´Ö¸Öšß ³ÖÖÂÖêŸÖ ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛú
’ ¾Ö
‘ ¯ÖÎÝÖŸÖß
†Ö×ÞÖ ×•Ö®Ö×¾Ö•ÖµÖ ’ Æß ÃÖÖ¯ŸÖÖׯÛê ¯ÖÖ‰úÞÖ ¿ÖŸÖÛúÖÆæ®Ö †×¬ÖÛú
ÛúÖ»Ö †Ö¯ÖÖ¯Ö»µÖÖ ¯Ö¸ß®Öê ×¾Ö“ÖÖ¸•ÖÖÝÖéŸÖß“Öê, ¬Ö´ÖÔ¯ÖÎÃÖÖ¸Ö“Öê ¾Ö
ÃÖ´ÖÖ•Ö¯ÖβÖÖê¬Ö®ÖÖ“Öê ÛúÖµÖÔ ´ÖÖêš¶Ö ×®Öšê®Öê ¾Ö †ÜÖÓ×›ŸÖ¯ÖÞÖê Ûú¸ßŸÖ †ÃÖ»Öß
ŸÖ¸ •Öî®Ö ÃÖÖׯŸµÖÖ“µÖÖ ÃÖê¾Öê»ÖÖ ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ¯ÖÞÖê ¾ÖÖׯ»Ö껵ÖÖ, ˆ““Ö
†×³Ö¹ý“Öß“µÖÖ ÃÖÓ¾Ö¬ÖÔ®ÖÖ»ÖÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÖÆ¢¾Ö ¤êÞÖÖ·µÖÖ ¾Ö †×³Ö•ÖÖŸÖ
¾ÖÖ’Ëû´ÖµÖÖ“Öß •ÖÖÞÖß¾Ö¯Öæ¾ÖÔÛú •ÖÖê¯ÖÖÃÖ®ÖÖ Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖ ‹ÜÖÖªÖ ¤•ÖêÔ¤Ö¸ ¾Ö
³ÖÖ¸¤ÃŸÖ ´ÖÖ×ÃÖÛúÖ“Öß †ŸµÖÓŸÖ ˆÞÖß¾Ö ³ÖÖÃÖŸÖ ÆÖêêŸÖß; þÖÖŸÖÓ¡µÖÖê¢Ö¸ ÛúÖôÖŸÖ ŸÖ¸ Æß ˆÞÖß¾Ö ±úÖ¸ ¯ÖÎÛúÂÖÖÔ®Öê •ÖÖÞÖ¾ÖŸÖ
ÆÖêŸÖß; ÛúÖ¸ÞÖ •Öî®ÖÖÓ“Öß †×ô֟ÖÖ
¯ÖΕ¾Ö×»ÖŸÖ Ûúºþþ®Ö ŸµÖÖÓ“ÖÖ ¯ÖΓÖÓ› ¾Ö ÃÖ´Ö鬤 ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú ¾ÖÖ¸ÃÖÖ
»ÖÖêÛúÖÓ¯Öãœê †×³Ö®Ö¾Ö ¯Ö¬¤ŸÖß®Öê ´ÖÖÓ›ÞµÖÖ“Öß ×®ÖÛú› ×®Ö´ÖÖÔÞÖ —ÖÖ»Öß
ÆÖêŸÖß. Æß ˆÞÖß¾Ö ³Öºþþ®Ö Ûú֜޵ÖÖ“Öê
‹ê×ŸÖÆÖ×ÃÖÛú ÛúÖµÖÔ ÛúÖ¸Ó•ÖÖ, ÃÖÖê»ÖÖ¯Öæ¸ ¾Ö ²ÖÖÆã²Ö»Öß µÖê£Öß»Ö ×¤ÝÖÓ²Ö¸ •Öî®Ö
ÝÖã¹ýÛãú»ÖÖÓŸÖ ×¿ÖõÖÞÖ ‘ÖêŸÖ»Ö껵ÖÖ ¾Ö ¯ÖÎÜÖ¸ ¬µÖêµÖ¾ÖÖ¤Ö®Öê ¯ÖÎê׸ŸÖ
—ÖÖ»Ö껵ÖÖ ŸÖ¹ýÞÖ •Öî®Ö ÃÖÖ×Æ×ŸµÖÛúÖÓ®Öß ¯ÖÓ.
´ÖÖ×ÞÖÛú“ÖÓ¤•Öß ³ÖßÃÖßÛú¸, ‹´Ö. ‹. ®µÖÖµÖŸÖߣÖÔ (ÃÖÓ“ÖÖ»ÖÛú, ²ÖÖÆã²Ö»Öß
²ÖÎʓֵÖÖÔÁÖ´Ö ¾Ö ×¾ÖªÖ¯Ößš ²ÖÖÆã²Ö»Öß, ÛúÖê»ÆÖ¯Öæ¸) µÖÖÓ“µÖÖ ÃÖ´Ö£ÖÔ
®ÖêŸÖ韾ÖÖÜÖÖ»Öß †ÖòÝÖÙ, 1950 ´Ö¬µÖê ‘ ÃÖ®´Ö×®Ö ’ ´ÖÖ×ÃÖÛúÖ“Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ Ûúºþþ®Ö ¯Öã¸ê Ûê»Öê.
‘ ÃÖ®´ÖןÖ
’ ´ÖÖ×ÃÖÛúÖ®Öê
ÝÖ껵ÖÖ 27 ¾ÖÂÖÖÕŸÖ ˆ““Ö ¤•ÖÖÔ“µÖÖ ¾Ö ÃÖŸ¯ÖξÖé×¢ÖÛúÖ¸Ûú ÃÖÖׯŸµÖ×®Ö×´ÖÔŸÖß»ÖÖ
±úÖ¸ ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ “ÖÖ»Ö®ÖÖ ×¤»Öß. ‘ ÃÖ®´Ö×ŸÖ ’ ®Öê ¯ÖÖ¾Ö ¿ÖŸÖÛúÖŸÖ 35 ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¯ÖãßÖÛê, 30
ÜÖÖÃÖ ×¾Ö¿ÖËêÂÖÖÓÛú, •Öî®Ö - •Öî®ÖêŸÖ¸ †¿ÖÖ 430 ´ÖÖ®µÖ¾Ö“Ö¸ »ÖêÜÖÛúÖÓ“µÖÖ 1151
×¾Ö“ÖÖ¸¯ÖξÖÔŸÖÛú »ÖêÜÖ, ®Ö¾ÖÖêפŸÖ †¿ÖÖ 208 Ûú£ÖÖ - »ÖêÜÖÛúÖÓ“µÖÖ 525
²ÖÖê¬Ö¯ÖΤ Ûú£ÖÖ, ®Ö¾µÖÖ - •Ö㮵ÖÖ †¿ÖÖ 167 Ûú¾ÖßÓ“µÖÖ 511 Ûú×¾ÖŸÖÖ †Ö×ÞÖ 211
¾µÖ׌ŸÖ¯Ö׸µÖÖŸ´ÖÛú »ÖêÜÖ, 46 õÖê¡Ö¯Ö׸“ÖµÖÖŸ´ÖÛú »ÖêÜÖ ¾Ö 33
ÃÖÖׯŸµÖ¯Ö׸“ÖµÖÖŸ´ÖÛú »ÖêÜÖ ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ Ûúºþþ®Ö ´Ö¸Öšß •Öî®Ö ÃÖÖׯŸµÖÖŸÖ
´ÖÖê»ÖÖ“Öß ³Ö¸ ‘ÖÖŸÖ»Öß. ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê
ŸÖ¸ †®ÖêÛú ®Ö¾ÖÖêפŸÖ »ÖêÜÖÛúÖÓ®ÖÖ
×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÖÖ®µÖŸÖÖ ×´Öô¾Öæ®Ö פ»Öß.
ŸÖÃÖê“Ö •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ, ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö, ‡×ŸÖÆÖÃÖ, ¾ÖÖ’Ëû´ÖµÖ Ûú»ÖÖÛúÖî¿Ö»µÖ
‡ŸµÖÖ¤ß ×¾ÖÂÖµÖÖÓ¾Ö¸ •Öî®Ö ¾Ö •Öî®ÖêŸÖ¸ †¿ÖÖ †×¬ÖÛúÖ¸ß ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ“Öê ×¾Ö×¾Ö¬Ö
¯ÖÎÛúÖ¸“Öê ´ÖÖî×»ÖÛú ÃÖÖׯŸµÖ ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ Ûúºþþ®Ö ‘ ÃÖ®´Ö×ŸÖ ’ ´ÖÖ×ÃÖÛúÖ®Öê •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß“Öß ´ÖÆ®ÖßµÖŸÖÖ
ÃÖ´Ö¯ÖÔÛú¯ÖÞÖê ¯Ö™¾Öæ®Ö ¤êÞµÖÖŸÖ ´ÖÖêšê µÖ¿Ö ÃÖÓ¯ÖÖ¤®Ö Ûê»Öê †ÖÆê. ׿־ÖÖµÖ ‡ÓÝÖΕÖß, ׯӤß, ÝÖã•Ö¸ÖŸÖß,
ÛúÖ®Ö›ß †Ö¤ß †®µÖ ÃÖÓ¯ÖÖ¤®Ö Ûê»Öê ´ÖÖî×»ÖÛú •Öî®Ö ÃÖÖׯŸµÖÖ“Öß ´Ö¸Öšß
³ÖÖÂÖÖÓŸÖ¸ê ¤ê‰ú®Ö †Ö×ÞÖ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö •Öî®Ö ´Ö¸Öšß ÃÖÖׯŸµÖ־ָ߻Ö
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖŸ´ÖÛú »ÖêÜÖ ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ Ûúºþþ®Ö µÖÖ ´ÖÖ×ÃÖÛúÖ®Öê ´Ö¸Öšß •Öî®Ö ÃÖÖׯŸµÖ
ÃÖ´Ö鬤 Ûê»Öê †ÖÆê.
†¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê ÜÖÖÃÖ ¾Öî“ÖÖ׸Ûú ¾Ö
®ÖîןÖÛú †×¬ÖÂšÖ®Ö †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ‘ ÃÖ®´Ö×ŸÖ ’ ´ÖÖ×ÃÖÛúÖ®Öê •Öî®Ö ÃÖÖׯŸµÖ ¾Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß
µÖÖÓ“Öß ²ÖÆã´ÖÖê»Ö ÃÖê¾ÖÖ ¤ÖÜÖ×¾Ö»Öß †ÖÆê †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ“Ö²Ö¸Öê²Ö¸ ´Ö¸Öšß
ÃÖÖׯŸµÖÖŸÖ ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ Ã£ÖÖ®Ö ×´Öô×¾Ö»Öê †ÖÆê. ŸÖÃÖê“Ö †ŸµÖÓŸÖ ˆ““Ö ¤•ÖÖÔ“Öê ¾Ö ¬µÖêµÖ×®Öš þֺþþ¯ÖÖ“Öê “µÖÖ
ÃÖÓ¯ÖÖ¤Ûú ´ÖÓ›ôÖ®Öê ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ ˆ¯ÖÛéúŸÖ Ûê»Öê †ÖÆê. ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ: †×¾Ö¸ŸÖ ¯Ö׸ÁÖ´Ö ‘Öê‰ú®Ö ‘ ÃÖ®´ÖןÖ
’ “Öê
Ûãú¿Ö»Ö ®ÖêŸÖé¢¾Ö ¾Ö ¯ÖγÖÖ¾Öß ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®Ö Û껵ÖÖ²Ö§»Ö ¯ÖάÖÖ®Ö ÃÖÓ¯ÖÖ¤Ûú ¯ÖÓ.
´ÖÖ×ÞÖÛú“ÖÓ¤•Öß ³ÖßÃÖßÛú¸ †Ö×ÞÖ ¯ÖδÖãÜÖ ÃÖÆÃÖÓ¯ÖÖ¤Ûú ›Öò. Æê´Ö“ÖÓ¦ •Öî®Ö
µÖÖÓ®ÖÖ ÜÖÖÃÖ ¬Ö®µÖ¾ÖÖ¤ פ»Öê ¯ÖÖׯ•ÖêŸÖ.
…
18 …
‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ ’ “Öß
¿ÖŸÖÛúÖ“Öß ¾ÖÖ™“ÖÖ»Ö
•Öî®Ö ×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖÓ“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö
³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ³ÖÖÂÖÖÓ´Ö¬µÖê
¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ ÆÖêÞÖÖ·µÖÖ •Öî®Ö ×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖÓ“Öß ÃÖÓܵÖÖ ±úÖ¸ ´ÖÖêšß †ÃÖæ®Ö
ŸµÖÖÓ®Öß ¬ÖÖ×´ÖÔÛú, ¿ÖîõÖ×ÞÖÛú, ®ÖîןÖÛú, ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú, ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú †Ö¤ß
õÖê¡ÖÖÓŸÖ •Öî®ÖÖÓ“Öß ¯ÖÎÝÖŸÖß ÆÖêÞµÖÖ“µÖÖ ¤é™߮Öê †×ŸÖ¿ÖµÖ ´ÖÖê»ÖÖ“Öß
ÛúÖ´Ö×ÝÖ¸ß ²Ö•ÖÖ¾Ö»Öß †ÖÆê.
•Öî®ÖÖÓ´Ö¬µÖê ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®Ö ‘Ö›¾Öæ®Ö
†ÖÞÖÞµÖÖÃÖ ÛúÖ¸ÞÖß³ÖæŸÖ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ‘Ö™ÛúÖÓ´Ö¬µÖê •Öî®Ö ×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖÓ®ÖÖ
¯ÖδÖãÜÖ Ã£ÖÖ®Ö ×¤»Öê ¯ÖÖׯ•Öê. •Öî®Ö
×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖÓ®Öß“Ö ÃÖÖ´ÖÖ®µÖ •Öî®Ö •Ö®ÖŸÖê¯ÖµÖÕŸÖ ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ –ÖÖ®ÖÖ“Öß
ÛúÖÃÖ ¬Ö¸ÞÖê, ׿ÖõÖÞÖÖ“ÖÖ ¯ÖÎÃÖÖ¸ Ûú¸ÞÖê, ¬Ö´ÖÔ–ÖÖ®Ö ÃÖã»Ö³Ö Ûúºþþ®Ö ¤êÞÖê,
ÃÖÓÃÛéúŸÖß“Öß †×³Ö¾Öé¬¤ß Ûú¸ÞÖê, ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®ÖÖ“Öß †Ö¾Ö¿µÖÛúŸÖÖ ¯Ö™¾Öæ®Ö ¤êÞÖê,
¯ÖÎÝÖŸÖß“Öß †ÖÛúÖÓõÖÖ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûú¸ÞÖê, ˆ®®ÖŸÖß“µÖÖ ¾ÖÖ™Ö ¤ÖÜÖ×¾ÖÞÖê,
×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ׳ִÖãÜÖ ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸ÞÖ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûú¸ÞÖê †Ö¤ß ÝÖÖêÂ™ß ×¾Ö×¾Ö¬Ö
»ÖêÜÖÖÓ«Ö¸ê ¯ÖÖêÆÖê“Ö×¾Ö»µÖÖ †Ö×ÞÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®ÖÖ»ÖÖ ¯ÖÖêÂÖÛú †¿Öß
´Ö®ÖÖê³Öæ×´ÖÛúÖ ŸÖµÖÖ¸ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ÆÖŸÖ³ÖÖ¸ »ÖÖ¾Ö»ÖÖ. ײÖÎ×™¿Ö †´Ö¤Ö®ÖßŸÖ †Ö×ÞÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ:
‹ÛúÖê×ÞÖÃÖÖ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ“µÖÖ †ÜÖ긓µÖÖ ÛúÖ»ÖÜÖÓ›Ö¯ÖÖÃÖæ®Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ®Öê
×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛú µÖÖ †×³Ö®Ö¾Ö ÃÖÖׯŸµÖ ¯ÖÎÛúÖ¸“ÖÖ †¾Ö»ÖÓ²Ö Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ
Ûê»Öß. ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ •Öî®Ö
×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖÓ“Öß ÃÖ¾ÖÔŸÖÖê¯Ö¸ß ¾ÖÖœ ¾ÆÖ¾Öß, µÖÖ ¤é™ßÓ®Öê ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê
¯Öε֟®Ö Ûê»Öê. µÖÖ“ÖÖ ¯Ö׸ÞÖÖ´Ö †ÃÖÖ —ÖÖ»ÖÖ Ûúß, ÛúÖêÞÖŸµÖÖÆß
ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ¾Ö ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ: †»¯ÖÃÖÓÜµÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ »ÖÖêÛúÃÖÓܵÖꓵÖÖ ´ÖÖ®ÖÖ®Öê
•Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖß»Ö ×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖÓ“Öß ÃÖÓܵÖÖ ²Ö¸ß“Ö ´ÖÖêšß †ÃÖæ®Ö, ŸµÖÖŸÖ
†•Öæ®Ö¤êÜÖᯙ ÃÖÖ¸ÜÖß ³Ö¸ ¯Ö›ŸÖ †ÖÆê.
†¿ÖÖ ×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖÓ´Ö¬µÖê ´Ö¸Öšß
³ÖÖÂÖêŸÖᯙ •Öî®Ö ×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖÓ®ÖÖ †®Ö®µÖÃÖÖ¬ÖÖ¸ÞÖ ´ÖÆ¢¾Ö †ÖÆê. ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ÃÖ¬µÖÖ ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ •Öî®Ö
×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖÓ´Ö¬µÖê ¾ÖµÖÖ®Öê ÃÖ¾ÖÖÕŸÖ •µÖêš ×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛú †ÃÖÞµÖÖ“ÖÖ
†¯Öæ¾ÖÔ ²ÖÆã´ÖÖ®Ö ´Ö¸Öšß ³ÖÖÂÖêŸÖᯙ ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛú ’ µÖÖ ÃÖÖ¯ŸÖÖׯÛúÖ®Öê ×´Öô×¾Ö»ÖÖ †ÖÆê. ‡. ÃÖ. 1885 ÃÖÖ»Öß Ã£ÖÖ¯Ö®Ö —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ŸµÖÖ
¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ ×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖ®Öê ‹Ûú ¿ÖŸÖÛú ÃÖ´Ö£ÖÔ¯ÖÞÖê ¯ÖæÞÖÔ Ûúºþþ®Ö 101
¾µÖÖ ¾ÖÂÖÖÔŸÖ †×³Ö´ÖÖ®Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ¯Ö¤Ö¯ÖÔÞÖ Ûê»Öê, Æß •Öî®Ö ¯Ö¡ÖÛúÖ׸ŸÖꓵÖÖ
‡×ŸÖÆÖÃÖÖ´Ö¬µÖê †×ŸÖ¿ÖµÖ ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ ‘Ö™®ÖÖ †ÖÆê, ‡ŸÖÛê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ †Ö¬Öã×®ÖÛúÖ»Öß®Ö
ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú ‡×ŸÖÆÖÃÖÖŸÖᯙ ÜÖÖÃÖ ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ ¾Ö †×³Ö´ÖÖ®ÖÖï֤ ‘Ö™®ÖÖ †ÖÆê.
‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ ’ “Öê
†ÝÖÎêÃÖ¸Ÿ¾Ö
‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®Ö 1885 “µÖÖ ÃÖ¯™êÓ²Ö¸´Ö¬µÖê
•Öî®ÖÖÓ“Öê ¦Â™ê ®ÖêŸÖê ¾Ö £ÖÖê¸ ×¾Ö“ÖÖ¸¾ÖÓŸÖ ¿Öêš ×Æ¸Ö“ÖÓ¤ ®Öê´Ö“ÖÓ¤ ¤Öê¿Öß
µÖÖÓ®Öß ÃÖÖê»ÖÖ¯Öæ¸ ¿ÖÆ¸ÖŸÖ Ã¾ÖŸÖ:“µÖÖ ×Æ´ÖŸÖß¾Ö¸ ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛú
’ µÖÖ
´ÖÖ×ÃÖÛú ¯Ö¡ÖÖ“Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ Ûúºþþ®Ö ´ÖÆÖ¸Ö™ÒÖŸÖᯙ •Öî®ÖÖÓ®Öß ®Ö¾Ö×¾Ö“ÖÖ¸ÖÓ“Öß
¯ÖÎê¸ÞÖÖ ¤êÞµÖÖ“µÖÖ †×³Ö®Ö¾Ö ÛúÖµÖÔÛδÖÖ“ÖÖ ¿Öã³ÖÖ¸Ó³Ö Ûê»ÖÖ. µÖÖ ¯Ö¡ÖÖ“ÖÖ ¯ÖγÖÖ¾Ö £ÖÖê›¶Ö“Ö †¾Ö¬ÖߟÖ
ÃÖ¾ÖÔ ³ÖÖ¸ŸÖ³Ö¸ ¯Ö›»ÖÖ †Ö×ÞÖ •Öî®ÖÖÓ“µÖÖ ¾ÖŸÖÔ´ÖÖ®Ö¯Ö¡ÖÖÓ“µÖÖ †ÓÝÖ³ÖæŸÖ
ÃÖÖ´Ö£µÖÖÔ“Öß Ã¯Ö™ •ÖÖÞÖß¾Ö —ÖÖ»Öß.
¯Ö׸ÞÖÖ´ÖŸÖ: ‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®Ö 1894 ´Ö¬µÖê פ»»Öß µÖê£Öæ®Ö ‘ ³ÖÖ¸ŸÖ¾ÖÂÖßÔµÖ
פÝÖÓ²Ö¸ •Öî®Ö ´ÖÆÖÃÖ³Öê ’ ŸÖ±êÔú ‘ •Öî®Ö×´Ö¡Ö ’ µÖÖ ¤Öê®Ö ×ÆÓ¤ß ´ÖÖ×ÃÖÛú ¯Ö¡ÖÖÓ“Öß ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ
Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öß †Ö×ÞÖ ‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®Ö 1902 ´Ö¬µÖê ÛúÖê»ÆÖ¯Öæ¸Ææ®Ö ‘ ¤×õÖÞÖ
´ÖÆÖ¸ÖÂ™Ò •Öî®Ö ÃÖ³Öê ’ ŸÖ±êÔú ‘ ÁÖß ×•Ö®Ö×¾Ö•ÖµÖ ’ µÖÖ
´Ö¸Öšß ´ÖÖ×ÃÖÛú ¯Ö¡ÖÖ“µÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®ÖÖ“ÖÖ ¯ÖÎÖ¸Ó³Ö Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ. µÖÖ´Öãôê ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛú ’ ¯Ö¡ÖÖ»ÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔÛú
¯Ö¡ÖÖ´Ö¬µÖê †ÝÖÎêÃÖ¸Ÿ¾ÖÖ“ÖÖ ´ÖÖ®Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»ÖÖ †ÖÆê †Ö×ÞÖ ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛú
’ ¯Ö¡ÖÖ®Öê
ŸÖÃÖê ŸÖÖê»ÖÖ´ÖÖê»ÖÖ“Öê ÛúÖµÖÔÆß Ûúºþþ®Ö ¤ÖÜÖ×¾Ö»Öê †ÖÆê.
‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ
’ “Öê
ÃÖÓãÖÖ¯ÖÛú ¿Öêš ×Æ¸Ö“ÖÓ¤ ®Öê´Ö“ÖÓ¤ ¤Öê¿Öß µÖÖÓ®Öß ÃÖ¯™êÓ²Ö¸, 1885 ŸÖê
†ÖòŒ™Öê²Ö¸, 1898 µÖÖ ŸÖê¸Ö ¾ÖÂÖÖÕ“µÖÖ †Ö¯Ö»µÖÖ ÃÖÓ¯ÖÖ¤ÛúßµÖ ÛúÖ¸ÛúߤßÔŸÖ
¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖÖÓ¯ÖÖÃÖæ®Ö ‘ÖêŸÖ»Öê»Öß Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö ´ÖÖ×ÃÖÛú ¯Ö¡ÖÖ“Öß Ûú»¯Ö®ÖÖ ¾Ö
ˆ¯ÖµÖ㌟֟ÖÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ»ÖÖ ¯Ö™¾Öæ®Ö ¤êÞµÖÖ“Öê ´ÖÆ®ÖßµÖ ÛúÖµÖÔ ¯ÖÖ¸
¯ÖÖ›»Öê. ŸÖÃÖê“Ö ŸµÖÖÓ®Öß ŸµÖÖ ¾Öêôß
•Öî®Ö ÝÖÎÓ£ÖÖÓ“µÖÖ ”¯ÖÖ‡ÔÃÖ ¬Ö´ÖÖÔ“µÖÖ ®ÖÖ¾ÖÖÜÖÖ»Öß ÆÖêÞÖÖ¸Ö ÃÖ®ÖÖŸÖ®Öß •Öî®Ö
»ÖÖêÛúÖÓ“ÖÖ ŸÖß¾ÖÎ ×¾Ö¸Öê¬Ö •Öî®Ö ¿ÖÖáÖÖ¬ÖÖ¸ê ´ÖÖê›æ®Ö ÛúÖœæ®Ö
¬Ö´ÖÔ¯ÖΓÖÖ¸Ö“ÖÖ ¾Ö ¬Ö´ÖÔ•ÖÖÝÖéŸÖß“ÖÖ ®Ö¾ÖÖ ¾Ö ¯Ö׸ÞÖÖ´ÖÛúÖ¸ß ´ÖÖÝÖÔ ÃÖãÛú¸
Ûú¸ÞµÖÖŸÖ ´ÖÖêšê µÖ¿Ö ÃÖÓ¯ÖÖ¤®Ö Ûê»Öê.
µÖÖ ÃÖÓÛú™ÖŸÖæ®Ö ×¾Ö•ÖµÖß —ÖÖ»µÖÖ¾Ö¸
¿Öêš ×Æ¸Ö“ÖÓ¤ ®Öê´Ö“ÖÓ¤ ¤Öê¿Öß µÖÖÓ®Öß •Öî®ÖŸ¾Ö ®Ö™ Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖ ×´Ö£µÖÖŸ¾ÖÖ“Öê
ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ ˆ““ÖÖ™®Ö Ûú¸ÞµÖÖ“Öê ¯Öε֟®Ö †ŸµÖÓŸÖ ×®ÖÂšÖ¯Öæ¾ÖÔÛú ÃÖãºþþ Ûê»Öê,
ÃÖ´µÖÛËŸ¾ÖÖ“ÖÖ †×¾Ö¸ŸÖ ¯ÖÎÃÖÖ¸ Ûê»ÖÖ, ¬Ö´ÖÔÝÖÎÓ£ÖÖÓ“Öê ÛδֿÖ: ¯ÖÎÛúÖ¿Ö®Ö
Ûúºþþ®Ö •Öî®Ö ÃÖÖׯŸµÖ ÃÖ¾ÖÖÕ®ÖÖ ˆ¯Ö»Ö²¬Ö Ûúºþþ®Ö פ»Öê, ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ Ã¾ÖÖ¬µÖÖµÖ
Ûú¸ÞµÖÖ“Öß ¯ÖξÖé¢Öß ¯Öε֟®Ö¯Öæ¾ÖÔÛú
ˆŸ¯Ö®®Ö Ûê»Öß. ÃÖÖ´ÖÖ®µÖ »ÖÖêÛúÖÓ®ÖÖ
¬Ö´ÖÔ׿ÖõÖÞÖÖ“Öß †Ö¾Ö¿µÖÛúŸÖÖ ¯Ö™¾Öæ®Ö ¤ê‰ú®Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ´Ö¬µÖê ¬Ö´ÖÔ׿ÖõÖÞÖÖ“Öß
†×³Ö¹ý“Öß •ÖÖÞÖß¾Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûê»Öß.
¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖׯŸÖ×¾Ö¸Öê¬Öß ºþþœßÓ®ÖÖ ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê ¾Ö
ŸÖß¾ÖΟÖê®Öê ×¾Ö¸Öê¬Ö Ûê»ÖÖ. ¬ÖÖ×´ÖÔÛú
ÃÖÓãÖÖ ¾Ö ´ÖÓפ¸ê µÖÖÓ“Öê ׯ¿Öê²Ö ®Ö “ÖãÛúŸÖÖ ¾µÖ¾Ö×Ã£ÖŸÖ šê¾ÖÖ¾ÖêŸÖ ¾Ö ŸÖê
¤¸¾ÖÂÖßÔ Æ´ÖÜÖÖÃÖ ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ Ûú¸Ö¾ÖêŸÖ, †¿Öß ®Ö¾Öß ¯ÖΣÖÖ ¯ÖÖ›»Öß. ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ®Öß ×¾Ö×¾Ö¬Ö ×šÛúÖÞÖ“µÖÖ •Öî®Ö
ÝÖÎÓ£Ö³ÖÖÓ›Ö¸ÖÓ“Öß ÃÖ×¾Ößָ ´ÖÖׯŸÖß Ûúºþþ®Ö ¤ê‰ú®Ö ŸµÖÖÓ®ÖÖ •Öî®Ö ׾֪ꓵÖÖ
ÃÖÜÖÖê»Ö †³µÖÖÃÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖ ˆªãŒŸÖ
Ûê»Öê. •Öî®Ö ŸÖߣÖÔõÖê¡ÖÖÓ“Öê ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú¤é™¶Ö
´ÖÆ¢¾Ö ¯Ö™¾Öæ®Ö ¤ê‰ú®Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ ÃÖÓ¸õÖÞÖÖ“Öß ˆ¯ÖÖµÖµÖÖê•Ö®ÖÖ Ûú¸ÞµÖÖ“µÖÖ
†Ö¾Ö¿µÖÛúŸÖêÛú›ê ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ“Öê »ÖõÖ ¾Öê¬Ö»Öê.
•Öî®ÖÖÓ“µÖÖ ¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ ³Ö¼Ö¸Ûú ÃÖÓãÖêŸÖ ÛúÖ»Ö´ÖÖ®ÖÖ®ÖãÃÖÖ¸
ÃÖ´ÖÖ•ÖׯŸÖÖê¯ÖµÖÖêÝÖß ÃÖã¬ÖÖ¸ÞÖÖ ¬Ö›¾Öæ®Ö †ÖÞÖÞµÖÖ“Öß ×®ÖÛú› ¯ÖÎן֯ÖÖ¤®Ö
Ûê»Öß †Ö×ÞÖ ×¤ÝÖÓ²Ö¸ •Öî®ÖÖÓ´Ö¬Öß»Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ÝÖÖê™ßÓ¾Öºþþ®Ö ×®Ö´ÖÖÔÞÖ
—ÖÖ»Öê»Öê †ÓŸÖÝÖÔŸÖ Ã¾Öºþþ¯ÖÖ“Öê ŸÖß¾ÖÎ ´ÖŸÖ³Öê¤ ®ÖÖÆßÃÖê Ûú¸ÞµÖÖ“ÖÖ
ÆêŸÖã¯Öã¸ÃÃÖ¸ ¯Öε֟®Ö Ûê»ÖÖ.
†¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú
¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®ÖÖÃÖÖšß »ÖÖÝÖÞÖÖ¸ß µÖÖêÝµÖ ´Ö®ÖÖê³Öæ×´ÖÛúÖ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûúºþþ®Ö ¿Öêš
ׯ¸Ö“ÖÓ¤ ¤Öê¿Öß µÖÖÓ®Öß ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®ÖÖ“µÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸Ö“ÖÖ ¿Öã³ÖÖ¸Ó³Ö
Ûê»ÖÖ †Ö×ÞÖ ¯Öãœß»Ö ÃÖÓ¯ÖÖ¤ÛúÖÓ“ÖÖ ´ÖÖÝÖÔ †×ŸÖ¿ÖµÖ ÃÖãÛú¸ Ûê»ÖÖ.
‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ
’ “Öê
׫ŸÖßµÖ ÃÖÓ¯ÖÖ¤Ûú ¯ÖÓ×›ŸÖ Ûú»»ÖÖ¯¯ÖÖ ³Ö¸´ÖÖ¯¯ÖÖ ×®Ö™¾Öê ¿ÖÖáÖß µÖÖÓ®Öß
†ÖòŒ™Öê²Ö¸ 1898 ŸÖê •Öã»Öî 1916 µÖÖ †š¸Ö ¾ÖÂÖÖÕ“µÖÖ ¤ß‘ÖÔ ÛúÖ»ÖÖ¾Ö¬ÖßŸÖ ¿Öêš
ׯ¸Ö“ÖÓ¤ ®Öê´Ö“ÖÓ¤ ¤Öê¿Öß µÖÖÓ“Öê ÛúÖµÖÔ µÖ¿ÖþÖ߯ÖÞÖê ¯Öãœê “ÖÖ»Öæ
šê¾Ö»Öê. ¯ÖÓ. ×®Ö™¾Öê ¿ÖÖáÖß µÖÖÓ®Öß
†Ö¯Ö»µÖÖ ÃÖÓ¯ÖÖ¤®ÖÛúÖ»ÖÖŸÖ ´Öãܵ֟Ö: •Öî®Ö ÝÖÎÓ£Ö¯ÖÎÛúÖ¿Ö®ÖÖ“µÖÖ ÛúÖµÖÖÔ¾Ö¸“Ö ³Ö¸ פ»ÖÖ. ŸµÖÖÓ®Öß ‘ ´ÖÆÖ¯Öã¸ÖÞÖ ’ µÖÖ ÛúÖ¾µÖÝÖÎÓ£Ö¸Ö•ÖÖ“Öê ´Ö¸Öšß
³ÖÖÂÖÖÓŸÖ¸ÖÃÖÆ ´ÖÖ×ÃÖÛú ºþþ¯ÖÖ®Öê ׮ָ׮ָÖôê ³ÖÖÝÖ ¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ Ûúºþþ®Ö ´ÖÆÖ®Ö
ÛúÖµÖÔ Ûê»Öê †ÖÆê. ŸÖÃÖê“Ö ŸµÖÖÓ®Öß
ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö ¾Ö †Ö“ÖÖ×¾ÖÂÖµÖÛú †ÃÖê †®ÖêÛú ˆŸÛéú™ •Öî®Ö ÝÖÎÓ£Ö ´Ö¸Öšß
³ÖÖÂÖÖÓŸÖ¸ÖÃÖÆ ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ ’ ŸÖæ®Ö
¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ Ûê»Öê.
†¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê ¯ÖÓ×›ŸÖ ×®Ö™¾Öê ¿ÖÖáÖß
µÖÖÓ®Öß ´ÖÖêš¶Ö ×¾Ö«¢Öê®Öê ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ ’ “Öê
ÃÖÓ¯ÖÖ¤®Ö Ûúºþþ®Ö •Öî®Ö ÃÖÖׯŸµÖÖŸÖ †ŸµÖÓŸÖ ´ÖÖê»ÖÖ“Öß ³Ö¸ ‘ÖÖŸÖ»Öß †Ö×ÞÖ •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖÃÖ †ÖÝÖ´Ö¯ÖÎ×ÞÖŸÖ ´ÖÖÝÖÔ
¤ÖÜÖ×¾ÖÞµÖÖ“Öê ´ÖÆ®ÖßµÖ ÛúÖµÖÔ ¯ÖÖ¸ ¯ÖÖ›ÞµÖÖŸÖ ×¾Ö»ÖÖê³Ö®ÖßµÖ µÖ¿Ö ÃÖÓ¯ÖÖ¤®Ö
Ûê»Öê.
¬Ö´ÖÖÔ¾Ö¸ß»Ö †ÖõÖê¯ÖÖ“Öê ×®Ö¸ÃÖ®Ö
‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ
’ “Öê
ŸÖéŸÖßµÖ ÃÖÓ¯ÖÖ¤Ûú ²ÖÎ. •Öß¾Ö¸Ö•Ö ÝÖÖîŸÖ´Ö“ÖÓ¤ ¤Öê¿Öß µÖÖÓ®Öß †ÖòÝÖÙ 1916 ŸÖê
•Öã»Öî 1920 ¯ÖµÖÕŸÖ“ÖÖ “ÖÖ¸ ¾ÖÂÖÖÕ“µÖÖ ÛúÖôÖŸÖ ´ÖÖ×ÃÖÛúÖ“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö †ÝÖ¤ß
ˆ¢Ö´Ö ¸ßŸÖß®Öê “ÖÖ»Ö×¾Ö»Öß. µÖÖ
¾Öêôê¯ÖµÖÕŸÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ ÝÖÎÓ£Ö¯ÖÎÛúÖ¿Ö®ÖÖ“µÖÖ ÃÖÓãÖÖ ²Ö·µÖÖ“Ö ×®Ö‘ÖÖ»Ö껵ÖÖ
†ÃÖ»µÖÖ®Öê ‘•Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ’ “µÖÖ ´ÖÖ¬µÖ´ÖÖŸÖæ®Ö ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ
¯ÖÎÛúÖ¿Ö®ÖÖ“Öß †Ö¾Ö¿µÖÛúŸÖÖ ˆ¸»Öß ®Ö¾ÆŸÖß,
´ÆÞÖæ®Ö ²ÖÎ. •Öß¾Ö¸Ö•Ö³ÖÖ‡Ô
µÖÖÓ®Öß †Ö¯Ö»µÖÖ ÃÖÓ¯ÖÖ¤®ÖÛúÖôÖŸÖ ˆ¯Ö®ÖµÖ®Ö ÃÖÓÃÛúÖ¸, ¾µÖÓŸÖ¸ ¤ê¾ÖÖÓ“Öß
†Ö¸Ö¬Ö®ÖÖ, ÃÖ´´Öê¤×¿ÖÜÖ¸ ¯ÖÎÛú¸ÞÖ, ×áֵÖÖÓ®Öß Ûú¸Ö¾ÖµÖÖ“Öß ¯Öæ•ÖÖ, †¿ÖÖî“Ö
×®ÖÞÖÔµÖ, ×¾ÖÂÖ´Ö ×¾Ö¾ÖÖÆ, ×´Ö¸ ×¾Ö¾ÖÖÆ †Ö¤ß ¯ÖÎÖÃÖÓ×ÝÖÛú þֺþþ¯ÖÖ“µÖÖ
¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¾Ö ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ×¾ÖÂÖµÖÖÓ“µÖÖ “Ö“ÖêÔÃÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ¯ÖÎÖ¬ÖÖ®µÖ פ»Öê †Ö×ÞÖ
†ÖÝÖ´ÖÖŸÖãÛæú»Ö ´ÖÖÝÖÖÕ“Öê ¯ÖÖêÂÖÞÖ Ûú¸ÞµÖÖ¾Ö¸ ÜÖÖÃÖ ³Ö¸ פ»ÖÖ.
×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÆÞÖ•Öê ²ÖÎ. •Öß¾Ö¸Ö•Ö³ÖÖ‡Ô ¤Öê¿Öß µÖÖÓ®Öß ¤ê. ³Ö. ÁÖß.
»ÖÖ»ÖÖ »Ö•Ö¯ÖŸÖ¸ÖµÖ, ²ÖÖ¯Ö™ ¿ÖÖáÖß †Ö¤ß †®µÖ¬Ö´ÖßÔµÖ ¯ÖãœÛúÖ·µÖÖÓ“µÖÖ •Öî®Ö
¬Ö´ÖÖÔ¾Ö¸ß»Ö †ÖõÖê¯ÖÖÓ“Öê ÃÖÖ¬Ö¸ ×®Ö¸ÃÖ®Ö Ûú¸ÞµÖÖÛú›ê ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê ¾Ö
•Ö²Öֲָ֤ߓµÖÖ •ÖÖ×ÞÖ¾Öê®Öê ³Ö¸¯Öæ¸ »ÖõÖ ¯Öã¸×¾Ö»Öê †Ö×ÞÖ •Öî®Ö ¬Ö´ÖÖÔ“Öß
µÖÖêÝµÖ ¯ÖÎןִÖÖ »ÖÖêÛúÖÓ¯Öãœê ´ÖÖÓ›ÞµÖÖ“Öê ¯ÖοÖÓÃÖ®ÖßµÖ ÛúÖµÖÔ Ûê»Öê.
‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛú
’ “Öê
“ÖŸÖã£ÖÔ ¬Ö´ÖÔ¾Ö߸ ÁÖß. ¸Ö¾Ö•Öß ÃÖÜÖÖ¸Ö´Ö ¤Öê¿Öß µÖÖÓ®Öß †Ö¯Ö»Öß †ÖòÝÖÙ 1920
ŸÖê †ÖòÝÖÙ 1939 ¯ÖµÖÕŸÖ“Öß ‹ÛúÖêÞÖßÃÖ ¾ÖÂÖÖÕ“Öß ÃÖã¤ß‘ÖÔ ÃÖÓ¯ÖÖ¤ÛúßµÖ
ÛúÖ¸Ûúß¤Ô ÃÖÓôָÞÖßµÖ Ûúºþþ®Ö ¤ÖÜÖ×¾Ö»Öß.
ŸµÖÖÓ®Öß ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ ’ “Ö
ÃÖÖ¯ŸÖÖׯÛúÖŸÖ ºþþ¯ÖÖÓŸÖ¸ Ûê»Öê.
ÝÖÎÓ£Ö¯ÖÎÛúÖ¿Ö®ÖÖ“µÖÖ ÛúÖµÖÖÔ»ÖÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ “ÖÖ»Ö®ÖÖ ×¤»Öß †Ö×ÞÖ
¬Ö´ÖÔ¯ÖΓÖÖ¸Ö¾Ö¸ ÜÖÖÃÖ ³Ö¸ פ»ÖÖ.
ŸÖÃÖê“Ö ¯ÖÓ. ´ÖŒÜÖ®Ö»ÖÖ»Ö ¿ÖÖáÖß, ¯ÖÓ. ¾ÖÓ¿Öָ߬ ¿ÖÖáÖß, ¯ÖÓ.
ו֤֮ÖÃÖ ¯ÖÖÀ¾ÖÔ®ÖÖ£Ö ±ú›Ûæú»Öê ¿ÖÖáÖß, ¯ÖÓ. ´ÖÖêŸÖß“ÖÓ¤ ÝÖÖîŸÖ´Ö“ÖÓ¤
ÛúÖêšÖ¸ß, ¯ÖÓ. ¾Ö¬ÖÔ´ÖÖ®Ö ¯ÖÖÀ¾ÖÔ®ÖÖ£Ö ¿ÖÖáÖß †Ö¤ß ´ÖÖ®µÖ¾Ö¸ •Öî®Ö
×¾Ö«Ö®ÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÓ¯ÖÖ¤®ÖÛúÖµÖÖÔŸÖ ÃÖ×Û뵅 ÃÖÆµÖÖêÝÖ ¯ÖÎÖ¯ŸÖ Ûúºþþ®Ö ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ
’ “ÖÖ
³ÖÖ¸¤ÃŸÖ¯ÖÞÖÖ ¾Ö֜׾ֻÖÖ. ׿ֲÖ߸,
•Öî®Ö¬Ö´ÖßÔµÖ »ÖÖêÛúÖÓ“Öê †Ö“ÖָþÖÖŸÖÓ¡µÖ, •Öî®Ö ¬Ö´ÖÖÔ“µÖÖ ŸÖߣÖÔõÖê¡ÖÖ“Öß
ÃÖã¸×õÖŸÖŸÖÖ †Ö×ÞÖ •Öî®Ö¬Ö´ÖßÔµÖ ÃÖÖ¬ÖæÓ“ÖÖ ´ÖãŒŸÖ ×¾ÖÆÖ¸ µÖÖÓ¾Ö¸ ×¾Ö×¾Ö¬Ö
ךÛúÖÞÖß —ÖÖ»Ö껵ÖÖ †Ö‘ÖÖŸÖÖÓ“ÖÖ ÁÖß. ¸Ö¾Ö•Öß ÃÖÜÖÖ¸Ö´Ö ¤Öê¿Öß µÖÖÓ®Öß
µÖ¿ÖþÖ߯ÖÞÖê ¯ÖÎןÖÛúÖ¸ Ûê»ÖÖ ¾Ö •Öî®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“ÖÖ ´ÖÖÝÖÔ ×®ÖÂÛú»ÖÓÛú
Ûú¸ÞµÖÖ“ÖÖ ¯Öε֟®Ö Ûê»ÖÖ.
µÖÖ“Ö²Ö¸Öê²Ö¸, ¬Ö. ¸Ö¾Ö•Öß³ÖÖ‡Õ®Öß ¯ÖÎן־ÖÂÖßÔ ´ÖÖׯŸÖߝֿÞÖÔ ²ÖéÆŸÖË
×¾Ö¿ÖêÂÖÖÓÛú ¾Ö ˆ¯ÖÆÖ¸ÝÖÎÓ£Ö Ûú֜޵ÖÖ“Öß ¯ÖΣÖÖ ÃÖãºþþ Ûúºþþ®Ö ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ
’ “Öß
ˆ¯ÖµÖ㌟֟ÖÖ ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ ¾Ö֜׾ֻÖß.
¬ÖÖ×´ÖÔÛú ׿ÖõÖÞÖÖ“ÖÖ ¯ÖΓÖÖ¸
‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ
’ “Öê
¯ÖÓ“Ö´Ö ÃÖÓ¯ÖÖ¤Ûú ܵÖÖŸÖ®ÖÖ´Ö ×¾Ö«Ö®Ö ¯ÖÓ×›ŸÖ ¾Ö¬ÖÔ´ÖÖ®Ö ¯ÖÖÀ¾ÖÔ®ÖÖ£Ö ¿ÖÖáÖß
µÖÖÓ®Öß †Ö¯Ö»Öß ÃÖ®Ö 1939 ŸÖê 1977 ¯ÖµÖÕŸÖ“Öß †›ŸÖßÃÖ ¾ÖÂÖÖÕ“Öß ¯ÖΤߑÖÔ
ÃÖÓ¯ÖÖ¤ÛúßµÖ ÛúÖ¸Ûúß¤Ô ×¾Ö×¾Ö¬Ö ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ˆ¯ÖÛδÖÖÓ“µÖÖ †Ö¬ÖÖ¸ê †ÝÖ¤ß
†×¾ÖôָÞÖßµÖ Ûúºþþ®Ö ¤ÖÜÖ×¾Ö»Öß. µÖÖ“Ö ÛúÖ¸ÛúߤßÔŸÖ ÃÖ®Ö 1944 ÃÖÖ»Öß ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ
’ “ÖÖ
Æß¸Ûú ´ÖÆÖêŸÃÖ¾Ö ±úÖ¸ ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ÃÖÖ•Ö¸Ö Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ
¾Öêôê¯ÖÖÃÖæ®Ö ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛú ’ Æê ‘ ÁÖß. ¬Ö´ÖÔ¾Ö߸ þÖ. ¸Ö¾Ö•Öß ÃÖÜÖ¸Ö´Ö ¤Öê¿Öß Ã´ÖÖ¸Ûú ÃÖÓ‘Ö ’ µÖÖ
ÜÖÖÃÖ Ã£ÖÖ¯Ö®Ö Ûê»Ö껵ÖÖ ÃÖÓãÖê“Öê ´ÖãÜÖ¯Ö¡Ö ´ÆÞÖæ®Ö ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ µÖê‰ú
»ÖÖÝÖ»Öê.
¯ÖÓ. ¾Ö¬ÖÔ´ÖÖ®Ö ¿ÖÖáÖß µÖÖÓ®Öß ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ
’ “Öß
†ÖÝÖ´ÖÖ®ÖãÛæú»Ö ×¾Ö“ÖÖ¸ÖÓ“Öß ¤ß‘ÖÔ ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö ÛúÖµÖ´Ö šê¾Öæ®Ö ²ÖÖ»Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ,
´Öׯ»ÖÖ ×¾Ö³ÖÖÝÖ, ¿ÖÓÛúÖ ×®Ö¸ÃÖ®Ö
×¾Ö³ÖÖÝÖ, ÃÖ´ÖÖ“ÖÖ¸ ×¾Ö³ÖÖÝÖ, ¿ÖÖÃ¡Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ †Ö¤ß ®Ö¾Öß®Ö ×¾Ö³ÖÖÝÖ
¯Öε֟®Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ÃÖãºþþ Ûê»Öê; µÖÖ´Öãôê
ŸµÖÖÓ“Öß ŸÖß®Ö ŸÖ¯ÖÖÓ¾Ö¸“Öß ¯ÖΤߑÖÔ ÃÖÓ¯ÖÖ¤ÛúßµÖ ÛúÖ¸Ûúß¤Ô •Öî®Ö
×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖÓ“µÖÖ ‡×ŸÖÆÖÃÖÖŸÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ ¾Ö ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ š¸»Öß
†ÖÆê.
†¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ
’ “Öß
»ÖÖêÛúׯÖε֟ÖÖ, ˆ¯ÖµÖ㌟֟ÖÖ ¾Ö ¯ÖÎןÖÂšÖ ¾ÖÖœ¾Öæ®Ö †Ö×ÞÖ •Öî®Ö
¬Ö´ÖÔ׿ÖõÖÞÖÖ¾Ö¸ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ³Ö¸ ¤ê‰ú®Ö ¯ÖÓ. ¾Ö¬ÖÔ´ÖÖ®Ö ¿ÖÖáÖß µÖÖÓ®Öß †ŸµÖÓŸÖ
ïÖéÆÞÖßµÖ ÛúÖµÖÔ Ûê»Öê †ÖÆê.
†Ö¬Öã×®ÖÛúŸÖê“ÖÖ †ÓÝÖßÛúÖ¸
¯ÖÓ. ¾Ö¬ÖÔ´ÖÖ®Ö ¿ÖÖáÖß µÖÖÓ“µÖÖ®ÖÓŸÖ¸ ‘ •Öî®Ö
²ÖÖê¬ÖÛúÖ ’ “µÖÖ ÃÖÓ¯ÖÖ¤ÛúŸ¾ÖÖ“Öß ´ÖãÜµÖ ¬Öã¸Ö ÁÖß´ÖŸÖß
Ûãú´Öãפ®Öß²ÖÖ‡Ô ÝÖÖê×¾ÖÓ¤•Öß ¤Öê¿Öß µÖÖ †ŸµÖÓŸÖ ÃÖ´Ö£ÖÔ¯ÖÞÖê ¾ÖÖÆŸÖ †ÖÆêŸÖ †Ö×ÞÖ
ŸµÖÖÓ“µÖÖ“Ö ÃÖÓ¯ÖÖ¤ÛúßµÖ ÛúÖ¸ÛúߤßÔŸÖ ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ ’ “ÖÖ
¿ÖŸÖÛú¯ÖæŸÖßÔ ´ÖÆÖêŸÃÖ¾Ö †×ŸÖ¿ÖµÖ ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ ¸ßŸÖß®Öê ¾Ö ´ÖÖêš¶Ö
ÃÖ´ÖÖ¸Ó³Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ¾Ö †×ÜÖ»Ö ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ÃŸÖ¸Ö¾Ö¸ ÃÖÖ•Ö¸Ö ÆÖêŸÖ †ÖÆê. ÁÖß´ÖŸÖß Ûãú´Öãפ®Öß²ÖÖ‡Ô ¤Öê¿Öß µÖÖÓ®Öß ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ
’ “Öß
¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö ¾Ö ¯ÖÎןÖÂšÖ ÛúÖµÖ´Ö šê¾Öæ®Ö ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ ’ »ÖÖ
†Ö¬Öã×®ÖÛú ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö †ÖÛúÂÖÔÛúŸÖÖ ¾Ö †Ö¿ÖµÖ‘Ö®ÖŸÖÖ ¯ÖÎÖ¯ŸÖ Ûúºþþ®Ö
¤êÞµÖÖ“ÖÖ µÖ¿ÖþÖß ¯Öε֟®Ö ÃÖãºþþ Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÆÞÖ•Öê ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ ÛúÖ´ÖÖ´Ö¬µÖê ÃÖÓ¯ÖÖפÛúÖ ÁÖß´ÖŸÖß
Ûãú´Öãפ®Öß²ÖÖ‡Ô µÖÖÓ®ÖÖ ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ ’ “µÖÖ
¯ÖβÖÓ׬ÖÛúÖ ¾Ö ܵÖÖŸÖ®ÖÖ´Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö®ÖꟵÖÖ ÃÖÖî. ¿Ö¸µÖæŸÖÖ‡Ô ¤°ŸÖ¸ß µÖÖÓ“Öê
²ÖÆã´ÖÖê»Ö ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®Ö, ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ ’ “Öê
ŸÖ¹ýÞÖ ¾Ö Ûú»¯ÖÛú ÛúÖµÖÔÛúÖ¸ß ÃÖÓ¯ÖÖ¤Ûú«µÖ ›Öò. ¸Ö¾ÖÃÖÖÆê²Ö ¯ÖÖ™ß»Ö ¾Ö ÁÖß. ÃÖã³ÖÖÂÖ
¾Ö¬ÖÔ´ÖÖ®Ö ¿ÖÖáÖß µÖÖÓ“Öê ÃÖ×ÛεÖ
ÃÖÆÛúÖµÖÔ †Ö×ÞÖ ›Öò. ×®Ö´ÖÔ»ÖÛãú´ÖÖ¸ ±ú›Ûãú»Öê, ›Öò. ו֮ÖêÓ¦ ³ÖÖê´ÖÖ•Ö,
¯ÖÎÖ“ÖÖµÖÔ ÃÖã´Ö긓ÖÓ¤ µÖÖÓÃÖָܵÖÖ ×ÃÖ¬¤ÆÃŸÖ ¾Ö ¯ÖÎ×£ÖŸÖµÖ¿Ö ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ“Öê
»ÖêÜÖ®ÖÃÖÖׯŸµÖ ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê ¾Ö ŸÖŸ¯Ö¸ŸÖê®Öê
»ÖÖ³ÖŸÖ †ÖÆê.
†¿ÖÖ ˆŸÃÖÖÆ¾Ö¬ÖÔÛú ¯Ö׸×ã֟ÖßŸÖ ‘ •Öî®Ö²ÖÖê¬ÖÛúÖ
’ “µÖÖ
׫ŸÖßµÖ ¿ÖÛúŸÖÖŸÖᯙ ¾ÖÖ™“ÖÖ»Öß“Öß ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ †×ŸÖ¿ÖµÖ “ÖÖÓÝÖ»Öß ÆÖêŸÖ †ÖÆê, Æß
´ÖÖêšß ³ÖÖݵÖÖ“Öß ÝÖÖê™ †ÖÆê †Ö×ÞÖ Æê ³ÖÖÝµÖ ˆ¢Ö¸Öê¢Ö¸ ¾Öé׬¤ÓÝÖŸÖ ÆÖêŸÖ
•ÖÖ¾ÖÖê, †¿Öß ÃÖ¾ÖÖÕ“Öß †ÓŸÖ:Ûú¸ÞÖ¯Öæ¾ÖÔÛú ´ÖÓÝÖ»Ö ÛúÖ´Ö®ÖÖ †ÖÆê.
×¾Ö³ÖÖÝÖ
3
•Öî®Ö ŸÖߣÖÔõÖê¡Öê, ´Öš ¾Ö ´ÖÓפ¸ê
19) ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô: ‹Ûú
¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ ŸÖߣÖÔõÖê¡Ö
20) ³Ö. ²ÖÖÆæ²Ö»Öß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ :
•ÖÝÖÖŸÖᯙ ³Ö¾µÖ ¾Ö ˆ¤Ö¢Ö ׿ֻ¯ÖÛéúŸÖß
21) ÁÖß ÝÖÖê´Ö™êÀ¾Ö¸ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“ÖÖ
´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ´ÖÆÖêŸÃÖ¾Ö: ‹Ûú ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö
22) ³Ö. ²ÖÖÆã²Ö»Öß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“Öß ˆÓ“Öß
23) “ÖÓ¦×ÝÖ¸ß¾Ö¸ß»Ö “ÖÖ´ÖãÓ›¸ÖµÖ ׿ֻÖÖ
24) ÃÖ´ÖÖ׬ÖÃ£Ö ³Ö¼¸Ûú »Öõ´ÖßÃÖê®Ö
´ÖÆÖþÖÖ´Öß
25) Ûú¸¾Ö߸¾Öî³Ö¾Ö ÁÖß »Öõ´ÖßÃÖê®Ö
•Öî®Ö ´Öš
26) ÁÖß »Öõ´ÖßÃÖê®Ö •Öî®Ö ´ÖšÖ“Öß
¯ÖÎÖÝÖןÖÛú ¾ÖÖ™“ÖÖ»Ö
27) ¿ÖÖÆæ¯Öã¸ß •Öî®Ö ´ÖÓפ¸Ö“Öß
´ÖÆ®ÖßµÖ ÛúÖ´Ö×ÝÖ¸ß
…
19…
ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô :
‹ÛúÖ ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ ŸÖߣÖÔõÖê¡Ö
´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ ¾Öî׿Ö™¶ê
³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ³ÖÖÝÖÖÓŸÖ
×¾ÖÜÖ㸻Ö껵ÖÖ 500 “µÖÖ ¾Ö¸ •Öî®Ö ŸÖߣÖÔõÖê¡ÖÖÓ´Ö¬µÖê Ûú®ÖÖÔ™ÛúÖŸÖß»Ö
ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô Æê ÃÖ¾ÖÖÔŸÖ ¯ÖδÖãÜÖ ¾Ö ×®ÖÃÖÝÖÔÃÖãÓ¤¸ ŸÖߣÖÔõÖê¡Ö †ÃÖæ®Ö
¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÛúÖôÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö †Ö•ÖŸÖÖÝÖÖµÖŸÖ ŸµÖÖ“Öê ´ÖÆ¢¾Ö †²ÖÖ×¬ÖŸÖ ¸Öׯ»Öê
†ÖÆê. Ûú®ÖÖÔ™ÛúÖŸÖᯙ ‹êêÆÖêôê,
¯Ö¼¤Ûú»Ö, ²Ö¤Ö´Öß, ÛúÖ꯯ֻÖ, »ÖŒÛÓãú›ß, ´Ö»ÖÜÖê› †Ö¤ß ŸÖߣÖÔõÖê¡Öê ÛúÖÆß
¿ÖŸÖÛê †×ŸÖ¿ÖµÖ »ÖÖêÛúׯÖ뵅 ¾Ö ˆ×•ÖÔŸÖÖ¾ÖãÖêŸÖ ÆÖêŸÖß; ¯ÖÞÖ ²ÖÖÊ †ÖÛδÖÞÖ ¾Ö
‡ŸÖ¸ †®ÖãÂÖÓ×ÝÖÛú ÝÖÖê媧 µÖÖÓ´Öãôê ŸÖß ÆôæÆôæ ÛúÖôÖ“µÖÖ ˆ¤¸ÖŸÖ ÝÖ›¯Ö —ÖÖ»Öß.
†¿ÖÖ ³ÖßÂÖÞÖ ¯Ö׸×ã֟ÖßŸÖ ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô Æê ŸÖߣÖÔõÖê¡Ö ´ÖÖ¡Ö ¾ÖÖ“Ö»Öê
‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ŸµÖÖ“Öê ´ÖÆ¢¾Ö¤êÜÖᯙ ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê ×™Ûæú®Ö ¸Öׯ»Öê; ´ÆÞÖæ®Ö
ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô Æê •Öî®ÖÖÓ“Öê ¤×õÖÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ ÃÖ¾ÖÖÕŸÖ ¯Ö×¾Ö¡Ö ŸÖߣÖÔõÖê¡Ö
ÃÖ´Ö•Ö»Öê •ÖÖŸÖê †Ö×ÞÖ ŸÖê ˆ¢Ö¸ ³ÖÖ¸ŸÖÖ´Ö¬µÖê ‘ ¤×õÖÞÖ •Öî®Ö ²Ö¦ß ’ ´ÆÞÖ•Öê
‘ ¤×õÖÞÖ
³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ •Öî®ÖÖÓ“Öê ²Ö¦ß®ÖÖ£Ö ’ µÖÖ ®ÖÖ¾ÖÖ®Öê †ÖêôÜÖ»Öê •ÖÖŸÖê. †¿ÖÖ µÖÖ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ¾Ö ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ •Öî®Ö
ŸÖߣÖÔõÖê¡ÖÖ®Öê †Ö¯Ö»µÖÖ †Ö•Ö¾Ö¸“µÖÖ ¯ÖΤߑÖÔ ¾Ö †ÜÖÓ×›ŸÖ ‡×ŸÖÆÖÃÖÖ´Ö¬µÖê
³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ¾Ö ¯ÖµÖÖÔµÖÖ®Öê •ÖÝÖÖ“µÖÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖß´Ö¬µÖê ÃÖÖׯŸµÖ, ¾ÖÖßÖãÛú»ÖÖ,
׿ֻ¯ÖÛú»ÖÖ †Ö¤ß Ûú»ÖÖÛúÖî¿Ö»µÖ×¾ÖÂÖµÖÛú ²ÖÖ²ÖŸÖßÓŸÖ ´ÖÖê»ÖÖ“Öß ³Ö¸ ‘ÖÖŸÖ»Öß
†ÖÆê; ´ÆÞÖæ®Ö ¬ÖÖ×´ÖÔÛú, ®ÖîÃÖ×ÝÖÔÛú, ‹ê×ŸÖÆÖ×ÃÖÛú ¾Ö ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú
¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô µÖÖ ŸÖߣÖÔõÖê¡ÖÖ»ÖÖ •ÖÝÖÖ“µÖÖ ‡×ŸÖÆÖÃÖÖ´Ö¬µÖê
‹Ûú ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ Ã£ÖÖ®Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê †ÖÆê.
¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¯ÖÖ×¾Ö¡µÖ
ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô“ÖÖ ³ÖÖÝÖ ¯Öã¸ÖŸÖ®Ö
ÛúÖôÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ‘ Ûú™¾Ö¯ÖÎ ’ ¯Ö¾ÖÔŸÖ µÖÖ ®ÖÖ¾ÖÖ®Öê †ÖêôÜÖ»ÖÖ •ÖÖŸÖ †ÃÖê
†Ö×ÞÖ ÆÖ ³ÖÖÝÖ •Öî®ÖÖÓ“Öê ´ÖÖêšê ¯Ö×¾Ö¡Ö ÛêÓú¦Ã£ÖÖ®Ö ÆÖêŸÖê. ‘ ÁÖ´ÖÞÖ ’ ´ÆÞÖ•Öê •Öî®Ö ÃÖÖ¬Öæ ¾Ö ‘ ÁÖÖ¾ÖÛú
’ ´ÆÞÖ•Öê
•Öî®Ö ÝÖéÆÃ£ÖÖÁÖ´Öß »ÖÖêÛú µÖÖ ×šÛúÖÞÖß ŸÖ¯ÖÖ“Ö¸ÞÖ ¾Ö ¬Ö´ÖÔÃÖÖ¬Ö®ÖÖ
Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß µÖêŸÖ ¤êÆŸµÖÖÝÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ ¬Ö®µÖŸÖÖ ´ÖÖ®ÖßŸÖ †ÃÖŸÖ. ÃÖ֯וÖÛú“Ö ×¾Ö¯Öæ»Ö •Öî®Ö ¾ÖßÖß †ÃÖ»Ö껵ÖÖ
¾Ö ¯Ö×¾Ö¡Ö Ã£ÖÖ®Ö ´ÆÞÖæ®Ö ÝÖÞÖ»µÖÖ ÝÖê»Ö껵ÖÖ µÖÖ ³ÖÖÝÖÖ“Öß ÜµÖÖŸÖß ³ÖÖ¸ŸÖ³Ö¸
ŸµÖÖ ¾Öêôß —ÖÖ»Öß ÆÖêŸÖß; ´ÆÞÖæ®Ö ‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®ÖÖ¯Öæ¾ÖßÔ ×ŸÖÃÖ·µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖ ˆ¢Ö¸
³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ²ÖÖ¸Ö ¾ÖÂÖÖÕ“ÖÖ ³ÖßÂÖÞÖ ¤ãÂÛúÖô ¯Ö›ÞµÖÖ“Öß ¿ÖŒµÖŸÖÖ ×¤ÃÖ»µÖÖ®Öê
ÁÖãŸÖÛê¾Ö»Ö֤߯ ¬ÖÖ¸ÞÖ Ûú¸ÞÖÖ¸ê ÁÖêš •Öî®Ö ´Öã®Öß ³Ö¦²ÖÖÆæ †Ö¯Ö»µÖÖ ²ÖÖ¸Ö
Æ•ÖÖ¸ ÃÖÖ¬ÖæÓ“µÖÖ ×¾Ö¿ÖÖ»Ö ÃÖÓ‘ÖÖÃÖÆ ´ÖÝÖ¬Ö ¤ê¿ÖÖŸÖæ®Ö ¯ÖεÖÖÞÖ Ûúºþþ®Ö ‘ Ûú™¾Ö¯ÖÎ
’ µÖê£Öê
†Ö»Öê †Ö×ÞÖ †Ó×ŸÖ´Ö ÛúÖ»Ö¯ÖµÖÔŸÖ ×ŸÖ£Öê“Ö ¸Öׯ»Öê. ³ÖÖ¸ŸÖÖ“Öê ¯Öׯ»Öê ÃÖ´ÖÎÖ™ “ÖÓ¦ÝÖã¯ŸÖ ´ÖÖîµÖÔ Æê¤êÜÖᯙ •Öî®Ö
´Öã®Öß ÆÖê‰ú®Ö ³Ö¦²ÖÖÆæÓ“µÖÖ ÃÖÓ‘ÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸ ‘ Ûú™¾Ö¯ÖÎ ’ µÖê£Öê †Ö»Öê †Ö×ÞÖ ¿Öê¾Ö™“Öß ²ÖÖ¸Ö ¾ÖÂÖêÔ
ŸÖµÖÖÓ®Öß ´Öã®Öß †¾ÖãÖêŸÖ ‡£Öê ‘ÖÖ»Ö×¾Ö»Öß.
ÁÖ´ÖÞÖÖÓ“µÖÖ ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖγÖÖ¾ÖÖ´Öãôê µÖÖ ³ÖÖÝÖÖ»ÖÖ ‘ ÁÖ´ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô
’ ×ÛÓ¾ÖÖ
‘ ÁÖ´ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô
’ †ÃÖê
®ÖÖ¾Ö ¯Ö›»Öê †Ö×ÞÖ “ÖÓ¦ÝÖã¯ŸÖ ´Öã®ÖßÓ“µÖÖ ¾ÖÖß־µÖ´Öãôê ‘ Ûú™¾Ö¯ÖÎ
’ ¯Ö¾ÖÔŸÖ
‘ “ÖÓ¦×ÝÖ¸ß
’ µÖÖ
®ÖÖ¾ÖÖ®Öê †ÖêêôÜÖ»ÖÖ •ÖÖ‰ú »ÖÖÝÖ»ÖÖ.
ŸÖê¾ÆÖ ÁÖãŸÖÛê¾Ö»Öß ³Ö¦²ÖÖÆã µÖÖÓ“Öß ÝÖãÓ±úÖ, ŸµÖÖÓ“µÖÖ “Ö¸ÞÖ¯ÖÖ¤ãÛúÖ
•ÖÖ‰ú »ÖÖÝÖ»ÖÖ. ŸÖê¾ÆÖ ÁÖãŸÖÛê¾Ö»Öß
³Ö¦²ÖÖÆæ µÖÖÓ“Öß ÝÖãÓ±úÖ, ŸµÖÖÓ“µÖÖ “Ö¸ÞÖ¯ÖÖ¤ãÛúÖ, ÃÖ´ÖÎÖ™ “ÖÓ¦ÝÖã¯ŸÖ µÖÖÓ“Öê
´Öã®Öß †¾ÖãÖêŸÖᯙ ¾ÖÖß־µÖ, ÃÖÖ¬ÖæÓ“Öê ŸÖ¯ÖÖ“Ö¸ÞÖ, ÁÖÖ¾ÖÛúÖÓ“Öß
¬Ö´ÖÔÃÖÖ¬Ö®ÖÖ †Ö¤ß ÝÖÖê™ßÓ´Öãôê ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô»ÖÖ ‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®ÖÖ¯Öæ¾ÖßÔ“µÖÖ
ןÖÃÖ·µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ŸÖߣÖÔõÖê¡ÖÖ“Öê ´ÖÆ¢¾Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê ×¾ÖÓ¬¾Ö×ÝÖ¸ß
¯Ö¾ÖÔŸÖÖ¾Ö¸ ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ²ÖÖÆã²Ö»ÖßÓ“µÖÖ ×¾Ö¿ÖÖ»ÖÛúÖµÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“Öß
¯ÖÎןÖš֮֯ÖÖ Û껵ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô õÖê¡ÖÖ“Öê ´ÖÆ¢¾Ö ÃÖÖ¸ÜÖê ¾ÖÖœŸÖ“Ö
ÝÖê»Öê; ÛúÖ¸ÞÖ µÖÖ ‘Ö™®Öê¯ÖÖÃÖæ®Ö“Ö
ŸÖߣÖÕÛú¸¯Ö¤ ¯ÖÎÖ¯ŸÖ ®ÖÃÖ»Ö껵ÖÖ ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ²ÖÖÆã²Ö»ÖßÓ“Öß ¯Öæ•ÖÖ Ûú¸ÞµÖÖ“ÖÖ
¯ÖΑÖÖŸÖ ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ÃÖãºþþ —ÖÖ»ÖÖ †Ö×ÞÖ ›ÖêÓÝÖ¸´ÖÖ£µÖÖ¾Ö¸
†Ö“”Ö¤®Ö׾֏ׯŸÖ †¾ÖãÖêŸÖ ŸµÖÖÓ“µÖÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ Ã£ÖÖ¯Ö®Ö Ûú¸ÞµÖÖ“µÖÖ ®Ö¾µÖÖ
¯Ö¸Ó¯Ö¸ê“ÖÖ ¯ÖÎÖ¸Ó³Ö —ÖÖ»ÖÖ. ŸÖÃÖê“Ö ´Ö¬µÖµÖãÝÖß®Ö ÛúÖôÖ´Ö¬µÖê ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô
µÖê£Öê ‘ •Öî®Ö ´Öš ’ µÖÖ ÃÖ¾ÖÕÛúÂÖ ÃÖÓãÖê“Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ
†Ö»Öß †Ö×ÞÖ µÖÖ ´ÖšÖ“Öê ÃÖÓ“ÖÖ»Ö®Ö, ¬Ö´ÖÔÃÖÓ¾Ö¬ÖÔ®Ö ¾Ö ŸÖߣÖÔõÖê¡Ö¸õÖÞÖ †Ö¤ß
ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ÛúÖµÖÖÔÃÖÖšß ‘ ¯ÖÓ×›ŸÖÖ“ÖÖµÖÔ “ÖÖ¹ýÛúߟÖßÔ ’ ´ÆÞÖæ®Ö
†ÖêôÜÖ»µÖÖ •ÖÖÞÖÖ·µÖÖ ³Ö¼Ö¸ÛúÖÓ“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö ÃÖãºþþ —ÖÖ»Öß. Æß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö †•Öæ®ÖÆß ÃÖã¾µÖ¾Ö×ã֟֯ÖÞÖê
“ÖÖ»Öæ †ÖÆê. ׿־ÖÖµÖ ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô
µÖê£Öê ´ÖÓפ¸ê, ÝÖãÓ±úÖ, “Ö¸ÞÖ¯ÖÖ¤ãÛúÖ, ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö †Ö¤ß ¯Ö×¾Ö¡Ö ¾ÖÖßÖãÓ“Öß
ÃÖÓܵÖÖ ±úÖ¸ ´ÖÖêšß †ÖÆê.
