þõ Á¨Ä¢ý «¨ÁôÒ, þ¨¾îº¡÷ó¾ ÌýÚ¸û, ̨¸¸û, ÀÎ쨸¸û, º¢¨Ä¸û, ¸ø¦ÅðÎî ¦ºö¾¢¸û ¬¸¢Â ÅÃÄ¡Ú¸¨Ç ±ÉÐ §ÅñΧ¸¡ÙìÌ þ½í¸¢ ¯¾¸ Áñ¼Äò¾¢ÖûÇ þó¾¢Âì ¸ø¦Å𼠬áö ¿¢Ò½÷ (Government Epigraphist of India) ¯Â÷¾¢Õ. 'B.C.H. º¡ôá' «Å÷¸û ¯¾Å¢Â¡Ç÷ ¸ø¦ÅðÎ ¬Ã¡ö ¾¢Õ. M. ¦Åí¸ðá¨Á¡ M.A, M. Lit., «Å÷¸¨Çì ¦¸¡ñÎ ±Ø¾¢ ÂÛôÀ¢Â ¬í¸¢Äì ¸ðΨâý ¦Á¡Æ¢ ¦ÀÂ÷ôÒ:-

"ÁШÃìÌ ²Èį̀È ³óÐ ¨Áø §Áü¸¢ø ´Õ Üð¼Á¡¸ «¨ÁóÐûÇ À¡¨Èì ÌýÚ¸û ºÁ½÷ Á¨Ä ±É «¨Æì¸ôÀθ¢ýÈÉ. þÐ ¸¢ÆìÌ §Áü¸¡¸î ÍÁ¡÷ þÃñÎ ¨Áø ¯ûÇÐ. ÌýڸǢý ¦¾ý§ÁüÌ Å¢Ç¢õÒ ¸£úìÌ¢øÌÊìÌ §¿÷ Ó¸Á¡¸ ¯ûÇÐ. ż§ÁüÌ µÃõ ÁШà ¾¡Ö측ŢÖûÇ Å¼ ÀÆɢ¢ý ´Õ À̾¢Â¢ý ÓòÐôÀðÊ ±ýÚõ ¬ÄõÀðÊ ±ýÚõ ÅÆíÌõ º¢üê¡¢ý «Õ§¸ þÕ츢ÈÐ. Á¢¸ «¸ýÈ À̾¢Â¢Öõ þò¦¾¡¼¡¢ý «¸Äõ ÍÁ¡÷ þÃñÊÄ¢ÕóÐ ãýÚ À÷Ä¡í þÕì¸Ä¡õ þìÌýÚ¸ÙìÌ ÅÆí¸ôÀÎõ ºÁ½÷ Á¨Ä ±ýÈ ¦ÀÂ÷ ÌýڸǢý ¦Åù¦ÅÚ À̾¢Â¢ø ¨ƒÉî º¢¨Ä¸û ¯ûÇ ¸¡Ã½ò¾¢É¢ýÚõ À¢ÈôÀ¢ì¸ôÀðÊÕì¸ §ÅñÎõ, ²¦ÉÉ¢ø ¾Á¢ú ¦Á¡Æ¢Â¢ø ¨ƒÉ÷¸û, ºÁ½¦ÃÉì ÌÈ¢ôÀ¢¼ô Àθ¢ýÈÉ÷. (º¢Ã½Á¡-ż¦Á¡Æ¢) þì ÌýÚ¸û «õÁ½Á¨Ä ±ýÚõ «¨Æì¸ôÀÎÅÐ «õÁ½÷Á¨Ä ¦ÂýÛõ §ÀîÍ ÅÆ츢ý ¯ÕÁ¡üȧÁ ±ýÀÐ ¦¾Ç¢×.

þìÌýڸǢø ¦Åù§ÅÚ À̾¢¸Ç¢ø ¸¡½ôÀÎõ «ÊîÍÅθÙõ, ¸ø¦ÅðθÙõ, Ţš¢ôÀ¾ý «ÛÜÄò¾¢ü¸¡¸ «.¬.þ ӾĢÂÉÅ¡¸ «¨Æì¸ôÀ¼Ä¡õ. ¸ýɼò¾¢ÖûÇ ´ý¨Èò ¾Å¢Ã ÁüÈ ±øÄ¡ì ¸ø¦ÅðθÙõ ¾Á¢ú¦Á¡Æ¢Â¢ø ¯ûÇÉ.

