¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú •Öî®Ö¬Ö´ÖÔ
†®ÖãÛÎú´ÖÖ×ÞÖÛúÖ
ÝÖÎÓ£Ö
†¾Ö»ÖÖêÛú®ÖÖ¯Öæ¾ÖßÔ
¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú •Öî®Ö¬Ö´ÖÔ
×¾ÖÃÖÖ¾Öê ¿ÖŸÖÛú
ÃÖÓ¯ÖŸÖ †ÖÆê. 20 ¾ÖÂÖÖÔ´Ö¬µÖê ×¾Ö–ÖÖ®Ö, ŸÖÓ¡Ö–ÖÖ®Ö µÖÖÓ“Öß ‘ÖÖꛤÖî› ÃÖã¹ý †ÖÆê.
†¿ÖÖ ¯ÖÎÝÖŸÖ
×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“µÖÖ ÃÖÓ¤³ÖÖÔŸÖ
†ŸµÖÓÓŸÖ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö †¿ÖÖ •Öî®Ö¬Ö´ÖÖÔ“ÖÖ, •Öî®Ö ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“ÖÖ •Öî®Ö
ÃÖÖ¬Öã-ÃÖÓŸÖÖÓ®Öß ³Ö. ´ÖÆÖ¾Ö߸ÖÓ®Öß ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Ö껵ÖÖ ×¾ÖÀ¾Ö-¾µÖÖ¯Öß ˆ¯Ö¤ê¿ÖÖÓ“ÖÖ
ÃÖÓÝÖÎÆ †®ÖêÛú †ÖÝÖ×´ÖÛú ¾Ö †¬µÖÖן´ÖÛú ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖæ®Ö Ûê»ÖÖ †ÖÆê. ŸµÖÖ ˆ¯Ö¤ê¿ÖÖÓ“ÖÖ
¾Ö †Ö•Ö“µÖÖ ×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“ÖÖ ÛúÖÆß ÃÖÓ²ÖÓ¬Ö ¾ÖÖ ÃÖÓ¤³ÖÔ †ÖÆê ÛúÖµÖ, Æê ¯ÖÖÆÖÞÖê †ŸµÖÓŸÖ
ÝÖ¸•Öê“Öê †ÖÆê.
‹Ûú¤Ö ÃÖã¯ÖÎ×ÃÖ¬¤,
´ÖÆÖ®Ö ¿ÖÖÃ¡Ö–Ö ÁÖß †Ö‡Ô®ÖÃ™Ö‡Ô®Ö µÖÖÓ®ÖÖ †ÃÖÖ ¯Öο®Ö ×¾Ö“ÖÖ¸»ÖÖ Ûúß, ¯ÖÎÖ“Öß®Ö
¬Ö´ÖÔÃÖÓÛú»¯Ö®ÖÖŸÖæ®Ö ÛúÖêÞÖŸÖÖ ¬Ö´ÖÔ †Ö¯ÖÞÖÖ»ÖÖ †×¬ÖÛú ×¾Ö–ÖÖ®ÖÖê®´ÖãÜÖ ¾ÖÖ™ŸÖÖê.
ŸÖê¾ÆÖ ŸÖê ´ÆÞÖÖ»Öê, "ÜÖÖ¡Öß®Öê •Öî®Ö¬Ö´ÖÔ ¾Ö ŸµÖÖ“Öê ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ®Ö Æê †×¬ÖÛú ¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú
þֹý¯ÖÖ“Öê †ÖÆê".
Æê ŸµÖÖ
×¾Ö“ÖÖ¸¾ÖÓŸÖÖ“Öê ÃÖæ¡Ö ¬Ö¹ý®Ö“Ö †Ö´Æß µÖÖ ×šÛúÖÞÖß •Öî®Ö¬Ö´ÖÎ †×¬ÖÛú ¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú
ÛúÖ †ÖÆê, µÖÖ“ÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ ¯ÖÎßÖãŸÖ Ûú¸ßŸÖ †ÖÆÖêŸÖ.
×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÆÞÖ•Öê ÛúÖµÖ
?
×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“µÖÖ
¾µÖÖܵÖÖ Ûú¸ŸÖÖ®ÖÖ †®ÖêÛúÖÓ®Öß ¾ÖêÝÖ¾ÖêÝÖôµÖÖ ¯Ö¬¤ŸÖß®Öê †Ö¯Ö»Öê ×¾Ö“ÖÖ¸ ´ÖÖÓ›»Öê
†ÖÆêŸÖ. ¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú ¤é媧 Æß †ÖŸÖÖ ÜÖæ¯Ö“Ö ¾µÖÖ¯ÖÛú ¾Ö ÃÖÜÖÖê»Ö ÆÖêŸÖ †ÖÆê.
ŸµÖÖŸÖ ¯Ö¤Ö£ÖÖÕ“Öê ´ÆÞÖ•Öê ³ÖÖîןÖÛú ¯Ö¤Ö£ÖÖÕ“Öê ¯Öé£Ö:Ûú¸ÞÖ, ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ,
ÛúÖµÖÔÛúÖ¸ÞÖ ¯Ö¬¤ŸÖß, ¯Ö¸Ã¯Ö¸ÖÓ“µÖÖ ÝÖãÞÖÖÓ“ÖÖ ‹Ûú´ÖêÛúÖ¾Ö¸ ÆÖêÞÖÖ¸Ö ¯Ö׸ÞÖÖ´Ö,
µÖÖ“ÖÖ ¯ÖεÖÖêÝÖ ¿ÖÖôÖÓŸÖæ®Ö †³µÖÖÃÖ —ÖÖ»ÖÖ †ÖÆê ¾Ö ÆÖêŸÖ †ÖÆê. ¾ÖÃŸÖæ ¯ÖÖÆÖÞÖê,
ŸµÖÖ ¯Ö¤Ö£ÖÖÔ“Öê ÃÖæõ´ÖÖŸÖ ÃÖæõ´Ö ŸÖãÛú›ê Ûú¸ÞÖê, ŸµÖÖ ¯Ö¤Ö£ÖÖÕ“Öê •Öê
ÝÖãÞÖ¬Ö´ÖÔ †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖ ÝÖãÞÖÖÓ“Öß •Öß ¿ÖŒŸÖß †ÖÆê µÖÖ“ÖÖ †³µÖÖÃÖ Ûú¸ÞÖê ´ÆÞÖ•Öê
¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú ¯Ö¬¤ŸÖß ÆÖêµÖ.
×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“Öê
ÛúÖµÖÔ Æê ‹Ûú ŸÖ¸ ×¾Ö¿Ö㬤 –ÖÖ®ÖÖŸ´ÖÛú ´ÆÞÖ•Öê ŸÖê »ÖÖêÛúÖÓ®ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖß ¯Ö›ê»Ö
Ûúß ®ÖÖÆß, µÖÖ“ÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ ®Ö Ûú¸ŸÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö, †ÃÖÖ ‹Ûú ³ÖÖÝÖ †ÖÆê. ŸÖß ÃÖÖ¸ß
¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú ¸ÆÃµÖê †ÖŸÖÖ ‡ŸÖ¸ÖÓ®ÖÖ ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ÆÖê‰ú ®Ö ¤êÞÖê ¾Ö ŸÖß ¸ÆÃµÖê ²Öß•ÖÖŸ´ÖÛú
(code) ¸ßŸÖß®Öê ¤›¾Öæ®Ö šê¾ÖÞÖê ÃÖã¹ý —ÖÖ»Öê †ÖÆê. ŸÖß ¸ÆÃµÖê ×¾ÖÛæú®Ö ¯ÖîÃÖÖ
Ûú´Ö×¾ÖÞÖê Æê ŸµÖÖÓ“Öê ¬µÖêµÖ ¸Öׯ»Öê †ÖÆê. ÃÖÖ-µÖÖ ¯ÖÎÝÖŸÖ ¸Ö™ÒÖŸÖæ®Ö ŸÖÓ¡Ö–ÖÖ®Ö
¾Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö µÖÖÓ®Öß ¿ÖÖê¬Ö ‘ÖêŸÖ»Öê»Öß ¸ÆÃµÖê ¤›¾Öæ®Ö ‡ŸÖ¸ÖÓ®ÖÖ ŸÖß ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ®Ö
ÆÖê‰ú ¤êÞµÖÖ“Öß ×¾Ö“ÖÖ¸ ¯ÖŒÛê ÆÖêŸÖ †ÖÆêŸÖ. ¯Öæ¾ÖßÔ †Ö¯Ö»µÖÖÛú›êÆß ›Ö¾Ö¯Öê“Ö
ÆÖêŸÖ ÆÖêŸÖê. ¯Ö¸Ó¯Ö¸ê®Öê ÝÖã¹ýÛú›æ®Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê»Öß ×¾ÖÀ¾ÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß“Öß ¸ÆÃµÖê
׿Ö嵅 –ÖÖŸÖ Ûú¹ý®Ö ‘ÖêŸÖ. ¯ÖÞÖ ÃÖÖ¸ß“Ö ¸ÆÃµÖê ׿ÖµÖÖ»ÖÖ ×´ÖôŸÖ, †ÃÖê ®ÖÖÆß. •Öî®Ö
†ÖÝÖ´ÖÖÓ“µÖÖ ¸ÆÃµÖÖÓ“ÖêÆß †ÃÖê“Ö —ÖÖ»Öê ¾Ö †®ÖêÛú ¸ÆÃµÖê ÝÖã¹ý²Ö¸Öê²Ö¸“Ö †ÓŸÖ¬ÖÖÔ®Ö
¯ÖÖ¾Ö»Öß. ŸµÖÖ´Öãôê †Ö•Ö •Öß †ÖÝÖ´Öê, ¿ÖÖáÖê ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †ÖÆêŸÖ, ŸÖß ®Öß™
†³µÖÖÃÖ»Öß ÝÖê»Öß ®ÖÖÆßŸÖ. ŸµÖÖ´Öãôê ³Ö. ´ÖÆÖ¾Ö߸ÖÓ“µÖÖÛú›æ®Ö ÝÖÞÖ¬Ö¸ ÝÖÖîŸÖ´Ö,
ÃÖã¬Ö´ÖÖÔ ‡. µÖÖÓ“ÖêÛú›ê †Ö»Öê»Öß ³ÖÝÖ¾ÖÓŸÖÖÓ“Öß ¸ÆÃµÖ´ÖµÖ ¾ÖÖÞÖß Ûúß •Öß ÃÖ¾ÖÔ
×¾ÖÀ¾ÖÖ“µÖÖ ¸ÆÃµÖÖÓ“Öê ˆ¤Ë‘ÖÖ™®Ö Ûú¸ÞÖÖ¸ß ÆÖêŸÖß, ŸÖß ¤ã»ÖÔ³Ö, †¯ÖÎÖ¯µÖ —ÖÖ»Öß †ÖÆê.
‡ŸÖÛê“Ö ®Ö¾Æê ŸÖ¸ ‡.ÃÖ. “µÖÖ 1 »µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö •Öê •Öê †Ö“ÖÖµÖÔ —ÖÖ»Öê,
ŸµÖÖÓ®Öß ¤êÜÖᯙ ÃÖÖ¸ß ¸ÆÃµÖê †õÖ¸²Ö¬¤ Ûê»Öß ®ÖÖÆßŸÖ. ˆ»Ö™ ŸÖß ¸ÆÃµÖê ´ÖÖêÆß-»ÖÖê³Öß-þÖÖ£ÖßÔ
¾Ö ×¾ÖÛúÖ¸¾Ö¿Ö ÆÖê‰ú®Ö ŸµÖÖÓ“ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ ×ÆÓÃÖÖ, †ÃÖŸµÖ,“ÖÖê¸ß, †-²ÖÎÉ ¾Ö
ÜÖæ¯Ö“Ö ¯Ö׸ÝÖÎÆÖÓ“ÖÖ ˆ¯Ö³ÖÖêÝÖÖÃÖÖšß Ûú¸ÞÖÖ-µÖÖÓ®ÖÖ ×´Öôæ ®ÖµÖê, †¿Öß ÛúÖô•Öß
‘ÖêÞµÖÖŸÖ †Ö»Öß. Ûú£ÖÖ †¿ÖÖ Ûúß, ¤Æ¾µÖÖ ¿ÖŸÖÛúÖŸÖß»Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö-¸ÆÃµÖÖÓ“Öê
¿Öê¾Ö™“Öê •ÖÖÞÖÛú¸ †ÃÖ»Ö껵ÖÖ †Ö“ÖÖµÖÔ ®Öê×´Ö“ÖÓ¦ÖÓ“ÖêÛú›ê ‹Ûú¤Ö ŸµÖÖÓ“ÖÖ
²ÖÖ»ÖÃÖÜÖÖ ¾Ö ®ÖÓŸÖ¸ †ŸµÖÓŸÖ †Ö¾Ö›ŸÖÖ ‹Ûú×®Öš ³ÖŒŸÖ ÁÖß. “ÖÖ´ÖãÓ›¸ÖµÖ †Ö»ÖÖ †ÃÖŸÖÖ,
†Ö“ÖÖµÖÖÕ®Öß ŸÖê þÖÖ¬µÖÖµÖ ¾ÖÖ »ÖêÜÖ®Ö Ûú¸ßŸÖ †ÃÖ»Öê»ÖÖ ÝÖÎÓ£Ö ŸµÖÖÓ®ÖÖ ¯ÖÖÆæ
פ»ÖÖ ®ÖÖÆß. ¯Ö¸ÓŸÖã •µÖÖŸÖ Ûú´ÖߟÖÛú´Öß ¸ÆÃµÖê †ÖÆêŸÖ †¿Öß ¤Öê®Ö †ÖÝÖ´Öê ´ÆÞÖ•Öê
ÁÖß ÝÖÖê´´Ö™ÃÖÖ¸ (•Öß¾Ö-ÛúÖÓ› ¾Ö Ûú´ÖÔÛúÖÓ›) ŸµÖÖ“µÖÖÃÖÖšß ×»ÖÆæ®Ö פ»Öß. †ÃÖÖê.
•Öî®Ö - ×¾Ö–ÖÖ®Ö ÛúÖ ?
•Öî®Ö¬Ö´ÖÔ ÆÖ
Ûê¾Öô †Ö“ÖÖ¸ÖÓ“ÖÖ, ¾ÖÖÝÖÞÖãÛúß“ÖÖ ¾Ö Ûê¾Öô ÁÖ¬¤ê“ÖÖ, ²ÖÖ²ÖÖ ¾ÖÖŒµÖÖÞÖÓ ¯ÖδÖÖÞÖÓ
“ÖÖ ®ÖÖÆß. •Öß¾Ö®ÖÖ“Öß 60/70 ¾ÖÂÖêÔ ŸÖ¯Ö, ¬µÖÖ®Ö µÖÖÓ“Öê «Ö¸Ö ÛúÖò×ôÖÛú ¿ÖŒŸÖß¿Öß,
ÛúÖò×ôÖÛú “ÖêŸÖ®Öê¿Öß ¾µÖÖ¯ÖÛú¸ßŸÖß®Öê ÃÖÓ²ÖÓ¬Ö •ÖÖê›ÞµÖÖŸÖ ŸÖê µÖ¿ÖþÖß —ÖÖ»Öê.