ŸµÖÖ“Ö¯ÖδÖÖÞÖê ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô µÖê£Öᯙ ÝÖÎÓ£Ö³ÖÖÓ›Ö¸ÖŸÖ •Ö㮵ÖÖ,
¤ã×´ÖÔô ¾Ö ¯Ö×¾Ö¡Ö ¬Ö´ÖÔÝÖÎÓ£ÖÖÓ“µÖÖ ÆÃŸÖ×»Ö×ÜÖŸÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÖšÖ ×¾Ö¯Öã»Ö
¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ †ÖÆê.
®ÖîÃÖ×ÝÖÔÛú ÃÖÖîÓ¤µÖÔ
¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¯ÖÖ×¾Ö¡µÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê“Ö
®ÖîÃÖ×ÝÖÔÛú ÃÖÖîÓ¤µÖÖÔÃÖ֚ߤêÜÖᯙ ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô ×¾Ö¿ÖêÂÖ ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ †ÖÆê. “ÖÓ¦×ÝÖ¸ß ¾Ö ×¾ÖÓ¬¾ÖµÖ×ÝÖ¸ß Æê ¤Öê®Ö
¯Ö¾ÖÔŸÖ, ŸµÖÖÓ´Ö¬Öᯙ Ûú»µÖÖÞÖß ÃÖ¸Öê¾Ö¸, †Ö•Öæ²ÖÖ•Öæ“Öß »ÖÆÖ®Ö - ´ÖÖêšß ŸÖôß,
ÃÖ³ÖÖê¾ÖŸÖÖ»Ö“Öß ÝÖ¤Ô ×Æ¸¾ÖßÝÖÖ¸ ®ÖÖ¸ôÖ“Öß —ÖÖ›ß †Ö¤ß ²ÖÖ²ÖßÓ´Öãôê Æê ãÖÖ®Ö
†×ŸÖ¿ÖµÖ ¸´µÖ ¾Ö †ÖÛúÂÖÔÛú —ÖÖ»Öê †ÖÆê;
ŸµÖÖ´Öãôê ×ÛúŸµÖêÛú ¿ÖŸÖÛúÖÓ¯ÖÖÃÖæ®Ö •Öî®Ö ÃÖÖ¬ÖæÓ®ÖÖ ŸÖ¯ÖÖ“Ö¸ÞÖÖÃÖÖšß,
»ÖêÜÖÛúÖÓ®ÖÖ ÃÖÖׯŸµÖ×®Ö×´ÖÔŸÖßÃÖÖšß, ¯ÖÓ×›ŸÖÖÓ®ÖÖ ŸÖ¢¾ÖדÖÓŸÖ®ÖÖÃÖÖšß ¾Ö
³ÖÖ×¾ÖÛúÖÓ®ÖÖ ¬Ö´ÖÖÔ“Ö¸ÞÖÖÃÖÖšß Æê ãÖÖ®Ö †×ŸÖ¿ÖµÖ µÖÖêÝµÖ ¾ÖÖ™»Öê †ÃÖ»µÖÖÃÖ
®Ö¾Ö»Ö ®ÖÖÆß. ×®ÖÃÖÝÖÖÔ“Öê Æê ‹Ûúס֟Ö
þֺþþ¯ÖÖŸÖᯙ ¾Ö¸¤Ö®Ö †®µÖ¡Ö Œ¾Ö×“ÖŸÖ“Ö †Öœôæ®Ö µÖêŸÖê. ÃÖ֯וÖÛú“Ö ŸÖߣÖÔõÖê¡ÖÖÓ¯ÖδÖÖÞÖê“Ö
†®Öã¯Ö´ÖêµÖ ×®ÖÃÖÝÖÔ¸´µÖ ãÖÖ®Ö µÖÖ ¤é™߮ÖêÃÖã¬¤Ö ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô»ÖÖ ÜÖÖÃÖ
´ÖÆ¢¾Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê †ÖÆê.
‹ê×ŸÖÆÖ×ÃÖÛú ´ÖÆ¢¾Ö
¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÛúÖôÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô
×¾Ö×¾Ö¬Ö ÃÖ´ÖÎÖ™, ¸Ö•Öê, ´ÖÓ¡Öß ¾Ö ÃÖê®ÖÖ¯ÖŸÖß µÖÖÓ“µÖÖ¿Öß ‘Ö×®Öš ÃÖÓ²ÖÓ¬Ö
†Ö»ÖÖ †ÃÖ»µÖÖ®Öê Ûú®ÖÖÔ™ÛúÖ“µÖÖ ‡×ŸÖÆÖÃÖÖŸÖ ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô ´ÖÖ®ÖÖ“Öê ãÖÖ®Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ
—ÖÖ»Öê †ÖÆê. ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÛúÖôß ³ÖÖ¸ŸÖÖ“Öê
¯Öׯ»Öê ÃÖ´ÖÎÖ™ “ÖÓ¦ÝÖã¯ŸÖ ´ÖÖîµÖÔ µÖÖÓ®Öß ¸Ö•µÖŸµÖÖÝÖ Û껵ÖÖ®ÖÓŸÖ¸ •Öî®Ö
´Öã®Öß ´ÆÞÖæ®Ö ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô“µÖÖ ›ÖêÓÝÖ¸Ö¾Ö¸ ²ÖÖ¸Ö ¾ÖÂÖêÔ ŸÖ¯ÖÖ“Ö¸ÞÖ Ûê»Öê
†Ö×ÞÖ ×ŸÖ£Öê“Ö ÃÖ»»ÖêÜÖ®ÖÖ¯Öæ¾ÖÔÛú ¤êÆ šê¾Ö»ÖÖ. ŸµÖÖÓ“Öê ®ÖÖŸÖæ ÃÖ´ÖÎÖ™ †¿ÖÖêÛú Æê †Ö¯Ö»µÖÖ †Ö¤¸³ÖÖ¾Ö ¾µÖŒŸÖ
Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô»ÖÖ †Ö»Öê ÆÖêŸÖê, †¿Öß ÃÖ´Ö•ÖæŸÖ †ÖÆê. ´Ö¬µÖµÖãÝÖß®Ö ÛúÖôÖ´Ö¬µÖê ÝÖÓÝÖ¾ÖÓ¿ÖßµÖ
¸Ö•ÖÖÓ“µÖÖ †´Ö¤Ö®ÖßŸÖ ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô»ÖÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÖÆ¢¾Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê †Ö×ÞÖ
ÆÖêµÖÃÖô †Ö×ÞÖ ¸Ö™ÒÛãú™ ¸Ö•ÖÖÓ“µÖÖ ÛúÖ¸ÛúߤßÔŸÖ ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô“Öß †×ŸÖ¿ÖµÖ
³Ö¸³Ö¸Ö™ —ÖÖ»Öß. Æê ÃÖ¾ÖÔ ¸Ö•Öê †Ö×ÞÖ
×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ: ŸµÖÖÓ“Öê “ÖÖ´ÖãÓ›¸Ö•Ö, ÝÖÓÝÖ¸Ö•Ö ¾Ö Æã»»Ö¸Ö•Ö µÖÖÓÃÖÖ¸ÜÖê
ÃÖê®ÖÖ¯ÖŸÖß ¾Ö ¯ÖάÖÖ®Ö´ÖÓ¡Öß µÖÖÓ®Öß †®ÖêÛú ´ÖÓפ¸ê ²ÖÖÓ¬Öæ®Ö, ´ÖæŸÖßÕ“Öß
¯ÖÎןÖš֮֯ÖÖ Ûúºþþ®Ö, ´ÖÖêš´ÖÖêšß ¤Ö®Öê ¤ê‰ú®Ö †Ö×ÞÖ ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ®ÖÖ ¾Ö
¯ÖÓ×›ŸÖÖÓ®ÖÖ †ÖÁÖµÖ ¤ê‰ú®Ö ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô“µÖÖ ¾Öî³Ö¾ÖÖŸÖ ³Ö¸ ‘ÖÖŸÖ»Öß. ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ן֣Öê“Ö ¬Ö´ÖÖÔ“Ö¸ÞÖ
Ûúºþþ®Ö õÖê¡ÖÖ“Öê ´ÖÆ¢¾Ö ¾Ö֜׾ֻÖê.
µÖÖ“Ö ¬ÖŸÖßÔ¾Ö¸ ´ÖÆ¢¾Ö ×®Öšê®Öê
¾Ö ˆ¤Ö¸ŸÖÖ¯Öæ¾ÖÔÛú ×™Ûú×¾Ö»Öê.
þÖÖŸÖÓ¡µÖÖê¢Ö¸ ÛúÖôÖŸÖÃÖã¬¤Ö Ûú®ÖÖÔ™Ûú ÃÖ¸ÛúÖ®Öê ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô“µÖÖ
ÃÖ¾ÖÖÕÝÖßÞÖ †×³Ö¾Ö鬤ßÛú›ê ÜÖÖÃÖ »ÖõÖ ¯Öã¸×¾Ö»Öê †ÖÆê.
‡×ŸÖÆÖÃÖÖ“µÖÖ ¤é×™ÛúÖê®ÖÖŸÖæ®Ö
ÃÖ´ÖÖ•Ö•Öß¾Ö®ÖÖ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö †ÓÝÖÖÓ×¾ÖÂÖµÖß“Öß ×¾Ö¯Öã»Ö, ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¾Ö ×¾ÖÀ¾ÖÖÃÖÖÆÔ
´ÖÖׯŸÖß ¯Öã¸×¾ÖÞµÖÖ“µÖÖ ²ÖÖ²ÖŸÖߟ֤êÜÖᯙ ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô»ÖÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÖÆ¢¾Ö
†ÖÆê. µÖê£Öᯙ ¯Öã¸ÖŸÖ®Ö ´ÖÓפ¸ê, ´ÖæŸÖßÔ, ÝÖãÓã±úÖ, ¯ÖÖ¤ãÛúÖ, ßÖÓ³Ö,
´ÖšÖÓÃÖָܵÖÖ ´ÖÖêš¶Ö ¾ÖÖÃŸÖæ, ׳Ö×¢Öד֡Öê †Ö¤ßÓ“µÖÖ ÃÖÖÆÖµµÖÖ®Öê
¯Öã¸ÖŸÖ¢¾Ö×¾ÖÂÖµÖÛú ÃÖÖ¬ÖÖ¸ ´ÖÖׯŸÖß ×´ÖôŸÖê. ׿־ÖÖµÖ ¯Öã¸ÖŸÖ¢¾Ö¿ÖÖáÖßµÖ
¯Öã¸Ö¾µÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö ×¿Ö»ÖÖ»ÖêÜÖ, ŸÖÖ´Öί֙, ´Öæ×ŸÖÔ»ÖêÜÖ, ŸÖÖ›¯Ö¡Ö¾Ö¸ß»Ö †ÝÖ¸
ÛúÖÝÖ¤Ö¾Ö¸ß»Ö ÆÃŸÖ×»Ö×ÜÖŸÖ ÝÖÎÓ£Ö µÖÖÓÃÖÖ¸ÜÖê †ŸµÖÓŸÖ ×¾ÖÀ¾ÖÃÖ®ÖßµÖ ×»Ö×ÜÖŸÖ
¯Öã¸Ö¾Öê¤êÜÖᯙ µÖê£Öê ²Ö¸ê“Ö ×´ÖôŸÖÖŸÖ; ´ÆÞÖæ®Ö ‹ê×ŸÖÆÖ×ÃÖÛú ¤é™¶ÖÆß
ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô»ÖÖ ‡×ŸÖÆÖÃÖÖŸÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÖÆ¢¾Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê †ÖÆê.
¬ÖÖ×´ÖÔÛú ÝÖÖê™ßÓ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß
ÃÖ´Ö鬤 Ûú¸ÞµÖÖ´Ö¬µÖêÃÖã¬¤Ö ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô®Öê ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ ÛúÖ´Ö×ÝÖ¸ß Ûê»Öß
†ÖÆê. ×ÃÖ¬¤ÖÓŸÖ“ÖÛξ֟ÖßÔ ®Öê×´Ö“ÖÓ¦,
¯ÖγÖÖ“ÖÓ¦, ´Ö×»»ÖÂÖêÞÖ †Ö¤ß ´ÖÖ®µÖ¾Ö¸ •Öî®Ö †Ö“ÖÖµÖÖÔ®Öß ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö ¾Ö
×¾Ö–ÖÖ®Ö×¾ÖÂÖµÖÛú ´ÖÖîÓ×»ÖÛú ÝÖÎÓ£Ö¸“Ö®ÖÖ Ûúºþþ®Ö †Ö×ÞÖ ´ÖÆÖÛú¾Öß ¸®®Ö, †®ÖÓŸÖ,
²ÖÖê´´ÖÞÞÖ µÖÖÓÃÖָܵÖÖ ¯ÖÎ×£ÖŸÖµÖ¿Ö Ûú¾ÖßÓ®Öß ÛúÖ®Ö›ß ³ÖÖÂÖêŸÖ ¯Öã¸ÖÞÖ ¾Ö
ÛúÖ¾µÖÝÖÎÓ£ÖÖÓ“Öß ×®Ö×´ÖÔŸÖß Ûúºþþ®Ö ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ¾Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖ ³ÖÖÂÖÖÓŸÖß»Ö
†×³Ö•ÖÖŸÖ ÃÖÖׯŸµÖ ÃÖ´Ö鬤 Ûê»Öê.
‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ÛúÖ®Ö›ß ³ÖÖÂÖê»ÖÖ ¯ÖÎÝÖ»³Ö ºþþ¯Ö ¾Ö ´ÖÖ®ÖÖ“Öê ãÖÖ®Ö
×´Öô¾Öæ®Ö פ»Öê. ×¾Ö¬µÖ×ÝÖ¸ß, “ÖÓ¦×ÝÖ¸ß
µÖê£Öê ¾Ö ÝÖÖ¾ÖÖŸÖ †Ö×ÞÖ †ÖÃÖ¯ÖÖÃÖ“µÖÖ ³ÖÖÝÖÖŸÖ Ûú»ÖÖÛãúÃÖ¸ßÓ®Öß µÖãŒŸÖ †¿ÖÖ
†®ÖêÛú ´ÖÓפ¸ÖÓ“Öß ˆ³ÖÖ¸ÞÖß —ÖÖ»µÖÖ®Öê ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô»Ö®ÖÖ ‘ ´ÖÓפ¸
®ÖÝÖ¸ß ’ “Öê þֺþþ¯Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê †ÖÆê. ¾ÖÖßÖãÛú»Öê“Öê ˆ¢Ö´Ö ®Ö´Öã®Öê
´ÆÞÖæ®Ö Æß ´ÖÓפ¸ê ´ÖÖ®µÖŸÖÖ ¯ÖÖ¾Ö»Öß †ÖÆêŸÖ. “ÖÓ¦×ÝָߓµÖÖ ¯ÖÖµÖ£µÖÖ¿Öß
†ÃÖ»Ö껵ÖÖ ×•Ö®Ö®ÖÖ£Ö¯Öæ¸ µÖÖ ÝÖÖ¾ÖÖŸÖᯙ ‘ ¿ÖÖÓן֮ÖÖ£Ö ²ÖÃÖŸÖß ’ Æê
´ÖÓפ¸ê ´ÆÞÖ•Öê Ûú®ÖÖÔ™ÛúÖŸÖᯙ ÆÖêµÖÃÖô ¾ÖÖßÖãÛú»Öê“Öß ˆŸÛéú™ ÛéúŸÖß
ÃÖ´Ö•Ö»Öß •ÖÖŸÖê. ׿־ÖÖµÖ ŸµÖÖÝ֤ßÖÓ³Ö ˆ³ÖÖ¸ÞÖß Ûúºþþ®Ö ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô“Öß
¿ÖÖê³ÖÖ ¾Ö֜׾ֻÖß †ÖÆê. µÖê£Öß»Ö ×“Ö¡ÖÛúÖ¤êÜÖᯙ †¯ÖÎ×ŸÖ´Ö ¾Ö †£ÖÔ¾ÖÖÆß
ÝÖÞÖ»Öß ÝÖê»Öß †ÖÆê. ´Öæ×ŸÖÔÛú»Öê“Öê ŸÖ¸ ÃÖ¾ÖÖêÔ¢Ö´Ö ®Ö´Öã®Öê µÖê£Öê
ÃÖÖ¯Ö›ŸÖÖŸÖ. ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¬ÖÖŸÖæÓ“µÖÖ, ¯ÖÖÂÖÖÞÖÓÖ“µÖÖ ¾Ö ´ÖÖî»Ö¾ÖÖ®Ö ÜÖ›¶ÖÓÓ“µÖÖ
´Ö®ÖÖê–Ö ´ÖæŸÖßÔ µÖê£Öê ²ÖÆãÃÖÓܵÖê®Öê ¾Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö †ÖÛúÖ¸ÖÓŸÖ ¯ÖÖÆÖ¾ÖµÖÖÃÖ
×´ÖôŸÖÖŸÖ †Ö×ÞÖ †£ÖÖÔŸÖ“Ö ×¿Ö»¯ÖÛú»Öê“ÖÖ ×¾ÖôֵÖÖ¾ÖÆ †Ö×¾ÖÂÛúÖ¸ ´ÆÞÖ•Öê
³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ²ÖÖÆæ²Ö»Öß“Öß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ ÆÖêµÖ. •Ö×´Ö®Ö߯ÖÖÃÖæ®Ö 470 ±æú™ ˆÓ“Ö
†ÃÖ»Ö껵ÖÖ ×¾ÖÓ¬µÖ×ÝÖ¸ß ¯Ö¾ÖÔŸÖÖ“µÖÖ ´ÖÖ£µÖÖ¾Ö¸ß»Ö ÃÖãôŒµÖÖÃÖָܵÖÖ ¾Ö¸
•ÖÖÞÖÖ·µÖÖ ÜÖ›ÛúÖô ׿ÖõÖ¸Ö´Ö¬Öæ®Ö ÛúÖ긻Öê»Öß 57 ±æú™ ˆÓ“Öß“Öß †ÜÖÓ›
¯ÖÖÂÖÖÞÖÖ“Öß Æß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ •ÖÝÖÖŸÖᯙ ‹Ûú †Ö¿“ÖµÖÔ ÃÖ´Ö•Ö»Öß •ÖÖŸÖê. Æß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ Ûê¾Öô ˆÓ“Ö †ÖÆê ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê
ŸÖ¸ ŸÖß †×ŸÖ¿ÖµÖ ³ÖÖ¾Ö¿ÖÖ»Öß ¾Ö †ŸµÖÓŸÖ ³Ö¦¯Ö׸ÞÖÖ´Öß ´ÆÞÖæ®Ö •ÖÝÖ³Ö¸ ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤
†ÖÆê. ‡×•Ö¯ŸÖ ¤ê¿ÖÖŸÖ “ÖÖ¸ Æ•ÖÖ¸
¾ÖÂÖÖÕ¯Öæ¾ÖßÔ“µÖÖ ÛúÖÆß ´ÖæéŸÖßÔ †ÖÆêŸÖ; ¯ÖÞÖ ŸµÖÖ ×“Ö¢ÖÖÛúÂÖÔÛú ®ÖÖÆßŸÖ; ´ÆÞÖæ®Ö
µÖÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ»ÖÖ •ÖÖÝÖןÖÛú ׿ֻ¯ÖÛú»ÖêŸÖ †®Ö®µÖÃÖÖ¬ÖÖ¸ÞÖ Ã£ÖÖ®Ö †ÖÆê.
×ÛÓ²ÖÆã®ÖÖ Æß ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ²ÖÖÆã²Ö»Öß“Öß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ ´ÆÞÖ•Öê ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ
ÃÖÓÃÛéúŸÖß®Öê •ÖÝÖÖ“µÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖß»ÖÖ Ûê»Öê»Öê ´ÖÖêšê µÖÖêÝÖ¤Ö®Ö ÆÖêµÖ. †¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú õÖê¡ÖÖŸÖ¤êÜÖß»Ö
ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô»ÖÖ †ŸµÖÓŸÖ ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ Ã£ÖÖ®Ö ¾Ö ´ÖÆ¢¾Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê
†ÖÆê.
Õ20Õ
³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö
²ÖÖÆã²Ö»Öß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ:
•ÖÝÖÖŸÖᯙ ³Ö¾µÖ ¾Ö ˆ¤Ö¢Ö ׿ֻ¯ÖÛéúŸÖß
•ÖÝÖÖŸÖß»Ö ÜµÖÖŸÖß“Öê ÃÖÖÓÃÛéúןÖÛú ÛêÓú¦
Ûú®ÖÖÔ™ÛúÖŸÖß»Ö
ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô Æê »ÖÆÖ®ÖÃÖê ÝÖÖ¾Ö •Öî®ÖÖÓ“Öê ¤×õÖÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ †×ŸÖ¯ÖÎÖ“Öß®Ö
¾Ö ¯ÖδÖãÜÖ ŸÖߣÖÔõÖê¡Ö ¾Ö †Ö¬µÖÖן´ÖÛú ÛêÓú¦ †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖ®Öê ÝÖ껵ÖÖ ×ÛúŸµÖêÛú
¿ÖŸÖÛúÖÓ¯ÖÖÃÖæ®Ö •ÖÝÖÖ“µÖÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖß´Ö¬µÖê ´ÖÖê»ÖÖ“Öß ¾Ö דָãÖÖµÖß
þֺþþ¯ÖÖ“Öß ³Ö¸ ‘ÖÖŸÖ»Öß †ÖÆê. ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ´ÖÆÖ¾Ö߸ÖÓ“µÖÖ †Ö“ÖÖµÖÔ¯Ö¸Ó¯Ö¸êŸÖß»Ö
†Ó×ŸÖ´Ö ÁÖãŸÖÛê¾Ö»Ö֤߯¬ÖÖ¸Ûú ÁÖêš ¬Ö´ÖÔÝÖãºþþ ³Ö¦²ÖÖÆæ †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÓ“Öê ´Öã×®Ö-׿ÖµÖ
´ÆÞÖæ®Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ ÃÖÖ¬ÖãÃÖÓ‘ÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸ †ÃÖ»Öê»Öê ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ“Öê ¯Öׯ»Öê ÃÖ´ÖÎÖ™
“ÖÓ¦ÝÖã¯ŸÖ ´ÖÖîµÖÔ µÖÖÓ“Öê ‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®ÖÖ¯Öæ¾Öß ×ŸÖÃÖ·µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖ ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô ÝÖÖ¾Öß †ÖÝÖ´ÖÞÖ
—ÖÖ»Öê.ŸÖê¾ÆÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¾Ö ÃÖÖÃÛéúןÖÛú ÛêÓú¦ ´ÆÞÖæ®Ö ˆ¤µÖÖÃÖ †Ö»Ö껵ÖÖ
ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖê“Öß ÛúߟÖßÔ ÃÖÖ¸ÜÖß ¾ÖÖœŸÖ“Ö ÝÖê»Öß. ÃÖÖ¬Öæ ¾Ö ÃÖÖ¬¾Öß
µÖÖÓ“ÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê ÃÖÖ´ÖÖ®µÖ áÖß-¯Öã¹ýÂÖ¤êÜÖᯙ ¬Ö´ÖÔÃÖÖ¬Ö®ÖêÃÖÖšß ‡£Öê
¤ß‘ÖÔÛúÖ»Ö ¾ÖÖß־µÖ Ûúºþþ®Ö ¾Ö ¿Öê¾Ö™ß ÃÖ»»ÖêÜÖ®ÖÖ ¾ÖÎŸÖ ¬ÖÖ¸ÞÖ Ûúºþþ®Ö
¤êÆŸµÖÖÝÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ ¬Ö®µÖŸÖÖ ´ÖÖ®Öæ »ÖÖÝÖ»Öê. µÖÖ õÖ¡ÖÖ¾Ö¸ß»Ö †ÜÖÓ›
†ÖŸ´ÖÃÖÖ¬Ö®Ö ¾Ö –ÖÖ®ÖÖê¯ÖÖÃÖ®ÖÖ Ûú¸ÞÖÖ·µÖÖ
¯Ö敵֯ÖÖ¤, ¯ÖγÖÖ“ÖÓ¤, ÁÖָ߬¤ê¾Ö, ´Ö×»»ÖÂÖêÞÖ µÖÖÃÖָܵÖÖ †®ÖêÛú •Öî®Ö
†Ö“ÖÖµÖÖÕ®Öß ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö, ŸÖÛÔ¿ÖÖáÖ, ×¾Ö–ÖÖ®Ö, ÃÖÖׯŸµÖ †Ö¤ß õÖê¡ÖÖÓŸÖ
´ÖÖî×»ÖÛú ÝÖΣָ“Ö®ÖÖ Ûúºþþ®Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ³ÖÖÂÖÖ ¾Ö ¾ÖÖ’Ëû´ÖµÖ¯ÖÎÛúÖ¸ ÃÖ´Ö鬤ß
Ûê»Öê; ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ÃÖ¾ÖÔ •Ö®ÖŸÖê“ÖÖ •Öß¾Ö®ÖÖßָ ˆÓ“ÖÖ¾ÖÞµÖÖÃÖÖšß
ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê ¯Öε֟®Ö Ûê»Öê. †¿ÖÖ ¯ÖÎ×£ÖŸÖµÖ¿Ö †Ö“ÖÖµÖÖÔ“µÖÖ ˆ¯Ö¤ê¿ÖÖ®Öê
¯ÖγÖÖ×¾ÖŸÖ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ÝÖÓÝÖ, ¸Ö™ÒÛæú ™,ÆÖµÖêÃÖô, ¾Ö×›µÖÖ¸ †Ö¤ß ¸Ö•Ö¾ÖÓ¿ÖÖÓŸÖß»Ö
¸Ö•Öê †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÓ“Öê “ÖÖ´ÖãÓ›¸Ö•Ö, ÝÖÓÝÖ¸Ö•Ö ¾Ö Æã»Ö¸Ö•Ö µÖÖÃÖÖ¸ÜÖê ÛúŸÖÔ²ÖÝÖÖ¸
ÃÖê®ÖÖ¯ÖŸÖß ¾Ö ¯ÖδÖãÜÖ ´ÖÓ¡Öß µÖÖÓ®Öß ´ÖÓפ¸ê, ÝÖãÓ±úÖ, ´ÖÖ®ÖßÖÓ³Ö †Ö¤ß
¬ÖÖ×´ÖÔÛú ¾ÖÖßÖãÓ“Öß ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ ¯ÖÞÖ Ûú»ÖÖŸ´ÖÛú ¸ßŸÖß®Öê ×®Ö×´ÖÔŸÖß
Ûúºþþ®Ö ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô»ÖÖ ×¿Ö»¯ÖÛú»ÖÖ ¾Ö ¾ÖÖßÖãÛú»ÖÖ µÖÖÓ“µÖÖ õÖê¡ÖÖŸÖ
•ÖÖÝÖןÖÛú ܵÖÖŸÖß ×´Öô¾Öæ®Ö פ»Öß.