À̾¢ «- ÀïºÅ÷ ÀÎ쨸:- ¬ÄõÀðÊ «øÄÐ ÓòÐôÀðÊ¢ý §ÁüÌ ã¨Äì ÌýڸǢø «¨Áó¾ þÐ ÀïºÅ÷ ÀÎ쨸 ±ÉôÀÎõ. þôÀ̾¢Â¢ø «§¿¸ ¸üÀÎ쨸¸û À¡¨È¢ø ¦Åð¼ôÀðÊÕôÀ¾É¡ø 'ÀïºÅ÷ ÀÎ쨸' ±Éî ÍüÚôÒÈí¸Ç¢ø ÅÆí¸ôÀθ¢ÈÐ. þ¨Å §Á§Ä¢ÕóÐ ¦¾¡íÌõ ´Õ À¡¨È¢ý ¸£ú «¨ÁóÐûÇÉ. §Á§Ä þÕìÌõ À¡¨È¢ý ¦ÅÇ¢§Â¡Ãõ ÓØÅÐõ ´Õ ¿£ñ¼ §¸¡Î §À¡ýÈ ¦ÅðÎò ÐÅ¡Ãõ «¨Áì¸ôÀðÎ, ¿£÷ À¡¨È¢ɢýÚõ ´Ø¸¢ô À¡Æ¢Â¢ýÀÎ쨸¸Ç¢ø À¡Â¡Ð ¾Îì¸ô ¦ÀüÈ¢Õ츢ÈÐ. þôÀ¡¨È¢ý Á£Ð þÕ ¾Á¢úì ¸ø¦Åðθû ¸¢È¢ŠÐÅ¢ý ¸¡Äò¾¢Â ÓóáüÈ¡ñθÙìÌ ÓýÉ÷ì ÌÈ¢ôÀ¢¼ìÜÊ À¢Ã¡Á¢ ±ØòÐì¸Ç¢ø ¦ºÐì¸ô ¦ÀüÈ¢Õ츢ýÈÉ. À¡Æ¢Â¢Ûû ÀÎ쨸¸Ç¢ý «Õ¸¢ø À£¼ò¾¢ý Á£Ð ¦À¡Õò¾ôÀðÎ «Á÷ó¾¢ÕìÌõ ´Õ ¾£÷ò¾í¸Ã÷ ¾¢Õ§ÁÉ¢ ¯ûÇÐ. º¢¨Ä¢ÉÕ¸¢ø Áü¦È¡Õ À¢Ã¡Á¢ ¸ø¦ÅðÎ ¦ºÐì¸ôÀðÎûÇÐ. «Ð Á¢¸×õ «Æ¢óРŢ𼾡ø «¾ý źÉõ þí§¸ ¦¸¡Îì¸ôÀ¼Å¢ø¨Ä. §Á§Ä ¦¾¡íÌõ À¡¨È¢§Ä§Â þÃñÎ Á¡¼í¸Ùõ, «ÅüÈ¢ý ´ù¦Å¡ýÈ¢Öõ, ´ù¦Å¡Õ ƒ¢É÷ º¢¨ÄÔõ ¯ûÇÐ.

´ù¦Å¡Õ º¢¨Ä¢ý ¸£Øõ ¸¢.À¢. Àò¾¡ÅÐ áüÈ¡ñÊɾ¡¸ þÕì¸ ÜÊ Åð¦¼ØòÐî ¸ø¦Åðθû (±ñ 384) ¦ºÐì¸ôÀðÎûÇÉ. þó¾ '«' À̾¢Â¢ø §ÅÚ ¸ø¦ÅðθǢø¨Ä.