ŸÖ¯Ö Æß •Öî®Ö –ÖÖ®Ö ¸ÆÃµÖÖ“Öß ¯ÖεÖÖêÝÖ¿ÖÖôÖ ÆÖêŸÖß. ¿Ö¸ß¸ ¾Ö ´Ö®Ö µÖÖÓ“µÖÖ
¬ÖÖ¾Ö¯ÖôßŸÖ ŸÖß ¸ÆÃµÖê ÃÖÖ¯Ö›ÞÖê ŸµÖÖÓ®ÖÖ †¿ÖŒµÖ ¾ÖÖ™»Öê ´ÆÞÖæ®Ö ŸÖ¯Ö ¾Ö ¬µÖÖ®Ö
µÖÖÓ“µÖÖ«Ö¸ê †ÜÖ긓Öê ÁÖãŸÖÛê¾Ö»Öß ÁÖß ³Ö¦²ÖÖÆæ (‡.ÃÖ. 5 ¾Öê ¿ÖŸÖÛú) µÖÖÓ®Öß
ÁÖãŸÖ–ÖÖ®ÖÖ“µÖÖ «Ö¸ê ³ÖÖîןÖÛú, †Ö׬ֳÖÖîןÖÛú, •Öß¾Ö-†•Öß¾ÖÖŸ´ÖÛú ¾Ö ×¾ÖÀ¾ÖÖ»ÖÖ
ÝÖ¾ÖÃÖÞÖß ‘ÖÖ»ÖÞÖÖ¸ê –ÖÖ®Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ Û껵ÖÖ“ÖÖ ˆ»»ÖêÜÖ †ÖÆê. ŸµÖÖÓ“Öê®ÖÓŸÖ¸ †Ö“ÖÖµÖÔ
ÛãÓú¤ÛãÓú¤ (1 »Öê ¿ÖŸÖÛú), †Ö“ÖÖµÖÔ ˆ´ÖÖþÖÖ´Öß, †Ö.ÁÖß. ÃÖ´ÖÓŸÖ³Ö¦, †Ö. ®Öê×´Ö“ÖÓ¦,
†Ö. †Ûú»ÖÓÛú µÖÖÓ®Öß ¾ÖêÝÖ¾ÖêÝÖô˵ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê •Öî®Ö×¾Ö–ÖÖ®ÖÖŸÖᯙ ¸ÆÃµÖê •ÖÖÞÖ»Öß,
ŸÖ¯ÖÖÃÖ»Öß, ˆ¯ÖµÖÖêÝÖÖŸÖ †ÖÞÖ»Öß.
ŸµÖÖÓ®Öß ¯ÖεÖÖêÝÖ¿ÖÖôÖÓ“ÖÖ
ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûê»ÖÖ ®ÖÖÆß. ŸµÖÖ“Öê ÛúÖ¸ÞÖÆß ¯Ö›»Öê ®ÖÖÆß. ÛúÖ¸ÞÖ †ÖŸ´ÖÖ –ÖÖ®Ö´ÖµÖ †ÖÆê,
¯ÖΟµÖõÖ –ÖÖ®Ö“Ö †ÖÆê, ÆÖ ×¾Ö“ÖÖ¸“Ö †ŸµÖÓŸÖ ¸ÆÃµÖÖÓ®Öß ³Ö¸»Öê»ÖÖ †ÖÆê. –ÖÖ¸ Æß
‹Ûú †¿Öß ¿ÖŒŸÖß †ÖÆê Ûúß ŸÖß ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ ×¾ÖÀ¾ÖÖ»ÖÖ ŸµÖÖÓ“µÖÖ ¾ÖŸÖÔ´ÖÖ®Ö,
³ÖæŸÖÛúÖô ¾Ö ³Ö×¾ÖµÖÛúÖôÖŸÖᯙ ÃÖ¾ÖÔ †¾ÖãÖÖÓ®ÖÖ ÃÖÖõÖÖŸÖË, •ÖÞÖã ŸÖÖê
³ÖæŸÖÛúÖô ¾ÖÖ ³Ö×¾ÖµÖÛúÖô ŸµÖÖÓ“µÖÖ –ÖÖ®Ö®Öê¡ÖÖÃÖ´ÖÖê¸“Ö ‘Ö›ŸÖ †ÖÆê, •ÖÖÞÖæ ¿ÖÛúŸÖê.
Æß –ÖÖ®Ö ¿ÖŒŸÖß Ûú¿Öß •ÖÖÝÖéŸÖ Ûú¸ÖµÖ“Öß, ן֓µÖÖ †Ö¾ÖÖŒµÖÖŸÖ ÃÖÖ¸ê ×¾ÖÀ¾Ö ÛúÃÖê
†ÖÞÖÖµÖ“Öê, µÖÖ“Öê –ÖÖ®Ö ÝÖã¹ý¯Ö¸Ó¯Ö¸ê®Öê †®ÖêÛúÖÓ®ÖÖ –ÖÖŸÖ ÆÖêŸÖê . ¯ÖÞÖ ŸµÖÖ
ÃÖÖ-µÖÖÓ“Öß ×¾ÖßÖéŸÖ ®ÖÖêÓ¤ †ÖŸÖÖ Ûê¾Öô †»¯Ö¿ÖÖ ÃÖæ“Ö®ÖÖÓ®Öß †Ö•ÖÆß ÃÖÆ•Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ
†ÖÆê. 'µÖŸÖË –ÖÖ®ÖÓ ×¾Ö´Ö»ÖÓ µÖÃµÖ ×¾Ö¿Ö¤Ó ×¾ÖÀ¾ÖÝÖÖê“Ö¸´ÖË' †¿ÖÖ ÃŸÖãŸÖßŸÖæ®Ö –ÖÖ®ÖÖ“Öß
´ÖÆŸÖß †›ß“Ö-ŸÖß®Ö Æ•ÖÖ¸ ¾ÖÂÖÖÔ¯ÖÖÃÖæ®Ö ¸ÆÃµÖÖŸ´ÖÛú ¸ßŸÖß®Öê ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖÆß
¯ÖÎ×¾Ö™ —ÖÖ»Öß †ÖÆê. µÖÖ“Öê ´ÖãÜµÖ ÛúÖ¸ÞÖ ÛúÖêÞÖŸÖÓê ?
ÃÖ¾ÖÔ–Ö¢¾Ö Æß
•Öß¾ÖÖ“Öß ˆ““ÖŸÖ´Ö ¿ÖŒŸÖß
•Öî®Ö ×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“ÖÖ
†Ö¬ÖÖ¸ ÆÖ ³ÖÖîןÖÛú ¯Ö¤Ö£ÖÖÕ“Öê ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ ‡ÓצµÖê, ´Ö®Ö µÖÖÓ“Öê ÃÖÆÛúÖµÖÖÔ®Öê
®Ö Ûú¸ŸÖÖ - ÃÖ¾ÖÔ–Ö¢¾ÖÖ“µÖÖ †Ö¬ÖÖ¸Ö®Öê Ûú¸ÞµÖÖ“ÖÖ †ÖÆê. Æê ´ÆÞÖÞÖê ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖß»Ö
ŸÖ¢¾Ö–ÖÖ®Öß ´ÖÖ®ÖŸÖ ®Ö¾ÆŸÖê. ŸÖÃÖê“Ö †ÖŸµÖÓןÖÛú ×¾Ö–ÖÖ®Ö¾ÖÖ¤ß ¯ÖÖ׿“Ö´ÖÖŸµÖ,†´Öê׸Ûú®Ö
ÆêÆß ´ÖÖ®ÖŸÖ ®Ö¾ÆŸÖê. •Ö¸ß ŸµÖÖÓ“Öê ´ÖÆÖ®Ö ÝÖã¹ý †×¸Ã™Öò™»Ö ¾Ö ÃÖÖòÛÎêú×™ÃÖ µÖÖÓ®Öß
†Ö¯Ö»µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖæ®Ö †ÖŸ´µÖÖ“µÖÖ –ÖÖ®Ö¿ÖŒŸÖß“ÖÖ ¾ÖÖ¸Ó¾ÖÖ¸ ˆ»»ÖêÜÖ Ûê»ÖÖ †ÃÖ»ÖÖ
ŸÖ¸ß ןÖÛú›“µÖÖ ´ÖÓ›ôßÓ®Öß ÃÖ¾ÖÔ–Ö¢¾Ö Æß Ûú»¯Ö®ÖÖ Ã¾ÖßÛúÖ¸»Öß ®ÖÖÆß.
µÖÖ ˆ»Ö™ †Ö‡Ô®Ã™Ö‡Ô®Ö
µÖÖÓ®Öß Æß †ÖŸ´µÖÖ“Öß ×¡ÖÛúÖ»ÖÖ»ÖÖ ¾Ö ÃÖ¾ÖÔ ×¾ÖÀ¾ÖÖ»ÖÖ •ÖÖÞÖÞÖê /¯ÖÖÆüÖÞµÖÖ“Öß ¿ÖŒŸÖß
•ÖÖÞÖ»Öß ÆüÖêŸÖß. ŸµÖÖÓ“Öê ´ÆüÞÖÞÖê †ÃÖê Ûúß, †Ö•Ö •Öê •ÖÖÞÖ»Öê / ÃÖÓ¿ÖÖê׬ֻÖê
•ÖÖŸÖê ¾Ö ×®ÖÂÛúÂÖÔ ÛúÖœ»Öê •ÖÖŸÖÖŸÖ ŸÖê –ÖÖ®Ö ÛãúÞÖÖ“Öê ? ÛúÖêÞÖ †ÖÆê ŸµÖÖ
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ»ÖÖ ¯ÖÎê¸ÞÖÖ ¤êÞÖÖ¸Ö ! ÃÖæõ´ÖÖŸÖÃÖæõ´Ö †¿ÖÖ †ÞÖæÓ“ÖÖ (•ÖÖê פÃÖŸÖ ®ÖÖÆß
) ¿ÖÖê¬Ö ‘Öê‰ú®Ö ŸµÖÖŸÖᯙ ‘Ö™ÛúÖÓ“ÖÖ †³µÖÖÃÖ Ûú¸ÞµÖÖÃÖÖšß ¯ÖÎê¸ÞÖÖ ÛúÖêÞÖ ¤êŸÖÖê
? †£ÖÖÔŸÖË“Ö ŸÖß †ÖŸ´µÖÖ“Öß –ÖÖ®Ö¿ÖŒŸÖß ÆÖêµÖ. ÛúÖ¸ÞÖ ‹ÜÖÖªÖ †¾ÖµÖ¾ÖÖ¾Ö¹ý®ÖÆß ÆÖ
†¾ÖµÖ¾Ö ÛúÖêÞÖÖ“ÖÖ †ÖÆê, Æê •ÖÖÞÖŸÖÖ µÖêŸÖê. ÆÖ›Ö“µÖÖ ÃÖÖÓÝÖÖ›¶Ö¾Öºþ®Ö †ÖŸÖÖ ŸÖ¸
ŸµÖÖ ´ÖéŸÖ ¾µÖŒŸÖß“Öê ¯ÖæÞÖÔ ¹ý¯Ö ÛúÖµÖ †ÃÖê»Ö, ŸÖß Ã¡Öß †ÃÖê»Ö Ûúß ¯Öã¹ýÂÖ †ÃÖê»Ö
µÖÖ“ÖêÆß †Ó¤Ö•Ö ²ÖÖÓ¬Ö»Öê •ÖÖŸÖÖŸÖ. ´ÖéŸÖ ®Öê¯ÖÖê×»ÖµÖ®Ö“µÖÖ ÛêÃÖÖ¾Öºþþ®Ö
ŸµÖÖ»ÖÖ ×¾ÖÂÖ ×¤»Öê ÝÖê»Öê ÆÖêŸÖê Ûúß ®ÖÖÆß µÖÖ“ÖßÆß ÜÖÖ¡Öß ¤êŸÖÖ µÖêŸÖê. µÖÖ“ÖÖ
†£ÖÔ †ÃÖÖ Ûúß †Ö•Ö •Öê ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ÆÖêŸÖ †ÖÆê, ŸµÖÖ»ÖÖ ‹Ûú ׿ÖÃŸÖ †ÖÆê, ×®Ö׿“ÖŸÖ
†¿Öß ×¤¿ÖÖ †ÖÆê. ´ÆÞÖæ®Ö“Ö ÃÖÓ¿ÖÖêÓ¬Ö®Ö ´ÆÞÖ•Öê (†ÖòŒÃÖ±úÖê›Ô ×›Œ¿Ö®Ö¸ß ) ‹ÜÖÖªÖ
ÃÖ´ÖõÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ¾ÖêÝÖ¾ÖêÝÖóµÖÖ ¤é™ßÛúÖêÞÖÖŸÖæ®Ö ¿ÖÖáÖßµÖ ¯Ö¬¤ŸÖß®Öê Ûê»Öê»ÖÖ
†³µÖÖÃÖ ÆÖêµÖ. ÛúÖôÖ“µÖÖ †Öê‘ÖÖŸÖ µÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ¯Ö¬¤ŸÖß»ÖÖÆß ¾µÖ¾Ö×ã֟Ö
¿ÖÖáÖ-¹ý¯Ö †Ö»Öê †ÖÆê. ŸÖ¸ß ŸÖß ¯Ö׸¯ÖæÞÖÔ †ÖÆê ¾Ö ŸµÖÖŸÖ ²Ö¤»Ö ÆÖêÞÖê ¿ÖŒµÖ ®ÖÖÆß,
†ÃÖê ´ÆÞÖŸÖÖ µÖêÞÖÖ¸ ®ÖÖÆß.
•Öî®ÖÖ“ÖÖµÖÖÕ“Öê ÝÖÎÓ£Ö
¿ÖÖê¬Ö¯ÖβÖÓ¬Ö“Ö
´ÆÞÖæ®Ö †Ö¯ÖÞÖ
†ÃÖê ÜÖÖ¡Öß®Öê ´ÆÞÖæ ¿ÖÛúŸÖÖê Ûúß, ³Ö. ´ÖÆÖ¾Ö߸ÖÓ“µÖÖ ®ÖÓŸÖ¸ •Öê £ÖÖê¸
ŠúÂÖß´Öã®Öß-ÃÖÖ¬Öã, ÝÖÎÓ£ÖÛúÖ¸ —ÖÖ»Öê ŸµÖÖÓ®Öß Ûê¾Öô ¯Öæ¾ÖÔÃÖæ¸ÖÓ“Öê ´ÆÞÖÞÖê ÁÖ¬¤ê®Öê
þÖßÛúÖ¸»Öê ®ÖÖÆßŸÖ. ŸµÖÖÓ“ÖÖ ŸµÖÖÓ®Öß ŸµÖÖ ŸµÖÖ ÛúÖôÖŸÖᯙ ˆ¯Ö»Ö²¬Ö
ÃÖÖׯŸµÖÖ“ÖÖ †³µÖÖÃÖ Ûú¹ý®Ö ŸÖ¢¾Ö ¯ÖÎן֯ÖÖ¤®ÖÖ“ÖÖ ÃÖãÃÖÓÝÖŸÖ †Ö¸ÖÜÖ›Ö ŸÖµÖÖ¸
Ûúºþ®Ö, ¿ÖÖáÖ-¿Ö㬤 ¯Ö¬¤ŸÖß®Öê ŸµÖÖ ŸµÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ“Öß ´ÖÖÓ›ÞÖß Ûê»Öß †ÖÆê.