•ÖÝÖÖŸÖᯙ †×«ŸÖßµÖ ×¿Ö»¯ÖÛéúŸÖß
†¿ÖÖ Ûú»ÖÖŸ´ÖÛú ×®Ö×´ÖÔŸÖ߯ÖîÛúß
×ÃÖ¬¤Ö®ŸÖ“ÖÛξ֟ÖßÔ ®Öê×´Ö“ÖÓ¦ µÖÖ ÁÖêš †Ö“ÖÖµÖÖÕ¯ÖÖÃÖæ®Ö ñæúŸÖßÔ ‘Öê‰ú®Ö
ŸµÖÖÓ“Öê ¯Ö¸´Ö ׿Ö嵅 ¾Ö ÝÖÓÝÖ¸Ö•µÖÖ“Öê ¯ÖάÖÖ®Ö´ÖÓ¡Öß ¾Ö ´ÖÆÖ¯ÖΟÖÖ¯Öß
ÃÖê®ÖÖ¯ÖŸÖß “ÖÖ´ÖãÓ›Ö¸ÖµÖ µÖÖÓ®Öß ‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®Ö 981 ´Ö¬µÖê ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûê»Öê»Öß
³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ²ÖÖÆã²Ö»Öß ŸÖ£ÖÖ ÝÖÖê´Ö™êÀ¾Ö¸ µÖÖÓ“Öß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ Æß •ÖÝÖÖŸÖᯙ ‹Ûú
†×«ŸÖßµÖ ×¿Ö»¯ÖÛéúŸÖß ÆÖêµÖ. Æß ³Ö¾µÖ
¾Ö ˆ¤Ö¢Ö ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ Æß •ÖÝÖÖןÖÛú ׿ֻ¯ÖÛú»Öê“ÖÖ ‹Ûú †¯ÖÎ×ŸÖ´Ö ®Ö´Öã®ÖÖ
´ÆÞÖæ®Ö ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ †ÖÆê. ‹¾Öœê“Ö ®Ö¾Æê
ŸÖ¸ ן֓µÖÖ ³Ö¦¯Ö׸ÞÖÖ´Öß ¤¿ÖÔ®ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ÃÖ¤î¾Ö ×´ÖôÞÖÖ·µÖÖ †ÖÓŸÖ׸Ûú
ÃÖ´ÖÖ¬ÖÖ®ÖÖ´Öãôê ¾Ö ¿ÖÖÀ¾ÖŸÖ •Öß¾Ö®Ö´Öæ»µÖÖÓ“µÖÖ ÃÖÓ¤ê¿ÖÖ´Öãôê¤êÜÖᯙ ŸÖß ×¾Ö¿ÖêÂÖ
¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ †ÖÆê; ´ÆÞÖæ®Ö Æß ×¾Ö¿ÖÖ»ÖÛúÖµÖ
¾Ö ´Ö®ÖÖê–Ö ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ Æê •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß®Öê ×¾ÖÀ¾ÖÃÖÓÃÛéúŸÖß»ÖÖ ×¤»Öê»Öê
†ÃÖÖ¬ÖÖ¸ÞÖ, ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ µÖÖêÝÖ¤Ö®Ö ÃÖ´Ö•Ö»Öê •ÖÖŸÖê.
†Ö¿“ÖµÖÔÛúÖ¸ß ³Ö¾µÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ
³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ÝÖÖê´Ö™êÀ¾Ö¸Ö“Öß Æß ³Ö¾µÖ
´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ •ÖÝÖÖŸÖᯙ ‹Ûú †ŸµÖÓŸÖ ¯ÖγÖÖ¾Öß ¾Ö †Ö¿“ÖµÖÔ•Ö®ÖÛú ´ÖæŸÖßÔ
ÆÖêµÖ; ÛúÖ¸ÞÖ ŸÖß †ÖÛúÖ¸Ö®Öê †×ŸÖ¿ÖµÖ
×¾Ö¿ÖÖ»Ö ´ÆÞÖ•Öê 57 ±æú™ ˆÓ“Ö †ÖÆê.
ŸÖÃÖê“Ö Æß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ •Ö×´Ö®Ö߯ÖÖÃÖæ®Ö 470 ±æú™ ˆÓ“Ö †ÃÖÞÖÖ·µÖÖ
×¾ÖÓ¬µÖ×ÝÖ¸ß ¯Ö¾ÖÔŸÖÖ“µÖÖ †ÝÖ¤ß ´ÖÖ£µÖÖ¾Ö¸ ×¾Ö¸Ö•Ö´ÖÖ®Ö —ÖÖ»Öê»Öß †ÖÆê. ן֓ÖÖ †®Ö®µÖÃÖÖ¬ÖÖ¸ÞÖ ×¾Ö¿ÖÖ»Ö †ÖÛúÖ¸ ¾Ö
ן֓Öê ›ÖêÓÝÖ¸´ÖÖ£µÖÖ¾Ö¸ß»Ö †Ö“”Ö¤®Ö׾֏ׯŸÖ ˆÓ“Ö Ã£ÖÖ®Ö µÖÖÓ´Öãôê Æß
´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ ÃÖã´ÖÖ¸ê ¤ÆÖ ´Öî»ÖÖÓ“µÖÖ ¯Ö׸ÃÖ¸ÖŸÖæ®Ö ÃÖÆ•Ö ¤é™ßÃÖ ¯Ö›ŸÖê. ÃÖÖ´ÖÖ®µÖŸÖ: ¤ê¾ÖÖ“µÖÖ ´ÖæŸÖßÔ“Öê
׿ֻ¯ÖÛúÖ´Ö ‹ÜÖÖªÖ ÃÖÖêµÖß“µÖÖ •ÖÖÝÖß Ûê»Öê •ÖÖŸÖê †Ö×ÞÖ ®ÖÓŸÖ¸ ŸÖß ´ÖæŸÖßÔ
×¾Ö׬ֿ֝¾ÖÔÛú ´ÖÓפ¸ÖŸÖ ãÖÖ¯Ö®Ö Ûê»Öß •ÖÖŸÖê; ¯Ö¸ÓŸÖã ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÆÞÖ•Öê ²ÖÖÆã²Ö»Öß“Öß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ †¿ÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ê
²ÖÖÆêºþþ®Ö Ûú¸¾Öæ®Ö †ÖÞÖæ®Ö ×¾ÖÓ¬µÖ×ÝÖ¸ß ¯Ö¾ÖÔŸÖÖ¾Ö¸ ˆ³Öß Ûê»Öê»Öß ®ÖÖÆß, ŸÖ¸ ŸµÖÖ
¯Ö¾ÖÔŸÖÖ“µÖÖ ´ÖÖ£µÖÖ¾Ö¸ß»Ö ÃÖãôŒµÖÖÃÖָܵÖÖ ¾Ö¸ •ÖÖÞÖÖ·µÖÖ ÜÖ›ÛúÖô
׿ÖÜÖ¸Ö´Ö¬Öæ®Ö ¯Öε֟®Ö¯Öæ¾ÖÔÛú ÛúÖ긻Öê»Öß †ÖÆê; ÛúÖ¸ÞÖ ‡ŸÖŒµÖÖ ´ÖÖêš¶Ö †ÖÛúÖ¸Ö“ÖÖ ¾Ö ¯ÖΓÖÓ› ¾Ö•Ö®ÖÖ“ÖÖ
׿ֻÖÖÜÖÓ› †ÝÖ¸ ŸµÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ²Ö®Ö×¾Ö»Öê»Öß ´ÖæŸÖßÔ †¾Ö‘Ö› “ÖœÞÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ›ÖêÓÝÖ¸Ö“µÖÖ
´ÖÖ£µÖÖ¾Ö¸ ÃÖã´ÖÖ¸ê 500 ±æú™ ˆÓ“Öֵ߯ÖÕŸÖ ¾ÖÖÆæ®Ö ®ÖêÞÖê ŸµÖÖ ÛúÖ»ÖÖŸÖ †ÝÖ¤ß
†¿ÖŒµÖ ÆÖêŸÖê.
×¾ÖÓ¬µÖ×ÝÖ¸ß ¯Ö¾ÖÔŸÖÖ¾Ö¸ß»Ö ×®Ö´ÖãôŸµÖÖ
׿ÖÜÖ¸Ö“µÖÖ ¤ÝÖ›Ö“Öß †ÓŸÖ¸Ô“Ö®ÖÖ †ŸµÖÓŸÖ ‹Ûúו֮ÖÃÖß †¿ÖÖ ÃÖæõ´Ö
¯ÖÖÂÖÖÞÖÛúÞÖÖÓ®Öß —ÖÖ»Öê»Öß †ÃÖ»µÖÖ®Öê
†Ö×ÞÖ Æê ÃÖ¾ÖÔ ¯ÖÖÂÖÖÞÖÛúÞÖ †ŸÖß¾Ö †ÖÛúÂÖÔÛú †¿ÖÖ ×±úŒÛú™ ³Öã·µÖÖ ¸ÓÝÖÖ“Öê
†ÃÖ»µÖÖ®Öê ŸÖÖê ®ÖîÃÖ×ÝÖÔÛú¸ßŸµÖÖ ¾Ö¸ †Ö»Öê»ÖÖ ×¿ÖÜÖ¸Ö“ÖÖ ³ÖÖÝÖ ×¾Öê¿ÖêÂÖ
Ûú»¯ÖÛú ¾Ö ×®ÖÂÞÖÖŸÖ ×¿Ö»¯ÖÛúÖ¸Ö»ÖÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ ²Ö®Ö×¾ÖÞµÖÖÃÖÖšß †ÝÖ¤ß µÖÖêݵÖ
¾ÖÖ™»ÖÖ †ÃÖ»ÖÖ ¯ÖÖׯ•Öê. ÃÖ֯וÖÛú“Ö
ŸµÖÖ †®ÖÖ×´ÖÛú ¾Ö ×¾Ö¿ÖÖ»ÖŸÖê“ÖÖ Æ¾µÖÖÃÖ †ÃÖÞÖÖ·µÖÖ ×¿Ö»¯ÖÛúÖ¸Ö®Öê †Ö¯Ö»Öê
ÃÖ¾ÖÔ ÛúÖî¿Ö»µÖ ¯ÖÞÖÖÃÖ »ÖÖ¾Öæ®Ö ×¾ÖÓ¬µÖ×ÝÖ¸ß ¯Ö¾ÖÔŸÖÖ“µÖÖ ×¿ÖÜÖ¸³ÖÖÝÖÖŸÖæ®Ö
¾Ö¸ ´ÖßÖÛúÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ÜÖÖ»Öß ¯ÖÖµÖÖÓ¯ÖµÖÕŸÖ ÛδÖÖÛδÖÖ®Öê ÜÖÖê¤ÛúÖ´Ö Ûúºþþ®Ö µÖÖ
´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“Öê ׿ֻ¯ÖÛúÖ´Ö µÖÖê•Ö®ÖÖ²Ö¬¤ ¸ßŸÖß®Öê ¯Öã¸ê Ûê»Öê. †¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê ²ÖÖÆã²Ö»Öß“Öß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ
×¾ÖÓ¬µÖ×ÝÖ¸ß ¯Ö¾ÖÔŸÖÖ“µÖÖ ×¿ÖÜÖ¸³ÖÝÖÖŸÖæ®Ö ¾Ö¸ ´ÖßÖÛúÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ÜÖÖ»Öß
¯ÖÖµÖÖÓ¯ÖµÖÕŸÖ Šú´ÖÖŠú´ÖÖ®Öê ÜÖÖê¤ÛúÖ´Ö Ûúºþþ®Ö µÖÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ ×¿Ö»¯ÖÛúÖ´Ö
µÖÖê•Ö®ÖÖ²Ö¬¤ ¸ßŸÖß®Ö ¯Öã¸ê Ûê»Öê. †¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê ÝÖÖ×ãÝÖ»Öß“Öß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ
×¾Ö¬µÖ×ÝÖ¸ß ¯Ö¾ÖÔŸÖÖ“µÖÖ ×¿ÖÜÖ¸Ö´Ö¬Öæ®Ö ¯ÖΟµÖõÖ ÛúÖêºþþ®Ö ÛúÖœ»Öß †ÃÖ»µÖÖ®Öê
ŸÖß †ÝÖ¤ß ÃÖ•Ö¾Öß ¾Ö ÃÖŸÖê•Ö ´ÖæŸÖßÔ ¾ÖÖ™ŸÖê; ´ÆÞÖæ®Ö ו֓µÖÖ ×®Ö×´ÖÔŸÖß»ÖÖ ‹Ûú
Æ•ÖÖ¸ ¾ÖÂÖêÔ —ÖÖ®ÖÖ †Ö×ÞÖ ×•Ö»ÖÖ ›ÖêÓÝÖ¸Ö¾Ö¸ ¾Ö ˆ‘Ö›µÖÖ¾Ö¸ †ÃÖ»ÖÖ®Öê ˆã®Ö,
¯ÖÖˆãÃÖ, ¾ÖÖ¸Ö †Ö¤ßÓ“ÖÖ ´ÖÖ¸Ö ÃÖŸÖŸÖ ÃÖÆ®Ö Ûú¸Ö¾ÖÖ »ÖÖÝÖ»ÖÖ, ŸÖß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ
†•Öæ®Ö¤êÜÖᯙ †×ŸÖ¿ÖµÖ ŸÖãÛúŸÖãÛúßŸÖ ¾Ö •ÖÞÖæ ÛúÖÆß ®ÖãÛúŸÖß“Ö ‘Ö›×¾Ö»Öß †ÖÆê
†¿Öß ×¤ÃÖŸÖê.
´ÖÆÖ¯Öã¹ýÂÖÖÓ“µÖÖ ÃÖ¾ÖÔ †ÓÝÖ»ÖõÖÞÖÖÓ“Öê
¤¿ÖÔ®Ö
Æß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ ›ÖêÓÝÖ¸Ö“µÖÖ ×®Ö´ÖæôŸÖÖ
׿ÖÜÖ¸ÖŸÖæ®Ö ÃÖ¾ÖÔ ²ÖÖ•ÖæÓ“ÖÖ ®ÖÛúÖê †ÃÖ»Öê»ÖÖ ÜÖ›Ûú ÛúÖœæ®Ö ™ÖÛú»µÖÖ®ÖÓŸÖ¸
ÛúÖ긻Öß †ÃÖ»µÖÖ®Öê, ן֓µÖÖ ´ÖÖÓ›µÖÖÓ“µÖÖ ¾Ö¸“µÖÖ ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔË ¿Ö¸ß¸Ö“µÖÖ
³ÖÖÝÖÖ»ÖÖ ÛúÃÖ»ÖÖÆß †Ö¬ÖÖ¸ ®ÖÖÆß.´ÖÖÓ›µÖÖÓ ÜÖÖ»Öß»Ö ×¯ÖÓœ·µÖÖ ¾Ö ¯ÖÖµÖ Æê ³ÖÖÝÖ
´ÖÖ¡Ö ´Öæô“µÖÖ ÜÖ›ÛúÖŸÖæ®Ö ïÖ™ פÃÖŸÖᯙ †ÃÖê ÛúÖ긻Öê»Öê †ÖÆêŸÖ. ÃÖ֯וÖÛú“Ö
´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ ´ÖÖÓ›ßÜÖÖ»Öᯙ ³ÖÖÝÖÖ»ÖÖ ´ÖÖÝÖᯙ ²ÖÖ•Öæ®Öê ˆ•Ö¾ÖßÛú›æ®Ö ¾Ö
›Ö¾ÖßÛúÖ›æ®Ö ´Öæô“µÖÖ ÜÖ›ÛúÖ“ÖÖ ³ÖŒÛú´Ö †Ö¬ÖÖ¸ ×´Öô¾Ö»ÖÖ †ÖÆê. ×¾Ö¿ÖÂÖ ´ÆÞÖ•Öê
´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ µÖÖ ˆ•Ö¾Öß ¾Ö ›Ö¾ÖÖ ²ÖÖ•ÖæÛúÖ›ß»Ö ¯ÖÖµÖÖ•Ö¾Öô“µÖÖ ÜÖ›ÛúÖ“µÖÖ
³ÖÖÝÖÖŸÖ ´ÖãÓݵÖÖÓ“Öß ¾ÖÖ¹ýôê ÛúÖ긻Öß †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖŸÖæ®Ö ÛãúŒÛú™-ÃÖ¯ÖÔ ²ÖÖÆê¸
›ÖêÛúÖ¾ÖŸÖ »ÖŸÖÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ ¤Öê®Æß ²ÖÖ•ÖæÓÛú›ß»Ö ׯÖÓœ·µÖÖ ¾Ö ´ÖÖÓ›¶Ö
µÖÖÓ®ÖÖ ×¾ÖôÜÖÖ ‘ÖÖ»Öæ®Ö, ÆÖŸÖÖ¾Ö¸ »Ö¯Öê™»Ö껵ÖÖ ×ã֟ÖßŸÖ ¾Ö¸ “ÖœŸÖ •ÖÖ‰ú®Ö
†ÝÖ¤ß ¤Öê®Æß ÜÖÖÓªÖ¯ÖµÖÕŸÖ ¯ÖÖêÆÖê“Ö»Öß †ÖÆê †Ö×ÞÖ µÖÖ ´ÖÖ¬Ö¾Öß »ÖŸÖê»ÖÖ
¯ÖãÂÛúô ¯ÖÖ®Öê †ÃÖæ®Ö ן֓µÖÖ ¯ÖΟµÖêÛú ¿ÖÖÜÖꓵÖÖ ¾Ö¸“µÖÖ ™ÖêÛúÖ»ÖÖ
±ãú»ÖÖÓ“ÖÖ—Öã²ÖÛúÖ »ÖÖÝÖ»Öê»ÖÖ †ÃÖ»µÖÖ“Öê ´Ö®ÖÖêÆÖ¸ß ¤é¿µÖ ¤ÖÜÖ×¾Ö»Öê †ÖÆê. ׿־ÖÖµÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“Öê ¯ÖΟµÖêÛúß 9 ±æú™
»ÖÖÓ²Ö ¾Ö 4 …… ±æú™ ¹ýÓ¤ †ÃÖê ¤Öê®Æß ×¾Ö¿ÖÖ»Ö ¯ÖÖµÖ ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ ˆ´Ö»Ö껵ÖÖ
¯ÖÖÂÖÖÞÖ Ûú´ÖôÖ´Ö¬µÖê ×¾Ö¸Ö•Ö´ÖÖ®Ö —ÖÖ»Öê †ÖÆêŸÖ.