À̾¢ ¬-¦ºðÊ ¦À¡¼×:- þÐ ºÁ½÷ Á¨Äò¦¾¡¼¡¢ý §ÁüÌî º¡¢×¼ý ¦¾ý§ÁüÌ Ó¨É¢ø ¯ûÇÐ. þÐ §¿Ã¡¸ì ¸£úì Ì¢ø Ìʨ §¿¡ì¸¢ÔûÇÐ. þ¾¢ø ´Õ ̨¸ (Ò¨¼ìÌ, ¦À¡¼× ¯ø§¸¡ ±ýÀ÷)Ôõ «¾ý š¢Ģý º¡¢Å¡É þ¼õ À¡¸ò¾¢ø À¡¨¾Â¢ø §Áø ¯ð¸¡÷ó¾¢ÕìÌõ ´Õ ¦À¡¢Â ƒ¢¿÷ ¾¢Õ§ÁÉ¢ «¨Áì¸ôÀðÊÕ츢ÈÐ. þ¨Ä¢ý ¸£úôÀð¨¼Â¢ø, ÍÁ¡÷ 10-ÅÐ áüÈ¡ñÊÉÐ ±ÉìÜÊ Åð¦¼ØòÐì ¸ø¦Åðθû (±ñ 5) ¦ºÐì¸ôÀðÎûÇÉ. ̨¸Â¢Ûû, ŨÇó¾ §Áø À̾¢Â¢ø ¯ûÇ Á¡¼í¸Ç¢ø ³óÐ ¦¾¡Ì¾¢î º¢üÀí¸Ùõ «ÅüÈ¢ø ãýÚ Åð¦¼ØòÐì ¸ø¦Åðθû (±ñ 6,788) ¿Îò¦¾¡Ì¾¢Âý ¸£§Æ ¦ºÐì¸ôÀðÊÕ츢ýÈÉ. ӾġÅÐ º¢üÀõ ´Õ Å£Ã¡í¸¨É º¢í¸ò¾¢ý Á£Ð ÅÄ쨸¢ø ŨÇò¾ Å¢øÖõ þ¼ì¨¸Â¢ø §ÅÖõ, ÁüÈ¢ÃñÊø Áüȧ¾¡÷ þÕ §À¡÷ì ¸ÕÅ¢¸Ùõ ²ó¾¢ÂÅÇ¡ö «¨Áó¾¢ÕìÌõ §¾¡üÈò¨¾ ±ÎòÐ측ðθ¢ÈÐ. º¢í¸ Å¡¸Éò¨¾ §¿¡ì¸¢ ´Õ ¨¸Â¢§Ä Å¡Ùõ Áü¦È¡ýÈ¢§Ä ¸ÅºÓõ ²ó¾¢Â ţý¡ø º¡Å¡¡¢ ¦ºöÂôÀÎõ ¡¨É ¯ûÇÐ. º¡¾¡Ã½Á¡¸ þô¦Àñ ¦¾öÅí¸¨Çô §À¡ýÈ ¯Õí¸û ¨ƒÉ ºÁÂò¾¢ø «õÀ¢¨¸ ±ý§È¾¡ý ÌÈ¢ì¸ôÀÎõ.  þ¾ü¸ÎòÐô À£¼ò¾¢ý Á£Ð «Á÷ò¾ôÀð¼ ãýÚ ÐÈÅ¢¸Ç¢ý ¯ÕÅî º¢¨Ä¸û ¯ûÇÉ. «ÅüÈ¢ý º¢ÃÁ£Ð Óį̀¼ÔûÇÐ. ³ó¾¡ÅÐõ, ¸¨¼º¢ÔÁ¡É Á¡¼ò¾¢ø ´Õ ¦ÀñÏÕÅõ À£¼ò¾¢ý Á£¾Á÷óÐ «¾ý ´Õ ¸¡ø À£¼ò¾¢ý ¸£ú ¦¾¡íÌÅÐ §À¡Öõ, ÁȦȡýÚ ÌÚ측¸ ÁÊòÐ ¨ò¾¢ÕôÀÐ §À¡Öõ «¨Áì¸ôÀðÎûÇÉ. «¾ý ÅÄÐ «Õí¨¸Â¢ø ¾¡Á¨Ã ¦Á¡ð¨¼ô §À¡ýÈ ´Õ ¦À¡Õû ¸¡½ôÀθ¢ÈÐ. ¨ƒÉô ¦Àñ ¦¾öÅí¸Ùû ÀòÁ¡Å¾¢§Â ¨¸Â¢ø ¾¡Á¨Ã ¦Á¡ðÎ À¢Êò¾¢ÕôÀÐ §À¡ø ŨÃÂôÀÎÅ ÐñÎ. þôÀ£¼ò¾¢ø §ÁüÜȢ ¿¡ý¨¸ò ¾Å¢Ã §ÅÚ ¸ø¦ÅðθǢø¨Ä.

À̾¢ þ-§ÀôÀûÇõ:- þô À̾¢ ºÁ½÷ Á¨ÄìÌýڸǢý ¸¢ÆìÌî º¡¢Å¢ý ¦¾üÌ Ó¨É¢ø ÌýڸǢý §Áü§¸ÔûÇ ¦ºðÊ ¦À¡¼Ä¢ý «Õ¸¢ø «¨ÁóÐûÇÉ. §ÀôÀûÇõ ±É «¨Æì¸ôÀÎõ þô À̾¢ ÌýڸǢý º¢È¢Ð §Áø À̾¢Â¢ø Å¡¢¨ºÂ¡¸ ¨ƒÉî º¢üÀí¸Ù¨¼Â ´Õ À¡¨ÈìÌ ±¾¢§ÃÔûÇ ºÁ¾¨Ã¢ø ¯ûÇÐ. º¢üÀí¸Ùû ³óÐ ¾£÷ò¾í¸Ã÷ ÍÀ¡÷Í ÅÕ¨¼ÂÉ. þó¾ º¢üÀí¸Ç¢ý ¸£§Æ ¬Ú Åð¦¼ØòÐì ¸ø¦Åðθû (±ñ 9,10,11,12,13,&14) ¯ûÇÉ.

