÖÓÝÖ, 3 ) ãÖÖ®ÖÖÓÝÖ, 4 )
ÃÖ´ÖÖ¾ÖµÖÖÓÝÖ, 5 ) ³ÖÝÖ¾ÖŸÖß ¾µÖÖܵÖÖ¯ÖΖ֯ŸÖß, 6 ) –ÖÖŸÖÖ- ¬Ö´ÖÔÛú£ÖÖ, 7 )
ˆ¯ÖÖÃÖÛú¤¿ÖÖ, 8 ) †®ŸÖÛéú§¿ÖÖ 9 ) †®Ö¢Ö¸Öî¯Ö¯ÖÖןÖÛú¤¿ÖÖ, 10 ) ¯Öο®Ö -
¾µÖÖÛú¸ÞÖÖ×®Ö, 11 ) ×¾Ö¯ÖÖÛúÁÖãŸÖ´ÖË ¾Ö 12 ) ¤é×™¾ÖÖ¤.
²ÖÖ¸Ö ‘ ˆ¯ÖÖÓÝÖ ’ ÝÖÎÓ£Ö
: 1 ) †Öî¯Ö¯ÖÖןÖÛú, 2 )
¸Ö•Ö¯Öο®ÖßµÖ, 3 ) •Öß¾ÖÖ׳ÖÝÖ´Ö, 4 ) ¯ÖΖÖÖ¯Ö®ÖÖ, 5 ) ÃÖæµÖÔ¯ÖΖÖׯŸÖ, 6 )
•Ö´²Öã«ß¯Ö¯ÖΖÖׯŸÖ, 7 ) “ÖÓ¦¯ÖΖÖׯŸÖ, 8 ) ×®Ö¸–Ö¾Ö»Öß, 9 )
Ûú»¯ÖÖ¾ÖןÖÓ×ÃÖÛúÖ, 10 ) ¯ÖãׯÖÛúÖ, 11 ) ¯Öã¯֓Öæ×»ÖÛúÖ ¾Ö 12 ) ¾Öé×ÂÞÖ¤¿ÖÖ.
¤ÆÖ ‘ ¯ÖÎÛúßÞÖÔ ’ ÝÖÎÓ£Ö :
1 ) “ÖŸÖã:¿Ö¸ÞÖ, 2 )
†ÖŸÖ㸯ÖΟµÖÖܵÖÖ®Ö, 3 ) ³ÖŒŸÖ¯Ö׸–ÖÖ, 4 ) ÃÖÓßÖÖ¸, 5 ) ŸÖÓ¤ã»Ö¾ÖîŸÖÖ×»ÖÛú, 6
) “ÖÓ¤Ö×¾Ö•–ÖµÖ, 7 ) ¤ê¾Öꮦß־Ö, 8 ) ÝÖÞÖß - ×¾ÖªÖ, 9 ) ´ÖÆÖ¯ÖΟµÖÖܵÖÖ®Ö ¾Ö
10 ) ¾Ö߸ß־Ö.
ÃÖÆÖ ‘ ”ê¤ - ÃÖæ¡Ö ’ ÝÖÎÓ£Ö : 1 ) ×®Ö¿ÖߣÖ, 2 ) ´ÖÆÖ×®Ö¿ÖߣÖ, 3 )
¾µÖ¾ÖÆÖ¸, 4 ) ÃÖÓßÖÖ¸, 5 ) ²ÖéÆŸÖËÛú»¯Ö ¾Ö 6 ) ¯ÖÓ“ÖÛú»¯Ö. ¿Öê¾Ö™“µÖÖ ‘ ¯ÖÓ“ÖÛú»¯ÖÖ ’ “µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ‹ê¾Ö•Öß ×•Ö®Ö³Ö¦ÖÓ“µÖÖ ‘ •ÖߟÖÛú»¯Ö
’ µÖÖ
ÝÖÎÓ£ÖÖ“ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö Ûê»ÖÖ •ÖÖŸÖÖê.
¤Öê®Ö þ֟ÖÓ¡Ö ÝÖÎÓ£Ö : 1 ) ®ÖÓ¤ßÃÖæ¡Ö, 2 ) †®ÖãµÖÖêÝÖ«Ö¸.
“ÖÖ¸ ´Öæ»ÖÃÖæ¡Ö ÝÖÎÓ£Ö : 1 ) ˆ¢Ö¸Ö¬µÖµÖ®Ö, 2 ) †Ö¾Ö¿µÖÛú, 3 )
¤¿Ö¾ÖêÛúÖ×»ÖÛú ¾Ö 4 ) ׯÖÞ› - ×®ÖµÖãÔ׌ŸÖ.
ÛúÖÆß ×šÛúÖÞÖß ×ŸÖÃÖ·µÖÖ ¾Ö “ÖÖÖÖ ´Öæ»ÖÃÖæ¡ÖÖ‹ê¾Ö•Öß †Öê‘Ö - ×®ÖµÖãÔ׌ŸÖ
¾Ö ¯ÖÖ×õÖÛú - ÃÖæ¡Ö µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖÓ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ Ûê»Öê»ÖÖ †ÖœôŸÖÖê.
À¾ÖêŸÖÖÓ²Ö¸ •Öî®ÖÖÓ“Öê Æê †ÖÝÖ´Ö - ÃÖÖ×ÆŸµÖ †¬ÖÔ´ÖÖÝÖ¬Öß ³ÖÖÂÖêŸÖ ×»Ö×Æ»Öê»Öê †ÃÖæ®Ö ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ´ÖÆÖ¾Ö߸ÖÓ®Öß µÖÖ“Ö †¬ÖÔ´ÖÖÝÖ¬Öß ³ÖÖÂÖêŸÖ ˆ¯Ö¤ê¿Ö Ûê»ÖÖ. Æê ÃÖ¾ÖÔ †ÖÝÖ´Ö ÝÖÎÓ£Ö ‹ÛúÖ“Ö ¾Öêôß ×»Ö×Æ»Öê ÝÖê»Öê †ÃÖŸÖᯙ Æê ÃÖÓ³Ö¾Ö®ÖßµÖ ®ÖÖÆß. ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ´ÖÆÖ¾Ö߸ÖÓ“µÖÖ ÝÖÞÖ¬Ö¸ÖÓ®Öß ŸµÖÖÓ“ÖÖ ³Ö¾µÖ ˆ¯Ö¤ê¿Ö ‘ †ÓÝÖ ’ ¾Ö ‘