†ŸµÖÓŸÖ ³Ö¾µÖ ¾Ö ¯ÖγÖÖ¾Ö¿ÖÖ»Öß †¿Öß Æß
ÝÖÖê´´Ö™ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ •Öî®Ö ¯Ö¬¤ŸÖß®ÖãÃÖÖ¸ ŸÖ¯Ö¿“ÖµÖÖÕ Ûú¸ÖµÖ“µÖÖ ‘ ÜÖ›ËÝÖÖÃÖ®Ö
’ †¾ÖãÖê´Ö¬µÖê
ŸÖÖš ˆ³Öß †ÃÖæ®Ö ן֓Öê ÝÖ㛑µÖÖ¯ÖµÖÕŸÖ »ÖÖÓ²Ö ÆÖŸÖ ´ÖÖӛߕ־Öô
®ÖîÃÖ×ÝÖÔÛú¸ßŸµÖÖ ×ãָ †¾ÖãÖêŸÖ †ÃÖæ®Ö ÆÖŸÖÖÓ“Öß ²ÖÖê™ê ´ÖÖӛߓµÖÖ ×ÛÓד֟Ö
¾Öô×¾Ö»Öê»Öß †ÖÆêŸÖ. ŸÖÃÖê“Ö ¹ýÓ¤
ÜÖÖÓ¤ê, ×¾ÖßÖéŸÖ ”ÖŸÖß, ŸµÖÖ´ÖÖ®ÖÖ®Öê ²ÖÖ¸ßÛú ÛÓ²Ö¸ †Ö×ÞÖ ¾µÖ¾Ö×Ã£ÖŸÖ ¾ÖôÞÖ¤Ö¸
†ÃÖÖ ¯ÖÖšß“ÖÖ ³ÖÖÝÖ µÖÖ ²ÖÖ²Öß †ÝÖ¤ß šôÛú¯ÖÞÖê ®Ö•Ö¸êŸÖ ³Ö¸ŸÖÖŸÖ. ˆ¢Ö¸ פ¿Öê»ÖÖ ŸÖÖêÓ› Ûúºþþ®Ö ŸÖÖš ´ÖÖ®Öê®Öê
ˆ³µÖÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ µÖÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“Öê †ŸµÖÓŸÖ ˆ¤Ö¢Ö ³ÖÖ¾Ö ¤¿ÖÔ×¾ÖÞÖÖ¸ê
´ÖãÜÖ´ÖÓ›»Ö ´ÆÞÖ•Öê •ÖÝÖÖŸÖᯙ †Ö•Ö¾Ö¸“µÖÖ ×¿Ö»¯ÖÛéúŸÖßÓ´Ö¬Öᯙ ‹Ûú †»ÖÖî×ÛúÛú
¾Ö ×¾ÖôֵÖÖ¾ÖÆ ¸“Ö®ÖÖ ÆÖêµÖ. Ûãú¸óµÖÖ
ÛêÃÖÖÓ“Öê ¾ÖŸÖÕéôÖÛúÖ¸ ¯ÖãÓ•Ö †ÃÖ»Öê»Öê ×¾ÖßÖßÞÖÔ ´ÖßÖÛú, ×¾Ö¿ÖÖ»Ö Ûú¯ÖÖô,
™ÖêÛú¤Ö¸ ®ÖÖÛú, †¬ÖÔ¾Ö™ ˆ‘Ö›»Öê»Öê ¯ÖÞÖ
×¾Ö“ÖÖ¸´ÖÝ®Ö ›Öêôê, ®ÖÖÃÖÖÝÖÎ ¤é™ß, ïÖ™ ¯ÖΟÖßŸÖ ÆÖêÞÖÖ¸ê ÃÖã“ÖÖºþþ †Öêš,
Ûãúšæ®ÖÆß •ÖÖÞÖ¾ÖÞÖÖ¸ê ÃÖÖî´µÖ ¾Ö ¿ÖÖÓŸÖ ÆÖõÖ, ×ÛÓ×“ÖŸÖ ¯Öãœê †Ö»Öê»Öß
Æ®Öã¾Ö™ß ¾Ö ŸµÖÖ¾Ö¸ß»Ö ÜÖôÝÖß, £ÖÖê›ê ˆÓ“Ö ³ÖÖÃÖÞÖÖ¸ê ÝÖÖ»Ö, »ÖÖÓ²Ö “ÖÖ±úÖ
†ÃÖ»Öê»Öê ÛúÖ®Ö †Ö¤ß ÃÖÓ㤸 †¾ÖµÖ¾ÖÖÓ´Öãôê ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“Öê ´ÖãÜÖ´ÖÓ›»Ö †×ŸÖ¿ÖµÖ
´Ö®ÖÖêÆÖ¸ß †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ“Ö²Ö¸Öê²Ö¸ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ¤Ö¢Ö ¾Ö ¯ÖÎÃÖ®®Ö×“Ö¢Ö ¾ÖÖ™ŸÖê. †¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê פÝÖÓ²Ö¸ †¾ÖãÖêŸÖᯙ Æß
´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ •Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ¯ÖÎÞÖßŸÖ ´Öæ×ŸÖÔ¿ÖÖáÖ×¾ÖÂÖµÖÛú ×®ÖµÖ´ÖÖÓ“Öê
ŸÖÓŸÖÖêŸÖÓŸÖ ¯ÖÖ»Ö®Ö Ûúºþþ®Ö †ŸµÖÓŸÖ ¤õÖŸÖÖ¯Öæ¾ÖÔÛú ‘Ö›×¾Ö»Öß †ÃÖ»µÖÖ´Öãôê ‘ ´ÖÆÖ¯Öã¹ýÂÖÖÓ ’ “Öß ÃÖ¾ÖÔ †ÓÝÖ»ÖõÖÞÖê µÖÖ ¯ÖγÖÖ¾Ö¿ÖÖ»Öß
´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ´Ö¬µÖê †ÝÖ¤ß ×¾Ö¿ÖêÂÖŸ¾ÖÖ®Öê ¯ÖΟµÖµÖÖÃÖ µÖêŸÖÖŸÖ.
µÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ê ׿ֻ¯ÖÛú»ÖêŸÖß»Ö
†ŸµÖãŸÛéú™ ÝÖÖê™ßÓ“ÖÖ ¤ã×´ÖÔô †ÃÖÖ ÃÖ´Öã““ÖµÖ ‹Ûú×¡ÖŸÖ Ã¾Öºþþ¯ÖÖŸÖ
¯ÖÖÆÖ¾ÖµÖÖÃÖ ×´ÖôŸÖ †ÃÖ»µÖÖ®Öê ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ²ÖÖÆã²Ö»Öß“Öß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ Æß
•ÖÝÖÖŸÖᯙ †Ö•Ö¾Ö¸“Öß †ŸµÖÓŸÖ †Ö¿“ÖÔ•Ö®ÖÛú ׿ֻ¯ÖÛéúŸÖß ´ÖÖ®Ö»Öß •ÖÖŸÖê; ¯Ö¸ÓŸÖã ׿ֻ¯ÖÛú»ÖêŸÖᯙ ÁÖִꚟÖ
ÛúÖî¿Ö»µÖÖÓ“µÖÖ ¯Ö׸¯ÖæÞÖÔ †Ö×¾ÖÂÛúÖ¸ÖÓ¯ÖêõÖÖ µÖÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ¯ÖÖÃÖæ®Ö ÃÖ¾ÖÔ
´ÖÖ®Ö¾Ö•ÖÖŸÖß»ÖÖ ×´ÖôÞÖÖ¸Ö •Öß¾Ö®Ö´Öæ»µÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÓ¤ê¿Ö †×¬ÖÛú ´ÖÆ¢¾ÖÖ“ÖÖ ¾Ö
¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ †ÖÆê. Æß ´ÖæŸÖßÔ
×¾Ö¿ÖÖ»ÖÛúÖµÖ †ÃÖ»Öß ŸÖ¸ß ŸÖß †ŸµÖÓŸÖ ²ÖÖê¬ÖÛú ¾Ö ÃÖæ“ÖÛú †ÖÆê. ן֓µÖÖÛú›ê ¯ÖÖׯ»µÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸ •µÖÖ¯ÖδÖÖÞÖê
³Ö¾µÖŸÖÖ ¾Ö ˆ¤Ö¢ÖŸÖÖ µÖÖ ÝÖÖê™ßÓ“ÖÖ ´Ö®ÖÖ¾Ö¸ ŸÖŸÛúÖ»Ö ¯Ö׸ÞÖÖ´Ö ÆÖêŸÖÖê, ŸµÖÖ“Ö¯ÖδÖÖÞÖê µÖÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö
»ÖõÖÞÖÖÓ“ÖÖ ¾Ö ³ÖÖ¾ÖÖÓ“ÖÖ ¯ÖγÖÖ¾Ö¤êÜÖᯙ ¯ÖÎêõÖÛúÖÓ“µÖÖ ³ÖÖ×¾ÖÛúÖÓ“µÖÖ
´Ö®ÖÖ¾Ö¸ †ÝÖ¤ß ¯ÖÎÛúÂÖÖÔ®Öê ÆÖêŸÖÖê;
´ÆÞÖæ®Ö Æß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ †×ŸÖ¿ÖµÖ ÃÖÖ¸ÝÖ׳ÖÔŸÖ ¾Ö †£ÖÔ¯ÖæÞÖÔ ¾ÖÖ™ŸÖê. µÖÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ ‘ ÛúÖµÖÖêŸÃÖÝÖÔ
’ †ÝÖ¸ ‘ ÜÖ›ËÝÖÖÃÖ®Ö ’ †¾ÖãÖêŸÖᯙ ŸÖÖš ˆ³Öê ¸ÖÆÞµÖÖ“µÖÖ
¯Ö¬¤ŸÖß´Öãôê ‘ †ÖŸ´ÖÃÖÓµÖ´Ö ’ ¾Ö ‘ †ÖŸ´Ö×¾ÖÀ¾ÖÖÃÖ ’ Æê
³ÖÖ¾Ö ¯ÖÎÛú™ ÆÖêŸÖÖŸÖ. ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ
“ÖêÆ·µÖÖ¾Ö¸ß»Ö ¤µÖÖ¿Öᯙ ¾Ö ÃÖÖî´µÖ ÆÖõÖÖ´Öãôê ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ †ÖÓŸÖ׸Ûú
ÃÖ´ÖÖ¬ÖÖ®ÖÖ“Öß ¾Ö ÃÖ¾ÖÔ ¯ÖÎÖ×ÞÖ´ÖÖ¡ÖÖÓ¾Ö¸ß»Ö ÃÖÆÖ®Öã³ÖãŸÖß“Öß ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ¯ÖΟÖߟÖ
ÆÖêŸÖê. ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ ®ÖÝ®ÖÖ¾ÖãÖêŸÖß»Ö
†ÖÛéúŸÖß´Öãôê ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ ŸµÖÖÝÖ¾Öé¢Öß ¾Ö •ÖÝÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö“Öß ¯Ö¸Ö’Ëû´ÖãÜÖ¾Öé¢Öß
×¾Ö¿ÖêÂÖŸ¾ÖÖ®Öê •ÖÖÞÖ¾ÖŸÖê †Ö×ÞÖ ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ ²ÖéÆŸÖË †ÖÛúÖ¸Ö´Öãôê ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö
²ÖÖÆã²Ö»Öß“Öê ´ÖÖêšê¯ÖÞÖ •ÖÃÖê ¯ÖΟµÖµÖÖÃÖ µÖêŸÖê, ŸÖÃÖê“Ö ŸµÖÖÓ®Öß
¤ÖÜÖ×¾Ö»Öê»ÖÖ ŸÖ¯Ö¿“ÖµÖêÔ“ÖÖ ´ÖÖÝÖÔ †®ÖãÃÖºþþ®Ö †Ö¯ÖÞÖ¤êÜÖᯙ ´ÖÖêšê ÆÖê‰ú
¿ÖÛæú †¿Öß †Ö¿ÖÖ ²Ö‘ÖÞÖÖ·µÖÖÓ“µÖÖ ´Ö®ÖÖŸÖ ÃÖÆ•Ö ×®Ö´ÖÖÔÞÖ ÆÖêŸÖê. ‹ÛæúÞÖ µÖÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ ¾ÖߟָÖÝÖ
´Öã¦ê“ÖÖ ¾Ö ³Ö¾µÖ †ÖÛúÖ¸Ö“ÖÖ ÛãúÞÖÖ“µÖÖÆß ´Ö®ÖÖ¾Ö¸ ÛúÖµÖ´Ö“ÖÖ šÃÖÖ ˆšæ®Ö ¿Öã³Ö
³ÖÖ¾ÖÖÓ“Öß ×®Ö×´ÖÔŸÖß —ÖÖ»µÖÖÜÖê¸ß•Ö ¸ÖÆŸÖ ®ÖÖÆß. ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÆÞÖ•Öê ¬Ö´ÖÔÝÖÎÓ£ÖÖÓ“µÖÖ ¾ÖÖ“Ö®ÖÖ®Öê ×®Ö´ÖÖÔÞÖ ÆÖêÞÖÖ¸ê
³Ö¦ Ûê¾Öô µÖÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ ¤¿ÖÔ®ÖÖ®Öê ˆŸ¯Ö®®Ö ÆÖêŸÖÖŸÖ ¾Ö ´Ö®ÖÖ¾Ö¸
ײÖÓ²ÖŸÖÖŸÖ.
×¾Ö¿ÖÖ»ÖŸÖÖ, ÃÖÖîÓ¤µÖÔ, Ûú»ÖÖ ¾Ö
†»ÖÖî×ÛúÛúŸÖÖ µÖÖÓ“ÖÖ †Ö¿“ÖµÖÔÛúÖ¸ß ÃÖÓÝÖ´Ö
†¿ÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ê ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ²ÖÖÆã²Ö»Öß“Öß
´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ †×ŸÖ¿ÖµÖ ³Ö¾µÖ ¾Ö ˆ¤Ö¢Ö †ÃÖ»µÖÖ®Öê †Ö×ÞÖ ×ŸÖ“µÖÖ ¤¿ÖÔ®ÖÖ®Öê
†»ÖÖî×ÛúÛúŸ¾ÖÖ“µÖÖ ¾Ö ¯Ö×¾Ö¡ÖŸÖꓵÖÖ ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ˆ“ÖÓ²Öôæ®Ö µÖêŸÖ †ÃÖ»µÖÖ®Öê
ן֓µÖÖ¾Ö¸, ‡ŸÖ¸ ´ÖæŸÖßÔ¯ÖδÖÖÞÖê ¤×õÖÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖᯙ Ûú¼¸ ´ÖãÃÖ»Ö´ÖÖ®Ö
´Öæ×ŸÖÔ³ÖÓ•ÖÛú ŸµÖÖ ÆêŸÖæ®Ö µÖê‰ú®ÖÃÖã¬¤Ö ÛúÃÖ»ÖÖÆß ¯ÖÎÆÖ¸ Ûúºþþ ¿ÖÛú»Öê
®ÖÖÆßŸÖ. ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ ³Ö¦
¯Ö׸´ÖÖÞÖ×®Ö×´ÖÔŸÖß“ÖÖ ÆÖ †ÝÖ¤ß ÃÖ´Ö¯ÖÔÛú ¯Öã¸Ö¾ÖÖ ÆÖêµÖ. †¿ÖÖ ¯Ö×¾Ö¡Ö ¾Ö ¿ÖÖÓŸÖ ³ÖÖ¾Ö×®Ö×´ÖÔŸÖß“ÖÖ
¯ÖΟµÖõÖ †®Öã³Ö¾Ö †®ÖêÛú Ûú»ÖÖÛúÖ¸ÖÓ®Öß, ÃÖÖ×Æ×ŸµÖÛúÖÓ®Öß ¾Ö ÃÖÖ´ÖÖ®µÖ
•Ö®ÖÖÓ®Öß ‘Öê‰ú®Ö ŸÖÖê ¿Ö²¤²Ö¬¤ Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
µÖÖ ÃÖÓ¤³ÖÖÔŸÖ Ûú®®Ö› ´ÖÆÖÛú¾Öß ²ÖÖê´ÖÞÞÖ µÖÖÓ“Öê ×¾Ö“ÖÖ¸
ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô“µÖÖ ‹ÛúÖ ×¿Ö»ÖÖ»ÖêÜÖÖŸÖ ˆŸÛúßÞÖÔ Ûê»Öê †ÖÆêŸÖ. ŸÖê ´ÆÞÖŸÖÖŸÖ, ‘ •Öê¾ÆÖ
‹ÜÖÖ¤ß ´ÖæŸÖßÔ †ŸµÖÓŸÖ ×¾Ö¿ÖÖ»Ö †ÃÖŸÖê, ŸµÖÖ ¾Öêôß ×ŸÖ“µÖÖ´Ö¬µÖê ÃÖÖîÓ¤µÖÔ
†ÃÖŸÖ ®ÖÖÆß †Ö×ÞÖ •Öê¾ÆÖ ×¾Ö¿ÖÖ»ÖŸÖÖ ¾Ö ÃÖÖîÓ¤µÖÔ µÖÖÓ“ÖÖ ×´Ö»ÖÖ±ú —ÖÖ»Öê»ÖÖ ×´ÖôŸÖÖê, ŸÖê¾ÆÖ ×ŸÖ£Öê Ûú»ÖÖ
¾Ö †»ÖÖî×ÛúÛúŸÖÖ †ÃÖŸÖ ®ÖÖÆß; ¯ÖÞÖ
ÝÖÖê´Ö™êÀ¾Ö¸Ö“µÖÖ ´ÖæŸÖßÔ´Ö¬µÖê ´ÖÖ¡Ö ×¾Ö¿ÖÖ»ÖŸÖÖ, ÃÖÖîÓ¤µÖÔ, Ûú»ÖÖ ¾Ö
†»ÖÖî×ÛúÛúŸÖÖ µÖÖÓ“Öê ÃÖã¸êÜÖ ÃÖÓ×´ÖÁÖÞÖ —ÖÖ»Öê»Öê †Öœôæ®Ö µÖêŸÖê. ´ÆÞÖæ®Ö“Ö ×ÆÓ¤æ, ´ÖãÃÖ»Ö´ÖÖ®Ö, ×ÜÖο“Ö®Ö
×ÛÓ¾ÖÖ ŸÖ¸ ÛúÖêÞÖŸµÖÖÆß ¬Ö´ÖÖÔ“Öê »ÖÖêÛú •Öê¾ÆÖ ‡£Öê µÖêŸÖÖŸÖ, ŸÖê¾ÆÖ ŸÖê
³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ÝÖÖê´Ö™êÀ¾Ö¸Ö¯Öãœê ®ÖêÆ´Öß ´ÖãÝ¬Ö ¾Ö ®ÖŸÖ´ÖßÖÛú ÆÖêŸÖÖŸÖ. ’ µÖÖ“Öê
†®ÖêÛú ¤ÖÜÖ»Öê †Ö¯ÖÞÖÖÃÖ ¯ÖÖÆÖ¾ÖµÖÖÃÖ ×´ÖôŸÖÖŸÖ. ‡ÃÖ¾Öß ÃÖ®Ö 1799 ´Ö¬µÖê ײÖÎ×™¿ÖÖÓ“Öê £ÖÖê¸ ÃÖê®ÖÖ¯ÖŸÖß ¾Ö¸
†Öò£ÖÔ¸ ¾Öê»ÖûÖß ÁÖ߸ÓÝÖ¯Ö¼ÞÖ“µÖÖ ´ÖÖêׯ´Öê¾Ö¸ ÃÖÖÖÃÖÆ •ÖÖŸÖ †ÃÖŸÖÖ®ÖÖ µÖÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔÃÖÓ²ÖÓ¬Öß“Öß
´ÖÖׯŸÖß ×´ÖôÖ»µÖÖ®Öê ´Öã§Ö´Ö ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô»ÖÖ †Ö»Öê †Ö×Ö ŸÖß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ
¯ÖÖׯ»µÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸ ›ÖꌵÖÖ¾Ö¸“Öß Æò™ ÛúÖœæ®Ö ®ÖŸÖ´ÖßÖÛú ÆÖê‰ú®Ö ‘ †Öê
! ´ÖÖµÖ ÝÖÖò› ! ’ †ÃÖê ˆŸÃ±æúŸÖÔ ˆ¤ËÝÖÖ¸ ÛúÖœ»Öê. ¯Öãœê ÃÖ¸ ¾Öê»ÖûÖß µÖÖÓ®Öß ×¾ÖÓ¬µÖ×ÝÖ¸ß
¯Ö¾ÖÔŸÖÖ“Öß ÃÖÖ±úÃÖ±úÖ‡Ô Ûú¸¾Öæ®Ö ‘Öê‰ú®Ö õÖê¡ÖÖÛú›ê ×¾Ö¿ÖêÂÖ »ÖõÖ ¯Öã¸×¾Ö»Öê.
†ÝÖ¤ß †»ÖßÛú›ß»Ö ÛúÖôÖŸÖ ´ÆÞÖ•Öê
פ®ÖÖÓÛú 5 ÃÖ¯™êÓ²Ö¸, 1951 ¸Öê•Öß £ÖÖê¸ ×¾Ö“ÖÖ¸¾ÖÓŸÖ, ×¾ÖÀ¾Ö¯ÖµÖÔ™Ûú ¾Ö
³ÖÖ¸ŸÖÖ“Öê ¯ÖÓŸÖ¯ÖάÖÖ®Ö ¯ÖÓ×›ŸÖ •Ö¾ÖÖÆ¸»ÖÖ»Ö ®ÖêÆºþþ µÖÖÓ®Öß Æß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ
¯ÖÖׯ»µÖÖ¾Ö¸ ‘ ´ÖîÓ †Ö•Ö µÖÆÖÑ †ÖµÖÖ †Öî¸ ‡ÃÖ †Ö¿“ÖÔ•Ö®ÖÛú ´Öæ×ŸÖÔ ÛúÖê ¤êÜÖÖ
†Öî¸ ¯ÖÎÃÖ®®Ö Æã†Ö … ’ †ÃÖê †Ö¯Ö»µÖÖ ´Ö®ÖÖŸÖᯙ ³ÖÖ¾Ö ŸÖê£Öß»Ö
†³µÖÖÝÖŸÖÖÓ“µÖÖ ¯Öã×ßÖÛêŸÖ ¾µÖŒŸÖ Ûê»Öê.
µÖÖ“Ö ¯Öã×ßÖÛêŸÖ ¸Ö•ÖÂÖßÔ ¯ÖÓ×›ŸÖ ¯Öã¹ýÂÖÖê¢Ö´Ö¤ÖÃÖ ™Ó›®Ö µÖÖÓ®Öß ‘ ‡ÃÖ
´Öæ×ŸÖÔ Ûúß ×¾Ö¿ÖÖ»ÖŸÖÖ ´Öê •ÖÖê ÃÖÖ¯ÖêõÖŸÖÖ ×¤ÜÖÖµÖß ¤êŸÖß Æî, ¾ÖÆ †¤Ë³ÖãŸÖ
ÛúÖî¿Ö»µÖ ÛúÖ ˆ¤ÖƸÞÖ Æî … ´ÖÖî×ÜÖÛú †ÖÛéú×ŸÖ ´ÖêÓ Ûú»ÖÖ †Öî¸ ŸµÖÖÝÖ ÛúÖ
ÃÖ´Ö®¾ÖµÖ Æî … ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ ´Öæ×ŸÖÔ ´ÖêÓ †¤Ë³ÖãŸÖ Ûú»¯Ö®ÖÖ ¯ÖΤ׿ÖÔŸÖ ÆÖêŸÖß Æî … ’ †ÃÖÖ
†×³Ö¯ÖÎÖµÖ ×¤»ÖÖ †ÖÆê. ŸÖÃÖê“Ö
´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“Öß Ûú»ÖÖŸ´ÖÛú ÝÖãÞÖ¾Ö¢ÖÖ, ¯ÖδÖÖÞÖ²Ö¬¤ŸÖÖ, ¯Ö׸ÞÖÖ´ÖÛúÖ¸ÛúŸÖÖ,
³Ö¾µÖŸÖÖ, ˆ¤Ö¢ÖŸÖÖ †Ö¤ßÃÖÓ²ÖÓ¬Öß“Öß †Ö¯Ö»Öß †³µÖÖÃÖÖ¾Ö¸ †Ö¬ÖÖ¸»Öê»Öß ´ÖŸÖê ›Öò.
Æê×®¸“Ö ×—Ö´´Ö¸, ›Öò. ‹. ‹»Ö. ²ÖÖ¿Ö´Ö, ›Öò. ׾ƮÃÖêÓ™ ×ô֣Ö, ›Öò. ±úݵÖãÔÃÖ®Ö,
›Öò. ¯ÖÃÖßÔ ²ÖÎÖ‰ú®Ö, ›Öò. †Ö®ÖÓ¤ Ûãú´ÖָþÖÖ´Öß, ›Öò. ×¿Ö¾Ö¸Ö´Ö´ÖæŸÖßÔ
µÖÖÓÃÖָܵÖÖ ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Ö, ‡×ŸÖÆÖÃÖ ¾Ö ¯Öã¸ÖŸÖ¢¾Ö¿ÖÖÃ¡Ö µÖÖ õÖê¡ÖÖÓŸÖᯙ £ÖÖê¸
†×¬ÖÛúÖ¸ß ×¾Ö«Ö®ÖÖÓ®Öß †Ö¯Ö»µÖÖ ¯ÖÎ×ÃÖ¬¤ ÝÖÎÓ£ÖÖÓŸÖæ®Ö ´ÖÖÓ›»Öß †ÖÆêŸÖ.