þüÀí¸¨Ç §¿¡ì¸¢ÔûÇ Áü¦È¡Õ À¡¨È¢ø Áü¦È¡Õ ¸ø¦ÅðÎ (±ñ 15) Åð¦¼Øò¾¢ø ±Ø¾ôÀðÎûÇÐ. þÅüÈ¢ø º¢Ä ¸¢.À¢. 8-ÅÐ «øÄÐ 9-ÅÐ áüÈ¡ñÊÛ¨¼Â¾¡¸ì ÌÈ¢ôÀ¢¼Ä¡õ. ÁüȨŠ¸¢.À¢. 9-ÅÐ «øÄÐ 10-ÅÐ áüÈ¡ñÊɾ¡¸ þÕì¸Ä¡õ.

À̾¢ ®- ÁüÚõ "þ" À̾¢Â¢Ä¢Õì¸ §ÁÖõ Á¨Ä §Á§Ä ¦ºøÖõ ¦À¡ØÐ Áü¦È¡Õ À̾¢ 'þ' ³ «¨¼ÂÄ¡õ þí§¸ §¸¡Â¢¦Ä¡ýÚûÇÐ. «¾ý ¾Çõ Á¡ò¾¢Ã§Á ¾ü§À¡Ð ¯ûÇÐ. ¾Çò¾¢ý ´Õ Å¡¢¨ºÂ¢ø ÍÁ¡÷ ¸¢.À¢. Àò¾¡ÅÐ áüÈ¡ñÊɾ¡ö þÕì¸ìÜÊ Åð¦¼Øò¾¢ø ´Õ ÓüÚô ¦ÀÈ¡¾ ¸ø¦ÅðÎûÇÐ.

¾£÷ò¾í¸Ã÷ ¾¢Õ§ÁÉ¢¸û

¬¾¢À¸Åý

¯¨ÄŢġò ¾ÄÓ»üÈ¢ °¨ÆÔõ ¯ôÀì¸í¸ñÎ ¯Â÷󧾡÷
ÀüÈüÈ þò¾¢Õã÷ò¾¢¸Ç¢ý ¿¢¨Ä¨Â§Â ¾¢ÕìÌÈÇ¡º¢¡¢Â÷
ÁüÚõ ¦¾¡¼÷À¡¦¼Åñ Åñ¦¸¡û À¢ÈôÀÚì¸
ÖüÈ¡÷ìÌ ¯¼õÒõ Á¢¨¸" ±ýÈ¡÷.

À̾¢ ¯- ÌýÈ¢ý §Áø ¯îº¢Â¢ý Á¢¸ «Õ¸¢ø ´Õ ¸ø Å¢ÇìÌì ¸õÀõ ¯ûÇÐ. ¸õÀò¾¢ý À¡¸ò¾¢ø º¢È¢Ð àÃò¾¢ø þô À̾¢Â¢ø ºÁ¾¨Ã¡¸ þÕìÌõ À¡¨È¢ý §Áø À̾¢Â¢ø Áü¦È¡Õ ¸ø¦ÅðÎ (±ñ 17) ¦ºÐì¸ôÀðÊÕôÀÐ ¸¡½ôÀθ¢ÈÐ. þìÌÈ¢ôÒ ´Õ Å¡¢ ¸ýɼò¾¢Öõ ¾Á¢Æ¢ÖÁ¡¸ ±Ø¾ôÀðÎûÇÉ. ±Ø¾ôÀð¼¨Å¸Ç¢ø, ¸ýɼ, ¾Á¢ú ±ØòÐì¸û ¸¢.À¢. 11-ÅÐ «øÄÐ 12-ÅÐ áüÈ¡ñÊɦÅÉì ÌÈ¢ôÀ¢¼Ä¡õ.

¸ø¦ÅðθǢý (±ñ 4-12) źÉõ þ¾ý ¸£§Æ ¦¸¡Îì¸ôÀð¼ûÇÐ.

Åð¦¼ØòÐì¸Ç¡ø ¦À¡È¢ì¸ô¦ÀüÈ ¾Á¢ú
¦Á¡Æ¢ì¸ø¦ÅðÎî ¦ºö¾¢¸û (Inscriptions)

No. 1&2

ºÁ½÷ Á¨Ä¢ý §ÁüÌ §¸¡Ê¢ø (ÓòÐô ÀðÊ («) (¬ÄõÀðÊìÌ «Õ¸¢ø) ÀïºÅ÷ÀÎ쨸¢ø ¯ûÇ À¡¨È¢ø:

Label A. Å¢ ¿ ¨¾ ° Ã
" B, ¨º  «Çý
" C, ¸¡ Å¢ Â
«ôÀ¡¨È¢§Ä§Â ºÁ½î º¢üÀò¾¢ý ¸£ú :