ŸµÖÖÓ®Öß ŸÖÃÖê Ûú¸ŸÖÖ®ÖÖ ®Ö¾Ö-®Ö¾Öê ³Öê¤-¯ÖγÖê¤, “ÖÖîÛúÃÖ ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ, †×ßÖ-®ÖÖ×ßÖ-†¾ÖŒŸÖ¾µÖ
ºþ¯Ö ´ÆÞÖ•Öê“Ö †®ÖêÛúÖÓŸÖÖŸ´ÖÛú ¿Öî»Öß®Öê ´ÖÖÓ›»Öê †ÖÆê. ÃÖ¢µÖÖ“ÖÖ, ¾ÖßÖã×ã֟Öß“ÖÖ
(¾µÖ¾ÖÆÖ¸Ö“ÖÖ ¤êÜÖᯙ ) ¾Ö ¾ÖßÖã ÝÖãÞÖ¬Ö´ÖÖÔ“ÖÖ †¯Ö»ÖÖ¯Ö ÆÖê‡Ô»Ö, ¤ÖêÂÖ »ÖÖÝÖê»Ö
†ÃÖê ×»ÖÜÖÖÞÖ ÛúÖêÞÖßÆß Ûê»Öê ®ÖÖÆß. ¯Ö¸ÓŸÖã ŸµÖÖÓ®Öß Æê ÜÖÖ¡Öß®Öê ¯ÖÖׯ»Öê Ûúß
•Öê ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ, ´ÖÖÓ›ÞÖß, ¸“Ö®ÖÖ ¯Öæ¾ÖÔÃÖæ¸ßÓ“µÖÖ ×¾Ö¸Öê¬ÖÖŸÖ •ÖÖ‡Ô»Ö, ŸÖê †ÃÖê
®Ö Ûú¸ŸÖÖ ®Ö¾Öß®Ö ×¾Ö“ÖÖ¸, ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ, ŸÖÛÔ, †®Öã´ÖÖ®Ö, †ÖÝÖ´Ö,
¾µÖ¾ÖÆÖ¸-×¾Ö¾ÖêÛú, ‡. ÃÖ¾ÖÔÃÖ´ÖÖ¾Öê¿ÖÛú¸ßŸÖß®Öê ´ÖÖÓ›»Öê †ÖÆê. ŸµÖÖÓ“Öê ŸÖê ÝÖÎÓ£Ö
®Öß™ †³µÖÖÃÖ»Öê ŸÖ¸ †ÃÖê פÃÖæ®Ö µÖêŸÖê Ûúß, †Ö•Ö •Öß ¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú ¯Ö¬¤ŸÖß,
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ŸÖŸ¾Ö×ÃÖ¬¤ßÃÖÖšß ´ÖÖÓ›»Öß •ÖÖŸÖê, ŸÖ¿Öß“Ö ×ÛÓ²ÖÆã®ÖÖ †×¬ÖÛú ¯ÖÎÝÖŸÖ
¯Ö¬¤ŸÖß ŸµÖÖÓ®Öß ´ÖÖÓ›»µÖÖ“Öê פÃÖæ®Ö µÖêŸÖê. †Ö•Ö“Öê ×¾Ö–ÖÖ®Ö Ûê¾Öô
¾ÖŸÖÔ´ÖÖ®ÖÖÛú›ê (Present) ¯ÖÖÆÖŸÖê, ¯ÖÞÖ •Öî®Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ŸµÖÖ ŸµÖÖ ¾ÖÃŸÖæÓ“ÖÖ ÃÖÓ¤³ÖÔ,
×¾Ö¾Öê“Ö®Ö, ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ, ´ÖÖÓ›ÞÖß ¾Ö ¸“Ö®ÖÖ Ûú¸ŸÖÖ®ÖÖ ¡ÖîÛúÖ×»ÖÛú (Permanent)
þֺþ¯ÖÖ“ÖßÆß ´ÖÖÓ›ÞÖß Ûú¸ŸÖÖŸÖ. µÖÖ“Öê ÛúÖ¸ÞÖ (1) •Öê ŸÖê ´ÖÖÓ›ŸÖÖŸÖ / ´ÖÖÓ›ÞÖÖ¸
†ÖÆêŸÖ ŸÖê ÃÖ¾ÖÔ–Ö¢¾ÖÖ“µÖÖ ÛúÃÖÖê™ß¾Ö¸ ‘ÖÖÃÖæ®Ö-¯ÖãÃÖæ®Ö ŸÖÛúÖÔ“µÖÖ ¾Ö †®ÖêÛúÖÓŸÖÖ“µÖÖ
†ÖÁÖµÖÖ®Öê ´ÖÖÓ›ŸÖÖŸÖ. †Ö•Ö“Öê ×¾Ö–ÖÖ®Ö ŸµÖÖ ¤é™߮Öê ÃÖŸÖŸÖ †¬µÖÖÔ ¾ÖÖ™ê¾Ö¸“Ö †ÃÖÞÖÖ¸
†ÖÆê. ÛúÖ¸ÞÖ ŸµÖÖ“Öß ÛúõÖÖ ÆôæÆôæ ¹ýÓ¤Ö¾ÖŸÖ •ÖÖÞÖÖ¸ †ÖÆê. ¯Ö¸ÓŸÖã •Öî®Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö
Æê ¯ÖæÞÖÔŸ¾ÖÖÛú›æ®Ö †Ó¿Ö / †Ó¿ÖÖŸ´ÖÛúÛú›ê ¯ÖÖÆÖŸÖ •ÖÖŸÖê. ÃÖÖÓןÖÛú ³ÖÖÂÖêŸÖ
²ÖÖê»ÖÖµÖ“Öê ŸÖ¸ ¦¾µÖÖ (¯ÖæÞÖÔ ¾ÖÃŸÖæ ) Ûú›æ®Ö ¯ÖµÖÖÔµÖßÛú›ê (‹Ûú ÃÖ´ÖµÖÖ“Öß
ŸµÖÖ ¦¾µÖÖ“Öß †¾ÖãÖÖ ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®Ö ) ¯ÖÖÆÖŸÖ •ÖÖŸÖê. ´ÆÞÖæ®Ö 'ÝÖãÞÖ ¾Ö ¯ÖµÖÖÔµÖ'
†¿ÖÖ ÃÖÓ×´ÖÁÖ ¸“Ö®ÖêŸÖæ®Ö (†ŸµÖÓŸÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖß ¾Ö ÜÖ¸ß ) ŸµÖÖÓ“Öê ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö †ÖÆê.
ÛúÖ¸ÞÖ †ÃÖê Ûúß ³Ö. ´ÖÆÖ¾Ö߸ÖÓ®Öß ÃÖ¾ÖÔ–ÖŸ¾Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»µÖÖ¾Ö¸ ´ÆÞÖ•Öê“Ö
ÛúÃÖ»µÖÖÆß Ã£Öô-ÛúÖô-†¾ÖãÖÖ µÖÖÓ“µÖÖ †¾Ö¸Öê¬ÖÖ׿־ÖÖµÖ †ÖŸ´ÖÃÖÖõÖß®Öê ¯ÖΟµÖõÖ
•Öê ¾ÖßÖãþֳÖÖ¾ÖÖ“Öê ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö Ûê»Öê †ÖÆê, ŸµÖÖ“ÖÖ ´ÖÖÝÖÖê¾ÖÖ ‘ÖêŸÖ“Ö ŸÖê
ÝÖê»Öê †ÖÆêŸÖ.
ŸµÖÖ †Ö“ÖÖµÖÖÕ®Öß
ÃÖ¾ÖÔ ×¾ÖÀ¾ÖÖŸÖᯙ ¯Ö¤Ö£ÖÖÕ“Öß ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ Ûú¸ŸÖÖ®ÖÖ, ŸµÖÖÓ“Öß •Öß ÃÖ¢ÖÖ
(†×ß֟¾Ö) †ÖÆê, ŸÖß ˆŸ¯Ö¢Öß, ×ã֟Öß ¾Ö ×¾Ö»ÖµÖ (®ÖÖ¿Ö-²Ö¤»Ö) †¿Öß ŸÖß®Ö
þֺþ¯ÖÖŸÖ ×¾Ö³ÖŒŸÖ Ûúºþ®Ö ´ÖÖÓ›»Öß †ÖÆê. ŸÖê ¯Ö¤Ö£ÖÖÕ“Öê ¾Öî×À¾ÖÛú †×ß֟¾Ö
ÆÖêµÖ. ÃÖŸÖŸÖ ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®Ö, ¯Öæ¾ÖÔ †¾ÖãÖÖÓŸÖ ²Ö¤»Ö, ®Ö¾µÖÖ †¾ÖãÖÖÓ“Öê †ÖÝÖ´Ö®Ö-×®ÖÝÖÔ´Ö®Ö
¾Ö ŸÖ¸ßÆß ¾ÖÃŸÖæ•ÖÖŸÖÖÓ“Öê ´Öæô þֺþ¯Ö ×®ÖŸµÖ ¸ÖÆÖŸÖê, Æß ŸµÖÖÓ“Öß †ŸµÖÓŸÖ ´ÖÆ¢¾ÖÖ“Öß
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖŸ´ÖÛú ¾Ö ÃÖŸµÖ ¯ÖÎן֯ÖÖ¤®ÖÖŸ´ÖÛú ˆ¯Ö»Ö²¬Öß ´ÖÖ®ÖÖ¾Öß »ÖÖÝÖê»Ö.
ŸµÖÖÓ®Öß
×¾ÖÀ¾ÖÖŸÖ •Öß¾Ö (“ÖêŸÖ®Ö) ¯Öãݤ»Ö(†“ÖêŸÖ®Ö), ¬Ö´ÖÔ (¯Ö¤Ö£ÖÖÕ“µÖÖ ÝÖŸÖß“ÖÖ)
(Motion) †¬Ö´ÖÔ (×ã֟Öß“ÖÖ), †ÖÛúÖ¿Ö (ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿ÖÛúŸ¾Ö-ŸÖŸ¾Ö) ¾Ö ÛúÖô (Time) †ÃÖê
Ûê¾Öô ÃÖÆÖ“Ö ‘Ö™Ûú †ÃÖ»µÖÖ“Öê ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öê. ŸµÖÖ ÃÖÓܵÖêŸÖ Ûú´Öß-•ÖÖÃŸÖ ÆÖêŸÖ ®ÖÖÆß.
Æß ±úÖ¸ ´ÖÖêšß ¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú þֺþ¯ÖÖ“Öß ˆ¯Ö»Ö²¬Öß †ÖÆê. †Ö•Ö“µÖÖ ×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ»ÖÖ ¯ÖÖêÂÖÛú
†¿Öß ˆ¯Ö»Ö²¬Öß †ÖÆê. ´ÆÞÖæ®Ö“Ö •Öî®ÖÖ“ÖÖµÖÖÕ“Öê •Öê ¾ÖÃŸÖæ-þֳÖÖ¾ÖÖ“Öê Ûú£Ö®Ö /
×®Öºþ¯ÖÞÖ †ÖÆê ŸµÖÖ»ÖÖ ÃÖ¾ÖÔ–Ö ¯ÖÎ³Öæ ´ÖÆÖ¾Ö߸ÖÓ“µÖÖ Ûú£Ö®ÖÖ“ÖÖ †Ö¬ÖÖ¸ †ÖÆê.
ŸÖÖê ³ÖŒÛú´Ö þֺþ¯ÖÖ“ÖÖ †ÖÆê. ´ÆÞÖæ®Ö •Öî®Ö †Ö“ÖÖµÖÖÕ®Öß ŸµÖÖ ŸµÖÖ ÛúÖôß
†®ÖêÛú×¾Ö¬Ö Ã¾Öºþþ¯ÖÖŸÖ ×¾ÖÀ¾ÖÖŸÖᯙ –ÖÖ®Ö ¿ÖÖÜÖÖÓ“Öß ´ÖÖÓ›ÞÖß ¾Ö ×®Öºþ¯ÖÞÖ
Ûê»Öê †ÖÆê. ÃÖ¾ÖÔ–ÖŸ¾Ö þÖßÛúÖ¸»µÖÖ´Öãôê –ÖÖ®ÖÖ»ÖÖ ²ÖÓ¬Ö®Ö ®ÖÖÆß. –ÖÖ®ÖÖ»ÖÖ ´ÖµÖÖÔ¤Ö
®ÖÖÆß. –ÖÖ®Ö Æê †®ÖÓŸÖ †ÖÆê. ŸµÖÖ –ÖÖ®ÖÖ“Öê ¯ÖÎÝÖšßÛú¸ÞÖ Ûú¸ÞµÖÖ“Öê ¤Öê®Ö ÆêŸÖæ-
(1) –ÖÖ®Ö ×®ÖŸµÖ þֵÖÓ¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖ –ÖÖ®Öºþþ¯Ö †Ö¸¿ÖÖŸÖ ÃÖÖ¸ê ¡ÖîÛúÖ×»ÖÛú
×¾ÖÀ¾Ö, ±ú»Ö¯ÖÎÖ¯ŸÖß“ÖÖ ˆ§ê¿Ö ®Ö ¬Ö¸ŸÖÖ ¯ÖÎÝÖ™ ÆÖêŸÖê. ŸµÖÖ –ÖÖ®ÖÖ»ÖÖ
¾µÖÖ¾ÖÆÖ׸Ûú ÆêŸÖæ ®ÖÖÆß. (2) –ÖÖ®Ö Æê †×ÜÖ»Ö ²ÖÎÉÖÓ›ÖŸÖᯙ •Öß¾ÖÖÓ®ÖÖ ¤ã:ÜÖ´Ö㌟Öß
¾Ö ÃÖãÜÖ¯ÖÎÖ¯ŸÖ Ûúºþ®Ö ¤êÞÖÖ¸ê ŸÖŸ¾Ö †ÖÆê. ˆ¯ÖµÖÖê×ÝÖŸÖÖ¾ÖÖ¤ µÖê£Öê þÖßÛúÖ¸»ÖÖ
†ÖÆê. ÆÖ ÆêŸÖæ ´ÖÆ¢¾ÖÖ“ÖÖ ´ÖÖ®Öæ®Ö, ´ÆÞÖ•Öê •Öß¾Ö®ÖÖÃÖÖšß –ÖÖ®Ö¿ÖŒŸÖß, ´Ö㌟ÖßÃÖÖšß
–ÖÖ®Ö¿ÖŒŸÖß †ÖÆê. ŸµÖÖÓ®Öß •Öß¾Ö-Ûú»µÖÖÞÖÖ£ÖÔ“Ö –ÖÖ®ÖÖ“Öß ÛúÖÃÖ ¬Ö¸»Öß. ŸµÖÖŸÖ
¾ÖîµµÖ׌ŸÖÛú þÖÖ£ÖÔ , »ÖÖê³Ö ®ÖÖÆß. ŸÖß –ÖÖ®Ö ¿ÖŒŸÖß ×®Ö¸ÓÛãú¿Ö , ¾µÖÖ¯ÖÛú, ¡ÖîÛúÖ×»ÖÛú
¾Ö †ÖŸ´ÖÖ»ÖÖ ¾µÖÖ¯Öæ®Ö †ÃÖÞÖÖ¸ß †ÖÆê.
†ÖŸÖÖ Æê ¯ÖƵ֓Öê
Ûúß †Ö•Ö •Öß ¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú ¯ÖÎÝÖŸÖß —ÖÖ»Öß †ÖÆê ŸµÖÖ ÃÖÓ²ÖÓ¬ÖÖ®Öê ÛúÖÆß ÃÖæ“Ö®ÖÖ,
´ÖÖׯŸÖß •Öî®ÖÝÖÎÓ£ÖÖŸÖæ®Ö †ÖœôŸÖê ÛúÖµÖ? ŸµÖÖ ¯Öο®ÖÖ“Öê ˆ¢Ö¸ 'ÆÖêµÖ' †ÃÖê †ÖÆê.