׿ֻ¯ÖÛúÖ¸ ¾Ö ×®Ö´ÖÖÔŸÖê µÖÖÓ®ÖÖ †Ö¤¸ÖÓ•Ö»Öß
ÃÖ֯וÖÛú“Ö •ÖÝÖÖŸÖ»Öê ‹Ûú †Ö¿“ÖµÖÔ
ÃÖ´Ö•Ö»µÖÖ ÝÖê»Ö껵ÖÖ µÖÖ ²ÖÖÆã²Ö»Öß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔÛú›ê ¯ÖÖׯ»µÖÖ¾Ö¸ Æß †×«ŸÖßµÖ
´ÖæŸÖßÔ ‘Ö›×¾ÖÞÖÖ·µÖÖ ×¿Ö»¯ÖÛúÖ¸Ö²Ö§»Ö †Ö×ÞÖ µÖÖ †»ÖÖî×ÛúÛú ´ÖæŸÖßÔ“Öß
×®Ö×´ÖÔŸÖß Ûúºþþ®Ö •Öî®Ö ¯Öã¸ÖÞÖÖŸÖᯙ ²ÖÖÆã²Ö»Öß“µÖÖ ¾ÖÞÖÔ®ÖÖ»ÖÖ ¯ÖΟµÖõÖ
ºþþ¯Ö ¤êÞÖÖ·µÖÖ ÝÖÓÝÖ¸Ö•µÖÖ“Öê ÃÖê®ÖÖ¯ÖŸÖß ¾Ö ¯ÖάÖÖ®Ö´ÖÓ¡Öß ¾Ö߸ “ÖÖ´ÖãÓ›¸ÖµÖ
µÖÖÓ•Ö²Ö§»Ö ¯ÖΟµÖêÛúÖ“µÖÖ ´Ö®ÖÖŸÖ †ŸÖß¾Ö †Ö¤Ö¸Ö“Öß ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ ÆÖêŸÖê; ¯ÖÞÖ ¤ã¤îÔ¾ÖÖ®Öê µÖÖ ´ÖÆÖ®Ö ׿ֻ¯ÖÛúÖ¸Ö“µÖÖ
®ÖÖ¾ÖÖ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ ´ÖÖ¡Ö †×¬ÖÛéúŸÖ¯ÖÞÖê ÛãúšêÆß †ÖœôŸÖ ®ÖÖÆß. ÃÖÖ´ÖÖ®µÖŸÖ: •Ö®ÖÁÖãÓŸÖß“µÖÖ †Ö¬ÖÖ¸ê ‘ †×¸Â™®Öê´Öß
’ ®ÖÖ¾ÖÖ“µÖÖ
׿ֻ¯ÖÛúÖ¸Ö“Öß Ûúß ÛéúŸÖß †ÖÆê †ÃÖê ´ÖÖ®Ö»Öê •ÖÖŸÖê †Ö×ÞÖ Æê †×¸Â™®Öê´Öß •Öî®Ö
ÃÖÖ¬Öæ ÆÖêŸÖê, †¿ÖßÆß ‹Ûú ÃÖ´Ö•ÖæŸÖ †ÖÆê.
´Ö¸Öšß ³ÖÖÂÖêŸÖᯙ †Öª ׿ֻÖÖ»ÖêÜÖ
Ûú®ÖÖÔ™ÛúÖŸÖᯙ µÖÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“ÖÖ
´ÖÆÖ¸Ö™ÒÖ¿Öß ±úÖ¸ ‘Ö×®Öš ÃÖÓ²ÖÓ¬Ö †ÖÆê;
ÛúÖ¸ÞÖ µÖÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ ›Ö¾µÖÖ ¯ÖÖµÖÖ“µÖÖ ´ÖÖÝÖᯙ ²ÖÖ•Öæ“µÖÖ
†Ö¬ÖÖ¸³ÖæŸÖ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ ¯ÖÖÂÖÖÞÖÖ¾Ö¸ †ÝÖ¤ß Ã¯Ö™¯ÖÞÖê פÃÖÞÖÖ¸ê ´Ö¸Öšß
³ÖÖÂÖêŸÖᯙ ‘ ÁÖß
“ÖÖ´Öã—ÖÞ›¸ÖµÖê Ûú¸×¾ÖµÖ»Öê ’ ¾Ö ‘ ÁÖß ÝÖÓÝÖ¸Ö•Öê ÃÖã¢ÖÖ»Öê Ûú¸×¾ÖµÖ»Öê ’ †ÃÖê
¤Öê®Ö ׿ֻÖÖ»ÖêÜÖ ÛúÖ긻Öê»Öê †ÖÆêŸÖ.
Æê ׿ֻÖÖ»ÖêÜÖ ´Ö¸Öšß ³ÖÖÂÖêŸÖᯙ ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ׿ֻÖÖ»ÖêÜÖÖÓ´Ö¬µÖê ÃÖ¾ÖÖÕŸÖ
•Öã®Öê ׿ֻÖÖ»ÖêÜÖ †ÃÖ»µÖÖ®Öê †Ö×ÞÖ ŸµÖÖÓ´Ö¬µÖê ´Ö¸Öšß ¾ÖÖŒµÖÖÓ“ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ
Ûê»ÖÖ ÝÖê»ÖÖ †ÃÖ»µÖÖ®Öê µÖÖ ×¿Ö»ÖÖ»ÖêÜÖÖÓ®ÖÖ ‡×ŸÖÆÖÃÖÖ“µÖÖ ¾Ö ³ÖÖÂÖꓵÖÖ
¤é™߮Öê ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÖÆ¢¾Ö †ÖÆê.
´ÖÆÖ¸Ö™ÒÖŸÖᯙ ³ÖÖ×¾ÖÛú »ÖÖêÛú ´ÖÖêš¶Ö ÃÖÓܵÖê®Öê ¾Ö ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê µÖÖ
´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ ¤¿ÖÔ®ÖÖ»ÖÖ •ÖÖŸÖ †ÃÖ»Öê ¯ÖÖׯ•ÖêŸÖ ¾Ö ŸµÖÖÓ®ÖÖ ×ŸÖ£Öê ´ÖÖ®ÖÖ“Öê
ãÖÖ®Ö †ÃÖ»Öê ¯ÖÖׯ•Öê, †ÃÖê µÖÖ ×¿Ö»ÖÖ»ÖêÜÖÖÓ¾Öºþþ®Ö פÃÖæ®Ö µÖêŸÖê.
µÖÖ •ÖÝÖÖŸÖᯙ ³Ö¾µÖ ¾Ö ˆ¤Ö¢Ö †¿ÖÖ µÖÖ
³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ²ÖÖÆã²Ö»Öß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“ÖÖ ÃÖÆÄÖÖ²¤ß ¯ÖÎןÖš֮֯ÖÖ ´ÖÆÖêŸÃÖ¾Ö ¾Ö
´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ¸×¾Ö¾ÖÖ¸ פ®ÖÖÓÛú 22 ±ê²ÖÎã¾ÖÖ¸ß, 1981 ¸Öê•Öß ¬ÖÖ×´ÖÔÛú
×¾Ö×¾Ö¬Ö¯Öæ¾ÖÔÛú †ŸµÖÓŸÖ ¾Öî³Ö¾ÖÖ®Öê Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ. ×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ ÝÖÖê™ ´ÆÞÖ•Öê ³ÖÖ¸ŸÖÖ“µÖÖ ¯ÖÓŸÖ¯ÖάÖÖ®Ö
ÁÖß´ÖŸÖß ‡Óפ¸Ö•Öß ÝÖÖÓ¬Öß µÖÖÓ®Öß ¿Ö×®Ö¾ÖÖ¸ פ. 21 ±ê²ÖÎã¾ÖÖ¸ß ¸Öê•Öß
†ÝÖŸµÖ¯Öæ¾ÖÔÛú µÖÖ ¯Ö¸´Ö¯ÖÖ¾Ö®Ö Ã£Öôß µÖê‰ú®Ö Æê»ÖßÛúÖò¯™¸´Ö¬Öæ®Ö ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö
ÝÖÖê´Ö™êÀ¾Ö¸Ö¾Ö¸ ¯Öã¯־Öé媧 Ûê»Öß ¾Ö µÖÖ ¯ÖÎÃÖÓÝÖß ³Ö¸»Ö껵ÖÖ ×¾Ö¸Ö™ ÃÖ³ÖêŸÖ
³ÖÖ¾Ö¯ÖæÞÖÔ ¿Ö²¤ÖÓŸÖ †Ö¯Ö»Öß †Ö¤¸ÖÓ•Ö»Öß ¾ÖÖׯ»Öß. ²Ö¸Öê²Ö¸ †ÖÞÖ»Öê»Öê ÜÖÖÃÖ “ÖÖӤߓÖê ÁÖß±úô ³ÖÝÖ¾ÖÓŸÖÖ“µÖÖ “Ö¸ÞÖß
¾ÖÖÆÞµÖÖÃÖ Ã¾Ö×ßÖÁÖß “ÖÖ¹ýÛúߟÖßÔ ³Ö¼Ö¸ÛúÖÓÛú›ê ÃÖã¯ÖæŸÖÔ Ûê»Öê. µÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß“Öê ×¾ÖßÖéŸÖ ¾Öé¢Ö †®µÖ¡Ö †Ö»Öê
†ÖÆê“Ö.
… 21…
´ÖÆÖ´ÖÃÖŸÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ´ÖÆÖêŸÃÖ¾Ö:
‹Ûú ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ ÃÖÖ´ÖוÖÛú ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö
´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛúÖ“Öß ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ
Ûú®ÖÖÔ™ÛúÖŸÖᯙ ŸÖôÛúÖ›¶Ö ÝÖÓÝÖ
¸Ö•µÖÖ“Öê ¯ÖγÖÖ¾Öß ÃÖê®ÖÖ¯ÖŸÖß ¾Ö ¯ÖάÖÖ®Ö ´ÖÓ¡Öß “ÖÖ´ÖãÓ›¸ÖµÖ Æê •Öî®Ö
¬Ö´ÖÖÔ“Öê ÝÖÖœê †³µÖÖÃÖÛú, ÁÖêš »ÖêÜÖÛú ¾Ö ×®Ö:ÃÖß´Ö ˆ¯ÖÖÃÖÛú ÆÖêŸÖê. •Öî®Ö ¬Ö´ÖÖÔ¾Ö¸ß»Ö †Ö¯Ö»µÖÖ ×®ÖŸÖÖÓŸÖ
×®Öšê»ÖÖ ´ÖæŸÖÔ ¾Ö ãÖÖµÖß Ã¾Öºþþ¯Ö ¤êÞµÖÖÃÖÖšß ¾Ö߸´ÖÖŸÖÕ› “ÖÖ´ÖãÓ›¸ÖµÖ
µÖÖÓ®Öß †Ö¯Ö»µÖÖ ¸Ö•µÖÖŸÖᯙ †¯ÖÎ×ŸÖ´Ö ×®ÖÃÖÝÖÔÃÖÖîÓ¤µÖÖÔ®Öê ®Ö™»Ö껵ÖÖ,
ÁÖãŸÖÛê¾Ö»Öß ³Ö¦²ÖÖÆæ ¾Ö ÃÖ´ÖÎÖ™ “ÖÓ¦ÝÖã¯ŸÖ µÖÖÓ“µÖÖ ¾ÖÖß־µÖÖ®Öê ¯Öã®ÖߟÖ
—ÖÖ»µÖÖ´Öãôê ‹ê×ŸÖÆÖ×ÃÖÛú ¾Ö ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ´ÖÆ¢¾Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ †Ö×ÞÖ ¿ÖêÛú›Öê
¾ÖÂÖÖÕ¯ÖÖÃÖæ®Ö •Öî®Ö ÃÖÖ¬Öæ, ÃÖÖ¬¾Öß, ÁÖÖ¾ÖÛú ¾Ö ÁÖÖ×¾ÖÛúÖ µÖÖÓ®Öß †×¾Ö¸ŸÖ¯ÖÞÖê
Ûê»Ö껵ÖÖ ¬Ö´ÖÔÃÖÖ¬Ö®ÖÖ ¾Ö –ÖÖ®ÖÃÖÖ¬Ö®ÖÖ µÖÖÓ´Öãôê ¯Ö×¾Ö¡Ö õÖê¡Ö ¾Ö ×¾ÖªÖ¯Ößš -
ÛêÓú¦ ´ÆÞÖæ®Ö ¤×õÖÞÖ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÖÖ®ÖÖ“Öê ãÖÖ®Ö †ÃÖ»Ö껵ÖÖ
ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô µÖê£Öß»Ö ×¾ÖÓ¬µÖ×ÝÖ¸ß ¯Ö¾ÖÔŸÖÖ“µÖÖ ´ÖÖ£µÖÖ¾Ö¸ †ŸµÖÓŸÖ ¯Ö׸ÁÖ´Ö
¾Ö Ûãú¿Ö»Ö †ÖµÖÖê•Ö®Ö Ûúºþþ®Ö ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ²ÖÖÆã²Ö»ÖßÓ“Öß ³Ö¾µÖ ¾Ö ´Ö®ÖÖê–Ö
´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûê»Öß; ‹¾Öœê“Ö
®Ö¾Æê ŸÖ¸ ŸµÖÖ ˆ¢ÖãÓÝÖ ¾Ö †×«ŸÖßµÖ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“ÖÖ ‘ ¯ÖÎןÖš֮֯ÖÖ
´ÖÆÖêŸÃÖ¾Ö ’ ¤êÜÖᯙ •Öî®Ö¿ÖÖá֯ÖÎÞÖßŸÖ ×¾Ö¬Öß®ÖãÃÖÖ¸ ¾Ö
þ֟Ö: “µÖÖ ÁÖêš ‡ŸÖ´ÖÖ´ÖÖ»ÖÖ ÃÖÖ•Ö»Ö †¿ÖÖ ´ÖÖêš¶Ö £ÖÖ™Ö´ÖÖ™ÖŸÖ ¸×¾Ö¾ÖÖ¸
פ®ÖÖÓÛú 13 ´ÖÖ“ÖÔ, 981 ¸Öê•Öß ÃÖÖ•Ö¸Ö Ûê»ÖÖ.
µÖÖ ¯ÖÎןÖš֮֯ÖÖ ´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ“ÖÖ ¯ÖδÖãÜÖ ³ÖÖÝÖ ´ÆÞÖæ®Ö ²ÖÖÆã²Ö»Öß
´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“ÖÖ ‘ ¯ÖÓ“ÖÖ´ÖéŸÖ - †×³ÖÂÖêÛú ’ µÖ•Ö´ÖÖ®Ö¯Ö¤
³ÖæÂÖ×¾ÖÞÖÖ·µÖÖ “ÖÖ´ÖãÓ›¸ÖµÖÖÓ®Öß †×ŸÖ¿ÖµÖ ¾Öî³Ö¾Ö¿ÖÖ»Öß Ã¾Öºþþ¯ÖÖŸÖ
Ûê»ÖÖ. ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ †ÃÖÖ¬ÖÖ¸ÞÖ
ˆÓ“Öß´Öãôê ®ÖêÆ´Ö߯ÖêõÖÖ ¾ÖêÝÖóµÖÖ ¾ÖÖ™ÞÖÖ·µÖÖ ¯ÖÞÖ ×¾Ö׬֯ÖÖ»Ö®Ö¯Öæ¾ÖÔÛú
Ûê»Ö껵ÖÖ µÖÖ ‘ ¯ÖÓ“ÖÖ´ÖéŸÖ †×³ÖÂÖêÛúÖ ’ »ÖÖ
×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖÖÃÖæ“ÖÛú †ÃÖê ‘ ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ’ Æê
®ÖÖ´ÖÖ׳֬ÖÖ®Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê.
¯Ö¾ÖÔŸÖÖ“µÖÖ †ÝÖγÖÖÝÖß †ÃÖ»Ö껵ÖÖ, ÃÖ¾ÖÔ ²ÖÖ•ÖæÓ®Öß ²Ö¾ÆÓ¿Öß ÛúÃÖ»ÖÖÆß
†Ö¬ÖÖ¸ ®ÖÃÖ»Ö껵ÖÖ ¾Ö †ÖÛúÖ¿ÖÖŸÖ †Ö¾Ö¸ÞÖ ®ÖÃÖ»Ö껵ÖÖ µÖÖ †³ÖæŸÖ¯Öæ¾ÖÔ
´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“ÖÖ ‘ ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ’ ÃÖ´ÖÖ¸Ó³Ö
ÃÖÖ•Ö¸Ö Ûú¸ÞÖê †ŸµÖÓŸÖ ÜÖ“ÖÖÔ“Öê ¾Ö ¡ÖÖÃÖÖ“Öê ÛúÖ´Ö ÆÖêŸÖê; ´ÆÞÖæ®Ö ¯Öãœß»Ö ÛúÖôÖŸÖ ÆÖ ¾Öî׿Ö™¶¯ÖæÞÖÔ
¯ÖÞÖ †¾Ö‘Ö› †ÃÖÞÖÖ¸Ö ‘ ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ’ ÃÖ´ÖÖ¸Ó³Ö
ÃÖÖ´ÖÖ®µÖŸÖ: ¤ÆÖ ŸÖê ¯ÖÓÓ¬Ö¸Ö ¾ÖÂÖÖÕ“µÖÖ ÛúÖ»ÖÖÓŸÖ¸Ö®Öê †Ö×ÞÖ †ÖÛúÖ¿ÖÖŸÖß»Ö
ÝÖÎÆÖÓ“µÖÖ ×¾Ö׿Ö™ µÖãŸÖß“µÖÖ †®Öã¸Öê¬ÖÖ®Öê š¸×¾Ö»Ö껵ÖÖ ´ÖãÆæŸÖÖÔ¾Ö¸ ÃÖÖ•Ö¸Ö
Ûú¸ÞµÖÖ“Öß ¯ÖΣÖÖ ºþþœ —ÖÖ»Öß.
ÃÖ֯וÖÛú“Ö †®ÖêÛú ¾ÖÂÖÖÕ®ÖÓŸÖ¸ ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ¾Ö ×¾Ö¿ÖÖ»Ö
•Ö®ÖÃÖ´Öã¤ÖµÖÖ“µÖÖ ˆ¯Ö×ã֟ÖßŸÖ †ŸÖß¾Ö ¬Ö´ÖÔ×®Öšê®Öê ÃÖÖ•Ö¸Ö ÆÖêÞÖÖ·µÖÖ †Ö×ÞÖ
†´ÖÖ¯Ö ¦¾µÖ¾Öô ¾Ö ´Ö®ÖãµֲÖô »ÖÖÝÖÞÖÖ·µÖÖ µÖÖ ‘ ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ’ ÃÖ´ÖÖ¸Ó³ÖÖ»ÖÖ
‘ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú
´ÖÆÖêŸÃÖ¾Ö ’ †ÃÖê ÃÖÓ²ÖÖêÞµÖÖŸÖ µÖê‰ú »ÖÖÝÖ»Öê.
´ÖÆÖ´ÖÃÖŸÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛúÖ“Öê ×¾Ö¬Öß
‘ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú
´ÖÆÖêŸÃÖ¾Ö ’ ÃÖÖ´ÖÖ®µÖŸÖ: ‹Ûú ´Öׯ®ÖÖ “ÖÖ»Öæ †ÃÖŸÖÖê.
´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛúÖ“µÖÖ ¯ÖδÖãÜÖ ×¤¾ÖÃÖÖ“µÖÖ †Ö¬Öß ¯ÖÓ¬Ö¸Ö ×¤¾ÖÃÖ ¾Ö ®ÖÓŸÖ¸
¯ÖÓ¬Ö¸Ö ×¤¾ÖÃÖ †ÃÖÖ ÆÖ ´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ“µÖÖ ÛúÖ»ÖÖ¾Ö¬Öß ÃÖÖ¬ÖÖ¸ÞÖ¯ÖÞÖê ´ÖãÛθ
Ûê»Öê»ÖÖ †ÃÖŸÖÖê. ´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ“µÖÖ ¯Öׯ»µÖÖ ¯ÖÓ¬Ö¸¾ÖÖ›¶ÖŸÖ ´ÖÆÖ¿ÖÖÓŸÖ߯Öê´Ö,
ÝÖÞÖ¬Ö¸¾Ö»ÖµÖ×¾Ö¬ÖÖ®Ö, Ûú×»ÖÛãÓú›µÖÓ¡ÖÖ¸Ö¬Ö®ÖÖ, Šú×ÂÖ´ÖÓ›»ÖµÖÓ¡ÖÖ¸Ö¬Ö®ÖÖ,
¯ÖÓ“ÖÛú»µÖÖÞÖ ¯Öæ•ÖÖ †Ö¤ß ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ÃÖ´ÖÖ¸Ó³Ö ÃÖִֿׯÛú þֺþþ¯ÖÖŸÖ ¾Ö ´ÖÖêš¶Ö
¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ ÃÖÖ•Ö¸ê Ûú¸ÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖÖŸÖ.
´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ“µÖÖ ¯ÖδÖãÜÖ ×¤¾Ö¿Öß ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ÃÖ´ÖÖ¸Ó³Ö †ŸµÖÓŸÖ
³Ö¾µÖ þֺþþ¯ÖÖŸÖ ¾Ö ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ ÃÖÖ•Ö¸ê Ûú¸ÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖÖŸÖ. ´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ“µÖÖ ¯ÖδÖãÜÖ ×¤¾Ö¿Öß
´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ÃÖ´ÖÖ¸Ó³Ö †ŸµÖÓŸÖ ³Ö¾µÖ þֺþþ¯ÖÖŸÖ †Ö×ÞÖ ´ÖÖ®µÖ¾Ö¸
¾µÖŒŸÖßÓ“µÖÖ ¾Ö ×¾Ö¸Ö™ •Ö®ÖÃÖ´Öã¤ÖµÖÖ“µÖÖ ˆ¯Ö×ã֟ÖßŸÖ ÃÖÖ•Ö¸Ö Ûê»ÖÖ
•ÖÖŸÖÖê. ´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ“µÖÖ ¤ãÃÖ·µÖÖ
¯ÖÓ¬Ö¸¾Ö›¶ÖŸÖ ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ¾Ö ¯Öæ•ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¸Ó³Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ³Ö¼Ö¸Ûú ¯Ößšê,
´ÖÓפ¸ê ¾Ö ÃÖÓãÖÖ µÖÖÓ“µÖÖ ¾ÖŸÖß®Öê ×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆŸÃÖÖÆÖ®Öê ¾Ö ×¾Ö¿ÖÖ»Ö
þֺþþ¯ÖÖŸÖ ÃÖÖ•Ö¸ê Ûú¸ÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖÖŸÖ.
¿Öê¾Ö™“µÖÖ ×¤¾Ö¿Öß ‹ÛúÖ ÜÖÖÃÖ ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ÃÖ´ÖÖ¸Ó³ÖÖ®Öê µÖÖ
´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ“Öß ÃÖ´ÖÖ¯ŸÖß Ûú¸ÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖê.