•ÖÃÖê -
(1) †ÞÖã-×¾Ö–ÖÖ®Ö
: †Ö•Ö †ÞÖã ×¾Ö–ÖÖ®Ö †•Öæ®ÖÆß ²ÖÖ»µÖÛúÖôÖŸÖ †ÖÆê. •Öî®Ö ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ †ÞÖãÓ“Öß
ÃÖæ“Ö®ÖÖ †ÖÆê. ÃÖ¾ÖÔ ³ÖÖîןÖÛú ¯Ö¤Ö£ÖÔ †ÞÖæÓ®Öß ²Ö®Ö»Öê †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖ“Öê
×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ '†ÖÞÖ¾Ö:ÃÛÓ¬ÖÖÀ¾Ö ('³Öê¤ÖŸÖË †ÞÖã:‡. ÃÖæ¡ÖÖ®Öê Ûê»Öê †ÖÆê. †ÞÖæ“Öß ¯ÖÎÖ¯ŸÖß
³Öê¤Ö®Öê (×±ú¿Ö®Ö) ÆÖêŸÖê. †ÞÖæ •Ö¸ ¯ÖæÞÖÔŸÖ: ¿Ö㬤 †ÃÖê»Ö ŸÖ¸ ŸµÖÖ“Öê ×¾Ö³ÖÖ•Ö®Ö
ÆÖê‰ú ¿ÖÛúŸÖ ®ÖÖÆß. —ÖÖ»Öê ŸÖ¸ ŸÖÖê †ÞÖæ †ªÖ×¯Ö †®ÖêÛú †ÞÖæÓ“ÖÖ ÃÖ´ÖæÆ ÆÖêµÖ. Æß
†ÞÖæ“Öß Ûú»¯Ö®ÖÖ †Ö•ÖÆß †ò²ÖÙÒÖòŒ™ †ÖÆê. ÛúÖ¸ÞÖ †®ÖêÛú †ÞÖæ פÃÖŸÖ ®ÖÖÆß. ¯ÖÞÖ
ŸµÖÖ“Öß Ûú»¯Ö®ÖÖ Ûú¸ŸÖÖ µÖêŸÖê. Æê †ÞÖã-×¾Ö–ÖÖ®Ö ³Ö. ´ÖÆÖ¾Ö߸ÖÓ“µÖÖ ÛúÖôß
ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ÆÖêêŸÖê ¾Ö ŸµÖÖ²Ö§»Ö •Öî®Ö ´Öã®Öß-ÃÖÓŸÖÖÓ®Öß ÜÖæ¯Ö“Ö ´ÖÆ¢¾ÖÖ“Öß ´ÖÖׯŸÖß
פ»Öê»Öß †ÖÆê. ÁÖß ŸÖŸ¾ÖÖ£ÖÔÃÖã¡ÖÖŸÖ †¿ÖÖ ÜÖæ¯Ö“Ö ÃÖæ“Ö®ÖÖ ×¤»µÖÖ †ÖÆêŸÖ. ¤ãÃÖ¸ê,
ÛúÖÆß ÃÖæ¡ÖêÆß †ŸµÖÓŸÖ ¸ÆÃµÖ´ÖµÖ †ÖÆêŸÖ. ŸÖß ÃÖ¸ô ¾Ö ˆ»Ö™ †¿ÖßÆß ¾ÖÖ“Ö»Öß ¯ÖÖׯ•ÖêŸÖ.
ŸÖ¸ü“Ö ŸµÖÖŸÖᯙ ¸ÆÃµÖ £ÖÖê›ê ŸÖ¸ß ˆ»ÖÝÖ›ŸÖê. •ÖÃÖê-³Öê¤ÖŸÖË †ÞÖã:Æê ÃÖæ¡Ö,
†ÞÖã:³Öê¤ÖŸÖË †ÃÖê ˆ»Ö™ ¾ÖÖ“Ö»Öê ŸÖ¸ †®ÖÓŸÖ ¯Ö™ß®Öê ŸµÖÖ †ÞÖæŸÖæ®Ö ¿ÖŒŸÖß ²ÖÖÆê¸
¯Ö›ŸÖê. †Ö‡Ô®ÖÃ™Ö‡Ô®Ö µÖÖÓ®Öß ÆÖ“Ö ×ÃÖ¬¤Ö®ŸÖ ¯ÖÎÛú™ü¯ÖÞÖê ´ÖÖÓ›»ÖÖ. †ÞÖæÓ“ÖÖ
ÃÛÓ¬Ö ´ÆÞÖ•Öê ˆ•ÖÖÕ“ÖÖ ÃÖÓÝÖÎÆ, ‹®Ö•ÖßÔ ´ÆÞÖ•Öê ´ÖÖÃÖ (†ÞÖæÃÖ´ÖæÆ) ¾Ö ´ÖÖÃÖ ´ÆÞÖ•Öê
‹®Ö•ÖßÔ“ÖÖ ÃÖÖšÖ. Æê ³ÖÖ¸ŸÖßµÖÖÓ®ÖÖ ±úÖ¸ ¯Öæ¾ÖßÔ¯ÖÖÃÖæ®Ö šÖ‰úÛú ÆÖêŸÖê. †ÝÖ¤ß
†›ÖÞÖß ´ÖÖÞÖæÃÖ »ÖÖÛú›ê •ÖÖôŸÖ ÆÖêŸÖÖ. »ÖÖÛæú› ´ÆÞÖ•Öê ˆÂÞÖŸÖê“ÖÖ ÃÖ´ÖæÆ“Ö ÆÖêµÖ.
ˆÂÞÖŸÖÖ ¤êŸÖ ®ÖÖÆß, ˆ•ÖÖÔ ¤êŸÖ ®ÖÖÆß †ÃÖÖ ÃÛÓ¬Ö µÖÖ ¯Ö飾Öß¾Ö¸“Ö ®ÖÖÆß. ŸµÖÖ»ÖÖ
•Öî®Ö ŸÖê•ÖÃÖ-ÛúÖµÖÖ †ÃÖê ´ÆÞÖŸÖÖŸÖ. •Öî®ÖÖÓ®Öß †ÞÖæÓ“Öê 23 ¯ÖÎÛúÖ¸ Ûê»Öê-
ÛúÖêÞÖŸµÖÖÆß ¯ÖεÖÖêÝÖ¿ÖÖôê׿־ÖÖµÖ. †ªÖ×¯Ö †ÃÖê ¯ÖÎÛúÖ¸ †Ö•Ö“µÖÖ ¿ÖÖá֖ÖÖÓ®ÖÖ
Ûú¸ŸÖÖ †Ö»Öê»Öê ®ÖÖÆßŸÖ. ´Ö®ÖÖê ¾ÖÝÖÔÞÖÖ (†ÞÖæ) ³ÖÖÂÖÖ ¾ÖÝÖÔÞÖÖ, ¿Ö¸ß¸ ŸÖµÖÖ¸
Ûú¸ÞÖÖ-µÖÖ ¾ÖÝÖÔÞÖÖ †¿ÖÖ ¾ÖÝÖÔÞÖÖÓ“Öê ¯ÖÎÛúÖ¸ •Öî®Ö ´Öã®ÖßÓ®Öß –ÖÖ®Ö¿ÖŒŸÖß®Öê
Ûê»Öê. ŸÖê¾ÆÖ †ÞÖæ ¾Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ²Ö®Ö»Öê»Öê ÃÛÓ¬Ö (›ÖêôµÖÖÓ®ÖÖ ×¤ÃÖÞÖÖ¸ê
¾Ö ®Ö פÃÖÞÖÖ¸ê - ¯ÖÞÖ –ÖÖ®ÖÝÖ´µÖ) µÖÖÓ“ÖÖ ÜÖæ¯Ö“Ö ×¾ÖßÖÖ¸Ö®Öê ×¾Ö“ÖÖ¸ —ÖÖ»ÖÖ †ÖÆê.
³ÖÖîןÖÛú×¾ÖÀ¾ÖÖ“Öß ´ÖÖÓ›ÞÖß / þֺþ¯Ö / ÛúÖµÖêÔ ŸµÖÖÓ®ÖÖ Ã¯Ö™ŸÖ: †¾ÖÝÖŸÖ
ÆÖêŸÖß.
(2) •Öß¾Ö -
×¾Ö–ÖÖ®Ö (Biology): †Ö•Ö ŸÖê •Öß¾Ö-×¾Ö–ÖÖ®Ö ¿ÖÖá֖ÖÖÓ®ÖÖ –ÖÖŸÖ —ÖÖ»Öê †ÖÆê, ŸÖê
Ûê¾Öô †Ó¿ÖÖŸ´ÖÛú“Ö †ÖÆê. ŸµÖÖ“Öß ¾µÖÖ¯ŸÖß ¾Öֵֻ֜ÖÖ Æ¾Öß. ÃÖæõ´Ö •Öß¾ÖÖÞÖæ
(¾ÆüÖµÖ¸üÃÖ) ÃÖÓ²ÖÓ¬Öß •Öî®Ö×¾Ö–ÖÖ®Ö ±úÖ¸ü“Ö ¯ÖÏÝÖŸÖ ¾Ö ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ †ÖÆêü. ÛúÖ¸üÞÖ
•Öß¾Ö¸üÖ¿Öß (ÃÖÓ¯ÖæÞÖÔ •Öß¾Ö) ÆÖ •Öî®ÖÖÓ“µÖÖ †¬µÖµÖ®ÖÖ“ÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ †ÖÆê. ÛúÖ¸üÞÖ
ŸµÖÖ •Öß¾ÖÖ“Öê ïÖ™ ×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ ÝÖãÞÖÖŸ´ÖÛú ¾Ö ÃÖÓܵÖÖŸ´ÖÛú ŸµÖÖÓ®Öß Ûê»Öê †ÖÆê.
ŸµÖÖŸÖÆß ×¾Ö¿ÖêÂÖ ´ÆÞÖ•Öê ¾ÖêÝÖ¾ÖêÝÖôµÖÖ ÛúÃÖÖê™¶Ö ¾ÖÖ¯Öºþ®Ö •Öß¾Ö-ŸÖŸ¾ÖÖ“Öê
×¾Ö¾Öê“Ö®Ö Æê ²Ö㬤߻ÖÖ †Ö®ÖÓ¤ ¤êÞÖÖ¸ê †ÖÆê. ‡ÓצµÖê, ´Ö®Ö, †-´Ö®Ö, ´Ö®Ö-¸×ÆŸÖ,
¤ê¾Ö, ŸÖÖ¸Ûúß, ´Ö®ÖãµÖ, ¯Ö¿Öã-¯ÖõÖß, ¾Ö®Öï֟Öß, ¾ÖÖµÖã, •Ö»Ö, †Ý®Öß, ¯Ö飾Öß (ÆêÆß
•Öß¾Ö“Ö) µÖÖÓ“ÖÖ ÜÖæã¯Ö ×¾Ö“ÖÖ¸ †ÝÖ¤ß ×¾ÖßÖÖ¸Ö®Öê ŸµÖÖÓ®Öß Ûê»ÖÖ †ÖÆê. (¯ÖÆÖ-
•Öß¾ÖÛúÖÓ›- ÂÖ™ËÜÖÓ›ÖÝÖ´ÖÖ¾Ö¸ß»Ö ™ßÛúÖ) µÖÖ“Öê ÛúÖ¸ÞÖ †ÃÖê Ûúß •Öß¾Ö ÆÖ ÃÖÓÃÖÖ¸ß
†ÖÆê, ŸÖÖê ÛúÖ †ÖÆê, ŸµÖÖ“Öß ŸµÖÖ ÃÖÓÃÖָ߯ÖÞÖÖŸÖæ®Ö ´Ö㌟Öß ¿ÖŒµÖ †ÖÆê Ûúß ®ÖÖÆß,
†ÖÆê ŸÖ¸ ÛúÖ, ®ÖÖÆß ŸÖ¸ ÛúÖ ®ÖÖÆß, ŸÖß ´Ö㌟Öß Ûú¿Öß ÃÖÓ³Ö¾ÖÞÖê ¿ÖŒµÖ †ÖÆê, µÖÖ“ÖÖ
ÃÖãÃÖãÃÖæ¡Ö¯ÖÞÖê ¾Ö ×¾ÖßÖÖ¸Ö®Öê ×¾Ö“ÖÖ¸ ŸµÖÖÓ®Öß †ÝÖ¤ß †Ö•Ö“µÖÖ ¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú
ÛúÃÖÖê™¶ÖÓ®ÖÖ ˆŸÖ¸ê»Ö †¿ÖÖ Ã™ò™ê×ÙÛú»Ö ¯Ö¬¤ŸÖß®Öê ´ÖÖÓ›»ÖÖ †ÖÆê. †Ö•Ö •Öß
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ¯Ö¬¤ŸÖß ´ÆÞÖæ®Ö þÖßÛúÖ¸»Öß †ÖÆê ŸµÖÖ“Öê ÃÖ¾ÖÔ ×¾Ö¿ÖêÂÖ ŸµÖÖÓ®Öß
¾ÖÖ¯Ö¸»Öê †ÖÆêŸÖ.
ŸÖÃÖê“Ö, •Öß¾Ö®Ö
¯ÖÎÖ¯ŸÖ ÆÖêŸÖê ´ÆÞÖ•Öê ÛúÖµÖ? ´ÖéŸµÖæ µÖêŸÖÖê ´ÆÞÖ•Öê ÛúÖµÖ ÆÖêŸÖê, µÖÖÓ“ÖêÆß
×¾Ö¿»ÖêÂÖÞÖ, דÖ×ÛúŸÃÖÖ ŸµÖÖÓ®Öß Ûê»Öß †ÖÆê. ¤¿Ö-¯ÖÎÖÞÖÖŸ´ÖÛú •Öß¾Ö®Ö ¾Ö ŸµÖÖ ¯ÖÎÖÞÖÖÓ“ÖÖ
×¾ÖµÖÖêÝÖ ´ÆÞÖ•Öê ´Ö¸ÞÖ. •Öß¾Ö®Ö ¾Ö ´Ö¸ÞÖ µÖÖŸÖ ¯ÖÎÖ´ÖãܵÖÖ®Öê ÃÖÆ³ÖÖÝÖß
ÆÖêÞÖÖ¸Ö ‘Ö™Ûú ´ÆÞÖ•Öê †ÖµÖã-Ûú´ÖÔ (•Öß¾Ö®ÖÖ“ÖÖ ÛúÖô ×®Ö׿“ÖŸÖ Ûú¸ÞÖÖ¸ê †ÞÖæ-¯Ö¸´ÖÖÞÖæã
) ÆÖêµÖ. †ªÖ×¯Ö µÖÖ²ÖÖ²ÖŸÖ †Ö•Ö“Öê ×¾Ö–ÖÖ®Ö ¸êÓÝÖÖôŸÖ“Ö †ÖÆê.
(3) ¾Ö®Öï֟Öß
×¾Ö–ÖÖ®Ö : ¾Ö®Öï֟ÖßÓ“ÖÆß †³µÖÖÃÖ •Öî®Ö ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖæ®Ö פÃÖæ®Ö µÖêŸÖÖê. ÃÖÖ¬ÖÖ¸ÞÖ
¾Ö®Öï֟Öß ®ÖÖ¾ÖÖ“ÖÖ ‹Ûú ¯ÖÎÛúÖ¸ •Öî®ÖÖÓ®Öß ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»ÖÖ †ÖÆê. ŸµÖÖŸÖ ¿Ö¸ß¸ ‹Ûú
¯ÖÞÖ ŸµÖÖ ¿Ö¸ß¸Ö“Öê ³ÖÖꌟÖê †®ÖêÛú •Öß¾Ö, Æß ÃÖÓÛú»¯Ö®ÖÖ ´ÖÆ¢¾ÖÖ“Öß †ÖÆê. ‹Ûú ´Öê»ÖÖ
ŸÖ¸ ÃÖ¾ÖÔ“Ö •Öß¾Ö ´Ö¸ŸÖÖŸÖ. ŸÖÃÖê“Ö ×®ÖÝÖÖê¤ †¾ÖãÖËꓵÖÖ •Öß¾ÖÖÓ“ÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸Æß
Ûê¾Öô ÃÖ¾ÖÔ–ÖŸ¾ÖÖ“µÖÖ ²ÖôÖ¾Ö¸“Ö ´ÖÖÓ›»ÖÖ †ÖÆê. ¾Ö®Öï֟Öß ¿ÖÖá֓ÖÖ ×¾ÖßÖÖ¸ •Öî®Ö
†ÖÝÖ´ÖÖŸÖ ÜÖæ¯Ö“Ö ×¾ÖßÖÖ¸Ö®Öê, ¯ÖÞÖ ¾ÖêÝÖôµÖÖ ¯Ö¬¤ŸÖß®Öê ´ÖÖÓ›»ÖÖ †ÖÆê
(4) †ÖîÂÖ¬Öß
×¾Ö–ÖÖ®Ö : ¿Ö¸ß¸ †ÖÆê ŸÖÖê¾Ö¸ ¸ÖêÝÖ¸Ö‡Ô ÆÖêÞÖÖ¸“Ö. ŸµÖÖ“Öê ×®Ö¾ÖÖ¸ÞÖ ÛúÃÖê
Ûú¸Ö¾Öê, ¾Ö ÃÖãÓ¤¸ †Ö¸ÖêÝµÖ´ÖµÖ •Öß¾Ö®Ö ÛúÃÖê •ÖÝÖÖ¾Öê µÖÖ“ÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ Ûú¹ý®Ö µÖÖ
×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“Öß ´ÖÖÓ›ÞÖß †ÖÆê. ¾Ö®Öï֟Öß, ¯Ö飾Öß, †Ý®Öß, ¾ÖÖµÖã ‡. ‹ÛêÓúצµÖ
•Öß¾ÖÖÓ“µÖÖ ¿Ö¸ß¸ÖŸÖᯙ ¸ÖêÝÖ×®Ö¸Öê¬ÖÛú ¾Ö ¸ÖêÝÖ ®ÖÖ¿ÖÛú, ²Ö»ÖÃÖÓ¾Ö¬ÖÔ®Ö ‘Ö™ÛúÖÓ“ÖÖ
†³µÖÖÃÖ ÃÖæõ´Ö¯ÖÞÖê µÖÖŸÖ Ûê»ÖÖ †ÖÆê. (¯ÖÆÖ- ˆÝÖÎÖפŸµÖÖ“ÖÖµÖÖÕ“ÖÖ
Ûú»µÖÖÞÖÛúÖ¸ÖÛú ÝÖÎÓ£Ö).
(5) ´Ö®ÖÖê×¾Ö–ÖÖ®Ö
: ÃÖ´Ö®ÖÃÛú (´Ö®ÖÃÖׯŸÖ) •Öß¾ÖÖÓ“ÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ ³ÖÖ¾Ö´Ö®Ö (ÛúÖ¸ÞÖ) ¾Ö ¦¾µÖ´Ö®Ö (ÛúÖµÖÔ)
†ÃÖÖ Ûê»ÖÖ †ÃÖæ®Ö ŸµÖÖÓ“Öß ¸“Ö®ÖÖ, ÛúÖµÖêÔ, ˆŸ¯Ö¢Öß“Öß ÛúÖ¸ÞÖê ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»Öß †ÖÆêŸÖ.
¦¾µÖ´Ö®Ö (ˆ•Ö¾ÖÖ-›Ö¾ÖÖ †ÃÖÖ 8 ¯ÖÎÛúÖ¸Ö“ÖÖ ´ÖêÓ¤æ) (†Â™é¤»Ö Ûú´Ö»ÖÖÛéúŸÖß
¦¾µÖ´Ö®Ö) ÆÖêµÖ. ´Ö®ÖÖ»ÖÖ †×®ÖÓצµÖÆß ´Æ™»Öê †ÖÆê. ´Ö®Ö ¾Ö ŸµÖÖŸÖ ˆŸ¯Ö®®Ö
ÆÖêÞÖÖ¸ê ×¾Ö“ÖÖ¸ Æê ¤êÜÖᯙ †¾ÖãÖê®Öê †“ÖêŸÖ®Ö ÆÖêŸÖ. †Ö•Ö“Öê ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´Ö®Ö,
²Ö㬤ß, ŸÖÛÔ, ¯Öæ¾ÖÔÃÖæ¸ßÓ“Öê ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö µÖÖ¾Ö¸“Ö †Ö¬ÖÖ¸»Öê»Öê †ÖÆê. ´ÖÖ¡Ö •Öî®ÖÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ“ÖÖ
†Ö¬ÖÖ¸ –ÖÖ®Ö´ÖµÖ †ÖŸ´ÖÖ“Ö ÆÖêµÖ. ´ÆÞÖæ®Ö ‡ÓצµÖ ¾Ö ´Ö®Ö µÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ÆÖêÞÖÖ¸ê
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ÃÖŸµÖ †ÃÖ»Öê ŸÖ¸ß ŸÖê †¯ÖæÞÖÔ“Ö ÆÖêµÖ. ¯Ö׸¯ÖæÞÖÔŸÖÖ µÖêÞÖê Ûê¾Öô †¿ÖŒµÖ
ÆÖêµÖ. †Ö•Ö •Öê ´Ö®ÖÖê×¾Ö–ÖÖ®Ö †ÖÆê ŸÖê ¾ÖŸÖÔ´ÖÖ®ÖÖŸ´ÖÛú (†Ö“Ö¸ÞÖ) †ÖÆê. ŸµÖÖŸÖ
•Öî®ÖÖÓ“Öê ´ÆÞÖÞÖê Ûúß ´Ö®Ö, ¾Ö“Ö®Ö ¾Ö ¿Ö¸ß¸ †ÃÖÖ ¡ÖµÖÖŸ´ÖÛú ×¾Ö“ÖÖ¸ ‹Ûúס֯ÖÞÖê
Ûê»ÖÖ ¯ÖÖׯ•Öê. ¾Ö®Öï֟Öß “Öê ‹Ûú ‡ÓצµÖ †ÃÖÞÖÖ¸ê •Öß¾Ö †ÖÆêŸÖ, ŸµÖÖÓ®ÖÖ ¤êÜÖß»Ö
³ÖÖ¾Ö-³ÖÖ¾Ö®ÖÖ, ×¾ÖÛúÖ¸ †ÖÆêŸÖ. –ÖÖ®Ö¿ÖŒŸÖß †»¯Ö¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ †ÖÆê. ŸÖê ŸÖê¾Öœ¶Ö
‹ÛúÖ ‡ÓצµÖÖ®Öê“Ö ´Ö®ÖÖ“Öê ¤êÜÖᯙ ÛúÖµÖÔ ¯ÖÖ¸ ¯ÖÖ›æ ¿ÖÛúŸÖÖŸÖ. ´Ö®ÖÖ“µÖÖ
¦¾µÖ,¹ý¯Ö ¸“Ö®ÖêŸÖ •Öß¾ÖÖ“Öß –ÖÖ®Ö¿ÖŒŸÖß ¾ÖßµÖÔ¿ÖŒŸÖß (ˆ•ÖÖÔ) ¾Ö Ûú´ÖÔ¯Ö¸´ÖÖÞÖæ
ˆ¯ÖµÖÖêÝÖß ¯Ö›ŸÖÖŸÖ. ³ÖߟÖß, †Ö¿ÖÓÛúÖ, ÃÖÓ¿ÖµÖ, ÛÎÖê¬ÖÖפÛú ×¾ÖÛúÖ¸,
³ÖÖ¾Ö-³ÖÖ¾Ö®ÖÖ µÖÖ ´Ö®ÖÖŸÖ ˆŸ¯Ö®®Ö ÆÖêŸÖÖŸÖ. ¯ÖÞÖ ¬µÖÖ®Ö ¾Ö ŸÖ¯Ö µÖÖÓ®Öß ´Ö®ÖÖ»ÖÖ
†-´Ö®Ö ²Ö®Ö×¾ÖŸÖÖ µÖêŸÖê.
(6) ŸÖÓ¡Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö
: †Ö•Ö †ÞÖæÓ“ÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ Ûúºþ®Ö ŸÖÓ¡Ö–ÖÖ®Ö ÃÖÖ¬µÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ †Ö»Öê †ÖÆê. ™ß.¾Æß,.
¸Öê²ÖÖê™, ™ê×»ÖÛú´µÖã×®ÖÛê¿Ö®Ö, ïÖêÃÖ ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö, ŸÖÖ-µÖÖÓ“ÖÖ †³µÖÖÃÖ, ¸ê×›†Öê
»ÖÆ¸ß µÖÖÓ“Öß ´ÖÖׯŸÖß —ÖÖ»Öß †ÖÆê. ´ÆÞÖ•Öê“Ö †“ÖêŸÖ®Ö †¿ÖÖ ¯Öãݤ»Ö †ÞÖæ ¾Ö
ÃÛÓ¬Ö µÖÖÓ“ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Ûú¹ý®Ö Æê ÃÖÖ¸ê ŸÖÓ¡Ö–ÖÖ®Ö ÃÖÖ¬µÖ —ÖÖ»Öê †ÖÆê. µÖÖ¾Öºþ®Ö
–ÖÖ®ÖÖ“µÖÖ †´ÖµÖÖÔ¤Ö –ÖÖ®Ö-¿ÖŒŸÖß“Öê –ÖÖ®Ö ÆÖêŸÖê. †Ö“ÖÖµÖÔ ˆ´ÖÖþÖÖ´Öß µÖÖÓ®Öß
´Ö×ŸÖ ¾Ö ÁÖãŸÖ–ÖÖ®Ö µÖÖÓ“ÖÖ †Ö¾ÖÖÛúÖ ×ÛúŸÖß ´ÖÖêšÖ †ÖÆê, Æê ïÖ™ Ûúºþ®Ö
•Ö¾Öô•Ö¾Öô Ûê¾Ö»Ö߯ÖδÖÖÞÖê“Ö ÃÖ¾ÖÔ ×¾ÖÀ¾Ö †ÖÛúôŸÖÖ µÖêŸÖê †ÃÖê ´Æ™»Öê †ÖÆê. •ÖÖê
•ÖÖê –ÖÖ®Ö¿ÖŒŸÖß Æß ¯Öãݤ»Ö (ÃÖæ¡Ö-¯»ÖÃÖ ¾Ö ´ÖÖµÖ®ÖÃÖ Æê ÛúÖµÖÔ) †ÞÖæ¿Öß ÃÖÓ¯ÖÛÔ
ÃÖÖ¬Öæ®Ö ¯ÖÎÝÖŸÖ ÆÖêŸÖ ¸ÖÆß»Ö ŸÖÖê ŸÖÖê ŸÖÓ¡Ö–ÖÖ®Ö ¯ÖÎÝÖŸÖ ÆÖêŸÖ ¸ÖÆß»Ö. ¯ÖÎÝÖŸÖ
ÆÖê‡Ô»Ö ´ÆÞÖ•Öê ÛúÖµÖ? †ÖŸ´ÖÖ×¾Ö“ÖÖ¸ ´Ö®ÖÖŸÖ µÖêŸÖÖê. ´ÖÖ®Ö¾Ö ¯ÖÎÝÖŸÖ —ÖÖ»ÖÖ ´ÆÞÖ•Öê
ÛúÖµÖ? ŸµÖÖ“µÖÖ ÃÖãÜÖÃÖÖ¬Ö®ÖÖŸÖ ³Ö¸ ¯Ö›»Öß. ®Öê¡Ö-ÃÖãÜÖ, ïֿÖÔ-ÜÖæ¯Ö, ºþ¯Ö-ÃÖãÜÖ,
þÖÖª-ÃÖãéÜÖ (×¾Ö×¾Ö¬Ö ´ÖÃÖÖ»Öê, ÜÖÖª ¯Ö¤Ö£ÖÔË), ‹êÂÖÖ¸Ö´Ö, Ûú´ÖßÛúÖ´Ö †×¬ÖÛú †Ö¸Ö´Ö,
¯ÖÎÖ¯ŸÖ ÆÖêêŸÖ †ÖÆê. ´ÆÞÖ•Öê“Ö ¿Ö¸ß¸Ö“Öê ¾Ö ‡ÓצµÖÖÓ“Öê ÃÖãÜÖ, †Ö¸ÖêÝµÖ ¯ÖÎÖ¯ŸÖ
ÆÖêŸÖ †ÖÆê. ¤ãÃÖ¸ê, ãÖô, ÛúÖôÖ»ÖÖ ÝÖ¾ÖÃÖÞÖß ‘ÖÖ»ÖÞµÖÖŸÖ µÖêŸÖ †ÖÆêü. ‹ÃÖ.™üß.›üß.“Öß
ÃÖÖêµÖ ÆüÖê‰ú®Ö ¯Ö¸üïָü ÃÖÓ²ÖÓ¬Ö Ÿ¾Ö׸üŸÖ ãÖÖ¯Ö®Ö Ûú¸üŸÖÖ µÖê‰ú »ÖÖÝÖ»ÖÖ. ¯ÖÞÖ
ŸµÖÖ ²Ö¸Öê²Ö¸“Ö ´Ö®ÖÖ¾Ö¸ ŸÖÖÞÖ ¾ÖÖœ»ÖÖ. ¾Ö꤮ÖÖ-¤ã:ÜÖê ¾ÖÖœ»Öß. †®ÖÖ¾Ö¸
ÃÖÓÛÎÖµÖÛú ¸ÖêÝÖÖÓŸÖ ³Ö¸ ¯Ö›»Öß. (Ûò®ÃÖ¸, ‹›ÃÖË) ´ÖÖÞÖæÃÖ ÃÖãÜÖß ×¤ÃÖŸÖÖê ¯ÖÞÖ
ŸÖê ÃÖãÜÖÆß ¤ã:ÜÖÖ“Öß ÃÖÖê²ÖŸÖ Ûú¸ßŸÖ †ÖÆê. µÖ㬤ÖÓ“Öß ³ÖµÖÖ®ÖÛúŸÖÖ ¾ÖÖœ»Öß.