´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖ“µÖÖ ÛúÖ»ÖÖ¾Ö¬ÖßŸÖ ÆÖêÞÖÖ¸ê Æê ÃÖ¾ÖÔ ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ×¾Ö¬Öß ¾Ö
ÃÖ´ÖÖ¸Ó³Ö ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô“µÖÖ •Öî®Ö ´ÖšÖ“Öê ³Ö¼Ö¸Ûú ¯ÖÓ×›ŸÖÖ“ÖÖµÖÔ ÁÖß
“ÖÖ¹ýÛúߟÖßÔ ´ÖÆÖþÖÖ´Öß µÖÖÓ“µÖÖ
†×¬Ö¯ÖŸµÖÖÜÖÖ»Öß ¾Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®ÖÖ®ÖãÃÖÖ¸ ÃÖÖ•Ö¸ê Ûê»Öê •ÖÖŸÖÖŸÖ. ´ÖÆÖ´ÖÃÖŸÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛúÖ“µÖÖ ×¤¾Ö¿Öß ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö
²ÖÖÆã²Ö»Öß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ ÃÖ´ÖÖê¸ß»Ö ¯ÖÎÖÓÝÖÞÖÖŸÖ ³ÖÖŸÖÖ“µÖÖ »ÖÖêÓ²µÖÖÓ“Öê
†Ö“”Ö¤®Ö ‘ÖÖŸÖ»Öê •ÖÖŸÖê †Ö×ÞÖ ŸµÖÖ¾Ö¸ 1008 Ûú»Ö¿Ö ¾µÖ¾Ö×Ã£ÖŸÖ ¸ßŸÖß®Öê ¸ÖÓÝÖÖ
Ûúºþþ®Ö ´ÖÖÓ›æ®Ö •ÖÖŸÖÖŸÖ. ¯Ö×¾Ö¡Ö •Ö»ÖÖ®Öê ³Ö¸»Ö껵ÖÖ ¾Ö ÃÖã¿ÖÖê׳֟Ö
Ûê»Ö껵ÖÖ ¯ÖΟµÖêÛú Ûú»Ö¿ÖÖ¾Ö¸ †ÖÓ²µÖÖ“µÖÖ ¯ÖÖ®ÖÖÓ´Ö¬µÖê ®ÖÖ¸ô šê¾Ö»ÖÖ •ÖÖŸÖÖê
¾Ö ¯Ö×¾Ö¡Ö ¸ÓÝÖßŸÖ ¤Öê·µÖÖ®Öê ¾Öê™ÞÖ Ûê»Öê •ÖÖŸÖê. ÃÖ֯וÖÛú“Ö µÖÖ Ã¾Öºþþ¯ÖÖŸÖ ´ÖÖÓ›»Ö껵ÖÖ 1008 Ûú»Ö¿ÖÖÓ“Öê ¤é¿µÖ
±úÖ¸ ´Ö®ÖÖê¸´Ö ×¤ÃÖŸÖê. µÖÖ 1008 •Ö»ÖÛú»Ö¿ÖÖÓ¯ÖîÛúß 900 Ûú»Ö¿ÖÖÓ“ÖÖ †×³ÖÂÖêÛú
¯ÖÎ£Ö´Ö Ûú¸ÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖÖê, 103 Ûú»Ö¿ÖÖÓ“ÖÖ †×³ÖÂÖêÛú ÛúÖÆß ¾ÖêôÖ®ÖÓŸÖ¸
Ûú¸ÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖÖê †Ö×ÞÖ ¸Öׯ»Ö껵ÖÖ 5 Ûú»Ö¿ÖÖÓ“ÖÖ †×³ÖÂÖêÛú ¿Öê¾Ö™ß Ûú¸ÞµÖÖŸÖ
µÖêŸÖÖê. •Ö»ÖÖ׳ÖÂÖêÛúÖ®ÖÓŸÖ¸ ‡õÖã¸ÃÖ,
ŸÖæ¯Ö, ¤æ¬Ö, ¤Æß, Ûê¿Ö¸, “ÖÓ¤®Ö †Ö¤ßÓ“ÖÖ †×³ÖÂÖêÛú Ûê»ÖÖ •ÖÖŸÖÖê †Ö×ÞÖ
®ÖêÆ´Öß“µÖÖ ¾ÖÃŸÖæ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö ÃÖÖꮵÖÖ“ÖÖӤߓÖß ±ãú»Öê ¾Ö ®ÖÖÞÖß µÖÖÓ®Öß
´ÖæŸÖßÔ“Öß ¯Öæ•ÖÖ Ûê»Öß •ÖÖŸÖê.
´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛúÖ“µÖÖ ×¤¾Ö¿Öß
ÃÖÛúÖôß 9 ¾ÖÖ•ÖŸÖÖ ¯ÖÎÖÃÖÓ×ÝÖÛú •Ö»ÖÖ׳ÖÂÖêÛúÖ»ÖÖ ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ ÆÖêŸÖê †Ö×ÞÖ ¤ã¯ÖÖ¸ß
1 ¾ÖÖ•ÖŸÖÖ ‡õÖã¸ÃÖ, ¤æ¬Ö †Ö¤ß ¦¾µÖÖÓ“µÖÖ ¯ÖδÖãÜÖ †×³ÖÂÖêÛúÖ»ÖÖ ¯ÖÎÖ¸Ó³Ö
ÆÖêŸÖÖê. ÆÖ †×³ÖÂÖêÛú×¾Ö¬Öß
ÃÖÖ¬ÖÖ¸ÞÖ¯ÖÞÖê ŸÖß®Ö ŸÖÖÃÖ “ÖÖ»Ö»µÖÖ®ÖÓŸÖ¸ Ûê¿Ö¸ß ÝÖÓ¬ÖÖ׳ÖÂÖêÛú Ûê»ÖÖ •ÖÖŸÖÖê
†Ö×ÞÖ ¿Öê¾Ö™ß ¯Öã¯־Öé媧 ÆÖê‰ú®Ö ÃÖÖµÖÓÛúÖôß 5 “µÖÖ ÃÖã´ÖÖ¸ÖÃÖ
´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ÃÖ´ÖÖ¸Ó³ÖÖ“Öß ÃÖÖÓÝÖŸÖÖ ÆÖêŸÖê.
ÆÖ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ×¾Ö¬Öß
¾µÖ¾Ö×Ã£ÖŸÖ ¯ÖÖ¸ ¯ÖÖ›ÞµÖÖÃÖÖšß ¿ÖêÛú›Öê •Öî®Ö ˆ¯ÖÖ¬µÖÖµÖ ¾Ö ÁÖÖ¾ÖÛú µÖÖÓ“Öê
ÃÖÆÛúÖµÖÔ ‘ÖêŸÖ»Öê •ÖÖŸÖê; ŸÖÃÖê“Ö
†×³ÖÂÖêÛú Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ ´ÖÖÝÖê ¤Öê®Æß ²ÖÖ•ÖæÓ®Öß
¯ÖÖµÖ·µÖÖÓÓ¾Öºþþ®Ö “Öœæ®Ö •ÖÖŸÖÖ µÖêÞµÖÖÃÖÖ¸ÜÖê ×¾ÖßÖßÞÖÔ »ÖÖÛú›ß ´Ö“ÖÖÞÖ
²ÖÖÓ¬Ö»Öê •ÖÖŸÖê. µÖÖ ´Ö“ÖÖÞÖÖ¾Öºþþ®Ö
¾Ö ¤Öê®Æß ²ÖÖ•ÖæÓ“µÖÖ ¯ÖÖµÖ·µÖÖÓ¾Öºþþ®Ö ÃÖã¿ÖÖê×³ÖŸÖ Ûú»Ö¿ÖÖŸÖᯙ •Ö»Ö,
‡õÖã¸ÃÖ, ŸÖæ¯Ö, ¤æ¬Ö, Ûê¿Ö¸ †Ö¤ß ¦¾µÖÖÓ“ÖÖ ´Ö®ÖÖê–Ö ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“µÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö
³ÖÖÝÖÖÓ¾Ö¸ †×³ÖÂÖêÛú Ûú¸ÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖÖê.
Æê ¸´ÖÞÖßµÖ, †Ö»ÆÖ¤Ûú ¾Ö ³Ö¾µÖ ¤é¿µÖ ¯ÖÖÆæ®Ö »ÖÖÜÖÖê ˆ¯Ö×ã֟ÖÖÓ“µÖÖ
¬Ö´ÖÔ³ÖÖ¾Ö®ÖÖ ˆ“ÖÓ²Öôæ®Ö µÖêŸÖÖŸÖ ¾Ö ÃÖ֯וÖÛú“Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ ´ÖãÜÖÖŸÖæ®Ö ‘ ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö
²ÖÖÆã²Ö»Öß Ûúß •ÖµÖ, ’ ‘ ÝÖÖê´Ö™êÀ¾Ö¸ ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö Ûúß •ÖµÖ, ’ ‘ •ÖµÖ,
•ÖµÖ ’ †ÃÖê ³ÖÖ¾Ö¯ÖæÞÖÔ ˆ¤ËÝÖÖ¸ ¾ÖÖ¸Ó¾ÖÖ¸ ×®Ö‘ÖŸÖÖŸÖ. †¿ÖÖ †¯Öæ¾ÖÔ ÃÖ´ÖÖ¸Ó³ÖÖ»ÖÖ ˆ¯Ö×ã֟Ö
¸ÖÆÖ¾ÖµÖÖÃÖ ×´ÖôÖ»Öê ´ÆÞÖæ®Ö ÛéúŸÖÛéúŸµÖ —ÖÖ»µÖÖ“Öê †ÖÓŸÖ׸Ûú ÃÖ´ÖÖ¬ÖÖ®Ö
¯ÖΟµÖêÛú ¾µÖŒŸÖß“µÖÖ “ÖêÆ·µÖÖ¾Ö¸ פÃÖŸÖ †ÃÖ»µÖÖÃÖ ®Ö¾Ö»Ö ®ÖÖÆß.
´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛúÖ“ÖÖ ‡×ŸÖÆÖÃÖ
¯ÖÎßÖãŸÖ ÝÖÖê´Ö™êÀ¾Ö¸ ´ÖÆÖ´ÖæŸÖßÔ“ÖÖ
¯Öׯ»ÖÖ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ¸×¾Ö¾ÖÖ¸, פ®ÖÖÓÛú 13 ´ÖÖ“ÖÔ, 981 ¸Öê•Öß
ÃÖÓ¯Ö®®Ö —ÖÖ»ÖÖ. ŸÖê¾ÆÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ¤¸ 10 ŸÖê 15 ¾ÖÂÖÖÕ“µÖÖ ÛúÖ»ÖÖ¾Ö¬Öß®ÖÓŸÖ¸
´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú Ûú¸Ö¾ÖµÖÖ“Öß ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö †Ö•ÖŸÖÖÝÖÖµÖŸÖ “ÖÖ•Öæ †ÖÆê. ¯Ö¸ÓŸÖã †¿ÖÖ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛúÖÓ“Öß
¾µÖ¾Ö×Ã£ÖŸÖ ¸ßŸÖß®Öê ®ÖÖê¤ Ûúºþþ®Ö šê¾ÖÞµÖÖ“Öß ¯ÖΣÖÖ ®ÖÃÖ»µÖÖ®Öê 19 ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ“µÖÖ
†ÜÖ긯ֵÖÕŸÖ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ÃÖ´ÖÖ¸Ó³ÖÖÓ¯ÖîÛúß ÜÖÖ»Öß»Ö
פ»Ö껵ÖÖ ÃÖÖ»Öß ¯ÖÖ¸ ¯Ö›»Ö껵ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¸Ó³ÖÖÓ“Öß“Ö †×¬ÖÛéúŸÖ ´ÖÖׯŸÖß †Ö×ÞÖ
ŸÖßÆß †ÝÖ¤ß ¡ÖÖê™Ûú þֺþþ¯ÖÖŸÖ ×´ÖôŸÖê.
1) ‡. ÃÖ. 1398: ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛúÖ“ÖÖ ÆÖ ÃÖ¾ÖÖÕŸÖ •Öã®ÖÖ
×»Ö×ÜÖŸÖ ˆ»»ÖêÜÖ ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô µÖê£Öᯙ ÛÎ. 254 “µÖÖ ×¿Ö»ÖÖ»ÖêÜÖÖŸÖ †Öœôæ®Ö
µÖêŸÖÖê. ŸµÖÖ“Ö ×¿Ö»ÖÖ»ÖêÜÖÖŸÖ ‹ÛúÖ
¯ÖÓ×›ŸÖÖ®Öê ÃÖÖŸÖ ¾ÖêôÖ †ÃÖÖ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú Ûê»ÖÖ †¿Öß ´ÖÖׯŸÖß ×¤»Öê»Öß
†ÖÆê.
2 ) ‡. ÃÖ. 1612 : ÁÖß´ÖÖ®Ö ¿ÖÖÓŸÖß
¾ÖÞÖßÔ µÖÖÓ®Öß 1612 ÃÖÖ»Öß ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú Ûê»ÖÖ, †ÃÖÖ Ûú¾Öß ¯ÖÓ“Ö²ÖÖÞÖ
µÖÖÓ®Öß ˆ»»ÖêÜÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
3 ) ‡. ÃÖ. 1659: ´ÆîÃÖæ¸“Öê ¸Ö•Öê ÁÖß. ¤Öêø ¤ê¾Ö¸Ö•Ö ¾Ö×›µÖÖ¸
²ÖÆÖ¤Ë¤æ¸ µÖÖÓ®Öß ÆÖ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú Ûê»ÖÖ.
4 )
‡. ÃÖ. 1677: ´ÆîÃÖæ¸“Öê ¸Ö•Öê
ÁÖß. ד֌Ûú ¤ê¾Ö¸Ö•Ö ¾Ö×›µÖÖ¸ µÖÖÓ“Öê ´ÖÓ¡Öß ÁÖß ×¾Ö¿ÖÖ»ÖÖõÖ ¯ÖÓ×›ŸÖ µÖÖÓ®Öß ÆÖ
´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú Ûê»ÖÖ, †ÃÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †®ÖÓŸÖ Ûú¾Öß µÖÖÓ®Öß Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
5)
‡. ÃÖ. 1800: ´ÆîÃÖæ¸“Öê ¸Ö•Öê ÁÖß.
ÛéúÂÞÖ¸Ö¾Ö ¾Ö×›µÖÖ¸ (ןÖÃÖ¸ê) µÖÖÓ®Öß ÆÖ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú Ûê»ÖÖ.
6 ) ‡. ÃÖ. 1825: ´ÆîÃÖæ¸“Öê ¸Ö•Öê ÁÖß. ÛéúÂÞÖ¸Ö•Ö ¾Ö×›µÖÖ¸
(ןÖÃÖ¸ê) µÖÖÓ®Öß ÆÖ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú Ûê»ÖÖ †ÃÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ ¯ÖÓ×›ŸÖ
¿ÖÖÓ×ŸÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ®Öß Ûê»ÖÖ †ÖÆê.
7) ‡. ÃÖ. 1847: ÁÖ¾ÖÞÖ²ÖêôÝÖÖêô µÖê£Öᯙ ®ÖÓ. 223 “µÖÖ
׿ֻÖÖ»ÖêÜÖÖŸÖ µÖÖ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛúÖ“ÖÖ Ã¯Ö™ ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê.
8) ‡.
ÃÖ. 1871: Ûò¯™®Ö •Öê. ‹ÃÖ. ‹´Ö.
´ÖòÛê®—Öß µÖÖÓ®Öß ‘ ‡Ó×›µÖ®Ö †ò×®™Œ¾Öê¸ß ’ µÖÖ
×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖ“µÖÖ 1873 ÃÖÖ»Ö“µÖÖ ´Öê ´Öׯ®µÖÖ“µÖÖ †ÓÛúÖŸÖ •Öæ®Ö 1871 ´Ö¬µÖê
´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú
—ÖÖ»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ †ÃÖê ´Æ™»Öê †ÖÆê.
9) ‡. ÃÖ. 1887: ÛúÖê»ÆÖ¯Öæ¸“µÖÖ
´ÖšÖ“Öê ´ÖÆÖþÖÖ´Öß ÁÖß »Öõ´ÖßÃÖê®Ö ´ÖÆÖ¸Ö•Ö µÖÖÓ®Öß ×¤. 14 ´ÖÖ“ÖÔ, 1887 ¸Öê•Öß
´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú †×ŸÖ¿ÖµÖ ³Ö¾µÖ ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ÃÖÖ•Ö¸Ö Ûê»ÖÖ ¾Ö ŸµÖÖÃÖÖšß
30,000 ¹ý¯ÖµÖê ÜÖ“ÖÔ Ûê»Öê, †¿Öß ®ÖÖêÓ¤ †ÖÆê.
µÖÖ ÃÖ´ÖÖ¸Ó³ÖÖ“ÖÖ ÃÖ×¾Ößָ ¾Öé¢ÖÖ®ŸÖ ‘ ÆÖ¾ÖêÔÙ ±úß»› ’ µÖÖ
×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖ“µÖÖ ´Öê 1887 “µÖÖ †ÓÛúÖŸÖ †Ö»ÖÖ †ÃÖæ®Ö ŸÖÖê ‘ ‹×¯ÖÝÖÎÖ×±úµÖÖ
Ûú®ÖÖÔ×™ÛúÖ ’ µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“µÖÖ ¤ãÃÖ·µÖÖ ÜÖÓ›ÖŸÖ ˆ¤Ë¬ÖéŸÖ
Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ †ÖÆê. ŸÖÃÖê“Ö µÖÖ
¯ÖÎÃÖÓÝÖß ÁÖß »Öõ´ÖßÃÖê®Ö ³Ö¼Ö¸Ûú ´ÖÆÖþÖÖ´Öß µÖÖÓ®Öß ÃÖã¾ÖÞÖÔ ¾Ö ¸•ÖŸÖ
¯Öã¯ÖÖÓ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö ®Ö‰ú ŸÖ·Æê“Öß ´ÖÖ־ÖÖ®Ö ´ÖÖÞÖÛê ¾Ö “ÖÖӤߓÖê ®ÖÝÖ¤ 500
¹ý¯ÖµÖê ÃÖ´Ö¯ÖÔÞÖ Ûúºþþ®Ö ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú “Öß ÃÖÖÓÝÖŸÖÖ Ûê»Öß, †ÃÖÖ
ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê.
10) ‡. ÃÖ. 1900: ‘ ‡Ó×›µÖ®Ö
†ò×®™Œ¾Öê¸ß ’ µÖÖ ×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖŸÖ µÖÖ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛúÖ“ÖÖ
ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê.
×¾ÖÃÖÖ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖᯙ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú
×¾ÖÃÖÖ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖ —ÖÖ»Ö껵ÖÖ
´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ÃÖ´ÖÖ¸Ó³ÖÖÓ“Öß ‹Ûú×¡ÖŸÖ Ã¾Öºþþ¯ÖÖŸÖß»Ö ×¾ÖßÖéŸÖ
´ÖÖׯŸÖߤêÜÖᯙ ÛãúšêÆß ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ®ÖÖÆß;
¯Ö¸ÓŸÖã ×¾Ö×¾Ö¬Ö ×®ÖµÖŸÖÛúÖ×»ÖÛúÖÓŸÖæ®Ö ×¾ÖÜÖ㸻Ö껵ÖÖ Ã¾Öºþþ¯ÖÖŸÖ
£ÖÖê›ß±úÖ¸ ´ÖÖׯŸÖß ×´ÖôŸÖê. ŸµÖÖÓ“µÖÖ
†Ö¬ÖÖ¸ê µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖ 1910, 1925, 1940, 1953, ¾Ö 1967 ÃÖÖ»Öß ÃÖÖ•Ö·µÖÖ
—ÖÖ»Ö껵ÖÖ ¾Ö 1981 ÃÖÖ»Öß ÃÖÖ•Ö·µÖÖ ÆÖêÞÖÖ·µÖÖ †¿ÖÖ ÃÖÆÖ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ´ÖÆÖêŸÃÖ¾ÖÖÓ“Öß
´ÖÆ¢¾ÖÖ“Öß ´ÖÖׯŸÖß ÜÖÖ»Öß ×¤»Öß †ÖÆê.
1)
פ®ÖÖÓÛú 30 ´ÖÖ“ÖÔ, 1910 : ´ÆîÃÖæ¸“Öê ´ÖÆÖ¸Ö•Öê ÁÖß. ÛéúÂÞÖ¸Ö•Öꮦ
¾Ö×›µÖÖ¸ µÖÖÓ“µÖÖ ˆ¯Ö×ã֟ÖßŸÖ ×¤. 30 ´ÖÖ“ÖÔ, 1910 ¸Öê•Öß ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛú ÃÖ´ÖÖ¸Ó³Ö ÃÖÓ¯Ö®®Ö —ÖÖ»ÖÖ ¾Ö ŸµÖÖÓ®Öß
ÝÖÖê´Ö™êÀ¾Ö¸Ö“Öß ¯Öæ•ÖÖ Ûê»Öß.
µÖÖ ×¤¾Ö¿Öß Ûú²ÖãŸÖ¸ÖŸÖ±êÔú ÃÖÓ¤ê¿Ö
¯ÖÖš×¾ÖÞµÖÖ“Öß ‹Ûú ÝÖ´ÖŸÖß“Öß ‘Ö™®ÖÖ ‘Ö›»Öß. ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛúÖ»ÖÖ
ÃÖã¹ý¾ÖÖŸÖ —ÖÖ»µÖÖ“ÖÖ ÃÖÓ¤ê¿Ö †ÃÖ»Öê»Öß ×“ÖšËšß ¯Ö¡ÖÛúÖ¸ ÁÖß. •Öß. ‹´Ö.
‹›¾Ö›ÔÃÖË µÖÖÓ®Öß ‹ÛúÖ Ûú²ÖãŸÖ¸Ö“µÖÖ ¯ÖÖµÖÖ»ÖÖ ²ÖÖÓ¬Ö»Öß ¾Ö Æê Ûú²ÖãŸÖ¸ ˆ›ŸÖ
•ÖÖ‰ú®Ö 3 ŸÖÖÃÖ 40 ×´Ö×®Ö™ÖÓ®Öß ´Ö¦ÖÃÖ ¿ÖƸ֟Öᯙ ‘ ´Ö¦ÖÃÖ
´Öê»Ö ’ µÖÖ ¾ÖŸÖÔ´ÖÖ®Ö¯Ö¡ÖÖ“µÖÖ †Öò×±úÃÖÖŸÖ •ÖÖ‰ú®Ö ²Ö¸Öê²Ö¸
¯ÖÖêÆÖê“Ö»Öê. †¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê
´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛúÖ“ÖÖ ¯Öׯ»ÖÖ Æ¾ÖÖ‡Ô ÃÖÓ¤ê¿Ö ¤êÞµÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ.
×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÆÞÖ•Öê ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¤é™¶Ö ÆÖ ´ÖÆÖêŸÃÖ¾Ö †×ŸÖ¿ÖµÖ ´ÖÆ¢¾Ö¯ÖæÞÖÔ š¸»ÖÖ. µÖÖ ¯ÖÎÃÖÓÝÖß •Öî®ÖÖÓ“Öê £ÖÖê¸ ¾Ö ¯Öã¸ÖêÝÖÖ´Öß ®ÖêŸÖê ´ÖãÓ²Ö‡Ô“Öê ¿Öêš ´ÖÖ×ÞÖÛú“ÖÓ¤ ׯ¸Ö“ÖÓ¤ •Ö¾Æê¸ß ¾Ö ²ÖÎÊ“ÖÖ¸ß ¿Öߟֻ֯ÖÎÃÖÖ¤•Öß µÖÖÓ“µÖÖ Ûãú¿Ö»Ö ´ÖÖÝÖÔ¤¿ÖÔ®ÖÖÜÖÖ»Öß ‘ †×ÜÖ»Ö ³ÖÖ¸ŸÖßµÖ ×¤ÝÖÓ²Ö¸ •Öî®Ö ´ÖÆÖÃÖ³Öê ’ “Öê ÜÖÖÃÖ †×¬Ö¾Öê¿Ö®Ö ¯ÖÎ£Ö´Ö“Ö ´ÖÖêš¶Ö ¯ÖδÖÖÞÖÖ¾Ö¸ ³Ö¸×¾ÖÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê ÆÖêŸÖê. µÖÖ †×¬Ö¾Öê¿Ö®ÖÖŸÖ •Öî®Ö ×¾ÖªÖ£µÖÖÕ®Öß ¬ÖÖ×´ÖÔÛú ׿ÖõÖÞÖÖ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö †Ö¬Öã×®ÖÛú ‡ÓÝÖΕÖß ×¿ÖõÖÞÖ ªÖ¾Öê ¾Ö ŸµÖÖÃÖÖšß ÜÖÖÃÖ ²ÖÖê×›ÕÝÖÖÓ“Öß Ã£ÖÖ¯Ö®ÖÖ Ûú¸Ö¾Öß, †¿ÖÖ †Ö¿ÖµÖÖ“ÖÖ ÛÎÖÓןÖÛúÖ¸ß Ã¾Öºþþ¯ÖÖ“ÖÖ š¸Ö¾Ö Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ. µÖÖ“ÖÖ µÖÖêÝµÖ ŸÖÖê ¯Ö׸ÞÖÖ´Ö ÆÖê‰ú®Ö ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖß»Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¯ÖδÖãÜÖ ¿ÖÆ¸ß •Öî®Ö ×¾ÖªÖ£ÖßÔ¾ÖÃÖןÖÝÖéÆê ÃÖãºþþ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öß. ÃÖ֯וÖÛú“Ö µÖÖ ´ÖÆÖ´ÖßÖÛúÖ׳ÖÂÖêÛúÖ´Öãôê ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®ÖÖ»ÖÖ “ÖÖ»Ö®ÖÖ ×´ÖôÖ»Öß.