õÖê¯ÖÞÖÖáÖê, †ÞÖã²ÖÖò´²Ö, ÆÖµÖ›ÒÖê•Ö®Ö ²ÖÖò´²Ö, •ÖÓŸÖã ¯ÖÃָ׾ÖÞÖÖ¸ê ²ÖÖò´²Ö †¿ÖÖ
†®ÖêÛú×¾Ö¬Ö ×¾Ö®ÖÖ¿ÖÛú ¿ÖáÖÖáÖÖÓ“Öß ¾ÖÖœ —ÖÖ»Öß . ´ÆÞÖ•Öê ÃÖãÜÖÖÛú׸ŸÖÖ
Ûê»Öê»ÖÖ ˆªÖêÝÖ (ŸÖÓ¡Ö–ÖÖ®Ö) †ÖŸÖÖ ×¾Ö®ÖÖ¿ÖÃÖÖšßÆß ÆÖê‰ú ‘ÖÖŸÖ»ÖÖ †ÖÆê. ´ÆÞÖæ®Ö
–ÖÖ®Ö¿ÖŒŸÖß“ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ ³ÖÖîןÖÛú ÃÖãÜÖÖÃÖÖ¬Ö®ÖêŸÖ Ûú¸ÞµÖÖŸÖ ¯ÖΓÖÓ› ¬ÖÖêÛúÖ ¾Ö
×¾Ö®ÖÖ¿Ö †ÖÆê, Æê •Öî®Ö †Ö“ÖÖµÖÖÕ“Öê ´ÖŸÖ ÝÖÎÖÊ ´ÖÖ®Ö»Öê ¯ÖÖׯ•Öê. ŸÖÓ¡Ö–ÖÖ®Ö Æê
×¾ÖÛúŸÖ ×´ÖôŸÖ †ÃÖ»µÖÖ®Öê “ÖÖê¸, ›ÖÛæú, ׯÓÃÖÛú, †×ŸÖ¸êÛúß µÖÖÓ®ÖÖÆß ˆ¯Ö»Ö²¬Ö
ÆÖê‰ú®Ö ŸÖê ÃÖ••Ö®ÖÖÓ®ÖÖ •ÖÝÖÞÖê ¯Öã׿Ûú»Ö Ûúºþ®Ö ÃÖÖꛟÖß»Ö. ×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“Öß ¯ÖÎÝÖŸÖß“Ö
ÜÖãÓ™¾Öæ®Ö ™ÖÛæú®Ö ÃÖÖ¸ê ¯ÖÎÖ¯ŸÖ ³ÖÖîןÖÛú–ÖÖ®Ö ¾Ö ÃÖÖ¬Ö®Öê ®Ö™ Û껵ÖÖ׿־ÖÖµÖ
Æß »ÖÖê³Öß, ¤ã™, ׯÓÃÖÛú, þÖÖ£ÖßÔ †Ö¯Ö´ÖŸÖ»Ö²Öß ´ÖÖÞÖÃÖê ¸ÖÆÖÞÖÖ¸ ®ÖÖÆßŸÖ.
(7)
¯ÖµÖÖÔ¾Ö¸ÞÖ-×¾Ö–ÖÖ®Ö : ¯ÖµÖÖÔ¾Ö¸ÞÖÖ“ÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸Æß •Öî®Ö ÃÖÖ¬Öã-ÃÖÓŸÖÖÓ®Öß ³Ö.
´ÖÆÖ¾Ö߸ÖÓ“µÖÖ ˆ¯Ö¤ê¿ÖÖŸÖæ®Ö ÝÖÎÆÞÖ Ûúºþ®Ö ÃÖ´µÖÛËú¯ÖÞÖê ´ÖÖÓ›»ÖÖ †ÖÆê. »ÖÖêÛúÖÛúÖ¿ÖÖ
(ÃÖ´ÖÃŸÖ ×¾ÖÀ¾Ö) “µÖÖ ³ÖÖê¾ÖŸÖß ŸÖß®Ö ¯ÖÎÛúÖ¸Ö“Öê ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸ÞÖ †ÖÆê, †ÃÖê
´ÖÆÖ¾Ö߸ ÃÖÖÓÝÖŸÖÖŸÖ. ´ÆÞÖ•Öê“Ö ÃÖÖ¸ê †Ö•Ö“Öê ¤é¿µÖ ¾Ö †¤é¿µÖ ×¾ÖÀ¾Ö ¾ÖÖµÖæÓ®Öß
¾ÖꜻÖê»Öê †ÖÆê. ŸÖÃÖê“Ö µÖÖ ×¾ÖÀ¾ÖÖŸÖ ‹ÛêÓúצµÖ •Öß¾ÖÖ“µÖÖ ºþ¯ÖÖ®Öê †®ÖÓŸÖÖ®ÖÓŸÖ
•Öß¾Ö ×¾Öª´ÖÖ®Ö †ÖÆêŸÖ. ¯Ö飾Öß, ¯ÖÖÞÖß, †Ý®Öß, ¾ÖÖµÖã ¾Ö ¾Ö®Öï֟Öß µÖÖ ¯ÖÖ“Ö ¯ÖÎÛúÖ¸ÖŸÖ
ŸÖê ×¾Öª´ÖÖ®Ö †ÖÆêŸÖ. ¯Ö¸ÓŸÖã †Ö•Ö ŸµÖÖÓ“Öê •Öß¾Ö®Ö ¬ÖÖꌵÖÖŸÖ µÖêŸÖ †ÖÆê.
ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÖ“µÖÖ ®ÖÖ¾ÖÖÜÖÖ»Öß ÃÖ¾ÖÔ ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸ÞÖ, ¯Ö飾Öß, ¯ÖÖÞÖß, †Ý®Öß, ¾ÖÖµÖã
¾Ö ¾Ö®Öï֟Öß µÖÖÓ“Öê ¯ÖΤæÂÖÞÖ ÆÖêŸÖ †ÖÆê. ¯Öê™ÒÖê»Ö, ×›—Öê»Ö, †ÞÖã-Ûú“Ö¸Ö, ×ÝÖ¸ÞµÖÖŸÖæ®Ö
×®Ö‘ÖÞÖÖ¸ê ×¾ÖÂÖÖ¸ß ¾ÖÖµÖã, ¯ÖΤæ×ÂÖŸÖ ¯ÖÖÞÖß, ¯ÖΓÖÓ› •Ö»ÖÖ¿ÖµÖ (¬Ö¸ÞÖê), ¾Öߕ֯ÖÎÛú»¯Ö,
ÜÖÖÞÖß ‡.´Öãôê ¯ÖΓÖÓ› ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ¾Ö¸ß»Ö •Öß¾Ö®Ö ÃÖÆÖµµÖÛú †¿ÖÖ ŸÖ·Ÿ¾ÖÖÓ“ÖÖ ®Ö¿ÖÖ
ÆÖêŸÖ †ÖÆê ¾ÖÖ ¤æ×ÂÖŸÖ ÆÖêŸÖ †ÖÆê. ŸµÖÖ´Öãôê ´ÖÖ®Ö¾ÖÖÓ“Öê •Öß¾Ö®Ö ®ÖÖ¸Ûúß
þֺþ¯ÖÖ“Öê ÆÖêŸÖ †ÖÆê.
•Öî®Ö †ÖÝÖ´ÖÖŸÖæ®Ö
¯ÖµÖÖÔ¾Ö¸ÞÖ ®Ö™ ÆÖê‰ú ®ÖµÖê ´ÆÞÖæ®Ö ´ÖÖ®Ö¾ÖÖÃÖÖšß Ûú´ÖßŸÖ Ûú´Öß ¯ÖδÖÖÞÖÖŸÖ ¯Ö飾Öß,
¯ÖÖÞÖß, ¾ÖÖµÖæ, †Ý®Öß ¾Ö ¾Ö®Öï֟ÖßÓ“ÖÖ Ûú¸ÖµÖ»ÖÖ ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»ÖÖ †ÖÆê.
×¾Ö®ÖÖÛúÖ¸ÞÖ ŸµÖÖÓ“ÖÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ ™ÖôÖ¾ÖÖ ´ÆÞÖæ®Ö †®Ö£ÖÔ-¤Þ›-¾ÖΟÖÖ“Öß ´ÖÖÓ›ÞÖß
Ûê»Öß †ÖÆê. †×ÆÓÃÖê“ÖÖÆß ŸµÖÖ¤é™߮Öê ×¾Ö“ÖÖ¸ †ÖÝÖÎÆÖ®Öê ´ÖÖÓ›»ÖÖ †ÖÆê. ¯Ö¸ÓŸÖæ
¦¾µÖ»ÖÖê³ÖÖ¯ÖÖµÖß ´ÖÖÞÖæÃÖ ÜÖŸÖÖÓ“ÖÖ, ¯ÖÖÞµÖÖ“ÖÖ, ˆŸ¯ÖÖ¤®ÖÖ“ÖÖ ³Ö¸´ÖÃÖÖš ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ
Ûú¸ßŸÖ †ÖÆê. ´ÖÖÓÃÖÖÃÖÖšß ÛúÖê™¶Ö¾Ö¬Öß ¯ÖÎÖÞÖß, ´ÖÖÃÖê ´ÖÖ¸»Öê •ÖÖŸÖ †ÖÆêŸÖ. ÝÖ¸•Öê¯ÖÖê™ß
ׯÓÃÖÖ ÆÖêÞÖê, Æê ÃÖ´Ö•ÖÞµÖÖÃÖÖ¸ÜÖê †ÖÆê. ¯Ö¸ÓŸÖã ¦¾µÖ®Ö»ÖÖê³ÖÖÃÖÖšß †®ÖÖ¾Ö¿µÖÛú
ׯÓÃÖÖ ÆÖêŸÖ †ÖÆê. •Öß¾Ö ¾Ö ŸµÖÖÓ“Öß ¿Ö¸ß¸ê Æß ÃÖÆ•Öß¾Ö®ÖÖ»ÖÖ †Ö¾Ö¿µÖÛú †ÖÆêŸÖ.
´ÆÞÖæ®Ö •Öß¾ÖÖ“ÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ ¯ÖÎÛúÂÖÖÔ®Öê ´ÖÖÓ›»ÖÖ ÝÖê»ÖÖ †ÖÆê. ÃÖ´ÖÝÖΟÖê®Öê
•Öß¾ÖÃÖé™ߓÖß ´ÖÖÓ›ÞÖß / †³µÖÖÃÖ / ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö ו֟ÖÛê •Öî®ÖÖÓ®Öß Ûê»Öê ן֟ÖÛê
¯Ö飾Öß“µÖÖ ¯ÖÖšß¾Ö¸ †ÃÖÞÖÖ-µÖÖ ¬Ö´ÖÖÕ®Öß / ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ®ÖÖÓ®Öß Ûê»Öê ®ÖÖÆß. †ÃÖÖ ×®ÖÂÛúÂÖÔ
†Ö•Ö“Öê ×¾Ö–ÖÖ®Ö¾ÖÖ¤ß ´ÖÖÓ›ŸÖ †ÖÆêŸÖ . Æê ¿Öã³Ö ×“Ö®Æ †ÖÆê.
(8) ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖáÖ-×¾Ö–ÖÖ®Ö
: •µÖÖÓ“ÖêÃÖÖšß ×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“ÖÖ ×¾ÖÛúÖÃÖ Ûú¸ÖµÖ“ÖÖ, •µÖÖÓ“ÖêÃÖÖšß ÃÖãÜÖ ×®Ö´ÖÖÔÞÖ
Ûú¸ÖµÖ“Öê ŸÖÖê ÃÖ´ÖÖ•Ö ÛúÃÖÖ †ÖÆê, ŸµÖÖ“Öê ´Ö®ÖÖê¬ÖµÖÔ ÛúÃÖê †ÖÆê, ŸµÖÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“ÖÖ
×¾ÖÛúÖÃÖ ÛúÃÖÖ ÃÖÖ¬ÖŸÖÖ µÖê‡Ô»Ö ¾Ö ŸµÖÖ»ÖÖ ÃÖÓÃÖÖ¸ß •Öß¾Ö®Ö ÃÖãÜÖÖŸÖ,
ÃÖ´ÖÖ¬ÖÖ®ÖÖŸÖ, ´Ö®Ö:¿ÖÖÓŸÖßŸÖ ÛúÃÖê ‘ÖÖ»Ö×¾ÖŸÖÖ µÖê‡Ô»Ö µÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ÖÓ®ÖÖ †ÖŸµÖÓןÖÛú
¯ÖÎÖ¬ÖÖ®µÖ ¤êÞÖÖ¸Ö ÆÖ ¬Ö´ÖÔ †ÖÆê. ŸµÖÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öê ¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú þֺþ¯ÖÖ“Öê
×¾Ö¾Öê“Ö®Ö •Öî®Ö¬Ö´ÖÖÔ®Öê Ûê»Öê †ÖÆê. ÃÖ´ÖÖ•Ö ¾Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ×ŸÖ»Ö ¾µÖŒŸÖß µÖÖÓ“Öê
ˆ®®ÖµÖ®Ö ¾ÆÖ¾Öê, ŸÖÖê †×¬ÖÛú ×®Ö³ÖÔµÖ, †×ÆÓÃÖÛú, ÃÖŸµÖׯÖεÖ, ˆª´Öß, Ûú´ÖߟÖ
Ûú´Öß ÝÖ¸•ÖÖ †ÃÖÞÖÖ¸Ö, ×®Ö»ÖÖêÔ³Öß, ¯ÖÎÖ´ÖÖ×ÞÖÛú, ¤µÖÖôã, ¯ÖÎÖÞÖß´ÖÖ¡ÖÖ¿Öß
´Öî¡Öß³ÖÖ¾Ö šê¾ÖÞÖÖ¸Ö, ÝÖãÞÖß »ÖÖêÛúÖÓ“ÖÖ ÃÖŸÛú¸ ¯Öαãú×»»ÖŸÖ ´Ö®ÖÖ®Öê Ûú¸ÞÖÖ¸Ö
†ÃÖÖ¾ÖÖ. µÖÖÃÖÖšß ÃÖÖ´ÖÖוÖÛú ´Ö®ÖÖ“Öê ÃÖæõ´Ö †¬µÖµÖ®Ö Ûúºþ®Ö ŸµÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß“Öê
ÃÖÖ¾ÖÔסÖÛú ¾Ö ÃÖÖ¾ÖÔÛúÖ×»ÖÛú ×ÃÖ¬¤ÖÓŸÖ †Ö“ÖÖµÖÖÕ®Öß ´ÖÖÓ›»Öê †ÖÆêŸÖ. ŸµÖÖŸÖ
ŸµÖÖÓ®Öß ¯ÖÎÖ´ÖãܵÖÖ®Öê ÃÖÆÖ ¯ÖÎÛúÖ¸“µÖÖ ÛúÖµÖÖÔÓ“Öß ´ÆÞÖ•Öê †×ÃÖ (õÖêסֵÖ, ¿ÖáÖÖê¯ÖÖÃÖÛú)
´Ö×ÃÖ (ÃÖÖׯŸµÖ, ÛúÖ¾µÖ, ®ÖÖ™¶ µÖÖÓ“Öê »ÖêÜÖ®Ö Ûú¸ÞÖÖ¸Ö) ÛéúÂÖß (¿ÖêŸÖß Ûú¸ÞÖÖ¸Ö)
׿ֻ¯Ö (‘Ö¸ê, ´ÖÓפ¸ê, ´ÖæŸÖßÔ Ã£ÖÖ¯ÖŸµÖ ‡.«Ö¸ê ˆ¯Öו־ÖßÛúÖ Ûú¸ÞÖÖ¸ê), ÃÖê¾ÖÖ
(ÃÖ¾ÖÔ¯ÖÎÛúÖ¸“µÖÖ ÃÖê¾ÖÖ ¤êÞÖÖ¸ê †Ö×ÞÖ ¾ÖÖ×ÞÖ•µÖ (¾µÖÖ¯ÖÖ¸,†£ÖÔ,ÃÖÖ¾ÖÛúÖ¸ß,
²ÖÑ×ÛÓÝÖ ‡. Ûú¹ý®Ö ˆ¯Ö•Öß×¾ÖÛúÖ Ûú¸ÞÖÖ¸ê) ´ÖÖÓ›ÞÖß Ûê»Öß †ÖÆê. ˆ¯Ö•Öß×¾ÖÛúÖ Æß ´ÖÆ¢¾ÖÖ“Öß
´ÖÖ®Ö»Öß †ÖÆê. ŸµÖÖ´Öãôê ²ÖêÛúÖ¸ß ¸ÖÆÞÖÖ¸Ö ®ÖÖÆß ¾Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ †Ö×£ÖÔÛú þÖÖãµÖ
¸ÖÆß»Ö. ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ÝÖ¸•ÖÖ ¾Ö ŸµÖÖÃÖÖšß ŸµÖÖ®Öê Ûú¸Ö¾ÖµÖÖ“ÖÖ ¯Öã¹ýÂÖÖ£ÖÔ
µÖÖ²ÖÖ²ÖŸÖÆß ´Öæ»Ö³ÖæŸÖ †ÃÖê ¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú ×®ÖÂÛúÂÖÔ †ÖÝÖ´ÖÖŸÖ †ÖÆêŸÖ. ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ
¯ÖÖ“Ö ¯ÖÎÛúÖ¸Ö“µÖÖ ¤ã¯ÖξÖé¢Öß ÃÖÖŸÖŸµÖÖ®Öê ˆ¤Ë³Ö¾ÖŸÖÖŸÖ, ŸµÖÖ †¿ÖÖ -ׯÓÃÖÖ,†ÃÖŸµÖ,
“ÖÖê¸ß, Ûãú¿Öᯙ (¯Ö¸×áֵÖÖÓ¿Öß ´Öî¡Öß, ³ÖÖêÝÖ, ¯ÖÎê´ÖÃÖÓ²ÖÓÓ¬Ö ), ¯Ö׸ÝÖÎÆ (¯ÖδÖÖÞÖÖ¯ÖêõÖÖ
¾ÖÖ ÝÖ¸•Öê¯ÖêõÖÖ ¾ÖÃŸÖæÓÓ“ÖÖ †×¬ÖÛú ÃÖÓÝÖÎÆ) µÖÖÓ®ÖÖ ¯ÖÖ¯Ö ´Æ™»Öê †ÖÆê.´ÆÞÖæ®Ö
†¿ÖÖ ¯ÖÖ¯ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö, ¾µÖÃÖ®ÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö, †Ó¬Ö×¾ÖÀ¾ÖÖÃÖÖ¯ÖÖÃÖæ®Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ¾Ö ¾µÖŒŸÖß
¤æ¸ ¸ÖÆÖ¾Öß ´ÆÞÖæ®Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ×®ÖµÖÓ¡ÖÞÖÖ“Öê ¿ÖÖÃ¡ÖÆß ŸµÖÖÓ®Öß ¯ÖÎÖ´ÖãܵÖÖ®Öê
×¾ÖÛú×ÃÖŸÖ Ûê»Öê †ÖÆê.ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ ¯ÖÎê´Ö, ÃÖÆÛúÖ¸, Ã֤˳ÖÖ¾Ö ¸ÖÆÖ¾ÖÖ ´ÆÞÖæ®Ö
ŸµÖÖÓ®Öß ¾µÖÖ¾ÖÆÖ׸Ûú ¸ßŸÖß®Öê ¬Ö´ÖÖÔ“Öê (ÁÖÖ¾ÖÛú ¬Ö´ÖÔ) ×®Ö¹ý¯ÖÞÖ Ûê»Öê.
(9) ׿ÖõÖÞÖ-¯ÖÎ׿ÖõÖÞÖ
×¾Ö–ÖÖ®Ö : •Öî®Ö ´Öã®ÖßÓÓ®Öß ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“µÖÖ ¬ÖÖ¸ÞÖêÃÖÖšß, ŸµÖÖÓ“µÖÖ –ÖÖ®ÖÖŸ´ÖÛú ¾Ö
“ÖÖ׸¡µÖÖŸ´ÖÛú ×¾ÖÛúÖÃÖÖÃÖÖšß †¬µÖµÖ®Ö-†¬µÖÖ¯Ö®ÖÖ“Öß ¾µÖ¾ÖãÖÖ Û껵ÖÖ“Öê †ÖÝÖ´ÖÖŸÖæ®Ö
פÃÖŸÖê. ´ÖÆÖ¾Ö߸ÖÓ“µÖÖ ÃÖÓ‘ÖÖŸÖ Æ•ÖÖ¸Öê ¬Ö´ÖÔ׿ÖõÖÛú ¾Ö ׿ÖõÖÞÖ¯ÖÎÃÖÖ¸Ûú †ÃÖ»µÖÖ“ÖÖ
ˆ»»ÖêÜÖ ×´ÖôŸÖÖê. ÃÖÖõÖÖŸÖË 40 ¾ÖÂÖêÔ ³ÖÝÖ¾ÖÖ®Ö ´ÖÆÖ¾Ö߸ÖÓ®Öß »ÖÖêÛú׿ÖõÖÞÖ
Ûê»Öê. ¬Ö´ÖÔ ´ÖÖÝÖÔ ÃÖÖÓ×ÝÖŸÖ»ÖÖ. ŸÖÖê ¬Ö´ÖÔ ÃÖ¾ÖÔ¡Ö ¯ÖÃÖ¸Ö¾ÖÖ ´ÆÞÖæ®Ö
ÝÖÖ¾ÖÖêÝÖÖ¾Öß ×¾ÖÆÖ¸ Ûê»ÖÖ. ׿Ö嵅 ¯Ö¸Ó¯Ö¸Ö ŸÖµÖÖ¸ Ûúºþ®Ö ŸµÖÖÓ“µÖÖ«Ö¸ê ÃÖ¾ÖÔ¡Ö
¬Ö´ÖÔ-×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“ÖÖ ¯ÖÎÃÖÖ¸ Ûê»ÖÖ. ÃÖ¾ÖÔ ×¾Ö–ÖÖ®Ö¯ÖêõÖÖ ¬Ö´ÖÔ×¾Ö–ÖÖ®Ö Æê ÃÖ¾ÖÔ
ÁÖêš ÆÖêµÖ. ÛúÖ¸ÞÖ ŸµÖÖ׿־ÖÖµÖ ´ÖÖ®Ö¾ÖÖ»ÖÖ ÜÖ¸ê ÃÖãÜÖ ¾Ö ¿ÖÖÓŸÖß »ÖÖ³ÖŸÖ ®ÖÖÆß.
³ÖÖîןÖÛú ¾ÖßÖÓæ“ÖÖ ÜÖæ¯Ö ÃÖÓÝÖÎÆ ´ÆÞÖ•Öê ÜÖ¸ê ¾Öî³Ö¾Ö ®ÖÃÖæ®Ö, •ÖÖê †ÖŸ´µÖÖŸÖß»Ö
ÛÎÖê¬Ö, †ÆÓÛúÖ¸, Ûú¯Ö™, »ÖÖê³Ö, «êÂÖ, ‡ÔÂÖÖÔ, †ÃÖæµÖÖ µÖÖÓ“Öê ÃÖÓµÖ´Ö®Ö Ûúºþþ ¿ÖÛúŸÖÖê
ŸÖÖê ÃÖ´ÖÖ•Ö ¾Ö ¾µÖŒŸÖß Æê“Ö ÜÖ-µÖÖ ÃÖãÜÖÖ“Öê, ¾Öî³Ö¾ÖÖ“Öê ¾Ö ÃÖ´Ö鬤ߓÖê ´ÖÖ®ÖÛú¸ß
†ÖÆêŸÖ.
³Ö.
´ÖÆÖ¾Ö߸֮ÖÓÓŸÖ¸ ³ÖÖ¸ŸÖÖŸÖ ÃÖ¾ÖÔ¡Ö †¿ÖÖ ¯ÖÎÛúÖ¸“µÖÖ ×¿ÖõÖÞÖÖÃÖÖšß ¾Ö ¯ÖÎ׿ÖõÖÞÖÖÃÖÖšß
×¾ÖªÖÛêÓú¦ê ×®Ö´ÖÖÔÞÖ —ÖÖ»µÖÖ“Öê פÃÖæ®Ö µÖêŸÖê. ×¾ÖÆÖ¸ Ûú¸ÞÖÖ¸ê, ´Öã®Öß, ÃÖÖ¬Öæ,
†Ö“ÖÖµÖÔ, ˆ¯ÖÖ¬µÖÖµÖ Æê •ÖÖŸÖᯙ ŸÖê£Öê ¬Ö´ÖÔ¯ÖΓÖÖ¸ Ûú¸ßŸÖ. ŸÖê£Öß»Ö
»ÖÖêÛú³ÖÖÂÖÖ ÃÖ´Ö鬤 Ûú¸ßŸÖ. ŸµÖÖÓ“µÖÖ ³ÖÖÂÖêŸÖ ÝÖÎÓ£Ö ×»ÖÆßŸÖ. †¿ÖÖ ¸ßŸÖß®Öê
׿ÖõÖÞÖ-×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“ÖÖ ¯ÖÖµÖÓ›Ö •Öî®Ö¬Ö´ÖÔ ¾Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖß®Öê ‘ÖÖŸÖ»ÖÖ ÆÖêŸÖÖ, Æê
‹×ŸÖÆÖ×ÃÖÛú ŸÖ£µÖ ˆ•Öê›ÖŸÖ †Ö»Öê †ÖÆê. ׿Ö嵅 ÛúÃÖÖ †ÃÖÖ¾ÖÖ, ÝÖã¹ý ÛúÃÖÖ
†ÃÖÖ¾ÖÖ, ÛãúÞÖÖÃÖ ×¿ÖÛú¾ÖÖ¾Öê, ÛãúÞÖÖÃÖ ×¿ÖÛú¾Öæ ®ÖµÖê µÖÖ²ÖÖ²ÖŸÖ“µÖÖ †Ö–ÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ
†ÖÆêŸÖ. ×áֵÖÖÓ“ÖÖÆß •Öî®ÖÃÖÓ‘ÖÖŸÖ †ÓŸÖ³ÖÖÔ¾Ö †ÃÖ»µÖÖ®Öê ŸµÖÖÓ®ÖÖÆß ÃÖ¾ÖÔ ¯ÖÎÛúÖ¸“µÖÖ
׿ÖõÖÞÖÖ“Öß ¾µÖ¾ÖãÖÖ ×¾Ö®ÖÖ†™ ÆÖêŸÖß. ÃÖÓ‘ÖÖŸÖᯙ ×áֵÖÖ µÖÖ †¬µÖµÖ®Ö-†¬µÖÖ¯Ö®ÖÖ“ÖêÆß
ÛúÖµÖÔ Ûú¸ßŸÖ.
(10) –ÖÖ®Ö- ¿ÖÖÜÖÖÓ“ÖÖ
ˆÝ¤´Ö ¾Ö ×¾ÖÛúÃÖ : µÖÖ †¬µÖµÖ®ÖÖŸÖæ®Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö –ÖÖ®Ö-¿ÖÖÜÖÖÓ“ÖÖ (×›×ÃÖׯ»Ö®ÃÖ) ˆÝÖ´Ö
ÆÖêŸÖ ÝÖê»ÖÖ. •ÖÃÖê ¾µÖÖÛú¸ÞÖ-×¾Ö–ÖÖ®Ö, ¿Ö²¤-×¾Ö–ÖÖ®Ö. ³ÖÖÂÖÖÓŸÖ¸ Ûú¸ÞµÖÖ“Öê
ŸÖÓ¡Ö, ®Ö¾Ö®Ö¾Öß®Ö ¿Ö²¤ÖÓ“Öß ®Ö“Ö®ÖÖ, ´ÖÖÓ›ÞÖß, †ÖµÖÖê•Ö®Ö ¾Ö ŸµÖÖÓ“Öê †£ÖÖÔÓ“Öß
×®Ö׿“ÖŸÖß. ÛúÖ¾µÖ,®ÖÖ™Ûú,“ÖÓ¯ÖæÛúÖ¾µÖê, ´ÖÆÖÛúÖ¾µÖê, ³ÖŒŸÖßßÖÖêáÖê, “ÖÖ׸¡Öê,
Ûú£ÖÖ ‡. ÝÖÖê™ßê“Öê ŸÖÓ¡ÖÆß ×¾ÖÛú×ÃÖŸÖ —ÖÖ»Öê. ¾Öé¢Ö-†»ÖÓÛúÖ¸ µÖÖÓ“Öê –ÖÖ®Ö ÆÖê‰ú®Ö
®Ö¾Ö®Ö¾Öß®Ö ¿ÖêÛú›Öê ¾Öé¢Öê ¾Ö †»ÖÓÛúÖ¸ •Öî®ÖÖÓ®Öß ¿ÖÖê¬Öæ®Ö ÛúÖœ»Öê. ŸÖÖê ÃÖÖ¸Ö
²Ö㬤ߓÖÖ ¯ÖΓÖÓ› †Ö×¾ÖÂÛúÖ¸ ÆÖêŸÖÖ. ¿Ö²¤ÃÖé™ߓÖê ºþ¯ÖÖÓŸÖ¸ ¿Ö²¤²ÖÎÉÖŸÖ Ûê»Öê
ÝÖê»Öê ¾Ö –ÖÖ®Ö-×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ»ÖÖ ‹Ûú ®Ö¾Öê, †»ÖÖî×ÛúÛú ºþ¯Ö ¯ÖÎÖ¯ŸÖ —ÖÖ»Öê.
ÃÖæ¡ÖÃÖÖׯŸµÖ , ™ßÛúÖ-ÃÖÖׯŸµÖÖ“Öß ×®Ö×´ÖÔŸÖß 2 Æ•ÖÖ¸ ¾ÖÂÖÖÔ¯ÖÖÃÖæ®Ö“Öß ×¤ÃÖæ®Ö
µÖêŸÖê. ŸÖê ¯ÖΓÖÓ› ÃÖÖׯŸµÖ ¯ÖÖÆæ®Ö ŸµÖÖ¾Öêôß ¿Ö²¤-×¾Ö–ÖÖ®Ö, †Ö¯Ö»Öê ´ÖŸÖ ¯ÖÎן֯ÖÖ¤ÞµÖÖÃÖÖšß
•Öî®ÖÖÓ®Öß ®µÖÖµÖ¿ÖÖÜÖÖ (¯Ö¸´ÖŸÖÜÖÓ›-þÖ-´ÖŸÖ ãÖÖ¯Ö®Ö) ×¾ÖÛú×ÃÖŸÖ Ûú¹ý®Ö 100
Ææ®Ö †×¬ÖÛú ÝÖÎÓÓ£Ö ×»Öׯ»Öê. µÖÖ“ÖÖ †£ÖÔ“Ö †ÃÖÖ Ûúß –ÖÖ®ÖÖ»ÖÖ †ÖŸ´ÖÖ ¾Ö †ÖŸ´µÖÖ»ÖÖ
–ÖÖ®Ö ´ÖÖ®ÖÞÖÖ-µÖÖ µÖÖ ´Öã®ÖßÓ®Öß †ÃÖÖ ‹ÛúÆß ¯ÖÎÖ®ŸÖ (–ÖÖ®Ö ¿ÖÖÜÖÖ) ÃÖÖê›»ÖÖ ®ÖÖÆß.
Æê ÃÖÖ¸ê ¯ÖÖÆæ®Ö ŸÖê ×¾Ö–ÖÖ®Ö ®ÖÖÆß, †ÃÖê ÛúÖêÞÖ ´ÆÞÖê»Ö. ¯ÖÎÜÖ¸ ×¾Ö–ÖÖ®Ö¾ÖÖ¤Ö“Öê
ÜÖ¸ê ¯ÖÎÞÖêŸÖê •Öî ®Ö“Ö ÆÖêŸÖê, †ÃÖê פÃÖæ®Ö µÖêŸÖê.
(11) ¯Ö¸´Ö - ×¾Ö–ÖÖ®Ö:
¾Ö¸ ×¾Ö¾Öê“Ö®Ö Ûê»Ö껵ÖÖ ×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ¯ÖêõÖÖÆß †ŸµÖÓŸÖ ÁÖêšŸÖ´Ö ×¾Ö–ÖÖ®Ö ´ÆÞÖ•Öê
†ÖŸ´ÖÖ×¾Ö–ÖÖ®Ö ÆÖêµÖ. †Ö•Ö“Öê ×¾Ö–ÖÖ®Ö †ÖŸ´ÖÖ-¯Ö¸´ÖÖŸ´ÖÖ ´ÖÖ®ÖßŸÖ ®ÖÖÆß. ÛúÖ¸ÞÖ
†ÖŸ´ÖÖ †´ÖæŸÖÔ ¾ÖÃŸÖæ †ÖÆê. ¯Ö¸ÓŸÖã †Ö‡Ô®ÖÙևԮÖÃÖÖ¸ÜÖÖ ×ÛÓ¾ÖÖ ¾ÆÖ‡Ô™Æê›ÃÖÖ¸ÜÖËê
µÖÖ µÖãÝÖÖŸÖᯙ ¿ÖÖÃ¡Ö–Ö ¾Ö ŸÖŸ¾Ö–Ö ×ÛÓ¾ÖÖ ¸ÃÖê»ÖÃÖÖ¸ÜÖËê ŸÖŸ¾Ö–Ö ¤êÜÖᯙ µÖÖ
ÃÖ¾ÖÔ ×¾ÖÀ¾ÖÖŸÖᯙ ¯Ö¸´ÖÁÖêš †ÖŸ´ÖÖŸÖŸ¾Ö ´ÖÖ®ÖŸÖÖŸÖ. ×ÜÖο“Ö®Ö¬Ö´ÖÔ †ÖŸ´ÖÖ ´ÖÖ®ÖŸÖÖê.
Æê »ÖõÖÖŸÖ šê¾Ö»Öß ¯ÖÖׯ•Öê Ûúß ´ÖÖ®ÖÞÖê ×ÛÓ¾ÖÖ ®Ö ´ÖÖ®ÖÞÖê µÖÖ´Öãôê ÃÖŸµÖ »Ö¯Öæ®Ö
¸ÖÆÖŸÖ ®ÖÖÆß. ´ÖÆÖ¾Ö߸ÖÓ“ÖÖ †ÖŸ´Ö-¿ÖÖê¬Ö ÆÖ ÃÖ¾ÖÔÁÖêš †ÃÖÖ ¿ÖÖê¬Ö †ÖÆê.
¾Öê¤-¾Öê¤Ö®ŸÖÖŸÖæ®Ö •Öß †ÖŸ´Ö¤¿ÖÔ®ÖÖ“Öß ÃŸÖãŸÖß-ßÖÖê¡Öê ÝÖÖµÖ»Öß †ÖÆêŸÖ ×ÛÓ¾ÖÖ
ˆ¯Ö×®ÖÂÖ¤ÖŸÖæ®Ö •µÖÖ“Öê ¾ÖÞÖÔ®Ö †ÖÆê, †ÃÖÖ †ÖŸ´ÖÖ“Ö ÃÖÖ·µÖÖ ×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“Öê
ÃÖÖ¸ŸÖŸ¾Ö †ÖÆê.
•Öî®Ö ÝÖÎÓ£ÖÖŸÖ
†ÖŸ´µÖÖÃÖÓ²ÖÓ¬Öß ¾ÖÞÖÔ®Ö Ûê»Öê †ÖÆê. ŸµÖÖ“Öê ÛúÖ¸ÞÖ ÃÖ¾ÖÔ –ÖÖ®ÖÖÓ“Öß •Ö®Ö®Öß ¾Ö
•Ö®ÖÛú †ÖŸ´ÖÖ“Ö †ÖÆê.
“
†ÖŸ´ÖÖ –ÖÖ®ÖÓ Ã¾ÖµÖÓ –ÖÖ®ÖÓ
–ÖÖ®ÖÖŸÖË †®µÖŸÖË
Ûú¸Öê×ŸÖ ×ÛÓ
ª62ª
(ÁÖß´ÖŸÖË †´ÖéŸÖ“ÖÓ¦Ö“ÖÖµÖÖÔ
ÛéúŸÖ ÃÖ´ÖµÖÃÖÖ¸ ™ßÛúÖ)
“
†ÖŸ´ÖÖ ´ÆÞÖ•Öê –ÖÖ®Ö,
ÃÖÖõÖÖŸÖË –ÖÖ®Ö¹ý¯Ö ´ÆÞÖ•Öê“Ö †ÖŸ´ÖÖ. ŸÖÖê –ÖÖ®Ö´ÖµÖ †ÃÖ»µÖÖ®Öê ŸµÖÖ“Öê ÛúÖµÖÔ
Ûê¾Öô •ÖÖÞÖÞÖê / ¯ÖÖÆÖÞÖê Æê“Ö ÆÖêµÖ.”
•Öê ÛúÖÆß †Ö•Ö“Öê
×¾Ö–ÖÖ®Ö¾ÖÖ¤ß Ûú¸ŸÖÖŸÖ, ¿ÖÖê¬Ö / ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö Ûú¸ŸÖÖŸÖ, ®Ö¾Ö®Ö¾Öß®Ö ³ÖÖêÝÖ
ˆ¯Ö³ÖÖêÝÖÖŸ´ÖÛú ÃÖÖ´ÖãÝÖÎß ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûú¸ŸÖÖŸÖ ŸÖê
‘–ÖÖ®Ö¿ÖŒŸÖß’
´Öãôê“Ö. †Ö×ÞÖ
´Öß ³ÖÖêÝÖŸÖÖê, ´Öß ÃÖãÜÖß, ´Öß †Ö®ÖÓ¤ß, ´Öß ¿ÖÖê¬ÖÖ“ÖÖ •Ö®ÖÛú †ÃÖê •ÖÖê ÃÖ´Ö•ÖŸÖÖê
ŸÖÖêÆß †ÖŸ´ÖÖ“Ö ÆÖêµÖ. ´ÆÞÖ•Öê †Ö•Ö“Öê ¾Ö ˆªÖ-¯Ö¸¾ÖÖ“ÖêÆß ×¾Ö–ÖÖ®Ö¾ÖÖ¤ß Ûê¾Öô †Öן´ÖÛú-–ÖÖ®Ö¿ÖŒŸÖß®Öê“Ö
•ÖÖÞÖŸÖÖŸÖ ¾ÖÖ •ÖÖÞÖŸÖß»Ö. ÃÖ¾ÖÔ ¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú-¯ÖÞÖÖ“ÖÖ Ã¾ÖÖ´Öß ´ÆÞÖ•Öê †ÖŸ´ÖÖ“Ö
ÆÖêµÖ. †Ö“ÖÖµÖÔ ÛãÓ¤ÛãÓú¤ µÖÖÓ®Öß ŸµÖÖÖ †ÖŸ´µÖÖ“ÖÖ ¬µÖÖ®Ö´ÖÖÝÖÖÔ®Öê ¿ÖÖê¬Ö ‘Öê‰ú®Ö
ÃÖ´ÖµÖÃÖÖ¸, ×®ÖµÖ´ÖÃÖÖ¸, Æê ˆŸÛú™ ÝÖÎÓ£Ö ×»Öׯ»Öê †ÖÆêŸÖ. ŸÖêÆß †ÖŸ´Ö-×¾Ö–ÖÖ®ÖŸ´ÖÛú
†ÖÆêŸÖ.
ÃÖ´ÖÖ¸Öê¯Ö
‘¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú
•Öî®Ö ¬Ö´ÖÔ’
µÖÖ †Ö´Ö“µÖÖ ÝÖÎÓ£ÖÖ²Ö§»Ö
†Ö´Æß ‹¾Öœê“Ö ÃÖÖÓÓÝÖæ ‡×“”ŸÖÖê Ûúß ´ÖÖ®Ö¾ÖÖ“Öê •Öß¾Ö®Ö ÁÖ¨Ö´ÖµÖ, –ÖÖ®Ö´ÖµÖ ¾Ö
“ÖÖ׸¡µÖ´ÖµÖ ¾ÆÖ¾Öê ÆÖ“Ö •Öî®Ö ×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“ÖÖ ÝÖÖ³ÖÖ †ÖÆê. ŸÖê“Ö ¬µÖêµÖ †ÖÆê. ‡ŸÖ¸
×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“ÖÖ †Ö¬ÖÖ¸Æß ¾Ö¸ß»Ö ¸Ÿ®Ö¡ÖµÖ“Ö ÆÖêŸÖ. ¿Ö²¤ ¾ÖêÝÖôê †ÃÖŸÖß»Ö, ¸“Ö®ÖÖ, ´ÖÖÓ›ÞÖß
¾ÖêÝÖóµÖÖ ŸÖ·Æê®Öê Ûê»Öß †ÃÖ»Öß ŸÖ¸ß •Öî®Ö×¾Ö–ÖÖ®Ö Æê Ûú¬Öß“Ö ®ÖÖÛúÖ¸ŸÖ ®ÖÖÆß
Ûúß ³ÖÖîןÖÛú ×¾Ö–ÖÖ®ÖÆß †ÖŸ´µÖÖ“µÖÖ“Ö ÃÖÆÖµµÖÖ®Öê ˆ³Öê †ÖÆê. –ÖÖ®Ö¿ÖŒŸÖß»ÖÖ
³ÖÖîןÖÛú, †Ö¬µÖÖן´ÖÛú ÃÖÖ¸ê“Ö õÖê¡Ö ´ÖÖêÛúôê †ÖÆê. ´ÆÞÖæ®Ö –ÖÖ®Ö¿ÖŒŸÖß“Öê ¤Öê®Ö
³Öê¤ Ûê»Öê †ÖÆêŸÖ. (1) ¯Ö¸-¯Ö¤Ö£ÖÖÕ®ÖÖ •ÖÖÞÖÞÖÖ¸ê –ÖÖ®Ö-Ûúß •Öê ¡Öî»ÖÖꌵÖÖŸÖß»Ö
¾ÖßÖã•ÖÖŸÖÖ»ÖÖ Ã¯Ö™¯ÖÞÖê •ÖÖÞÖŸÖê/ÃÖ´Ö•ÖŸÖê/¯ÖÖÆÖŸÖê,¯ÖÞÖ ŸµÖÖ´Öãôê ŸÖê –ÖÖ®Ö
Ûú¬ÖßÆß ¤æ×ÂÖŸÖ, Ûú»ÖÓ×ÛúŸÖ ÆÖêŸÖ ®ÖÖÆß. (2) ŸÖÃÖê“Ö ŸÖß –ÖÖ®Öß-¿ÖŒŸÖß
‘þ֒»ÖÖ
´ÆÞÖ•Öê“Ö †ÖŸ´µÖÖ»ÖÖ •ÖÖÞÖŸÖê. †ÖŸ´µÖÖ“µÖÖ †®ÖÓŸÖ –ÖÖ®Ö, ¤¿ÖÔ®Ö, ÃÖãÜÖ, ¾ÖßµÖÔ,
‡ŸµÖÖ¤ß Ã¾Ö-ÝÖãÞÖÖÓ®ÖÖÆß ŸÖê –ÖÖ®Ö •ÖÖÞÖŸÖê. “ÖîŸÖ®µÖ ¯ÖÎ³Öæ •ÖÖê †ÖŸ´ÖÖ ŸÖÖê“Ö
µÖÖ –ÖÖ®Ö¿ÖŒŸÖß“Öê ¯ÖδÖãÜÖ Ûê¦ †ÖÆê.
†Ö•Ö »ÖÖÝÖÞÖÖ¸ê
×¾Ö×¾Ö¬Ö ¿ÖÖê¬Ö, ŸµÖÖ ¿ÖÖê¬ÖÖÓ®Öß †×ŸÖ¿ÖµÖ ¾µÖÖ¯ÖÛú †ÃÖê ïÖ™ ÆÖêŸÖ †ÃÖ»Öê»Öê
¯Ö¤Ö£ÖÔ-×¾ÖÀ¾Ö, µÖÖ´Öãôê •Öî®Ö×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“Öß“Ö ¯ÖΓÖߟÖß µÖêŸÖ †ÖÆê. –ÖÖ®ÖÖ“µÖÖ †®ÖÓŸÖê“ÖÖ
†»¯ÖÃÖÖ ²ÖÖê¬Ö ŸµÖÖ´Öãôê ÆÖêŸÖ †ÖÆê. •ÖÖê •ÖÖê ¾Öî–ÖÖ×®ÖÛúÖÓ“Öê –ÖÖ®Ö-×¾ÖÀ¾Ö ¯ÖÎÝÖŸÖ
ÆÖêŸÖ •ÖÖ‡Ô»Ö ŸÖÖê ŸÖÖê •Öî®Ö ŸÖŸ¾ÖÖ–ÖÖ®ÖÖ“Öß †´Öæ»µÖ ŸÖŸ¾Öê ¯ÖÎÜÖ¸ŸÖê®Öê,
ŸÖÖ¾Öæ®Ö-ÃÖã»ÖÖÜÖæ®Ö ²ÖÖÆê¸ ¯Ö›ŸÖß»Ö, µÖÖŸÖ ´Öãôß“Ö ¿ÖÓÛúÖ ®ÖÖÆß. †Ö´Æß –ÖÖ®Ö-¿ÖŒŸÖß“ÖÖ
•ÖÖê †ÖÛãÓú×“ÖŸÖ †£ÖÔ ‘ÖêŸÖ †Ö»ÖÖê †ÃÖæ ŸÖÖê †£ÖÔ ¬Ö¸ÖµÖÖ¿Öß ÆÖêÞÖÖ¸“Ö †ÖÆê.
ÛúÖ¸ÞÖ –ÖÖ®ÖÖ»ÖÖ ´ÖµÖÖÔ¤Ö ®ÖÖÆß-³ÖÖêÝÖÖ»ÖÖ †ÖÆê. ´ÆÞÖæ®Ö ÃÖÓÃÖÖ¸“ÖÛÎÖ“ÖÖ ³Öê¤
Ûú¸ÞÖÖ¸ê ¾Ö †ÖŸ´µÖÖ»ÖÖ ÃÖã¯ÖÎןÖךŸÖ Ûú¸ÞÖÖ¸ê ¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú ¯Öã®Ö:•Ö®´ÖÖ»ÖÖ µÖêŸÖß»Ö
¾Ö ŸÖê“Ö ¾Öî–ÖÖ×®ÖÛú ×¾Ö–ÖÖ®ÖÖ“µÖÖ †Ö¬ÖÖ¸ê †ÖŸ´ÖŸÖŸ¾Ö ¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ Ûú¸ŸÖß»Ö.
‘•Öî®ÖÓ
•ÖµÖÓŸÖã ¿ÖÖÃÖ®Ö´ÖË’
ÃÖã´Öê¸ü“ÖÓ¤ü •Öî®Ö
ÃÖÖê»ÖÖ¯Öæ¸
1 •ÖÖ®Öê¾ÖÖ¸ß 1995